కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే తృతీయాష్టకే ద్వితీయః ప్రపాఠకః - దశపూర్ణమాసేష్టిబ్రాహ్మణం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥
అనువాకం 1 - వథ్సాపాకరణం
తృ॒తీయ॑స్యామి॒తో ది॒వి సోమ॑ ఆసీత్ । త-ఙ్గా॑య॒త్ర్యాహ॑రత్ ।
తస్య॑ ప॒ర్ణమ॑చ్ఛిద్యత । త-త్ప॒ర్ణో॑-ఽభవత్ । త-త్ప॒ర్ణస్య॑ పర్ణ॒త్వమ్ । బ్రహ్మ॒ వై ప॒ర్ణః । య-త్ప॑ర్ణశా॒ఖయా॑ వ॒థ్సాన॑పాక॒రోతి॑ ।
బ్రహ్మ॑ణై॒వైనా॑న॒పాక॑రోతి ॥ గా॒య॒త్రో వై ప॒ర్ణః । గా॒య॒త్రాః ప॒శవః॑ ॥ 1 ॥
తస్మా॒-త్త్రీణి॑త్రీణి ప॒ర్ణస్య॑ పలా॒శాని॑ । త్రి॒పదా॑ గాయ॒త్రీ । య-త్ప॑ర్ణశ॒ఖయా॒ గాః ప్రా॒ర్పయ॑తి । స్వయై॒వైనా॑ దే॒వత॑యా॒ ప్రార్ప॑యతి । య-ఙ్కా॒మయే॑తా ప॒శు-స్స్యా॒దితి॑ । అ॒ప॒ర్ణా-న్తస్మై॒ శుష్కా᳚గ్రా॒మాహ॑రేత్ ।
అ॒ప॒శురే॒వ భ॑వతి । య-ఙ్కా॒మయే॑త పశు॒మాన్-థ్స్యా॒దితి॑ । బ॒హు॒ప॒ర్ణా-న్తస్మై॑ బహుశా॒ఖామాహ॑రేత్ । ప॒శు॒మన్త॑-మే॒వైన॑-ఙ్కరోతి ॥ 2 ॥
య-త్ప్రాచీ॑మా॒హరే᳚త్ । దే॒వ॒లో॒క-మ॒భిజ॑యేత్ । యదుదీ॑చీ-మ్మనుష్యలో॒కమ్ । ప్రాచీ॒ముదీ॑చీ॒మాహ॑రతి । ఉ॒భయో᳚-ర్లో॒కయో॑-ర॒భిజి॑త్యై ॥ ఇ॒షే త్వో॒ర్జే త్వేత్యా॑హ । ఇష॑మే॒వోర్జం॒-యఀజ॑మానే దధాతి ॥
వా॒యవ॒-స్స్థేత్యా॑హ । వా॒యుర్వా అ॒న్తరి॑ఖ్ష॒-స్యాద్ధ్య॑ఖ్షాః ।
అ॒న్త॒రి॒ఖ్ష॒దే॒వ॒త్యాః᳚ ఖలు॒ వై ప॒శవః॑ ॥ 3 ॥
వా॒యవ॑ ఏ॒వైనా॒-న్పరి॑ దదాతి । ప్ర వా ఏ॑నానే॒తదా-క॑రోతి । యదాహ॑ । వా॒యవ॒-స్స్థేత్యు॑పా॒యవః॒
స్థేత్యా॑హ । యజ॑మానాయై॒వ ప॒శూనుప॑హ్వయతే ॥
దే॒వో వ॑-స్సవి॒తా ప్రార్ప॑య॒త్విత్యా॑హ॒ ప్రసూ᳚త్యై ॥ శ్రేష్ఠ॑తమాయ॒ కర్మ॑ణ॒ ఇత్యా॑హ ।
య॒జ్ఞో హి శ్రేష్ఠ॑తమ॒-ఙ్కర్మ॑ । తస్మా॑దే॒వమా॑హ ॥
ఆప్యా॑యద్ధ్వమఘ్నియా దేవభా॒గమిత్యా॑హ ॥ 4 ॥
వ॒థ్సేభ్య॑శ్చ॒ వా ఏ॒తాః పు॒రా మ॑ను॒ష్యే᳚భ్య॒-శ్చాప్యా॑యన్త । దే॒వేభ్య॑ ఏ॒వైనా॒ ఇన్ద్రా॒యాప్యా॑యతి ॥ ఊర్జ॑స్వతీః॒ పయ॑స్వతీ॒రిత్యా॑హ । ఊర్జ॒గ్ం ॒హి పయ॑-స్స॒మ్భర॑న్తి ॥ ప్ర॒జావ॑తీ-రనమీ॒వా అ॑య॒ఖ్ష్మా ఇత్యా॑హ॒ ప్రజా᳚త్యై । మావ॑-స్స్తే॒న ఈ॑శత॒ మా-ఽఘశగ్ం॑స॒ ఇత్యా॑హ॒ గుప్త్యై᳚ ॥ రు॒ద్రస్య॑ హే॒తిః పరి॑ వో వృణ॒క్త్విత్యా॑హ । రు॒ద్రా దే॒వైనా᳚-స్త్రాయతే ॥
ధ్రు॒వా అ॒స్మి-న్గోప॑తౌ స్యాత బ॒హ్వీరిత్యా॑హ ।
ధ్రు॒వా ఏ॒వాస్మి॑-న్బ॒హ్వీః క॑రోతి ॥ 5 ॥
యజ॑మానస్య ప॒శూ-న్పా॒హీత్యా॑హ । ప॒శు॒నా-ఙ్గో॑పీ॒థాయ॑ । తస్మా᳚థ్సా॒య-మ్ప॒శవ॒ ఉప॑ స॒మావ॑ర్తన్తే ॥ అన॑ధ-స్సాదయతి । గర్భా॑ణా॒-న్ధృత్యా॒ అప్ర॑పాదాయ । తస్మా॒ద్గర్భాః᳚ ప్ర॒జానా॒మప్ర॑పాదుకాః ।
ఉ॒పరీ॑వ॒ నిద॑ధాతి । ఉ॒పరీ॑వ॒ హి సు॑వ॒ర్గో లో॒కః ।
సు॒వ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్య॒ సమ॑ష్ట్యై ॥ 6 ॥
(ప॒శవః॑ - కరోతి - ప॒శవో॑ - దేవభా॒గమిత్యా॑హ - కరోతి॒ - +నవ॑ చ) (అ. 1)
అనువాకం 2 - బర్హిరాహరణం
దే॒వస్య॑ త్వా సవి॒తుః ప్ర॑స॒వ ఇత్య॑శ్వప॒ర్॒శుమాద॑త్తే॒ ప్రసూ᳚త్యై ।
అ॒శ్వినో᳚-ర్బా॒హుభ్యా॒మిత్యా॑హ ।
అ॒శ్వినౌ॒ హి దే॒వానా॑మద్ధ్వ॒ర్యూ ఆస్తా᳚మ్ ।
పూ॒ష్ణో హస్తా᳚భ్యా॒మిత్యా॑హ॒ యత్యై᳚ ॥ యో వా ఓష॑ధీః పర్వ॒శో వేద॑ । నైనా॒-స్స హి॑నస్తి । ప్ర॒జాప॑తి॒ర్వా ఓష॑ధీః పర్వ॒శో వే॑ద । స ఏ॑నా॒ న హి॑నస్తి । అ॒శ్వ॒ప॒ర్శ్వా బ॒ర్॒హిరచ్ఛై॑తి ।
ప్రా॒జా॒ప॒త్యో వా అశ్వ॑-స్సయోని॒త్వాయ॑ ॥ 7 ॥
ఓష॑ధీనా॒మహిగ్ం॑సాయై ॥
య॒జ్ఞస్య॑ ఘో॒షద॒సీత్యా॑హ ।
యజ॑మాన ఏ॒వ ర॒యి-న్ద॑ధాతి । ప్రత్యు॑ష్ట॒గ్ం॒ రఖ్షః॒ ప్రత్యు॑ష్టా॒ అరా॑తయ॒ ఇత్యా॑హ ।
రఖ్ష॑సా॒-మప॑హత్యై ॥ ప్రేయమ॑గాద్ధి॒షణా॑ బ॒ర్॒హిరచ్ఛేత్యా॑హ । వి॒ద్యా వై ధి॒షణా᳚ । వి॒ద్యయై॒వైన॒దచ్ఛై॑తి ॥ మను॑నా కృ॒తా స్వ॒ధయా॒ విత॒ష్టేత్యా॑హ । మా॒న॒వీ హి పర్శు॑-స్స్వ॒ధాకృ॑తా ॥ 8 ॥
త ఆవ॑హన్తి క॒వయః॑ పు॒రస్తా॒దిత్యా॑హ । శు॒శ్రు॒వాగ్ంసో॒ వై క॒వయః॑ । య॒జ్ఞః పు॒రస్తా᳚త్ । ము॒ఖ॒త ఏ॒వ య॒జ్ఞమార॑భతే । అథో॒ యదే॒తదు॒క్త్వా యతః॒ కుత॑శ్చా॒హర॑తి । త-త్ప్రాచ్యా॑ ఏ॒వ ది॒శో భ॑వతి ॥
దే॒వేభ్యో॒ జుష్ట॑మి॒హ బ॒ర్॒హిరా॒సద॒ ఇత్యా॑హ । బ॒ర్॒హిష॒-స్సమృ॑ద్ధ్యై । కర్మ॒ణో-ఽన॑పరాధాయ ॥ దే॒వానా᳚-మ్పరిషూ॒తమ॒సీత్యా॑హ ॥ 9 ॥
యద్వా ఇ॒ద-ఙ్కి-ఞ్చ॑ । త-ద్దే॒వానా᳚-మ్పరిషూ॒తమ్ ।
అథో॒ యథా॒ వస్య॑సే ప్రతి॒ ప్రోచ్యాహే॒ద-ఙ్క॑రిష్యా॒మీతి॑ । ఏ॒వమే॒వ తద॑ద్ధ్వ॒ర్యు-ర్దే॒వేభ్యః॑ ప్రతి॒ ప్రోచ్య॑ బ॒ర్॒హిర్దా॑తి । ఆ॒త్మనో-ఽహిగ్ం॑సాయై ॥ యావ॑త-స్స్త॒మ్బా-న్ప॑రి ది॒శేత్ । యత్తేషా॑-ముచ్ఛి॒గ్గ్॒ష్యాత్ । అతి॒ త-ద్య॒జ్ఞస్య॑ రేచయేత్ । ఏకగ్గ్॑ స్త॒మ్బ-మ్పరి॑దిశేత్ ।
తగ్ం సర్వ॑-న్దాయాత్ ॥ 10 ॥
య॒జ్ఞస్యాన॑తిరేకాయ ॥ వ॒ర్॒షవృ॑ద్ధ-మ॒సీత్యా॑హ ।
వ॒ర్॒ష వృ॑ద్ధా॒ వా ఓష॑ధయః ॥
దేవ॑ బర్హి॒రిత్యా॑హ । దే॒వేభ్య॑ ఏ॒వైన॑-త్కరోతి ।
మా త్వా॒-ఽన్వమ్మా తి॒ర్యగిత్యా॒హా హిగ్ం॑సాయై ।
పర్వ॑ తే రాద్ధ్యాస॒మిత్యా॒-హర్ధ్యై᳚ ॥
ఆ॒చ్ఛే॒త్తా తే॒ మా రి॑ష॒మిత్యా॑హ । నాస్యా॒త్మనో॑ మీయతే ।
య ఏ॒వం-వేఀద॑ ॥ 11 ॥
దేవ॑బర్హి-శ్శ॒తవ॑ల్శం॒-విఀరో॒హేత్యా॑హ । ప్ర॒జా వై బ॒ర్॒హిః । ప్ర॒జానా᳚-మ్ప్ర॒జన॑నాయ ॥ స॒హస్ర॑వల్శా॒ వి వ॒యగ్ం రు॑హే॒మేత్యా॑హ । ఆ॒శిష॑మే॒వైతామాశా᳚స్తే ॥ పృ॒థి॒వ్యా-స్స॒పృఞ్చః॑ పా॒హీత్యా॑హ॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై ॥
అయు॑ఙ్గాయుఙ్గా-న్ము॒ష్టీన్ ఀలు॑నోతి । మి॒థు॒న॒త్వాయ॒ ప్రజా᳚త్యై ॥ సు॒స॒భృన్తా᳚ త్వా॒ సమ్భ॑రా॒మీత్యా॑హ । బ్రహ్మ॑ణై॒వైన॒థ్- సమ్భ॑రతి ॥ 12 ॥
అది॑త్యై॒ రాస్నా॒-ఽసీత్యా॑హ । ఇ॒యం-వాఀ అది॑తిః ।
అ॒స్యా ఏ॒వైన॒-ద్రాస్నా᳚-ఙ్కరోతి ॥ ఇ॒న్ద్రా॒ణ్యై స॒నంహ॑న॒మిత్యా॑హ । ఇ॒న్ద్రా॒ణీ వా అగ్రే॑ దే॒వతా॑నా॒గ్ం॒ సమ॑నహ్యత । సా ఽఽర్ధ్నో᳚త్ ।
ఋద్ధ్యై॒ సన్న॑హ్యతి । ప్ర॒జా వై బ॒ర్॒హిః ।
ప్ర॒జానా॒మప॑రావాపాయ ।
తస్మా॒-థ్స్నావ॑సన్తతాః ప్ర॒జా జా॑యన్తే ॥ 13 ॥
పూ॒షా తే᳚ గ్ర॒న్థి-ఙ్గ్ర॑థ్నా॒త్విత్యా॑హ ।
పుష్టి॑మే॒వ యజ॑మానే దధాతి ॥ స తే॒ మా-ఽఽ స్థా॒దిత్యా॒హాహిగ్ం॑సాయై ॥ ప॒శ్చా-త్ప్రాఞ్చ॒ముప॑గూహతి ।
ప॒శ్చా-ద్వై ప్రా॒చీన॒గ్ం॒ రేతో॑ ధీయతే ।
ప॒శ్చాదే॒వాస్మై᳚ ప్రా॒చీన॒గ్ం॒ రేతో॑ దధాతి ॥
ఇన్ద్ర॑స్య త్వా బా॒హుభ్యా॒-ముద్య॑చ్ఛ॒ ఇత్యా॑హ । ఇ॒న్ద్రి॒యమే॒వ యజ॑మానే దధాతి ॥
బృహ॒స్పతే᳚ర్మూ॒ర్ధ్నా హ॑రా॒మీత్యా॑హ ।
బ్రహ్మ॒ వై దే॒వానా॒-మ్బృహ॒స్పతిః॑ ॥ 14 ॥
బ్రహ్మ॑ణై॒వైన॑ద్ధరతి ॥ ఉ॒ర్వ॑న్తరి॑ఖ్ష॒-మన్వి॒హీత్యా॑హ॒ గత్యై᳚ ॥ దే॒వ॒గ॒మ్మమ॒సీత్యా॑హ । దే॒వానే॒వైన॑ద్గమయతి ॥ అన॑ధ-స్సాదయతి ।
గర్భా॑ణా॒-న్ధృత్యా॒ అప్ర॑పాదాయ । తస్మా॒-ద్గర్భాః᳚ ప్ర॒జానా॒మప్ర॑పాదుకాః । ఉ॒పరీ॑వ॒ నిద॑ధాతి । ఉ॒పరీ॑వ॒ హి సు॑వ॒ర్గో లో॒కః ।
సు॒వ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్య॒ సమ॑ష్ట్యై ॥ 15 ॥
(స॒యో॒ని॒త్వాయ॑ - స్వ॒ధాకృ॑తా॒ - ఽసీత్యా॑హ - దాయా॒-ద్- వేద॑ - భరతి - జాయన్తే॒ - బృహ॒స్పతిః॒ - సమ॑ష్ట్యై) (అ. 2)
అనువాకం 3 - దోహనం
పూ॒ర్వే॒ద్యురి॒ద్ధ్మా బ॒ర్॒హిః క॑రోతి । య॒జ్ఞమే॒వారభ్య॑ గృహీ॒త్వోప॑వసతి ॥ ప్ర॒జాప॑తి-ర్య॒జ్ఞమ॑సృజత । తస్యో॒ఖే అ॑స్రగ్ంసేతామ్ । య॒జ్ఞో వై ప్ర॒జాప॑తిః ।
య-థ్సా᳚న్నాయ్యో॒ఖే భవ॑తః ।
య॒జ్ఞస్యై॒వ తదు॒ఖే ఉప॑దధా॒త్య-ప్ర॑స్రగ్ంసాయ ॥
శున్ధ॑ద్ధ్వ॒-న్దైవ్యా॑య॒ కర్మ॑ణే దేవయ॒జ్యాయా॒ ఇత్యా॑హ । దే॒వ॒య॒జ్యాయా॑ ఏ॒వైనా॑ని శున్ధతి ॥ మా॒త॒రిశ్వ॑నో ఘ॒ర్మో॑-ఽసీత్యా॑హ ॥ 16 ॥
అ॒న్తరి॑ఖ్షం॒-వైఀ మా॑త॒రిశ్వ॑నో ఘ॒ర్మః ।
ఏ॒షాం-లోఀ॒కానాం॒-విఀధృ॑త్యై ॥
ద్యౌర॑సి పృథి॒వ్య॑సీత్యా॑హ । ది॒వశ్చ॒ హ్యే॑షా పృ॑థి॒వ్యాశ్చ॒ సమ్భృ॑తా । యదు॒ఖా ।
తస్మా॑దే॒వమా॑హ ॥ వి॒శ్వధా॑యా అసి పర॒మేణ॒ ధామ్నేత్యా॑హ । వృష్టి॒ర్వై వి॒శ్వధా॑యాః । వృష్టి॑మే॒వావ॑రున్ధే । దృగ్ంహ॑స్వ॒ మా హ్వా॒రిత్యా॑హ॒ ధృత్యై᳚ ॥ 17 ॥
వసూ॑నా-మ్ప॒విత్ర॑మ॒సీత్యా॑హ । ప్రా॒ణా వై వస॑వః ।
తేషాం॒-వాఀ ఏ॒త-ద్భా॑గ॒ధేయ᳚మ్ । య-త్ప॒విత్ర᳚మ్ । తేభ్య॑ ఏ॒వైన॑-త్కరోతి ॥ శ॒తధా॑రగ్ం స॒హస్ర॑ధార॒మిత్యా॑హ । ప్రా॒ణేష్వే॒వాయు॑-ర్దధాతి సర్వ॒త్వాయ॑ ॥ త్రి॒వృ-త్ప॑లాశశా॒ఖాయా᳚-న్దర్భ॒మయ॑-మ్భవతి । త్రి॒వృద్వై ప్రా॒ణః । త్రి॒వృత॑మే॒వ ప్రా॒ణ-మ్మ॑ద్ధ్య॒తో యజ॑మానే దధాతి ॥ 18 ॥
సౌ॒మ్యః ప॒ర్ణ-స్స॑యోని॒త్వాయ॑ । సా॒ఖ్షా-త్ప॒విత్ర॑-న్ద॒ర్భాః । ప్రాఖ్సా॒యమధి॒ నిద॑ధాతి । త-త్ప్రా॑ణాపా॒నయో॑ రూ॒పమ్ । తి॒ర్యక్ప్రా॒తః । త-ద్దర్శ॑స్య రూ॒పమ్ । దా॒ర్శ్యగ్గ్ హ్యే॑తదహః॑ । అన్నం॒-వైఀ చ॒న్ద్రమాః᳚ ।
అన్న॑-మ్ప్రా॒ణాః । ఉ॒భయ॑మే॒వోపై॒త్యజా॑మిత్వాయ ॥ 19 ॥
తస్మా॑ద॒యగ్ం స॒ర్వతః॑ పవతే ॥ హు॒త-స్స్తో॒కో హు॒తో ద్ర॒ఫ్స ఇత్యా॑హ॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై । హ॒విషో-ఽస్క॑న్దాయ ।
న హి హు॒తగ్గ్ స్వాహా॑కృత॒గ్గ్॒ స్కన్ద॑తి ।
ది॒వి నాకో॒ నామా॒గ్నిః । తస్య॑ వి॒ప్రుషో॑ భాగ॒ధేయ᳚మ్ ।
అ॒గ్నయే॑ బృహ॒తే నాకా॒యేత్యా॑హ ।
నాక॑మే॒వాగ్ని-మ్భా॑గ॒ధేయే॑న॒ సమ॑ర్ధయతి ।
స్వాహా॒ ద్యావా॑పృథి॒వీభ్యా॒మిత్యా॑హ ।
ద్యావా॑పృథి॒వ్యోరే॒వైన॒త్-ప్రతి॑ష్ఠాపయతి ॥ 20 ॥
ప॒విత్ర॑వ॒త్యాన॑యతి । అ॒పా-ఞ్చై॒వౌష॑ధీనా-ఞ్చ॒ రస॒గ్ం॒ సగ్ంసృ॑జతి । అథో॒ ఓష॑ధీష్వే॒వ ప॒శూ-న్ప్రతి॑ష్ఠాపయతి ॥ అ॒న్వా॒రభ్య॒ వాచం॑-యఀచ్ఛతి ।
య॒జ్ఞస్య॒ ధృత్యై᳚ । ధా॒రయ॑న్నాస్తే । ధా॒రయ॑న్త ఇవ॒ హి దు॒హన్తి॑ । కామ॑ధుఖ్ష॒ ఇత్యా॒హాతృ॒తీయ॑స్యై । త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కాః । ఇ॒మానే॒వ లో॒కాన్. యజ॑మానో దుహే ॥ 21 ॥
అ॒మూమితి॒ నామ॑ గృహ్ణాతి । భ॒ద్రమే॒వాసా॒-ఙ్కర్మా॒విష్క॑రోతి ॥ సా వి॒శ్వాయు॒-స్సా వి॒శ్వవ్య॑చా॒-స్సా వి॒శ్వక॒ర్మేత్యా॑హ । ఇ॒యం-వైఀ వి॒శ్వాయుః॑ ।
అ॒న్తరి॑ఖ్షం-విఀ॒శ్వవ్య॑చాః । అ॒సౌ వి॒శ్వక॑ర్మా ।
ఇ॒మానే॒వైతాభి॑ర్లో॒కాన్. య॑థాపూ॒ర్వ-న్దు॑హే ।
అథో॒ యథా᳚ ప్రదా॒త్రే పుణ్య॑మా॒శాస్తే᳚ । ఏ॒వమే॒వైనా॑ ఏ॒తదుప॑స్తౌతి । తస్మా॒త్-ప్రాదా॒దిత్యు॒న్నీయ॒ వన్ద॑మానా ఉపస్తు॒వన్తః॑ ప॒శూ-న్దు॑హన్తి ॥ 22 ॥
బ॒హు దు॒గ్ధీన్ద్రా॑య దే॒వేభ్యో॑ హ॒విరితి॒ వాచం॒-విఀసృ॑జతే । య॒థా॒ దే॒వ॒తమే॒వ ప్రసౌ॑తి ।
దైవ్య॑స్య చ మాను॒షస్య॑ చ॒ వ్యావృ॑త్త్యై ।
త్రిరా॑హ । త్రిష॑త్యా॒ హి దే॒వాః । అవా॑చం-యఀ॒మో-ఽన॑న్వా-ర॒భ్యోత్త॑రాః । అప॑రిమితమే॒వావ॑రున్ధే ॥
న దా॑రుపా॒త్రేణ॑ దుహ్యాత్ । అ॒గ్ని॒వద్వై దా॑రుపా॒త్రమ్ ।
య-ద్దా॑రుపా॒త్రేణ॑ దు॒హ్యాత్ ॥ 23 ॥
యా॒తయా᳚మ్నా హ॒విషా॑ యజేత । అథో॒ ఖల్వా॑హుః ।
పు॒రో॒డాశ॑ముఖాని॒ వై హ॒వీగ్ంషి॑ । నేత ఇ॑తః పురో॒డాశగ్ం॑ హ॒విషో॒ యామో॒-ఽస్తీతి॑ ।
కామ॑మే॒వ దా॑రుపా॒త్రేణ॑ దుహ్యాత్ ॥ శూ॒ద్ర ఏ॒వ న దు॑హ్యాత్ । అస॑తో॒ వా ఏ॒ష సమ్భూ॑తః । యచ్ఛూ॒ద్రః । అహ॑విరే॒వ తదిత్యా॑హుః । యచ్ఛూ॒ద్రో దోగ్ధీతి॑ ॥ 24 ॥
అ॒గ్ని॒హో॒త్రమే॒వన దు॑హ్యాచ్ఛూ॒ద్రః । తద్ధి నోత్-పు॒నన్తి॑ । య॒దా ఖలు॒ వై ప॒విత్ర॑మ॒త్యేతి॑ । అథ॒ తద్ధ॒విరితి॑ ॥
సమ్పృ॑చ్యద్ధ్వ-మృతావరీ॒రిత్యా॑హ । అ॒పా-ఞ్చై॒వౌష॑ధీనా-ఞ్చ॒ రస॒గ్ం॒ సగ్ంసృ॑జతి ।
తస్మా॑ద॒పా-ఞ్చౌష॑ధీనా-ఞ్చ॒ రస॒ముప॑ జీవామః ।
మ॒న్ద్రా ధన॑స్య సా॒తయ॒ ఇత్యా॑హ । పుష్టి॑మే॒వ యజ॑మానే దధాతి ॥ సోమే॑న॒ త్వా-ఽఽత॑న॒చ్మీన్ద్రా॑య॒ దధీత్యా॑హ ॥ 25 ॥
సోమ॑మే॒వైన॑-త్కరోతి । యో వై సోమ॑-మ్భఖ్షయి॒త్వా ।
సం॒వఀ॒థ్స॒రగ్ం సోమ॒-న్న పిబ॑తి । పు॒న॒ర్భఖ్ష్యో᳚-ఽస్య సోమపీ॒థో భ॑వతి ॥
సోమః॒ ఖలు॒ వై సా᳚నాం॒య్యమ్ । య ఏ॒వం-విఀ॒ద్వాన్-థ్సా᳚నాం॒య్య-మ్పిబ॑తి । అ॒పు॒న॒ర్భఖ్ష్యో᳚-ఽస్య సోమపీ॒థో భ॑వతి । న మృ॒న్మయే॒నాపి॑దద్ధ్యాత్ ।
య-న్మృ॒న్మయే॑నాపిద॒ద్ధ్యాత్ ।
పి॒తృ॒దే॒వ॒త్యగ్గ్॑ స్యాత్ ॥ 26 ॥
అ॒య॒స్పా॒త్రేణ॑ వా దారుపా॒త్రేణ॒ వా-ఽపి॑దధాతి ।
తద్ధి సదే॑వమ్ ॥ ఉ॒ద॒న్వద్- భ॑వతి । ఆపో॒ వై ర॑ఖ్షో॒ఘ్నీః । రఖ్ష॑సా॒-మప॑హత్యై ॥
అద॑స్తమసి॒ విష్ణ॑వే॒ త్వేత్యా॑హ । య॒జ్ఞో వై విష్ణుః॑ ।
య॒జ్ఞాయై॒వైన॒దద॑స్త-ఙ్కరోతి । విష్ణో॑ హ॒వ్యగ్ం ర॑ఖ్ష॒స్వేత్యా॑హ॒ గుప్త్యై᳚ ॥ అన॑ధ-స్సాదయతి । గర్భా॑ణా॒-న్ధృత్యా॒ అప్ర॑పాదాయ ।
తస్మా॒-ద్గర్భాః᳚ ప్ర॒జానా॒మ ప్ర॑పాదుకాః । ఉ॒పరీ॑వ॒ నిద॑ధాతి । ఉ॒పరీ॑వ॒ హి సు॑వ॒ర్గో లో॒కః । సు॒వ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్య॒ సమ॑ష్ట్యై ॥ 27 ॥
(అ॒సీత్యా॑హ॒ - ధృత్యై॒ - యజ॑మానే దధా॒ - త్యజా॑మిత్వాయ - స్థాపయతి - దుహే - దుహన్తి - దు॒హ్యా-ద్- దోగ్ధీతి॒ - దధీత్యా॑హ - స్యాథ్ - సాదయతి॒ పఞ్చ॑ చ) (అ. 3)
అనువాకం 4 - హవిర్నిర్వాపః
కర్మ॑ణే వా-న్దే॒వేభ్య॑-శ్శకేయ॒మిత్యా॑హ॒ శక్త్యై᳚ ।
య॒జ్ఞస్య॒ వై సన్త॑తి॒మను॑ ప్ర॒జాః ప॒శవో॒ యజ॑మానస్య॒ సన్తా॑యన్తే । య॒జ్ఞస్య॒ విచ్ఛి॑త్తి॒మను॑ ప్ర॒జాః ప॒శవో॒ యజ॑మానస్య॒ విచ్ఛి॑ద్యన్తే ।
య॒జ్ఞస్య॒ సన్త॑తిరసి య॒జ్ఞస్య॑ త్వా॒ సన్త॑త్యై స్తృణామి॒ సన్త॑త్యై త్వా య॒జ్ఞస్యేత్యాహ॑వ॒నీయా॒-థ్సన్త॑నోతి । యజ॑మానస్య ప్ర॒జాయై॑ పశూ॒నాగ్ం సన్త॑త్యై ॥ అ॒పః ప్రణ॑యతి । శ్ర॒ద్ధా వా ఆపః॑ । శ్ర॒ద్ధామే॒వారభ్య॑ ప్ర॒ణీయ॒ ప్రచ॑రతి । అ॒పః ప్రణ॑యతి । య॒జ్ఞో వా ఆపః॑ ॥ 28 ॥
య॒జ్ఞమే॒వారభ్య॑ ప్ర॒ణీయ॒ ప్రచ॑రతి । అ॒పః ప్రణ॑యతి । వజ్రో॒ వా ఆపః॑ । వజ్ర॑మే॒వ భ్రాతృ॑వ్యేభ్యః ప్ర॒హృత్య॑ ప్ర॒ణీయ॒ ప్రచ॑రతి । అ॒పః ప్రణ॑యతి ।
ఆపో॒ వై ర॑ఖ్షో॒ఘ్నీః । రఖ్ష॑సా॒-మప॑హత్యై । అ॒పః ప్రణ॑యతి । ఆపో॒ వై దే॒వానా᳚-మ్ప్రి॒య-న్ధామ॑ ।
దే॒వానా॑మే॒వ ప్రి॒య-న్ధామ॑ ప్ర॒ణీయ॒ ప్రచ॑రతి ॥ 29 ॥
అ॒పః ప్రణ॑యతి । ఆపో॒ వై సర్వా॑ దే॒వతాః᳚ ।
దే॒వతా॑ ఏ॒వారభ్య॑ ప్ర॒ణీయ॒ ప్రచ॑రతి ॥ వేషా॑య॒ త్వేత్యా॑హ । వేషా॑య॒ హ్యే॑నదాద॒త్తే ॥ ప్రత్యు॑ష్ట॒గ్ం॒ రఖ్షః॒ ప్రత్యు॑ష్టా॒ అరా॑తయ॒ ఇత్యా॑హ ।
రఖ్ష॑సా॒-మప॑హత్యై ॥ ధూర॒సీత్యా॑హ । ఏ॒ష వై ధుర్యో॒-ఽగ్నిః । తం-యఀదను॑పస్పృశ్యాతీ॒యాత్ ॥ 30 ॥
అ॒ద్ధ్వ॒ర్యు-ఞ్చ॒ యజ॑మాన-ఞ్చ॒ ప్రద॑హేత్ । ఉ॒ప॒స్పృశ్యాత్యే॑తి । అ॒ద్ధ్వ॒ర్యోశ్చ॒ యజ॑మానస్య॒ చాప్ర॑దాహాయ ॥ ధూర్వ॒ తంయోఀ᳚-ఽస్మా-న్ధూర్వ॑తి॒ త-న్ధూ᳚ర్వ॒ యం-వఀ॒య-న్ధూర్వా॑మ॒ ఇత్యా॑హ ।
ద్వౌ వావ పురు॑షౌ । య-ఞ్చై॒వ ధూర్వ॑తి । యశ్చై॑న॒-న్ధూర్వ॑తి । తావు॒భౌ శు॒చా-ఽర్ప॑యతి ॥ త్వ-న్దే॒వానా॑మసి॒ సస్ని॑తమ॒-మ్పప్రి॑తమ॒-ఞ్జుష్ట॑తమం॒-వఀహ్ని॑తమ-న్దేవ॒హూత॑మ॒మిత్యా॑హ । య॒థా॒ య॒జురే॒వై తత్ ॥ 31 ॥
అహ్రు॑తమసి హవి॒ర్ధాన॒-మిత్యా॒హానా᳚ర్త్యై ।
దృగ్ంహ॑స్వ॒ మా హ్వా॒రిత్యా॑హ॒ ధృత్యై᳚ ॥
మి॒త్రస్య॑ త్వా॒ చఖ్షు॑షా॒ ప్రేఖ్ష॒ ఇత్యా॑హ మిత్ర॒త్వాయ॑ ।
మా భేర్మా సంవిఀ ॑క్థా॒ మా త్వా॑ హిగ్ంసిష॒-మిత్యా॒హాహిగ్ం॑సాయై । యద్వై కి-ఞ్చ॒ వాతో॒ నాభి॒వాతి॑ ।
త-థ్సర్వం॑-వఀరుణదేవ॒త్య᳚మ్ ॥ ఉ॒రు వాతా॒యేత్యా॑హ । అవా॑రుణమే॒వైన॑-త్కరోతి ॥ దే॒వస్య॑ త్వా సవి॒తుః
ప్ర॑స॒వ ఇత్యా॑హ॒ ప్రసూ᳚త్యై ।
అ॒శ్వినో᳚-ర్బా॒హుభ్యా॒మిత్యా॑హ ॥ 32 ॥
అ॒శ్వినౌ॒ హి దే॒వానా॑మద్ధ్వ॒ర్యూ ఆస్తా᳚మ్ ।
పూ॒ష్ణో హస్తా᳚భ్యా॒మిత్యా॑హ॒ యత్యై᳚ । అ॒గ్నయే॒ జుష్ట॒-న్నిర్వ॑పా॒మీత్యా॑హ । అ॒గ్నయ॑ ఏ॒వైనా॒ఞ్జుష్టం॒
నిర్వ॑పతి । త్రిర్యజు॑షా । త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కాః ।
ఏ॒షాం-లోఀ॒కానా॒మాప్త్యై᳚ । తూ॒ష్ణీ-ఞ్చ॑తు॒ర్థమ్ ।
అప॑రిమితమే॒వావ॑రున్ధే । స ఏ॒వమే॒వాను॑పూ॒ర్వగ్ం హ॒వీగ్ంషి॒ నిర్వ॑పతి ॥ 33 ॥
ఇ॒ద-న్దే॒వానా॑మి॒దము॑ న-స్స॒హేత్యా॑హ॒ వ్యావృ॑త్త్యై ॥
స్ఫా॒త్యై త్వా॒ నారా᳚త్యా॒ ఇత్యా॑హ॒ గుప్త్యై᳚ । తమ॑సీవ॒ వా ఏ॒షో᳚-ఽన్తశ్చ॑రతి । యః ప॑రీ॒ణహి॑ ॥ సువ॑ర॒భి విఖ్యే॑షం-వైఀశ్వాన॒ర-ఞ్జ్యోతి॒రిత్యా॑హ ।
సువ॑రే॒వాభి వి ప॑శ్యతి వైశ్వాన॒ర-ఞ్జ్యోతిః॑ ।
ద్యావా॑పృథి॒వీ హ॒విషి॑ గృహీ॒త ఉద॑వేపేతామ్ ॥
దృగ్ంహ॑న్తా॒-న్దుర్యా॒ ద్యావా॑పృథి॒వ్యోరిత్యా॑హ ।
గృ॒హాణా॒-న్ద్యావా॑పృథి॒వ్యో-ర్ధృత్యై᳚ ॥
ఉ॒ర్వ॑న్తరి॑ఖ్ష॒-మన్వి॒హీత్యా॑హ॒ గత్యై᳚ ॥
అది॑త్యాస్త్వో॒పస్థే॑ సాదయా॒మీత్యా॑హ । ఇ॒యం-వాఀ అది॑తిః । అ॒స్యా ఏ॒వైన॑దు॒పస్థే॑ సాదయతి ॥
అగ్నే॑ హ॒వ్యగ్ం ర॑ఖ్ష॒స్వేత్యా॑హ॒ గుప్త్యై᳚ ॥ 34 ॥
(య॒జ్ఞో వా ఆపో॒ - ధామ॑ ప్ర॒ణీయ॒ ప్రచ॑ర - త్యతీ॒యా - దే॒త-ద్- బా॒హుభ్యా॒మిత్యా॑హ - హ॒విగ్ంషి॒ నిర్వ॑పతి॒ - గత్యై॑ చ॒త్వారి॑ చ) (అ. 4)
అనువాకం 5 - వ్రీహ్యవఘాతః
ఇన్ద్రో॑ వృ॒త్రమ॑హన్న్ । సో॑-ఽపః । అ॒భ్య॑మ్రియత ।
తాసాం॒-యఀన్మేద్ధ్యం॑-యఀ॒జ్ఞియ॒గ్ం॒ సదే॑వ॒మాసీ᳚త్ । తదపోద॑క్రామత్ । తే ద॒ర్భా అ॑భవన్న్ । య-ద్ద॒ర్భైర॒ప ఉ॑త్పు॒నాతి॑ । యా ఏ॒వ మేద్ధ్యా॑ య॒జ్ఞియా॒-స్సదే॑వా॒ ఆపః॑ । తాభి॑రే॒వైనా॒ ఉత్పు॑నాతి । ద్వాభ్యా॒ముత్పు॑నాతి ॥ 35 ॥
ద్వి॒పా-ద్యజ॑మానః॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై ॥ దే॒వో వ॑-స్సవి॒తోత్-పు॑నా॒త్విత్యా॑హ । స॒వి॒తృప్ర॑సూత ఏ॒వైనా॒ ఉత్పు॑నాతి । అచ్ఛి॑ద్రేణ ప॒విత్రే॒ణేత్యా॑హ । అ॒సౌ వా ఆ॑ది॒త్యో-ఽచ్ఛి॑ద్ర-మ్ప॒విత్ర᳚మ్ । తేనై॒వైనా॒ ఉత్పు॑నాతి । వసో॒-స్సూర్య॑స్య ర॒శ్మిభి॒రిత్యా॑హ । ప్రా॒ణా వా ఆపః॑ । ప్రా॒ణా వస॑వః । ప్రా॒ణా ర॒శ్మయః॑ ॥ 36 ॥
ప్రా॒ణైరే॒వ ప్రా॒ణాన్-థ్సమ్పృ॑ణక్తి । సా॒వి॒త్రి॒యర్చా ।
స॒వి॒తృప్ర॑సూత-మ్మే॒ కర్మా॑స॒దితి॑ ।
స॒వి॒తృప్ర॑సూతమే॒వాస్య॒ కర్మ॑ భవతి ।
ప॒చ్ఛో గా॑యత్రి॒యా త్రి॑ష్షమృద్ధ॒త్వాయ॑ ॥
ఆపో॑ దేవీరగ్రేపువో అగ్రేగువ॒ ఇత్యా॑హ ।
రూ॒ప-మే॒వాసా॑మే॒త-న్మ॑హి॒మానం॒-వ్యాఀచ॑ష్టే ।
అగ్ర॑ ఇ॒మం-యఀ॒జ్ఞ-న్న॑య॒తాగ్రే॑
య॒జ్ఞప॑తి॒మిత్యా॑హ । అగ్రే॑ ఏ॒వ య॒జ్ఞ-న్న॑యన్తి ।
అగ్రే॑ య॒జ్ఞప॑తిమ్ ॥ 37 ॥
యు॒ష్మానిన్ద్రో॑ ఽవృణీత వృత్ర॒తూయే॑ యూ॒యమిన్ద్ర॑మవృణీద్ధ్వం-వృఀత్ర॒తూర్య॒ ఇత్యా॑హ ।
వృ॒త్రగ్ం హ॑ హని॒ష్యన్నిన్ద్ర॒ ఆపో॑ వవ్రే ।
ఆపో॒ హేన్ద్రం॑-వఀవ్రిరే । స॒జ్ఞాం-మే॒వాసా॑మే॒త-థ్సామా॑నం॒-వ్యాఀచ॑ష్టే ॥ ప్రోఖ్షి॑తా॒-స్స్థేత్యా॑హ । తేనాపః॒ ప్రోఖ్షి॑తాః ॥ అ॒గ్నయే॑ వో॒ జుష్ట॒-మ్ప్రోఖ్షా᳚-మ్య॒గ్నీషోమా᳚భ్యా॒-మిత్యా॑హ ।
య॒థా॒ దే॒వ॒తమే॒వైనా॒-న్ప్రోఖ్ష॑తి । త్రిః ప్రోఖ్ష॑తి । త్ర్యా॑వృ॒ద్ధి య॒జ్ఞః ॥ 38 ॥
అథో॒ రఖ్ష॑సా॒మప॑హత్యై । శున్ధ॑ద్ధ్వం॒
దైవ్యా॑య॒ కర్మ॑ణే దేవయ॒జ్యాయా॒ ఇత్యా॑హ ।
దే॒వ॒య॒జ్యాయా॑ ఏ॒వైనా॑ని శున్ధతి । త్రిః ప్రోఖ్ష॑తి । త్ర్యా॑వృ॒ద్ధి య॒జ్ఞః । అథో॑ మేద్ధ్య॒త్వాయ॑ । అవ॑ధూత॒గ్ం॒ రఖ్షో-ఽవ॑ధూతా॒ అరా॑తయ॒ ఇత్యా॑హ ।
రఖ్ష॑సా॒-మప॑హత్యై । అది॑త్యా॒స్త్వగ॒సీత్యా॑హ । ఇ॒యం-వాఀ అది॑తిః ॥ 39 ॥
అ॒స్యా ఏ॒వైన॒-త్త్వచ॑-ఙ్కరోతి । ప్రతి॑ త్వా పృథి॒వీ వే॒త్త్విత్యా॑హ॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై ॥ పు॒రస్తా᳚-త్ప్రతీ॒చీన॑గ్రీవ॒-ముత్త॑రలో॒మోప॑స్తృణాతి మేద్ధ్య॒త్వాయ॑ ।
తస్మా᳚-త్పు॒రస్తా᳚-త్ప్ర॒త్యఞ్చః॑ ప॒శవో॒ మేధ॒ముప॑తిష్ఠన్తే । తస్మా᳚-త్ప్ర॒జా మృ॒గ-ఙ్గ్రాహు॑కాః । య॒జ్ఞో దే॒వేభ్యో॒ నిలా॑యత ।
కృష్ణో॑ రూ॒ప-ఙ్కృ॒త్వా । య-త్కృ॑ష్ణాజి॒నే హ॒విర॑ద్ధ్యవ॒హన్తి॑ । య॒జ్ఞాదే॒వ-త-ద్య॒జ్ఞ-మ్ప్రయు॑ఙ్క్తే । హ॒విషో-ఽస్క॑న్దాయ ॥ 40 ॥
అ॒ధి॒షవ॑ణమసి వానస్ప॒త్యమిత్యా॑హ । అ॒ధి॒షవ॑ణ-మే॒వైన॑-త్కరోతి । ప్రతి॒ త్వా-ఽది॑త్యా॒స్త్వగ్వే॒త్త్విత్యా॑హ సయ॒త్వాయ॑ ॥
అ॒గ్నేస్త॒నూ-ర॒సీత్యా॑హ । అ॒గ్నేర్వా ఏ॒షా త॒నూః ।
యదోష॑ధయః । వా॒చో వి॒సర్జ॑న॒మిత్యా॑హ ।
య॒దా హి ప్ర॒జా ఓష॑ధీనా-మ॒శ్నన్తి॑ । అథ॒ వాచం॒-విఀసృ॑జన్తే । దే॒వవీ॑తయే త్వా గృహ్ణా॒మీత్యా॑హ ॥ 41 ॥
దే॒వతా॑భిరే॒వైన॒-థ్సమ॑ర్ధయతి ॥
అద్రి॑రసి వానస్ప॒త్య ఇత్యా॑హ । గ్రావా॑ణ-మే॒వైన॑-త్కరోతి ।
స ఇ॒ద-న్దే॒వేభ్యో॑ హ॒వ్యగ్ం సు॒శమి॑ శమి॒ష్వేత్యా॑హ॒ శాన్త్యై᳚ ॥ హవి॑ష్కృ॒దేహీత్యా॑హ ।
య ఏ॒వ దే॒వానాగ్ం॑ హవి॒ష్కృతః॑ । తాన్. హ్వ॑యతి ।
త్రిర్హ్వ॑యతి । త్రిష॑త్యా॒ హి దే॒వాః ॥ ఇష॒మా వ॒దోర్జ॒మా వ॒దేత్యా॑హ ॥ 42 ॥
ఇష॑మే॒వోర్జం॒-యఀజ॑మానే దధాతి ।
ద్యు॒మద్వ॑దత వ॒యగ్ం స॑ఘా॒న్త-ఞ్జే॒ష్మేత్యా॑హ॒ భ్రాతృ॑వ్యాభిభూత్యై ॥ మనో᳚-శ్శ్ర॒ద్ధాదే॑వస్య॒ యజ॑మానస్యాసుర॒ఘ్నీ వాక్ । య॒జ్ఞా॒యు॒ధేషు॒ ప్రవి॑ష్టా-ఽఽసీత్ । తే-ఽసు॑రా॒ యావ॑న్తో యజ్ఞాయు॒ధానా॑ము॒ద్వద॑తా-ము॒పాశృ॑ణ్వన్న్ ।
తే పరా॑-ఽభవన్న్ । తస్మా॒-థ్స్వానా॒-మ్మద్ధ్యే॑-ఽవ॒సాయ॑ యజేత । యావ॑న్తో-ఽస్య॒ భ్రాతృ॑వ్యా యజ్ఞాయు॒ధానా॑-ము॒ద్వద॑తా-ముపశృ॒ణ్వన్తి॑ । తే పరా॑ భవన్తి ।
ఉ॒చ్చై-స్స॒మాహ॑న్త॒వా ఆ॑హ॒ విజి॑త్యై ॥ 43 ॥
వృ॒ఙ్క్త ఏ॑షామిన్ద్రి॒యం-వీఀ॒ర్య᳚మ్ । శ్రేష్ఠ॑ ఏషా-మ్భవతి ॥ వ॒ర్॒ష వృ॑ద్ధమసి॒ ప్రతి॑ త్వా వ॒ర్॒షవృ॑ద్ధం-వేఀ॒త్త్విత్యా॑హ ।
వ॒ర్॒షవృ॑ద్ధా॒ వా ఓష॑ధయః ।
వ॒ర్॒షవృ॑ద్ధా ఇ॒షీకా॒-స్సమృ॑ద్ధ్యై ।
య॒జ్ఞగ్ం రఖ్షా॒గ్॒స్యను॒ ప్రావి॑శన్న్ ।
తాన్య॒స్నా ప॒శుభ్యో॑ ని॒రవా॑దయన్త ।
తుషై॒రోష॑ధీభ్యః ॥ పరా॑పూత॒గ్ం॒ రఖ్షః॒ పరా॑పూతా॒ అరా॑తయ॒ ఇత్యా॑హ ।
రఖ్ష॑సా॒మప॑హత్యై ॥ 44 ॥
రఖ్ష॑సా-మ్భా॒గో॑-ఽసీత్యా॑హ । తుషై॑రే॒వ రఖ్షాగ్ం॑సి ని॒రవ॑దయతే । అ॒ప ఉప॑స్పృశతి మేద్ధ్య॒త్వాయ॑ । వా॒యుర్వో॒ వి వి॑న॒క్త్విత్యా॑హ । ప॒విత్రం॒-వైఀ వా॒యుః । పు॒నాత్యే॒వైనాన్॑ । అ॒న్తరి॑ఖ్షాదివ॒ వా ఏ॒తే ప్రస్క॑న్దన్తి । యే శూర్పా᳚త్ । దే॒వో వ॑-స్సవి॒తా హిర॑ణ్యపాణిః॒ ప్రతి॑గృహ్ణా॒త్విత్యా॑హ॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై ।
హ॒విషో-ఽస్క॑న్దాయ । త్రిష్ఫ॒లీక॑ర్త॒వా ఆ॑హ । త్ర్యా॑వృ॒ద్ధి య॒జ్ఞః । అథో॑ మేద్ధ్య॒త్వాయ॑ ॥ 45 ॥
(ద్వాభ్యా॒ము-త్పు॑నాతి - ర॒శ్మయో॑ - నయ॒న్త్యగ్రే॑ య॒జ్ఞప॑తిం - ఀయ॒జ్ఞో - ఽది॑తి॒ - రస్క॑న్దాయ - గృహ్ణా॒మీత్యా॑హ - వ॒దేత్యా॑హ॒ - విజి॑త్యా॒ - అప॑హత్యా॒ - అస్క॑న్దాయ॒ త్రీణి॑ చ) (అ. 5)
అనువాకం 6 - తణ్డులపేషణం
అవ॑ధూత॒గ్ం॒ రఖ్షో-ఽవ॑ధూతా॒ అరా॑తయ॒ ఇత్యా॑హ । రఖ్ష॑సా॒మప॑హత్యై । అది॑త్యా॒స్త్వగ॒సీత్యా॑హ । ఇ॒యం-వాఀ అది॑తిః । అ॒స్యా ఏ॒వైన॒-త్త్వచ॑-ఙ్కరోతి । ప్రతి॑ త్వా పృథి॒వీ వే॒త్త్విత్యా॑హ॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై ।
పు॒రస్తా᳚-త్ప్రతీ॒చీన॑గ్రీవ॒-ముత్త॑రలో॒మోప॑స్తృణాతి మేద్ధ్య॒త్వాయ॑ । తస్మా᳚-త్పు॒రస్తా᳚-త్ప్ర॒త్యఞ్చః॑ ప॒శవో॒ మేధ॒ముప॑తిష్ఠన్తే । తస్మా᳚-త్ప్ర॒జా మృ॒గ-ఙ్గ్రాహు॑కాః । య॒జ్ఞో దే॒వేభ్యో॒ నిలా॑యత ॥ 46 ॥
కృష్ణో॑ రూ॒ప-ఙ్కృ॒త్వా । య-త్కృ॑ష్ణాజి॒నే హ॒విర॑ధిపి॒నష్టి॑ । య॒జ్ఞాదే॒వ త-ద్య॒జ్ఞ-మ్ప్రయు॑ఙ్క్తే । హ॒విషో-ఽస్క॑న్దాయ ॥ ద్యావా॑పృథి॒వీ స॒హాస్తా᳚మ్ । తే శ॑మ్యామా॒త్రమేక॒మహ॒ర్వ్యైతాగ్ం॑ శమ్యామా॒త్రమేక॒మహః॑ ॥ ది॒వ-స్స్క॑మ్భ॒నిర॑సి॒ ప్రతి॒ త్వా ఽది॑త్యా॒స్త్వగ్వే॒త్త్విత్యా॑హ ।
ద్యావా॑పృథి॒వ్యో-ర్వీత్యై᳚ । ధి॒షణా॑-ఽసి పర్వ॒త్యా
ప్రతి॑ త్వా ది॒వ-స్స్క॑మ్భ॒నిర్వే॒త్త్విత్యా॑హ ।
ద్యావా॑పృథి॒వ్యో-ర్విధృ॑త్యై ॥ 47 ॥
ధి॒షణా॑-ఽసి పార్వతే॒యీ ప్రతి॑ త్వా పర్వ॒తిర్వే॒త్త్విత్యా॑హ । ద్యావా॑పృథి॒వ్యోర్ధృత్యై᳚ ॥ దే॒వస్య॑ త్వా సవి॒తుః ప్ర॑స॒వ ఇత్యా॑హ॒ ప్రసూ᳚త్యై । అ॒శ్వినో᳚-ర్బా॒హుభ్యా॒మిత్యా॑హ । అ॒శ్వినౌ॒ హి దే॒వానా॑మద్ధ్వ॒ర్యూ ఆస్తా᳚మ్ । పూ॒ష్ణో హస్తా᳚భ్యా॒మిత్యా॑హ॒ యత్యై᳚ ।
అధి॑వపా॒మీత్యా॑హ । య॒థా॒దే॒వ॒త-మే॒వైనా॒నధి॑ వపతి ॥ ధా॒న్య॑మసి ధిను॒హి దే॒వానిత్యా॑హ । ఏ॒తస్య॒ యజు॑షో వీ॒ర్యే॑ణ ॥ 48 ॥
యావ॒దేకా॑ దే॒వతా॑ కా॒మయ॑తే॒ యావ॒దేకా᳚ । తావ॒దాహు॑తిః ప్రథతే । న హి తదస్తి॑ । యత్తావ॑దే॒వ స్యాత్ । యావ॑జ్జు॒హోతి॑ ॥ ప్రా॒ణాయ॑ త్వా-ఽపా॒నాయ॒ త్వేత్యా॑హ । ప్రా॒ణానే॒వ యజ॑మానే దధాతి । దీ॒ర్ఘామను॒ ప్రసి॑తి॒మాయు॑షే ధా॒మిత్యా॑హ । ఆయు॑రే॒వాస్మి॑-న్దధాతి ।
అ॒న్తరి॑ఖ్షాదివ॒ వా ఏ॒తాని॒ ప్రస్క॑న్దన్తి । యాని॑ దృ॒షదః॑ । దే॒వో వ॑-స్సవి॒తా హిర॑ణ్యపాణిః॒ ప్రతి॑ గృహ్ణా॒త్విత్యా॑హ॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై । హ॒విషో-ఽస్క॑న్దాయ ॥
అసం॑వఀపన్తీ పిగ్ం॑షా॒ణూని॑ కురుతా॒దిత్యా॑హ మేద్ధ్య॒త్వాయ॑ ॥ 49 ॥
(నిలా॑యత॒ - విధృ॑త్యై - వీ॒ర్యే॑ణ - స్కన్దన్తి చ॒త్వారి॑ చ ) (అ. 6)
అనువాకం 7 - కపాలోపధానం
ధృష్టి॑రసి॒ బ్రహ్మ॑ య॒చ్ఛేత్యా॑హ॒ ధృత్యై᳚ ॥
అపా᳚గ్నే॒ ఽగ్నిమా॒మాద॑-ఞ్జహి॒ నిష్క్ర॒వ్యాదగ్ం॑
సే॒ధా దే॑వ॒యజం॑-వఀ॒హేత్యా॑హ ।
య ఏ॒వామాత్క్ర॒వ్యాత్ । తమ॑ప॒హత్య॑ । మేద్ధ్యే॒-ఽగ్నౌ క॒పాల॒ముప॑దధాతి ॥ నిర్ద॑గ్ధ॒గ్ం॒ రఖ్షో॒ నిర్ద॑గ్ధా॒ అరా॑తయ॒ ఇత్యా॑హ । రఖ్షాగ్॑స్యే॒వ
నిర్ద॑హతి । అ॒గ్ని॒వత్యుప॑దధాతి । అ॒స్మిన్నే॒వ లో॒కే జ్యోతి॑ర్ధత్తే । అఙ్గా॑ర॒మధి॑-వర్తయతి ॥ 50 ॥
అ॒న్తరి॑ఖ్ష ఏ॒వ జ్యోతి॑ర్ధత్తే ।
ఆ॒ది॒త్యమే॒వాముష్మి॑న్ ఀలో॒కే జ్యోతి॑ర్ధత్తే ।
జ్యోతి॑ష్మన్తో-ఽస్మా ఇ॒మే లో॒కా భ॑వన్తి ।
య ఏ॒వం-వేఀద॑ ॥ ధ్రు॒వమ॑సి పృథి॒వీ-న్దృ॒గ్ం॒హేత్యా॑హ । పృ॒థి॒వీమే॒వైతేన॑ దృగ్ంహతి ।
ధ॒ర్త్రమ॑స్య॒న్తరి॑ఖ్ష-న్దృ॒గ్ం॒హేత్యా॑హ । అ॒న్తరి॑ఖ్షమే॒వైతేన॑ దృగ్ంహతి ।
ధ॒రుణ॑మసి॒ దివ॑-న్దృ॒గ్ం॒హేత్యా॑హ । దివ॑మే॒వైతేన॑ దృగ్ంహతి ॥ 51 ॥
ధర్మా॑సి॒ దిశో॑ దృ॒గ్ం॒హేత్యా॑హ ।
దిశ॑ ఏ॒వైతేన॑ దృగ్ంహతి । ఇ॒మానే॒వైతై-ర్లో॒కా-న్దృగ్ం॑హతి । దృగ్ం హ॑న్తే-ఽస్మా ఇ॒మే లో॒కాః ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభిః॑ । య ఏ॒వం-వేఀద॑ ॥ త్రీణ్యగ్రే॑ క॒పాలా॒న్యుప॑దధాతి । త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కాః ।
ఏ॒షాం-లోఀ॒కానా॒మాప్త్యై᳚ ।
ఏక॒మగ్రే॑ క॒పాల॒ముప॑దధాతి ।
ఏకం॒-వాఀ అగ్రే॑ క॒పాల॒-మ్పురు॑షస్య స॒భంవఀ ॑తి ॥ 52 ॥
అథ॒ ద్వే । అథ॒ త్రీణి॑ । అథ॑ చ॒త్వారి॑ । అథా॒ష్టౌ ।
తస్మా॑ద॒ష్టాక॑పాల॒-మ్పురు॑షస్య॒ శిరః॑ ।
యదే॒వ-ఙ్క॒పాలా᳚న్యుప॒ దధా॑తి । య॒జ్ఞో వై ప్ర॒జాప॑తిః । య॒జ్ఞమే॒వ ప్ర॒జాప॑తి॒గ్ం॒ సగ్గ్స్క॑రోతి ।
ఆ॒త్మాన॑మే॒వ త-థ్సగ్గ్స్క॑రోతి । తగ్ం సగ్గ్స్కృ॑తమా॒త్మాన᳚మ్ ॥ 53 ॥
అ॒ముష్మి॑న్ ఀలో॒కే-ఽను॒పరై॑తి ॥ యద॒ష్టావు॑ప॒ దధా॑తి । గా॒య॒త్రి॒యా త-థ్సమ్మి॑తమ్ । యన్నవ॑ । త్రి॒వృతా॒ తత్ । య-ద్దశ॑ । వి॒రాజా॒ తత్ । యదేకా॑దశ । త్రి॒ష్టుభా॒ తత్ । యద్ద్వాద॑శ ॥ 54 ॥
జగ॑త్యా॒ తత్ । ఛన్ద॑-స్సమ్మితాని॒ స ఉ॑ప॒దధ॑-త్క॒పాలా॑ని । ఇ॒మాన్ ఀలో॒కాన॑నుపూ॒ర్వ-న్దిశో॒ విధృ॑త్యై దృగ్ంహతి । అథాయుః॑ ప్రా॒ణా-న్ప్ర॒జా-మ్ప॒శూన్. యజ॑మానే దధాతి । స॒జా॒తాన॑స్మా అ॒భితో॑ బహు॒లాన్ క॑రోతి ॥
చిత॒-స్స్థేత్యా॑హ । య॒థా॒ య॒జురే॒వైతత్ ॥
భృగూ॑ణా॒మఙ్గి॑రసా॒-న్తప॑సా తప్యద్ధ్వ॒మిత్యా॑హ ।
దే॒వతా॑నా-మే॒వైనా॑ని॒ తప॑సా తపతి । తాని॒ తత॒-స్సగ్గ్స్థి॑తే । యాని॑ ఘ॒ర్మే క॒పాలా᳚న్ యుపచి॒న్వన్తి॑ వే॒ధస॒ ఇతి॒ చతు॑ష్పదయ॒ర్చా విము॑ఞ్చతి । చతు॑ష్పాదః ప॒శవః॑ । ప॒శుష్వే॒వోపరి॑ష్టా॒-త్ప్రతి॑తిష్ఠతి ॥ 55 ॥
(వ॒ర్త॒య॒తి॒ - దివ॑మే॒వైతేన॑ దృగ్ంహతి - స॒మ్భవ॑తి॒ - తగ్ం సగ్గ్స్కృ॑తమా॒త్మానం॒ - ద్వాద॑శ॒ - సగ్గ్స్థి॑తే॒ త్రీణి॑ చ) (అ. 7)
అనువాకం 8 - పురోడాశానిష్పాదనం
దే॒వస్య॑ త్వా సవి॒తుః ప్ర॑స॒వ ఇత్యా॑హ॒ ప్రసూ᳚త్యై । అ॒శ్వినో᳚-ర్బా॒హుభ్యా॒మిత్యా॑హ ।
అ॒శ్వినౌ॒ హి దే॒వానా॑మద్ధ్వ॒ర్యూ ఆస్తా᳚మ్ ।
పూ॒ష్ణో హస్తా᳚భ్యా॒మిత్యా॑హ॒ యత్యై᳚ ।
సంవఀ ॑పా॒మీత్యా॑హ । య॒థా॒ దే॒వ॒తమే॒వైనా॑ని॒ సంవఀ ॑పతి ॥ సమాపో॑ అ॒ద్భిర॑గ్మత॒ సమోష॑ధయో॒ రసే॒నేత్యా॑హ । ఆపో॒ వా ఓష॑ధీ-ర్జిన్వన్తి । ఓష॑ధయో॒-ఽపో జి॑న్వన్తి ।
అ॒న్యా వా ఏ॒తాసా॑మ॒న్యా జి॑న్వన్తి ॥ 56 ॥
తస్మా॑దే॒వమా॑హ । సగ్ం రే॒వతీ॒-ర్జగ॑తీభి॒-ర్మధు॑మతీ॒-ర్మధు॑మతీభి-స్సృజ్యద్ధ్వ॒మిత్యా॑హ ।
ఆపో॒ వై రే॒వతీః᳚ । ప॒శవో॒ జగ॑తీః । ఓష॑ధయో॒ మధు॑మతీః । ఆప॒ ఓష॑ధీః ప॒శూన్ । తానే॒వాస్మా॑ ఏక॒ధా స॒గ్ం॒సృజ్య॑ । మధు॑మతః కరోతి ।
అ॒ద్భ్యః పరి॒ ప్రజా॑తా-స్స్థ॒ సమ॒ద్భిః పృ॑చ్యద్ధ్వ॒మితి॑ ప॒ర్యాప్లా॑వయతి ।
యథా॒ సువృ॑ష్ట ఇ॒మామ॑ను వి॒సృత్య॑ ॥ 57 ॥
ఆప॒ ఓష॑ధీర్మ॒హయ॑న్తి । తా॒దృగే॒వ తత్ ॥
జన॑యత్యై త్వా॒ సంయౌఀ॒మీత్యా॑హ । ప్ర॒జా ఏ॒వైతేన॑ దాధార । అ॒గ్నయే᳚ త్వా॒-ఽగ్నీషోమా᳚భ్యా॒మిత్యా॑హ॒ వ్యావృ॑త్త్యై । మ॒ఖస్య॒ శిరో॒-ఽసీత్యా॑హ ।
య॒జ్ఞో వై మ॒ఖః । తస్యై॒తచ్ఛిరః॑ । య-త్పు॑రో॒డాశః॑ । తస్మా॑దే॒వమా॑హ ॥ 58 ॥
ఘ॒ర్మో॑-ఽసి వి॒శ్వాయు॒రిత్యా॑హ । విశ్వ॑మే॒వాయు॒-ర్యజ॑మానే దధాతి । ఉ॒రు ప్ర॑థస్వో॒రు తే॑ య॒జ్ఞప॑తిః ప్రథతా॒మిత్యా॑హ । యజ॑మానమే॒వ ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభిః॑ ప్రథయతి । త్వచ॑-ఙ్గృహ్ణీ॒ష్వేత్యా॑హ ।
సర్వ॑మే॒వైన॒గ్ం॒ సత॑ను-ఙ్కరోతి । అథా॒ప ఆ॒నీయ॒ పరి॑ మార్ష్టి । మా॒గ్ం॒స ఏ॒వ త-త్త్వచ॑-న్దధాతి । తస్మా᳚-త్త్వ॒చా మా॒గ్ం॒స-ఞ్ఛ॒న్నమ్ ॥
ఘ॒ర్మో వా ఏ॒షో-ఽశా᳚న్తః ॥ 59 ॥
అ॒ర్ధ॒మా॒సే᳚-ఽర్ధమాసే॒ ప్రవృ॑జ్యతే । య-త్పు॑రో॒డాశః॑ । స ఈ᳚శ్వ॒రో యజ॑మానగ్ం శు॒చా ప్ర॒దహః॑ । పర్య॑గ్ని కరోతి । ప॒శుమే॒వైన॑మకః । శాన్త్యా॒ అప్ర॑దాహాయ । త్రిః పర్య॑గ్ని కరోతి ।
త్ర్యా॑వృ॒ద్ధి య॒జ్ఞః । అథో॒ రఖ్ష॑సా॒మప॑హత్యై ॥
అ॒న్తరి॑త॒గ్ం॒ రఖ్షో॒-ఽన్తరి॑తా॒ అరా॑తయ॒ ఇత్యా॑హ ॥ 60 ॥
రఖ్ష॑సా-మ॒న్తర్హి॑త్యై । పు॒రో॒డాశం॒-వాఀ అధి॑శ్రిత॒గ్ం॒ రఖ్షాగ్॑స్యజిఘాగ్ంసన్న్ ।
ది॒వి నాకో॒ నామా॒గ్నీ ర॑ఖ్షో॒హా । స ఏ॒వాస్మా॒-ద్రఖ్షా॒గ్॒స్యపా॑హన్న్ । దే॒వస్త్వా॑ సవి॒తా శ్ర॑పయ॒త్విత్యా॑హ । స॒వి॒తృప్ర॑సూత ఏ॒వైనగ్గ్॑ శ్రపయతి । వర్షి॑ష్ఠే॒ అధి॒ నాక॒ ఇత్యా॑హ । రఖ్ష॑సా॒మప॑హత్యై । అ॒గ్నిస్తే॑ త॒నువ॒-మ్మా-ఽతి॑ ధా॒గిత్యా॒హాన॑తిదాహాయ । అగ్నే॑ హ॒వ్యగ్ం ర॑ఖ్ష॒స్వేత్యా॑హ॒ గుప్త్యై᳚ ॥ 61 ॥
అవి॑దహన్త-శ్శ్రపయ॒తేతి॒ వాచం॒-విఀసృ॑జతే ।
య॒జ్ఞమే॒వ హ॒వీగ్ష్య॑భి-వ్యా॒హృత్య॒ ప్రత॑నుతే ।
పు॒రో॒రుచ॒మవి॑దాహాయ॒ శృత్యై॑ కరోతి ॥ మ॒స్తిష్కో॒ వై పు॑రో॒డాశః॑ । తం-యఀన్నాభి॑వా॒సయే᳚త్ । ఆ॒విర్మ॒స్తిష్క॑-స్స్యాత్ । అ॒భివా॑సయతి ।
తస్మా॒-ద్గుహా॑ మ॒స్తిష్కః॑ । భస్మ॑నా॒-ఽభి వా॑సయతి ।
తస్మా᳚-న్మా॒గ్ం॒సేనాస్థి॑ ఛ॒న్నమ్ ॥ 62 ॥
వే॒దేనా॒భి వా॑సయతి । తస్మా॒-త్కేశై॒-శ్శిర॑-శ్ఛ॒న్నమ్ ।
అఖ॑లతిభావుకో భవతి । య ఏ॒వం-వేఀద॑ ॥ ప॒శోర్వై ప్ర॑తి॒మా పు॑రో॒డాశః॑ । స నాయ॒జుష్క॑-మభి॒వాస్యః॑ । వృథే॑వ స్యాత్ । ఈ॒శ్వ॒రా యజ॑మానస్య ప॒శవః॒ ప్రమే॑తోః ॥ స-మ్బ్రహ్మ॑ణా పృచ్య॒స్వేత్యా॑హ । ప్రా॒ణా వై బ్రహ్మ॑ ॥ 63 ॥
ప్రా॒ణాః ప॒శవః॑ । ప్రా॒ణైరే॒వ ప॒శూన్థ్
సమ్పృ॑ణక్తి । న ప్ర॒మాయు॑కా భవన్తి । యజ॑మానో॒ వై పు॑రో॒డాశః॑ । ప్ర॒జా ప॒శవః॒ పురీ॑షమ్ ।
యదే॒వమ॑భి వా॒సయ॑తి । యజ॑మానమే॒వ ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభి॒-స్సమ॑ర్ధయతి ॥ దే॒వా వై హ॒వి-ర్భృ॒త్వా-ఽబ్రు॑వన్న్ । కస్మి॑న్ని॒ద-మ్మ్ర॑ఖ్ష్యామహ॒ ఇతి॑ ।
సో᳚-ఽగ్నిర॑బ్రవీత్ ॥ 64 ॥
మయి॑ త॒నూ-స్సన్నిధ॑ద్ధ్వమ్ । అ॒హం-వఀ॒స్త-ఞ్జ॑నయిష్యామి । యస్మి॑-న్మ్ర॒ఖ్ష్యద్ధ్వ॒ ఇతి॑ । తే దే॒వా అ॒గ్నౌ త॒నూ-స్స-న్న్య॑దధత । తస్మా॑దాహుః ।
అ॒గ్ని-స్సర్వా॑ దే॒వతా॒ ఇతి॑ । సో-ఽఙ్గా॑రేణా॒పః ।
అ॒భ్య॑పాతయత్ । తత॑ ఏక॒తో॑-ఽజాయత ।
స ద్వి॒తీయ॑మ॒భ్య॑పాతయత్ ॥ 65 ॥
తతో᳚ ద్వి॒తో॑-ఽజాయత । స తృ॒తీయ॑-మ॒భ్య॑పాతయత్ ।
తత॑-స్త్రి॒తో॑-ఽజాయత । యద॒ద్భ్యో-ఽజా॑యన్త । తదా॒ప్యానా॑మాప్య॒త్వమ్ । యదా॒త్మభ్యో ఽజా॑యన్త ।
తదా॒త్మ్యానా॑-మాత్మ్య॒త్వమ్ ॥ తే దే॒వా ఆ॒ప్యేష్వ॑మృజత । ఆ॒ప్యా అ॑మృజత॒ సూర్యా᳚భ్యుదితే । సూర్యా᳚భ్యుదిత॒-స్సూర్యా॑భినిమ్రుక్తే ॥ 66 ॥
సూర్యా॑భినిమ్రుక్తః కున॒ఖిని॑ । కు॒న॒ఖీ శ్యా॒వద॑తి । శ్యా॒వద॑న్నగ్రదిధి॒షౌ । అ॒గ్ర॒ది॒ధి॒షుః ప॑రివి॒త్తే । ప॒రి॒వి॒త్తో వీ॑ర॒హణి॑ । వీ॒ర॒హా బ్ర॑హ్మ॒హణి॑ ।
తద్బ్ర॑హ్మ॒హణ॒-న్నాత్య॑చ్యవత । అ॒న్త॒ర్వే॒ది నిన॑య॒త్యవ॑రుద్ధ్యై । ఉల్ము॑కేనా॒భి గృ॑హ్ణాతి శృత॒త్వాయ॑ । శృ॒తకా॑మా ఇవ॒ హి దే॒వాః ॥ 67 ॥
(అ॒న్యా జి॑న్వన్-త్యనువి॒సృత్యై॒-వమా॒-హాశా᳚న్త-ఆహ॒-గుప్త్యై॑-ఛ॒న్నం - బ్రహ్మా᳚-బ్రవీ-ద్ద్వి॒తీయ॑మ॒భ్య॑పాతయ॒-థ్సూర్యా॑భినిమ్రుక్తే-దే॒వాః) (అ. 8)
అనువాకం 9 - వేదికరణం
దే॒వస్య॑ త్వా సవి॒తుః ప్ర॑స॒వ ఇతి॒ స్ఫ్యమాద॑త్తే॒ ప్రసూ᳚త్యై । అ॒శ్వినో᳚-ర్బా॒హుభ్యా॒మిత్యా॑హ । అ॒శ్వినౌ॒ హి దే॒వానా॑మద్ధ్వ॒ర్యూ ఆస్తా᳚మ్ । పూ॒ష్ణో హస్తా᳚భ్యా॒మిత్యా॑హ॒ యత్యై᳚ ॥ ఆద॑ద॒ ఇన్ద్ర॑స్య బా॒హుర॑సి॒ దఖ్షి॑ణ॒ ఇత్యా॑హ । ఇ॒న్ద్రి॒యమే॒వ యజ॑మానే దధాతి । స॒హస్ర॑భృష్టి-శ్శ॒తతే॑జా॒ ఇత్యా॑హ ।
రూ॒పమే॒వాస్యై॒త-న్మ॑హి॒మానం॒-వ్యాఀచ॑ష్టే ॥
వా॒యుర॑సి తి॒గ్మతే॑జా॒ ఇత్యా॑హ । తేజో॒ వై వా॒యుః ॥ 68 ॥
తేజ॑ ఏ॒వాస్మి॑-న్దధాతి ॥ వి॒షాద్వై నామా॑సు॒ర ఆ॑సీత్ । సో॑-ఽబిభేత్ । య॒జ్ఞేన॑ మా దే॒వా అ॒భిభ॑విష్య॒న్తీతి॑ । స పృ॑థి॒వీమ॒భ్య॑వమీత్ । సా ఽమే॒ద్ధ్యా ఽభ॑వత్ । అథో॒ యదిన్ద్రో॑ వృ॒త్రమహన్న్॑ । తస్య॒ లోహి॑త-మ్పృథి॒వీమను॒ వ్య॑ధావత్ । సా ఽమే॒ద్ధ్యా ఽభ॑వత్ ।
పృథి॑వి దేవయజ॒నీత్యా॑హ ॥ 69 ॥
మేద్ధ్యా॑మే॒వైనా᳚-న్దేవ॒యజ॑నీ-ఙ్కరోతి ।
ఓష॑ద్ధ్యాస్తే॒ మూల॒-మ్మా హిగ్ం॑సిష॒మిత్యా॑హ । ఓష॑ధీనా॒-మహిగ్ం॑సాయై ॥ వ్ర॒జ-ఙ్గ॑చ్ఛ గో॒స్థాన॒మిత్యా॑హ । ఛన్దాగ్ం॑సి॒ వై వ్ర॒జో గో॒స్థానః॑ । ఛన్దాగ్॑స్యే॒వాస్మై᳚ వ్ర॒జ-ఙ్గో॒స్థాన॑-ఙ్కరోతి ॥ వర్ష॑తు తే॒ ద్యౌరిత్యా॑హ ।
వృష్టి॒ర్వై ద్యౌః । వృష్టి॑మే॒వావ॑రున్ధే ॥
బ॒ధా॒న దే॑వ సవితః పర॒మస్యా᳚-మ్పరా॒వతీత్యా॑హ ॥ 70 ॥
ద్వౌ వావ పురు॑షౌ । య-ఞ్చై॒వ ద్వేష్టి॑ । యశ్చై॑న॒-న్ద్వేష్టి॑ । తావు॒భౌ బ॑ద్ధ్నాతి పర॒మస్యా᳚-మ్పరా॒వతి॑ శ॒తేన॒ పాశైః᳚ । యో᳚-ఽస్మా-న్ద్వేష్టి॒ య-ఞ్చ॑ వ॒య-న్ద్వి॒ష్మస్తమతో॒ మా మౌ॒గిత్యా॒హాని॑మ్రుక్త్యై ॥
అ॒రరు॒ర్వై నామా॑సు॒ర ఆ॑సీత్ ।
స పృ॑థి॒వ్యాముప॑మ్లుప్తో-ఽశయత్ ।
త-న్దే॒వా అప॑హతో॒-ఽరరుః॑ పృథి॒వ్యా ఇతి॑ పృథి॒వ్యా అపా᳚ఘ్నన్న్ । భ్రాతృ॑వ్యో॒ వా అ॒రరుః॑ । అప॑హతో॒-ఽరరుః॑ పృథి॒వ్యా ఇతి॒ యదాహ॑ ॥ 71 ॥
భ్రాతృ॑వ్యమే॒వ పృ॑థి॒వ్యా అప॑హన్తి । తే॑-ఽమన్యన్త ।
దివం॒-వాఀ అ॒యమి॒తః ప॑తిష్య॒తీతి॑ ।
తమ॒రరు॑స్తే॒ దివ॒-మ్మా స్కా॒నితి॑ ది॒వః పర్య॑బాధన్త । భ్రాతృ॑వ్యో॒ వా అ॒రరుః॑ । అ॒రరు॑స్తే॒ దివ॒-మ్మా స్కా॒నితి॒ యదాహ॑ । భ్రాతృ॑వ్యమే॒వ ది॒వః పరి॑బాధతే ।
స్త॒మ్బ॒ య॒జుర్-హ॑రతి । పృ॒థి॒వ్యా ఏ॒వ భ్రాతృ॑వ్య॒-మప॑హన్తి । ద్వి॒తీయగ్ం॑ హరతి ॥ 72 ॥
అ॒న్తరి॑ఖ్షాదే॒వైన॒-మప॑హన్తి । తృ॒తీయగ్ం॑ హరతి । ది॒వ ఏ॒వైన॒-మప॑హన్తి । తూ॒ష్ణీ-ఞ్చ॑తు॒ర్థగ్ం హ॑రతి । అప॑రిమితాదే॒వైన॒-మప॑హన్తి ॥ అసు॑రాణాం॒-వాఀ ఇ॒యమగ్ర॑ ఆసీత్ । యావ॒దాసీ॑నః పరా॒ పశ్య॑తి ।
తావ॑-ద్దే॒వానా᳚మ్ । తే దే॒వా అ॑బ్రువన్న్ ।
అస్త్వే॒వ నో॒-ఽస్యామపీతి॑ ॥ 73 ॥
క్య॑న్నో దాస్య॒థేతి॑ । యావ॑థ్స్వ॒య-మ్ప॑రిగృహ్ణీ॒థేతి॑ ।
తే వస॑వ॒స్త్వేతి॑ దఖ్షిణ॒తః పర్య॑గృహ్ణన్న్ । రు॒ద్రాస్త్వేతి॑ ప॒శ్చాత్ । ఆ॒ది॒త్యా-స్త్వేత్యు॑త్తర॒తః । తే᳚-ఽగ్నినా॒ ప్రాఞ్చో॑-ఽజయన్న్ । వసు॑భి-ర్దఖ్షి॒ణా ।
రు॒ద్రైః ప్ర॒త్యఞ్చః॑ । ఆ॒ది॒త్యైరుద॑ఞ్చః ।
యస్యై॒వం-విఀ॒దుషో॒ వేది॑-మ్పరి గృ॒హ్ణన్తి॑ ॥ 74 ॥
భవ॑త్యా॒త్మనా᳚ । పరా᳚-ఽస్య॒ భ్రాతృ॑వ్యో భవతి ॥
దే॒వస్య॑ సవి॒తు-స్స॒వ ఇత్యా॑హ॒ ప్రసూ᳚త్యై ।
కర్మ॑ కృణ్వన్తి వే॒ధస॒ ఇత్యా॑హ । ఇ॒షి॒తగ్ం హి కర్మ॑ క్రి॒యతే᳚ । పృ॒థి॒వ్యై మేద్ధ్య॑-ఞ్చామే॒ద్ధ్య-ఞ్చ॒ వ్యుద॑క్రామతామ్ । ప్రా॒చీన॑-ముదీ॒చీన॒-మ్మేద్ధ్య᳚మ్ । ప్ర॒తీ॒చీన॑-న్దఖ్షి॒ణా ఽమే॒ద్ధ్యమ్ ।
ప్రాచీ॒ముదీ॑చీ-మ్ప్రవ॒ణా-ఙ్క॑రోతి ।
మేద్ధ్యా॑మే॒వైనా᳚-న్దేవ॒యజ॑నీ-ఙ్కరోతి ॥ 75 ॥
ప్రాఞ్చౌ॑ వేద్య॒గ్ం॒ సావున్న॑యతి । ఆ॒హ॒వ॒నీయ॑స్య॒ పరి॑గృహీత్యై । ప్ర॒తీచీ॒ శ్రోణీ᳚ । గార్హ॑పత్యస్య॒ పరి॑గృహీత్యై । అథో॑ మిథున॒త్వాయ॑ । ఉద్ధ॑న్తి । యదే॒వాస్యా॑ అమే॒ద్ధ్యమ్ । తదప॑హన్తి । ఉద్ధ॑న్తి ।
తస్మా॒దోష॑ధయః॒ పరా॑భవన్తి ॥ 76 ॥
మూల॑-ఞ్ఛినత్తి । భ్రాతృ॑వ్యస్యై॒వ మూల॑-ఞ్ఛినత్తి ।
మూలం॒-వాఀ అ॑తి॒తిష్ఠ॒-ద్రఖ్షా॒గ్॒స్యనూ-త్పి॑పతే । యద్ధస్తే॑న ఛి॒న్ద్యాత్ । కు॒న॒ఖినీః᳚ ప్ర॒జా-స్స్యుః॑ । స్ఫ్యేన॑ ఛినత్తి । వజ్రో॒ వై స్ఫ్యః ।
వజ్రే॑ణై॒వ య॒జ్ఞా-ద్రఖ్షా॒గ్॒స్యప॑హన్తి । పి॒తృ॒దే॒వ॒త్యా ఽతి॑ఖాతా । ఇయ॑తీ-ఙ్ఖనతి ॥ 77 ॥
ప్ర॒జాప॑తినా యజ్ఞము॒ఖేన॒ సమ్మి॑తామ్ ॥ వేది॑ర్దే॒వేభ్యో॒ నిలా॑యత । తా-ఞ్చ॑తురఙ్గు॒లే ఽన్వ॑విన్దన్న్ । తస్మా᳚చ్చతురఙ్గు॒ల-ఙ్ఖేయా᳚ ।
చ॒తు॒రఙ్గు॒ల-ఙ్ఖ॑నతి । చ॒తు॒ర॒ఙ్గు॒లే హ్యోష॑ధయః ప్రతి॒తిష్ఠ॑న్తి ।
ఆప్ర॑తి॒ష్ఠాయై॑ ఖనతి । యజ॑మానమే॒వ ప్ర॑తి॒ష్ఠా-ఙ్గ॑మయతి । ద॒ఖ్షి॒ణ॒తో వర్షీ॑యసీ-ఙ్కరోతి ।
దే॒వ॒యజ॑నస్యై॒వ రూ॒పమ॑కః ॥ 78 ॥
పురీ॑షవతీ-ఙ్కరోతి । ప్ర॒జా వై ప॒శవః॒ పురీ॑షమ్ ।
ప్ర॒జయై॒వైన॑-మ్ప॒శుభిః॒ పురీ॑షవన్త-ఙ్కరోతి । ఉత్త॑ర-మ్పరిగ్రా॒హ-మ్పరి॑గృహ్ణాతి । ఏ॒తావ॑తీ॒ వై పృ॑థి॒వీ । యావ॑తీ॒ వేదిః॑ । తస్యా॑ ఏ॒తావ॑త ఏ॒వ భ్రాతృ॑వ్య-న్ని॒ర్భజ్య॑ । ఆ॒త్మన॒ ఉత్త॑ర-మ్పరిగ్రా॒హ-మ్పరి॑గృహ్ణాతి ।
ఋ॒త-మ॑స్యృత॒సద॑న-మస్యృత॒శ్రీర॒సీత్యా॑హ । య॒థా॒ య॒జురే॒వై తత్ ॥ 79 ॥
క్రూ॒రమి॑వ॒ వా ఏ॒త-త్క॑రోతి । యద్వేది॑-ఙ్క॒రోతి॑ ।
ధా అ॑సి స్వ॒ధా అ॒సీతి॑ యోయుప్యతే॒ శాన్త్యై᳚ ।
ఉ॒ర్వీ చాసి॒ వస్వీ॑ చా॒సీత్యా॑హ ।
ఉ॒ర్వీమే॒వైనాం॒-వఀస్వీ᳚-ఙ్కరోతి ।
పు॒రా క్రూ॒రస్య॑ వి॒సృపో॑ విరఫ్శి॒న్నిత్యా॑హ మేద్ధ్య॒త్వాయ॑ । ఉ॒దా॒దాయ॑ పృథి॒వీ-ఞ్జీ॒రదా॑ను॒ర్యామైర॑య-ఞ్చ॒న్ద్రమ॑సి స్వ॒ధాభి॒రిత్యా॑హ ।
యదే॒వాస్యా॑ అమే॒ద్ధ్యమ్ । తద॑ప॒హత్య॑ ।
మేద్ధ్యా᳚-న్దేవ॒యజ॑నీ-ఙ్కృ॒త్వా ॥ 80 ॥
యద॒దశ్చ॒న్ద్రమ॑సి॒ మేద్ధ్య᳚మ్ । తద॒స్యామేర॑యతి ।
తా-న్ధీరా॑సో అను॒దృశ్య॑ యజన్త॒ ఇత్యా॒హాను॑ఖ్యాత్యై ॥ ప్రోఖ్ష॑ణీ॒రాసా॑దయ । ఇ॒ద్ధ్మాబ॒ర్॒హి-రుప॑సాదయ । స్రు॒వ-ఞ్చ॒ స్రుచ॑శ్చ॒ సమ్మృ॑డ్ఢి । పత్నీ॒గ్ం॒ సన్న॑హ్య । ఆజ్యే॑నో॒దేహీత్యా॑హానుపూ॒ర్వతా॑యై । ప్రోఖ్ష॑ణీ॒రాసా॑దయతి । ఆపో॒ వై ర॑ఖ్షో॒ఘ్నీః ॥ 81 ॥
రఖ్ష॑సా॒మప॑హత్యై । స్ఫ్యస్య॒ వర్త్మన్᳚-థ్సాదయతి । య॒జ్ఞస్య॒ సన్త॑త్యై । ఉ॒వాచ॒ హాసి॑తో దైవ॒లః । ఏ॒తావ॑తీ॒ర్వా అ॒ముష్మి॑న్ ఀలో॒క ఆప॑ ఆసన్న్ ।
యావ॑తీః॒ ప్రోఖ్ష॑ణీ॒రితి॑ । తస్మా᳚-ద్బ॒హ్వీరా॒సాద్యాః᳚ । స్ఫ్యము॒దస్యన్న్॑ । య-న్ద్వి॒ష్యాత్త-న్ధ్యా॑యేత్ । శు॒చైవైన॑-మర్పయతి ॥ 82 ॥
(వై వా॒యు - రా॑హ - పరా॒వతీత్యా॒హా - హ॑ - ద్వి॒తీయగ్ం॑ హర॒ - తీతి॑ - పరిగృ॒హ్ణన్తి॑ - దేవ॒యజ॑నీ-ఙ్కరోతి - భవన్తి - ఖనత్య - క - రే॒తత్ - కృ॒త్వా - ర॑ఖ్షో॒ఘ్నీ - ర॑ర్పయతి) (అ. 9)
అనువాకం 10 - ఇధ్మాబర్హి-స్సాదనం
వజ్రో॒ వై స్ఫ్యః । యద॒న్వఞ్చ॑-న్ధా॒రయే᳚త్ । వజ్రే᳚-ఽద్ధ్వ॒ర్యుః, ఖ్ష॑ణ్వీత । పు॒రస్తా᳚-త్తి॒ర్యఞ్చ॑-న్ధారయతి । వజ్రో॒ వై స్ఫ్యః । వజ్రే॑ణై॒వ య॒జ్ఞస్య॑ దఖ్షిణ॒తో రఖ్షా॒గ్॒స్యప॑హన్తి ।
అ॒గ్నిభ్యా॒-మ్ప్రాచ॑శ్చ ప్ర॒తీచ॑శ్చ । స్ఫ్యేనోదీ॑చశ్చా-ధ॒రాచ॑శ్చ । స్ఫ్యేన॒ వా ఏ॒ష వజ్రే॑ణా॒స్యై పా॒ప్మాన॒-మ్భ్రాతృ॑వ్య-మప॒హత్య॑ ।
ఉ॒త్క॒రే-ఽధి॒ ప్రవృ॑శ్చతి ॥ 83 ॥
యథో॑ప॒ధాయ॑ వృ॒శ్చన్త్య॒వమ్ । హస్తా॒వవ॑ నేనిక్తే । ఆ॒త్మాన॑మే॒వ ప॑వయతే । స్ఫ్య-మ్ప్రఖ్షా॑లయతి మేద్ధ్య॒త్వాయ॑ । అథో॑ పా॒ప్మన॑ ఏ॒వ భ్రాతృ॑వ్యస్య న్య॒ఙ్గ-ఞ్ఛి॑నత్తి ॥ ఇ॒ద్ధ్మా-బ॒ర్॒హి-రుప॑సాదయతి॒ యుక్త్యై᳚ । య॒జ్ఞస్య॑ మిథున॒త్వాయ॑ ।
అథో॑ పురో॒రుచ॑మే॒వైతా-న్ద॑ధాతి ।
ఉత్త॑రస్య॒ కర్మ॒ణో-ఽను॑ఖ్యాత్యై ।
న పు॒రస్తా᳚-త్ప్ర॒త్యగుప॑సాదయేత్ ॥ 84 ॥
య-త్పు॒రస్తా᳚-త్ప్ర॒త్య-గు॑పసా॒దయే᳚త్ ।
అ॒న్యత్రా॑హుతిప॒థాది॒ద్ధ్మ-మ్ప్రతి॑పాదయేత్ । ప్ర॒జా వై బ॒ర్॒హిః । అప॑రాద్ధ్నుయా-ద్బ॒ర్॒హిషా᳚ ప్ర॒జానా᳚-మ్ప్ర॒జన॑నమ్ । ప॒శ్చాత్-ప్రాగుప॑సాదయతి । ఆ॒హు॒తి॒ప॒థేనే॒ద్ధ్మ-మ్ప్రతి॑పాదయతి ।
స॒ప్ర॒న్త్యే॑వ బ॒ర్॒హిషా᳚ ప్ర॒జానా᳚-మ్ప్ర॒జన॑న॒ముపై॑తి । దఖ్షి॑ణమి॒ద్ధ్మమ్ ।
ఉత్త॑ర-మ్బ॒ర॒ఃఇః । ఆ॒త్మా వా ఇ॒ద్ధ్మః ।
ప్ర॒జా బ॒ర్॒హిః । ప్ర॒జా హ్యా᳚త్మన॒ ఉత్త॑రతరా తీ॒ర్థే ।
తతో॒ మేధ॑ముప॒నీయ॑ । య॒థా॒ దే॒వ॒తమే॒వైన॒త్-ప్రతి॑ష్ఠాపయతి । ప్రతి॑తిష్ఠతి ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభి॒-ర్యజ॑మానః ॥ 85 ॥
(వృ॒శ్చ॒తి॒ - సా॒ద॒యే॒ - ది॒ద్ధ్మః పఞ్చ॑ చ) (అ. 10)
(తృతీయ॑స్యాం - దే॒వస్యా᳚శ్వప॒ర్॒శుం-యోఀ వై - పూ᳚ర్వే॒ద్యుః - కర్మ॑ణే వా॒ - మిన్ద్రో॑ వృ॒త్రమ॑హ॒న్-థ్సో॑-ఽపో - ఽవ॑ధూతం॒ - ధృష్టి॑--ర్ దే॒వస్యేత్యా॑హ॒ సంవఀ ॑పామి - దే॒వస్య॒ స్ఫ్యమాద॑దే॒ - వజ్రో॒ వై స్ఫ్యో దశ॑)
(తృ॒తీయ॑స్యాం - ఀయ॒జ్ఞస్యాన॑తిరేకాయ - ప॒విత్ర॑వత్య - ధ్వ॒ర్యు-ఞ్చా॑ - ధి॒షవ॑ణమస్య॒ - న్తరి॑ఖ్ష ఏ॒వ - రఖ్ష॑సామ॒న్తర్హి॑త్యై॒ - ద్వౌ వావ పురు॑షో॒ - యద॒దశ్చ॒న్ద్రమ॑సి॒ మేద్ధ్య॒-మ్పఞ్చాశీ॑తిః)
(తృ॒తీయ॑స్యాం॒ - ఀయజ॑మానః)
॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే తృతీయాష్టకే ద్వితీయః ప్రపాఠక-స్సమాప్తః ॥
