കൃഷ്ണ യജുർവേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ തൃതീയാഷ്ടകേ ദ്വിതീയഃ പ്രപാഠകഃ - ദശപൂര്ണമാസേഷ്ടിബ്രാഹ്മണമ്
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥
അനുവാകം 1 - വഥ്സാപാകരണമ്
തൃ॒തീയ॑സ്യാമി॒തോ ദി॒വി സോമ॑ ആസീത് । ത-ങ്ഗാ॑യ॒ത്ര്യാഹ॑രത് ।
തസ്യ॑ പ॒ര്ണമ॑ച്ഛിദ്യത । ത-ത്പ॒ര്ണോ॑-ഽഭവത് । ത-ത്പ॒ര്ണസ്യ॑ പര്ണ॒ത്വമ് । ബ്രഹ്മ॒ വൈ പ॒ര്ണഃ । യ-ത്പ॑ര്ണശാ॒ഖയാ॑ വ॒ഥ്സാന॑പാക॒രോതി॑ ।
ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വൈനാ॑ന॒പാക॑രോതി ॥ ഗാ॒യ॒ത്രോ വൈ പ॒ര്ണഃ । ഗാ॒യ॒ത്രാഃ പ॒ശവഃ॑ ॥ 1 ॥
തസ്മാ॒-ത്ത്രീണി॑ത്രീണി പ॒ര്ണസ്യ॑ പലാ॒ശാനി॑ । ത്രി॒പദാ॑ ഗായ॒ത്രീ । യ-ത്പ॑ര്ണശ॒ഖയാ॒ ഗാഃ പ്രാ॒ര്പയ॑തി । സ്വയൈ॒വൈനാ॑ ദേ॒വത॑യാ॒ പ്രാര്പ॑യതി । യ-ങ്കാ॒മയേ॑താ പ॒ശു-സ്സ്യാ॒ദിതി॑ । അ॒പ॒ര്ണാ-ന്തസ്മൈ॒ ശുഷ്കാ᳚ഗ്രാ॒മാഹ॑രേത് ।
അ॒പ॒ശുരേ॒വ ഭ॑വതി । യ-ങ്കാ॒മയേ॑ത പശു॒മാന്-ഥ്സ്യാ॒ദിതി॑ । ബ॒ഹു॒പ॒ര്ണാ-ന്തസ്മൈ॑ ബഹുശാ॒ഖാമാഹ॑രേത് । പ॒ശു॒മന്ത॑-മേ॒വൈന॑-ങ്കരോതി ॥ 2 ॥
യ-ത്പ്രാചീ॑മാ॒ഹരേ᳚ത് । ദേ॒വ॒ലോ॒ക-മ॒ഭിജ॑യേത് । യദുദീ॑ചീ-മ്മനുഷ്യലോ॒കമ് । പ്രാചീ॒മുദീ॑ചീ॒മാഹ॑രതി । ഉ॒ഭയോ᳚-ര്ലോ॒കയോ॑-ര॒ഭിജി॑ത്യൈ ॥ ഇ॒ഷേ ത്വോ॒ര്ജേ ത്വേത്യാ॑ഹ । ഇഷ॑മേ॒വോര്ജം॒-യഁജ॑മാനേ ദധാതി ॥
വാ॒യവ॒-സ്സ്ഥേത്യാ॑ഹ । വാ॒യുർവാ അ॒ന്തരി॑ക്ഷ॒-സ്യാദ്ധ്യ॑ക്ഷാഃ ।
അ॒ന്ത॒രി॒ക്ഷ॒ദേ॒വ॒ത്യാഃ᳚ ഖലു॒ വൈ പ॒ശവഃ॑ ॥ 3 ॥
വാ॒യവ॑ ഏ॒വൈനാ॒-ന്പരി॑ ദദാതി । പ്ര വാ ഏ॑നാനേ॒തദാ-ക॑രോതി । യദാഹ॑ । വാ॒യവ॒-സ്സ്ഥേത്യു॑പാ॒യവഃ॒
സ്ഥേത്യാ॑ഹ । യജ॑മാനായൈ॒വ പ॒ശൂനുപ॑ഹ്വയതേ ॥
ദേ॒വോ വ॑-സ്സവി॒താ പ്രാര്പ॑യ॒ത്വിത്യാ॑ഹ॒ പ്രസൂ᳚ത്യൈ ॥ ശ്രേഷ്ഠ॑തമായ॒ കര്മ॑ണ॒ ഇത്യാ॑ഹ ।
യ॒ജ്ഞോ ഹി ശ്രേഷ്ഠ॑തമ॒-ങ്കര്മ॑ । തസ്മാ॑ദേ॒വമാ॑ഹ ॥
ആപ്യാ॑യദ്ധ്വമഘ്നിയാ ദേവഭാ॒ഗമിത്യാ॑ഹ ॥ 4 ॥
വ॒ഥ്സേഭ്യ॑ശ്ച॒ വാ ഏ॒താഃ പു॒രാ മ॑നു॒ഷ്യേ᳚ഭ്യ॒-ശ്ചാപ്യാ॑യന്ത । ദേ॒വേഭ്യ॑ ഏ॒വൈനാ॒ ഇന്ദ്രാ॒യാപ്യാ॑യതി ॥ ഊര്ജ॑സ്വതീഃ॒ പയ॑സ്വതീ॒രിത്യാ॑ഹ । ഊര്ജ॒ഗ്മ് ॒ഹി പയ॑-സ്സ॒മ്ഭര॑ന്തി ॥ പ്ര॒ജാവ॑തീ-രനമീ॒വാ അ॑യ॒ക്ഷ്മാ ഇത്യാ॑ഹ॒ പ്രജാ᳚ത്യൈ । മാവ॑-സ്സ്തേ॒ന ഈ॑ശത॒ മാ-ഽഘശഗ്മ്॑സ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ ഗുപ്ത്യൈ᳚ ॥ രു॒ദ്രസ്യ॑ ഹേ॒തിഃ പരി॑ വോ വൃണ॒ക്ത്വിത്യാ॑ഹ । രു॒ദ്രാ ദേ॒വൈനാ᳚-സ്ത്രായതേ ॥
ധ്രു॒വാ അ॒സ്മി-ന്ഗോപ॑തൌ സ്യാത ബ॒ഹ്വീരിത്യാ॑ഹ ।
ധ്രു॒വാ ഏ॒വാസ്മി॑-ന്ബ॒ഹ്വീഃ ക॑രോതി ॥ 5 ॥
യജ॑മാനസ്യ പ॒ശൂ-ന്പാ॒ഹീത്യാ॑ഹ । പ॒ശു॒നാ-ങ്ഗോ॑പീ॒ഥായ॑ । തസ്മാ᳚ഥ്സാ॒യ-മ്പ॒ശവ॒ ഉപ॑ സ॒മാവ॑ര്തന്തേ ॥ അന॑ധ-സ്സാദയതി । ഗര്ഭാ॑ണാ॒-ന്ധൃത്യാ॒ അപ്ര॑പാദായ । തസ്മാ॒ദ്ഗര്ഭാഃ᳚ പ്ര॒ജാനാ॒മപ്ര॑പാദുകാഃ ।
ഉ॒പരീ॑വ॒ നിദ॑ധാതി । ഉ॒പരീ॑വ॒ ഹി സു॑വ॒ര്ഗോ ലോ॒കഃ ।
സു॒വ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॒ സമ॑ഷ്ട്യൈ ॥ 6 ॥
(പ॒ശവഃ॑ - കരോതി - പ॒ശവോ॑ - ദേവഭാ॒ഗമിത്യാ॑ഹ - കരോതി॒ - +നവ॑ ച) (അ. 1)
അനുവാകം 2 - ബര്ഹിരാഹരണമ്
ദേ॒വസ്യ॑ ത്വാ സവി॒തുഃ പ്ര॑സ॒വ ഇത്യ॑ശ്വപ॒ര്॒ശുമാദ॑ത്തേ॒ പ്രസൂ᳚ത്യൈ ।
അ॒ശ്വിനോ᳚-ര്ബാ॒ഹുഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ ।
അ॒ശ്വിനൌ॒ ഹി ദേ॒വാനാ॑മദ്ധ്വ॒ര്യൂ ആസ്താ᳚മ് ।
പൂ॒ഷ്ണോ ഹസ്താ᳚ഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ॒ യത്യൈ᳚ ॥ യോ വാ ഓഷ॑ധീഃ പർവ॒ശോ വേദ॑ । നൈനാ॒-സ്സ ഹി॑നസ്തി । പ്ര॒ജാപ॑തി॒ർവാ ഓഷ॑ധീഃ പർവ॒ശോ വേ॑ദ । സ ഏ॑നാ॒ ന ഹി॑നസ്തി । അ॒ശ്വ॒പ॒ര്ശ്വാ ബ॒ര്॒ഹിരച്ഛൈ॑തി ।
പ്രാ॒ജാ॒പ॒ത്യോ വാ അശ്വ॑-സ്സയോനി॒ത്വായ॑ ॥ 7 ॥
ഓഷ॑ധീനാ॒മഹിഗ്മ്॑സായൈ ॥
യ॒ജ്ഞസ്യ॑ ഘോ॒ഷദ॒സീത്യാ॑ഹ ।
യജ॑മാന ഏ॒വ ര॒യി-ന്ദ॑ധാതി । പ്രത്യു॑ഷ്ട॒ഗ്മ്॒ രക്ഷഃ॒ പ്രത്യു॑ഷ്ടാ॒ അരാ॑തയ॒ ഇത്യാ॑ഹ ।
രക്ഷ॑സാ॒-മപ॑ഹത്യൈ ॥ പ്രേയമ॑ഗാദ്ധി॒ഷണാ॑ ബ॒ര്॒ഹിരച്ഛേത്യാ॑ഹ । വി॒ദ്യാ വൈ ധി॒ഷണാ᳚ । വി॒ദ്യയൈ॒വൈന॒ദച്ഛൈ॑തി ॥ മനു॑നാ കൃ॒താ സ്വ॒ധയാ॒ വിത॒ഷ്ടേത്യാ॑ഹ । മാ॒ന॒വീ ഹി പര്ശു॑-സ്സ്വ॒ധാകൃ॑താ ॥ 8 ॥
ത ആവ॑ഹന്തി ക॒വയഃ॑ പു॒രസ്താ॒ദിത്യാ॑ഹ । ശു॒ശ്രു॒വാഗ്മ്സോ॒ വൈ ക॒വയഃ॑ । യ॒ജ്ഞഃ പു॒രസ്താ᳚ത് । മു॒ഖ॒ത ഏ॒വ യ॒ജ്ഞമാര॑ഭതേ । അഥോ॒ യദേ॒തദു॒ക്ത്വാ യതഃ॒ കുത॑ശ്ചാ॒ഹര॑തി । ത-ത്പ്രാച്യാ॑ ഏ॒വ ദി॒ശോ ഭ॑വതി ॥
ദേ॒വേഭ്യോ॒ ജുഷ്ട॑മി॒ഹ ബ॒ര്॒ഹിരാ॒സദ॒ ഇത്യാ॑ഹ । ബ॒ര്॒ഹിഷ॒-സ്സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । കര്മ॒ണോ-ഽന॑പരാധായ ॥ ദേ॒വാനാ᳚-മ്പരിഷൂ॒തമ॒സീത്യാ॑ഹ ॥ 9 ॥
യദ്വാ ഇ॒ദ-ങ്കി-ഞ്ച॑ । ത-ദ്ദേ॒വാനാ᳚-മ്പരിഷൂ॒തമ് ।
അഥോ॒ യഥാ॒ വസ്യ॑സേ പ്രതി॒ പ്രോച്യാഹേ॒ദ-ങ്ക॑രിഷ്യാ॒മീതി॑ । ഏ॒വമേ॒വ തദ॑ദ്ധ്വ॒ര്യു-ര്ദേ॒വേഭ്യഃ॑ പ്രതി॒ പ്രോച്യ॑ ബ॒ര്॒ഹിര്ദാ॑തി । ആ॒ത്മനോ-ഽഹിഗ്മ്॑സായൈ ॥ യാവ॑ത-സ്സ്ത॒മ്ബാ-ന്പ॑രി ദി॒ശേത് । യത്തേഷാ॑-മുച്ഛി॒ഗ്ഗ്॒ഷ്യാത് । അതി॒ ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॑ രേചയേത് । ഏകഗ്ഗ്॑ സ്ത॒മ്ബ-മ്പരി॑ദിശേത് ।
തഗ്മ് സർവ॑-ന്ദായാത് ॥ 10 ॥
യ॒ജ്ഞസ്യാന॑തിരേകായ ॥ വ॒ര്॒ഷവൃ॑ദ്ധ-മ॒സീത്യാ॑ഹ ।
വ॒ര്॒ഷ വൃ॑ദ്ധാ॒ വാ ഓഷ॑ധയഃ ॥
ദേവ॑ ബര്ഹി॒രിത്യാ॑ഹ । ദേ॒വേഭ്യ॑ ഏ॒വൈന॑-ത്കരോതി ।
മാ ത്വാ॒-ഽന്വമ്മാ തി॒ര്യഗിത്യാ॒ഹാ ഹിഗ്മ്॑സായൈ ।
പർവ॑ തേ രാദ്ധ്യാസ॒മിത്യാ॒-ഹര്ധ്യൈ᳚ ॥
ആ॒ച്ഛേ॒ത്താ തേ॒ മാ രി॑ഷ॒മിത്യാ॑ഹ । നാസ്യാ॒ത്മനോ॑ മീയതേ ।
യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ॥ 11 ॥
ദേവ॑ബര്ഹി-ശ്ശ॒തവ॑ല്ശം॒-വിഁരോ॒ഹേത്യാ॑ഹ । പ്ര॒ജാ വൈ ബ॒ര്॒ഹിഃ । പ്ര॒ജാനാ᳚-മ്പ്ര॒ജന॑നായ ॥ സ॒ഹസ്ര॑വല്ശാ॒ വി വ॒യഗ്മ് രു॑ഹേ॒മേത്യാ॑ഹ । ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാമാശാ᳚സ്തേ ॥ പൃ॒ഥി॒വ്യാ-സ്സ॒പൃഞ്ചഃ॑ പാ॒ഹീത്യാ॑ഹ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ ॥
അയു॑ങ്ഗായുങ്ഗാ-ന്മു॒ഷ്ടീന് ഁലു॑നോതി । മി॒ഥു॒ന॒ത്വായ॒ പ്രജാ᳚ത്യൈ ॥ സു॒സ॒ഭൃന്താ᳚ ത്വാ॒ സമ്ഭ॑രാ॒മീത്യാ॑ഹ । ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വൈന॒ഥ്- സമ്ഭ॑രതി ॥ 12 ॥
അദി॑ത്യൈ॒ രാസ്നാ॒-ഽസീത്യാ॑ഹ । ഇ॒യം-വാഁ അദി॑തിഃ ।
അ॒സ്യാ ഏ॒വൈന॒-ദ്രാസ്നാ᳚-ങ്കരോതി ॥ ഇ॒ന്ദ്രാ॒ണ്യൈ സ॒നംഹ॑ന॒മിത്യാ॑ഹ । ഇ॒ന്ദ്രാ॒ണീ വാ അഗ്രേ॑ ദേ॒വതാ॑നാ॒ഗ്മ്॒ സമ॑നഹ്യത । സാ ഽഽര്ധ്നോ᳚ത് ।
ഋദ്ധ്യൈ॒ സന്ന॑ഹ്യതി । പ്ര॒ജാ വൈ ബ॒ര്॒ഹിഃ ।
പ്ര॒ജാനാ॒മപ॑രാവാപായ ।
തസ്മാ॒-ഥ്സ്നാവ॑സന്തതാഃ പ്ര॒ജാ ജാ॑യന്തേ ॥ 13 ॥
പൂ॒ഷാ തേ᳚ ഗ്ര॒ന്ഥി-ങ്ഗ്ര॑ഥ്നാ॒ത്വിത്യാ॑ഹ ।
പുഷ്ടി॑മേ॒വ യജ॑മാനേ ദധാതി ॥ സ തേ॒ മാ-ഽഽ സ്ഥാ॒ദിത്യാ॒ഹാഹിഗ്മ്॑സായൈ ॥ പ॒ശ്ചാ-ത്പ്രാഞ്ച॒മുപ॑ഗൂഹതി ।
പ॒ശ്ചാ-ദ്വൈ പ്രാ॒ചീന॒ഗ്മ്॒ രേതോ॑ ധീയതേ ।
പ॒ശ്ചാദേ॒വാസ്മൈ᳚ പ്രാ॒ചീന॒ഗ്മ്॒ രേതോ॑ ദധാതി ॥
ഇന്ദ്ര॑സ്യ ത്വാ ബാ॒ഹുഭ്യാ॒-മുദ്യ॑ച്ഛ॒ ഇത്യാ॑ഹ । ഇ॒ന്ദ്രി॒യമേ॒വ യജ॑മാനേ ദധാതി ॥
ബൃഹ॒സ്പതേ᳚ര്മൂ॒ര്ധ്നാ ഹ॑രാ॒മീത്യാ॑ഹ ।
ബ്രഹ്മ॒ വൈ ദേ॒വാനാ॒-മ്ബൃഹ॒സ്പതിഃ॑ ॥ 14 ॥
ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വൈന॑ദ്ധരതി ॥ ഉ॒ർവ॑ന്തരി॑ക്ഷ॒-മന്വി॒ഹീത്യാ॑ഹ॒ ഗത്യൈ᳚ ॥ ദേ॒വ॒ഗ॒മ്മമ॒സീത്യാ॑ഹ । ദേ॒വാനേ॒വൈന॑ദ്ഗമയതി ॥ അന॑ധ-സ്സാദയതി ।
ഗര്ഭാ॑ണാ॒-ന്ധൃത്യാ॒ അപ്ര॑പാദായ । തസ്മാ॒-ദ്ഗര്ഭാഃ᳚ പ്ര॒ജാനാ॒മപ്ര॑പാദുകാഃ । ഉ॒പരീ॑വ॒ നിദ॑ധാതി । ഉ॒പരീ॑വ॒ ഹി സു॑വ॒ര്ഗോ ലോ॒കഃ ।
സു॒വ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॒ സമ॑ഷ്ട്യൈ ॥ 15 ॥
(സ॒യോ॒നി॒ത്വായ॑ - സ്വ॒ധാകൃ॑താ॒ - ഽസീത്യാ॑ഹ - ദായാ॒-ദ്- വേദ॑ - ഭരതി - ജായന്തേ॒ - ബൃഹ॒സ്പതിഃ॒ - സമ॑ഷ്ട്യൈ) (അ. 2)
അനുവാകം 3 - ദോഹനമ്
പൂ॒ർവേ॒ദ്യുരി॒ദ്ധ്മാ ബ॒ര്॒ഹിഃ ക॑രോതി । യ॒ജ്ഞമേ॒വാരഭ്യ॑ ഗൃഹീ॒ത്വോപ॑വസതി ॥ പ്ര॒ജാപ॑തി-ര്യ॒ജ്ഞമ॑സൃജത । തസ്യോ॒ഖേ അ॑സ്രഗ്മ്സേതാമ് । യ॒ജ്ഞോ വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ ।
യ-ഥ്സാ᳚ന്നായ്യോ॒ഖേ ഭവ॑തഃ ।
യ॒ജ്ഞസ്യൈ॒വ തദു॒ഖേ ഉപ॑ദധാ॒ത്യ-പ്ര॑സ്രഗ്മ്സായ ॥
ശുന്ധ॑ദ്ധ്വ॒-ന്ദൈവ്യാ॑യ॒ കര്മ॑ണേ ദേവയ॒ജ്യായാ॒ ഇത്യാ॑ഹ । ദേ॒വ॒യ॒ജ്യായാ॑ ഏ॒വൈനാ॑നി ശുന്ധതി ॥ മാ॒ത॒രിശ്വ॑നോ ഘ॒ര്മോ॑-ഽസീത്യാ॑ഹ ॥ 16 ॥
അ॒ന്തരി॑ക്ഷം॒-വൈഁ മാ॑ത॒രിശ്വ॑നോ ഘ॒ര്മഃ ।
ഏ॒ഷാം-ലോഁ॒കാനാം॒-വിഁധൃ॑ത്യൈ ॥
ദ്യൌര॑സി പൃഥി॒വ്യ॑സീത്യാ॑ഹ । ദി॒വശ്ച॒ ഹ്യേ॑ഷാ പൃ॑ഥി॒വ്യാശ്ച॒ സമ്ഭൃ॑താ । യദു॒ഖാ ।
തസ്മാ॑ദേ॒വമാ॑ഹ ॥ വി॒ശ്വധാ॑യാ അസി പര॒മേണ॒ ധാമ്നേത്യാ॑ഹ । വൃഷ്ടി॒ർവൈ വി॒ശ്വധാ॑യാഃ । വൃഷ്ടി॑മേ॒വാവ॑രുന്ധേ । ദൃഗ്മ്ഹ॑സ്വ॒ മാ ഹ്വാ॒രിത്യാ॑ഹ॒ ധൃത്യൈ᳚ ॥ 17 ॥
വസൂ॑നാ-മ്പ॒വിത്ര॑മ॒സീത്യാ॑ഹ । പ്രാ॒ണാ വൈ വസ॑വഃ ।
തേഷാം॒-വാഁ ഏ॒ത-ദ്ഭാ॑ഗ॒ധേയ᳚മ് । യ-ത്പ॒വിത്ര᳚മ് । തേഭ്യ॑ ഏ॒വൈന॑-ത്കരോതി ॥ ശ॒തധാ॑രഗ്മ് സ॒ഹസ്ര॑ധാര॒മിത്യാ॑ഹ । പ്രാ॒ണേഷ്വേ॒വായു॑-ര്ദധാതി സർവ॒ത്വായ॑ ॥ ത്രി॒വൃ-ത്പ॑ലാശശാ॒ഖായാ᳚-ന്ദര്ഭ॒മയ॑-മ്ഭവതി । ത്രി॒വൃദ്വൈ പ്രാ॒ണഃ । ത്രി॒വൃത॑മേ॒വ പ്രാ॒ണ-മ്മ॑ദ്ധ്യ॒തോ യജ॑മാനേ ദധാതി ॥ 18 ॥
സൌ॒മ്യഃ പ॒ര്ണ-സ്സ॑യോനി॒ത്വായ॑ । സാ॒ക്ഷാ-ത്പ॒വിത്ര॑-ന്ദ॒ര്ഭാഃ । പ്രാഖ്സാ॒യമധി॒ നിദ॑ധാതി । ത-ത്പ്രാ॑ണാപാ॒നയോ॑ രൂ॒പമ് । തി॒ര്യക്പ്രാ॒തഃ । ത-ദ്ദര്ശ॑സ്യ രൂ॒പമ് । ദാ॒ര്ശ്യഗ്ഗ് ഹ്യേ॑തദഹഃ॑ । അന്നം॒-വൈഁ ച॒ന്ദ്രമാഃ᳚ ।
അന്ന॑-മ്പ്രാ॒ണാഃ । ഉ॒ഭയ॑മേ॒വോപൈ॒ത്യജാ॑മിത്വായ ॥ 19 ॥
തസ്മാ॑ദ॒യഗ്മ് സ॒ർവതഃ॑ പവതേ ॥ ഹു॒ത-സ്സ്തോ॒കോ ഹു॒തോ ദ്ര॒ഫ്സ ഇത്യാ॑ഹ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ । ഹ॒വിഷോ-ഽസ്ക॑ന്ദായ ।
ന ഹി ഹു॒തഗ്ഗ് സ്വാഹാ॑കൃത॒ഗ്ഗ്॒ സ്കന്ദ॑തി ।
ദി॒വി നാകോ॒ നാമാ॒ഗ്നിഃ । തസ്യ॑ വി॒പ്രുഷോ॑ ഭാഗ॒ധേയ᳚മ് ।
അ॒ഗ്നയേ॑ ബൃഹ॒തേ നാകാ॒യേത്യാ॑ഹ ।
നാക॑മേ॒വാഗ്നി-മ്ഭാ॑ഗ॒ധേയേ॑ന॒ സമ॑ര്ധയതി ।
സ്വാഹാ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ ।
ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വ്യോരേ॒വൈന॒ത്-പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി ॥ 20 ॥
പ॒വിത്ര॑വ॒ത്യാന॑യതി । അ॒പാ-ഞ്ചൈ॒വൌഷ॑ധീനാ-ഞ്ച॒ രസ॒ഗ്മ്॒ സഗ്മ്സൃ॑ജതി । അഥോ॒ ഓഷ॑ധീഷ്വേ॒വ പ॒ശൂ-ന്പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി ॥ അ॒ന്വാ॒രഭ്യ॒ വാചം॑-യഁച്ഛതി ।
യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ധൃത്യൈ᳚ । ധാ॒രയ॑ന്നാസ്തേ । ധാ॒രയ॑ന്ത ഇവ॒ ഹി ദു॒ഹന്തി॑ । കാമ॑ധുക്ഷ॒ ഇത്യാ॒ഹാതൃ॒തീയ॑സ്യൈ । ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാഃ । ഇ॒മാനേ॒വ ലോ॒കാന്. യജ॑മാനോ ദുഹേ ॥ 21 ॥
അ॒മൂമിതി॒ നാമ॑ ഗൃഹ്ണാതി । ഭ॒ദ്രമേ॒വാസാ॒-ങ്കര്മാ॒വിഷ്ക॑രോതി ॥ സാ വി॒ശ്വായു॒-സ്സാ വി॒ശ്വവ്യ॑ചാ॒-സ്സാ വി॒ശ്വക॒ര്മേത്യാ॑ഹ । ഇ॒യം-വൈഁ വി॒ശ്വായുഃ॑ ।
അ॒ന്തരി॑ക്ഷം-വിഁ॒ശ്വവ്യ॑ചാഃ । അ॒സൌ വി॒ശ്വക॑ര്മാ ।
ഇ॒മാനേ॒വൈതാഭി॑ര്ലോ॒കാന്. യ॑ഥാപൂ॒ർവ-ന്ദു॑ഹേ ।
അഥോ॒ യഥാ᳚ പ്രദാ॒ത്രേ പുണ്യ॑മാ॒ശാസ്തേ᳚ । ഏ॒വമേ॒വൈനാ॑ ഏ॒തദുപ॑സ്തൌതി । തസ്മാ॒ത്-പ്രാദാ॒ദിത്യു॒ന്നീയ॒ വന്ദ॑മാനാ ഉപസ്തു॒വന്തഃ॑ പ॒ശൂ-ന്ദു॑ഹന്തി ॥ 22 ॥
ബ॒ഹു ദു॒ഗ്ധീന്ദ്രാ॑യ ദേ॒വേഭ്യോ॑ ഹ॒വിരിതി॒ വാചം॒-വിഁസൃ॑ജതേ । യ॒ഥാ॒ ദേ॒വ॒തമേ॒വ പ്രസൌ॑തി ।
ദൈവ്യ॑സ്യ ച മാനു॒ഷസ്യ॑ ച॒ വ്യാവൃ॑ത്ത്യൈ ।
ത്രിരാ॑ഹ । ത്രിഷ॑ത്യാ॒ ഹി ദേ॒വാഃ । അവാ॑ചം-യഁ॒മോ-ഽന॑ന്വാ-ര॒ഭ്യോത്ത॑രാഃ । അപ॑രിമിതമേ॒വാവ॑രുന്ധേ ॥
ന ദാ॑രുപാ॒ത്രേണ॑ ദുഹ്യാത് । അ॒ഗ്നി॒വദ്വൈ ദാ॑രുപാ॒ത്രമ് ।
യ-ദ്ദാ॑രുപാ॒ത്രേണ॑ ദു॒ഹ്യാത് ॥ 23 ॥
യാ॒തയാ᳚മ്നാ ഹ॒വിഷാ॑ യജേത । അഥോ॒ ഖല്വാ॑ഹുഃ ।
പു॒രോ॒ഡാശ॑മുഖാനി॒ വൈ ഹ॒വീഗ്മ്ഷി॑ । നേത ഇ॑തഃ പുരോ॒ഡാശഗ്മ്॑ ഹ॒വിഷോ॒ യാമോ॒-ഽസ്തീതി॑ ।
കാമ॑മേ॒വ ദാ॑രുപാ॒ത്രേണ॑ ദുഹ്യാത് ॥ ശൂ॒ദ്ര ഏ॒വ ന ദു॑ഹ്യാത് । അസ॑തോ॒ വാ ഏ॒ഷ സമ്ഭൂ॑തഃ । യച്ഛൂ॒ദ്രഃ । അഹ॑വിരേ॒വ തദിത്യാ॑ഹുഃ । യച്ഛൂ॒ദ്രോ ദോഗ്ധീതി॑ ॥ 24 ॥
അ॒ഗ്നി॒ഹോ॒ത്രമേ॒വന ദു॑ഹ്യാച്ഛൂ॒ദ്രഃ । തദ്ധി നോത്-പു॒നന്തി॑ । യ॒ദാ ഖലു॒ വൈ പ॒വിത്ര॑മ॒ത്യേതി॑ । അഥ॒ തദ്ധ॒വിരിതി॑ ॥
സമ്പൃ॑ച്യദ്ധ്വ-മൃതാവരീ॒രിത്യാ॑ഹ । അ॒പാ-ഞ്ചൈ॒വൌഷ॑ധീനാ-ഞ്ച॒ രസ॒ഗ്മ്॒ സഗ്മ്സൃ॑ജതി ।
തസ്മാ॑ദ॒പാ-ഞ്ചൌഷ॑ധീനാ-ഞ്ച॒ രസ॒മുപ॑ ജീവാമഃ ।
മ॒ന്ദ്രാ ധന॑സ്യ സാ॒തയ॒ ഇത്യാ॑ഹ । പുഷ്ടി॑മേ॒വ യജ॑മാനേ ദധാതി ॥ സോമേ॑ന॒ ത്വാ-ഽഽത॑ന॒ച്മീന്ദ്രാ॑യ॒ ദധീത്യാ॑ഹ ॥ 25 ॥
സോമ॑മേ॒വൈന॑-ത്കരോതി । യോ വൈ സോമ॑-മ്ഭക്ഷയി॒ത്വാ ।
സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രഗ്മ് സോമ॒-ന്ന പിബ॑തി । പു॒ന॒ര്ഭക്ഷ്യോ᳚-ഽസ്യ സോമപീ॒ഥോ ഭ॑വതി ॥
സോമഃ॒ ഖലു॒ വൈ സാ᳚നാം॒യ്യമ് । യ ഏ॒വം-വിഁ॒ദ്വാന്-ഥ്സാ᳚നാം॒യ്യ-മ്പിബ॑തി । അ॒പു॒ന॒ര്ഭക്ഷ്യോ᳚-ഽസ്യ സോമപീ॒ഥോ ഭ॑വതി । ന മൃ॒ന്മയേ॒നാപി॑ദദ്ധ്യാത് ।
യ-ന്മൃ॒ന്മയേ॑നാപിദ॒ദ്ധ്യാത് ।
പി॒തൃ॒ദേ॒വ॒ത്യഗ്ഗ്॑ സ്യാത് ॥ 26 ॥
അ॒യ॒സ്പാ॒ത്രേണ॑ വാ ദാരുപാ॒ത്രേണ॒ വാ-ഽപി॑ദധാതി ।
തദ്ധി സദേ॑വമ് ॥ ഉ॒ദ॒ന്വദ്- ഭ॑വതി । ആപോ॒ വൈ ര॑ക്ഷോ॒ഘ്നീഃ । രക്ഷ॑സാ॒-മപ॑ഹത്യൈ ॥
അദ॑സ്തമസി॒ വിഷ്ണ॑വേ॒ ത്വേത്യാ॑ഹ । യ॒ജ്ഞോ വൈ വിഷ്ണുഃ॑ ।
യ॒ജ്ഞായൈ॒വൈന॒ദദ॑സ്ത-ങ്കരോതി । വിഷ്ണോ॑ ഹ॒വ്യഗ്മ് ര॑ക്ഷ॒സ്വേത്യാ॑ഹ॒ ഗുപ്ത്യൈ᳚ ॥ അന॑ധ-സ്സാദയതി । ഗര്ഭാ॑ണാ॒-ന്ധൃത്യാ॒ അപ്ര॑പാദായ ।
തസ്മാ॒-ദ്ഗര്ഭാഃ᳚ പ്ര॒ജാനാ॒മ പ്ര॑പാദുകാഃ । ഉ॒പരീ॑വ॒ നിദ॑ധാതി । ഉ॒പരീ॑വ॒ ഹി സു॑വ॒ര്ഗോ ലോ॒കഃ । സു॒വ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॒ സമ॑ഷ്ട്യൈ ॥ 27 ॥
(അ॒സീത്യാ॑ഹ॒ - ധൃത്യൈ॒ - യജ॑മാനേ ദധാ॒ - ത്യജാ॑മിത്വായ - സ്ഥാപയതി - ദുഹേ - ദുഹന്തി - ദു॒ഹ്യാ-ദ്- ദോഗ്ധീതി॒ - ദധീത്യാ॑ഹ - സ്യാഥ് - സാദയതി॒ പഞ്ച॑ ച) (അ. 3)
അനുവാകം 4 - ഹവിര്നിർവാപഃ
കര്മ॑ണേ വാ-ന്ദേ॒വേഭ്യ॑-ശ്ശകേയ॒മിത്യാ॑ഹ॒ ശക്ത്യൈ᳚ ।
യ॒ജ്ഞസ്യ॒ വൈ സന്ത॑തി॒മനു॑ പ്ര॒ജാഃ പ॒ശവോ॒ യജ॑മാനസ്യ॒ സന്താ॑യന്തേ । യ॒ജ്ഞസ്യ॒ വിച്ഛി॑ത്തി॒മനു॑ പ്ര॒ജാഃ പ॒ശവോ॒ യജ॑മാനസ്യ॒ വിച്ഛി॑ദ്യന്തേ ।
യ॒ജ്ഞസ്യ॒ സന്ത॑തിരസി യ॒ജ്ഞസ്യ॑ ത്വാ॒ സന്ത॑ത്യൈ സ്തൃണാമി॒ സന്ത॑ത്യൈ ത്വാ യ॒ജ്ഞസ്യേത്യാഹ॑വ॒നീയാ॒-ഥ്സന്ത॑നോതി । യജ॑മാനസ്യ പ്ര॒ജായൈ॑ പശൂ॒നാഗ്മ് സന്ത॑ത്യൈ ॥ അ॒പഃ പ്രണ॑യതി । ശ്ര॒ദ്ധാ വാ ആപഃ॑ । ശ്ര॒ദ്ധാമേ॒വാരഭ്യ॑ പ്ര॒ണീയ॒ പ്രച॑രതി । അ॒പഃ പ്രണ॑യതി । യ॒ജ്ഞോ വാ ആപഃ॑ ॥ 28 ॥
യ॒ജ്ഞമേ॒വാരഭ്യ॑ പ്ര॒ണീയ॒ പ്രച॑രതി । അ॒പഃ പ്രണ॑യതി । വജ്രോ॒ വാ ആപഃ॑ । വജ്ര॑മേ॒വ ഭ്രാതൃ॑വ്യേഭ്യഃ പ്ര॒ഹൃത്യ॑ പ്ര॒ണീയ॒ പ്രച॑രതി । അ॒പഃ പ്രണ॑യതി ।
ആപോ॒ വൈ ര॑ക്ഷോ॒ഘ്നീഃ । രക്ഷ॑സാ॒-മപ॑ഹത്യൈ । അ॒പഃ പ്രണ॑യതി । ആപോ॒ വൈ ദേ॒വാനാ᳚-മ്പ്രി॒യ-ന്ധാമ॑ ।
ദേ॒വാനാ॑മേ॒വ പ്രി॒യ-ന്ധാമ॑ പ്ര॒ണീയ॒ പ്രച॑രതി ॥ 29 ॥
അ॒പഃ പ്രണ॑യതി । ആപോ॒ വൈ സർവാ॑ ദേ॒വതാഃ᳚ ।
ദേ॒വതാ॑ ഏ॒വാരഭ്യ॑ പ്ര॒ണീയ॒ പ്രച॑രതി ॥ വേഷാ॑യ॒ ത്വേത്യാ॑ഹ । വേഷാ॑യ॒ ഹ്യേ॑നദാദ॒ത്തേ ॥ പ്രത്യു॑ഷ്ട॒ഗ്മ്॒ രക്ഷഃ॒ പ്രത്യു॑ഷ്ടാ॒ അരാ॑തയ॒ ഇത്യാ॑ഹ ।
രക്ഷ॑സാ॒-മപ॑ഹത്യൈ ॥ ധൂര॒സീത്യാ॑ഹ । ഏ॒ഷ വൈ ധുര്യോ॒-ഽഗ്നിഃ । തം-യഁദനു॑പസ്പൃശ്യാതീ॒യാത് ॥ 30 ॥
അ॒ദ്ധ്വ॒ര്യു-ഞ്ച॒ യജ॑മാന-ഞ്ച॒ പ്രദ॑ഹേത് । ഉ॒പ॒സ്പൃശ്യാത്യേ॑തി । അ॒ദ്ധ്വ॒ര്യോശ്ച॒ യജ॑മാനസ്യ॒ ചാപ്ര॑ദാഹായ ॥ ധൂർവ॒ തംയോഁ᳚-ഽസ്മാ-ന്ധൂർവ॑തി॒ ത-ന്ധൂ᳚ർവ॒ യം-വഁ॒യ-ന്ധൂർവാ॑മ॒ ഇത്യാ॑ഹ ।
ദ്വൌ വാവ പുരു॑ഷൌ । യ-ഞ്ചൈ॒വ ധൂർവ॑തി । യശ്ചൈ॑ന॒-ന്ധൂർവ॑തി । താവു॒ഭൌ ശു॒ചാ-ഽര്പ॑യതി ॥ ത്വ-ന്ദേ॒വാനാ॑മസി॒ സസ്നി॑തമ॒-മ്പപ്രി॑തമ॒-ഞ്ജുഷ്ട॑തമം॒-വഁഹ്നി॑തമ-ന്ദേവ॒ഹൂത॑മ॒മിത്യാ॑ഹ । യ॒ഥാ॒ യ॒ജുരേ॒വൈ തത് ॥ 31 ॥
അഹ്രു॑തമസി ഹവി॒ര്ധാന॒-മിത്യാ॒ഹാനാ᳚ര്ത്യൈ ।
ദൃഗ്മ്ഹ॑സ്വ॒ മാ ഹ്വാ॒രിത്യാ॑ഹ॒ ധൃത്യൈ᳚ ॥
മി॒ത്രസ്യ॑ ത്വാ॒ ചക്ഷു॑ഷാ॒ പ്രേക്ഷ॒ ഇത്യാ॑ഹ മിത്ര॒ത്വായ॑ ।
മാ ഭേര്മാ സംവിഁ ॑ക്ഥാ॒ മാ ത്വാ॑ ഹിഗ്മ്സിഷ॒-മിത്യാ॒ഹാഹിഗ്മ്॑സായൈ । യദ്വൈ കി-ഞ്ച॒ വാതോ॒ നാഭി॒വാതി॑ ।
ത-ഥ്സർവം॑-വഁരുണദേവ॒ത്യ᳚മ് ॥ ഉ॒രു വാതാ॒യേത്യാ॑ഹ । അവാ॑രുണമേ॒വൈന॑-ത്കരോതി ॥ ദേ॒വസ്യ॑ ത്വാ സവി॒തുഃ
പ്ര॑സ॒വ ഇത്യാ॑ഹ॒ പ്രസൂ᳚ത്യൈ ।
അ॒ശ്വിനോ᳚-ര്ബാ॒ഹുഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ ॥ 32 ॥
അ॒ശ്വിനൌ॒ ഹി ദേ॒വാനാ॑മദ്ധ്വ॒ര്യൂ ആസ്താ᳚മ് ।
പൂ॒ഷ്ണോ ഹസ്താ᳚ഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ॒ യത്യൈ᳚ । അ॒ഗ്നയേ॒ ജുഷ്ട॒-ന്നിർവ॑പാ॒മീത്യാ॑ഹ । അ॒ഗ്നയ॑ ഏ॒വൈനാ॒ഞ്ജുഷ്ടം॒
നിർവ॑പതി । ത്രിര്യജു॑ഷാ । ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാഃ ।
ഏ॒ഷാം-ലോഁ॒കാനാ॒മാപ്ത്യൈ᳚ । തൂ॒ഷ്ണീ-ഞ്ച॑തു॒ര്ഥമ് ।
അപ॑രിമിതമേ॒വാവ॑രുന്ധേ । സ ഏ॒വമേ॒വാനു॑പൂ॒ർവഗ്മ് ഹ॒വീഗ്മ്ഷി॒ നിർവ॑പതി ॥ 33 ॥
ഇ॒ദ-ന്ദേ॒വാനാ॑മി॒ദമു॑ ന-സ്സ॒ഹേത്യാ॑ഹ॒ വ്യാവൃ॑ത്ത്യൈ ॥
സ്ഫാ॒ത്യൈ ത്വാ॒ നാരാ᳚ത്യാ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ ഗുപ്ത്യൈ᳚ । തമ॑സീവ॒ വാ ഏ॒ഷോ᳚-ഽന്തശ്ച॑രതി । യഃ പ॑രീ॒ണഹി॑ ॥ സുവ॑ര॒ഭി വിഖ്യേ॑ഷം-വൈഁശ്വാന॒ര-ഞ്ജ്യോതി॒രിത്യാ॑ഹ ।
സുവ॑രേ॒വാഭി വി പ॑ശ്യതി വൈശ്വാന॒ര-ഞ്ജ്യോതിഃ॑ ।
ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ഹ॒വിഷി॑ ഗൃഹീ॒ത ഉദ॑വേപേതാമ് ॥
ദൃഗ്മ്ഹ॑ന്താ॒-ന്ദുര്യാ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വ്യോരിത്യാ॑ഹ ।
ഗൃ॒ഹാണാ॒-ന്ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വ്യോ-ര്ധൃത്യൈ᳚ ॥
ഉ॒ർവ॑ന്തരി॑ക്ഷ॒-മന്വി॒ഹീത്യാ॑ഹ॒ ഗത്യൈ᳚ ॥
അദി॑ത്യാസ്ത്വോ॒പസ്ഥേ॑ സാദയാ॒മീത്യാ॑ഹ । ഇ॒യം-വാഁ അദി॑തിഃ । അ॒സ്യാ ഏ॒വൈന॑ദു॒പസ്ഥേ॑ സാദയതി ॥
അഗ്നേ॑ ഹ॒വ്യഗ്മ് ര॑ക്ഷ॒സ്വേത്യാ॑ഹ॒ ഗുപ്ത്യൈ᳚ ॥ 34 ॥
(യ॒ജ്ഞോ വാ ആപോ॒ - ധാമ॑ പ്ര॒ണീയ॒ പ്രച॑ര - ത്യതീ॒യാ - ദേ॒ത-ദ്- ബാ॒ഹുഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ - ഹ॒വിഗ്മ്ഷി॒ നിർവ॑പതി॒ - ഗത്യൈ॑ ച॒ത്വാരി॑ ച) (അ. 4)
അനുവാകം 5 - വ്രീഹ്യവഘാതഃ
ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമ॑ഹന്ന് । സോ॑-ഽപഃ । അ॒ഭ്യ॑മ്രിയത ।
താസാം॒-യഁന്മേദ്ധ്യം॑-യഁ॒ജ്ഞിയ॒ഗ്മ്॒ സദേ॑വ॒മാസീ᳚ത് । തദപോദ॑ക്രാമത് । തേ ദ॒ര്ഭാ അ॑ഭവന്ന് । യ-ദ്ദ॒ര്ഭൈര॒പ ഉ॑ത്പു॒നാതി॑ । യാ ഏ॒വ മേദ്ധ്യാ॑ യ॒ജ്ഞിയാ॒-സ്സദേ॑വാ॒ ആപഃ॑ । താഭി॑രേ॒വൈനാ॒ ഉത്പു॑നാതി । ദ്വാഭ്യാ॒മുത്പു॑നാതി ॥ 35 ॥
ദ്വി॒പാ-ദ്യജ॑മാനഃ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ ॥ ദേ॒വോ വ॑-സ്സവി॒തോത്-പു॑നാ॒ത്വിത്യാ॑ഹ । സ॒വി॒തൃപ്ര॑സൂത ഏ॒വൈനാ॒ ഉത്പു॑നാതി । അച്ഛി॑ദ്രേണ പ॒വിത്രേ॒ണേത്യാ॑ഹ । അ॒സൌ വാ ആ॑ദി॒ത്യോ-ഽച്ഛി॑ദ്ര-മ്പ॒വിത്ര᳚മ് । തേനൈ॒വൈനാ॒ ഉത്പു॑നാതി । വസോ॒-സ്സൂര്യ॑സ്യ ര॒ശ്മിഭി॒രിത്യാ॑ഹ । പ്രാ॒ണാ വാ ആപഃ॑ । പ്രാ॒ണാ വസ॑വഃ । പ്രാ॒ണാ ര॒ശ്മയഃ॑ ॥ 36 ॥
പ്രാ॒ണൈരേ॒വ പ്രാ॒ണാന്-ഥ്സമ്പൃ॑ണക്തി । സാ॒വി॒ത്രി॒യര്ചാ ।
സ॒വി॒തൃപ്ര॑സൂത-മ്മേ॒ കര്മാ॑സ॒ദിതി॑ ।
സ॒വി॒തൃപ്ര॑സൂതമേ॒വാസ്യ॒ കര്മ॑ ഭവതി ।
പ॒ച്ഛോ ഗാ॑യത്രി॒യാ ത്രി॑ഷ്ഷമൃദ്ധ॒ത്വായ॑ ॥
ആപോ॑ ദേവീരഗ്രേപുവോ അഗ്രേഗുവ॒ ഇത്യാ॑ഹ ।
രൂ॒പ-മേ॒വാസാ॑മേ॒ത-ന്മ॑ഹി॒മാനം॒-വ്യാഁച॑ഷ്ടേ ।
അഗ്ര॑ ഇ॒മം-യഁ॒ജ്ഞ-ന്ന॑യ॒താഗ്രേ॑
യ॒ജ്ഞപ॑തി॒മിത്യാ॑ഹ । അഗ്രേ॑ ഏ॒വ യ॒ജ്ഞ-ന്ന॑യന്തി ।
അഗ്രേ॑ യ॒ജ്ഞപ॑തിമ് ॥ 37 ॥
യു॒ഷ്മാനിന്ദ്രോ॑ ഽവൃണീത വൃത്ര॒തൂയേ॑ യൂ॒യമിന്ദ്ര॑മവൃണീദ്ധ്വം-വൃഁത്ര॒തൂര്യ॒ ഇത്യാ॑ഹ ।
വൃ॒ത്രഗ്മ് ഹ॑ ഹനി॒ഷ്യന്നിന്ദ്ര॒ ആപോ॑ വവ്രേ ।
ആപോ॒ ഹേന്ദ്രം॑-വഁവ്രിരേ । സ॒ജ്ഞാം-മേ॒വാസാ॑മേ॒ത-ഥ്സാമാ॑നം॒-വ്യാഁച॑ഷ്ടേ ॥ പ്രോക്ഷി॑താ॒-സ്സ്ഥേത്യാ॑ഹ । തേനാപഃ॒ പ്രോക്ഷി॑താഃ ॥ അ॒ഗ്നയേ॑ വോ॒ ജുഷ്ട॒-മ്പ്രോക്ഷാ᳚-മ്യ॒ഗ്നീഷോമാ᳚ഭ്യാ॒-മിത്യാ॑ഹ ।
യ॒ഥാ॒ ദേ॒വ॒തമേ॒വൈനാ॒-ന്പ്രോക്ഷ॑തി । ത്രിഃ പ്രോക്ഷ॑തി । ത്ര്യാ॑വൃ॒ദ്ധി യ॒ജ്ഞഃ ॥ 38 ॥
അഥോ॒ രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ । ശുന്ധ॑ദ്ധ്വം॒
ദൈവ്യാ॑യ॒ കര്മ॑ണേ ദേവയ॒ജ്യായാ॒ ഇത്യാ॑ഹ ।
ദേ॒വ॒യ॒ജ്യായാ॑ ഏ॒വൈനാ॑നി ശുന്ധതി । ത്രിഃ പ്രോക്ഷ॑തി । ത്ര്യാ॑വൃ॒ദ്ധി യ॒ജ്ഞഃ । അഥോ॑ മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॑ । അവ॑ധൂത॒ഗ്മ്॒ രക്ഷോ-ഽവ॑ധൂതാ॒ അരാ॑തയ॒ ഇത്യാ॑ഹ ।
രക്ഷ॑സാ॒-മപ॑ഹത്യൈ । അദി॑ത്യാ॒സ്ത്വഗ॒സീത്യാ॑ഹ । ഇ॒യം-വാഁ അദി॑തിഃ ॥ 39 ॥
അ॒സ്യാ ഏ॒വൈന॒-ത്ത്വച॑-ങ്കരോതി । പ്രതി॑ ത്വാ പൃഥി॒വീ വേ॒ത്ത്വിത്യാ॑ഹ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ ॥ പു॒രസ്താ᳚-ത്പ്രതീ॒ചീന॑ഗ്രീവ॒-മുത്ത॑രലോ॒മോപ॑സ്തൃണാതി മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॑ ।
തസ്മാ᳚-ത്പു॒രസ്താ᳚-ത്പ്ര॒ത്യഞ്ചഃ॑ പ॒ശവോ॒ മേധ॒മുപ॑തിഷ്ഠന്തേ । തസ്മാ᳚-ത്പ്ര॒ജാ മൃ॒ഗ-ങ്ഗ്രാഹു॑കാഃ । യ॒ജ്ഞോ ദേ॒വേഭ്യോ॒ നിലാ॑യത ।
കൃഷ്ണോ॑ രൂ॒പ-ങ്കൃ॒ത്വാ । യ-ത്കൃ॑ഷ്ണാജി॒നേ ഹ॒വിര॑ദ്ധ്യവ॒ഹന്തി॑ । യ॒ജ്ഞാദേ॒വ-ത-ദ്യ॒ജ്ഞ-മ്പ്രയു॑ങ്ക്തേ । ഹ॒വിഷോ-ഽസ്ക॑ന്ദായ ॥ 40 ॥
അ॒ധി॒ഷവ॑ണമസി വാനസ്പ॒ത്യമിത്യാ॑ഹ । അ॒ധി॒ഷവ॑ണ-മേ॒വൈന॑-ത്കരോതി । പ്രതി॒ ത്വാ-ഽദി॑ത്യാ॒സ്ത്വഗ്വേ॒ത്ത്വിത്യാ॑ഹ സയ॒ത്വായ॑ ॥
അ॒ഗ്നേസ്ത॒നൂ-ര॒സീത്യാ॑ഹ । അ॒ഗ്നേർവാ ഏ॒ഷാ ത॒നൂഃ ।
യദോഷ॑ധയഃ । വാ॒ചോ വി॒സര്ജ॑ന॒മിത്യാ॑ഹ ।
യ॒ദാ ഹി പ്ര॒ജാ ഓഷ॑ധീനാ-മ॒ശ്നന്തി॑ । അഥ॒ വാചം॒-വിഁസൃ॑ജന്തേ । ദേ॒വവീ॑തയേ ത്വാ ഗൃഹ്ണാ॒മീത്യാ॑ഹ ॥ 41 ॥
ദേ॒വതാ॑ഭിരേ॒വൈന॒-ഥ്സമ॑ര്ധയതി ॥
അദ്രി॑രസി വാനസ്പ॒ത്യ ഇത്യാ॑ഹ । ഗ്രാവാ॑ണ-മേ॒വൈന॑-ത്കരോതി ।
സ ഇ॒ദ-ന്ദേ॒വേഭ്യോ॑ ഹ॒വ്യഗ്മ് സു॒ശമി॑ ശമി॒ഷ്വേത്യാ॑ഹ॒ ശാന്ത്യൈ᳚ ॥ ഹവി॑ഷ്കൃ॒ദേഹീത്യാ॑ഹ ।
യ ഏ॒വ ദേ॒വാനാഗ്മ്॑ ഹവി॒ഷ്കൃതഃ॑ । താന്. ഹ്വ॑യതി ।
ത്രിര്ഹ്വ॑യതി । ത്രിഷ॑ത്യാ॒ ഹി ദേ॒വാഃ ॥ ഇഷ॒മാ വ॒ദോര്ജ॒മാ വ॒ദേത്യാ॑ഹ ॥ 42 ॥
ഇഷ॑മേ॒വോര്ജം॒-യഁജ॑മാനേ ദധാതി ।
ദ്യു॒മദ്വ॑ദത വ॒യഗ്മ് സ॑ഘാ॒ന്ത-ഞ്ജേ॒ഷ്മേത്യാ॑ഹ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യാഭിഭൂത്യൈ ॥ മനോ᳚-ശ്ശ്ര॒ദ്ധാദേ॑വസ്യ॒ യജ॑മാനസ്യാസുര॒ഘ്നീ വാക് । യ॒ജ്ഞാ॒യു॒ധേഷു॒ പ്രവി॑ഷ്ടാ-ഽഽസീത് । തേ-ഽസു॑രാ॒ യാവ॑ന്തോ യജ്ഞായു॒ധാനാ॑മു॒ദ്വദ॑താ-മു॒പാശൃ॑ണ്വന്ന് ।
തേ പരാ॑-ഽഭവന്ന് । തസ്മാ॒-ഥ്സ്വാനാ॒-മ്മദ്ധ്യേ॑-ഽവ॒സായ॑ യജേത । യാവ॑ന്തോ-ഽസ്യ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യാ യജ്ഞായു॒ധാനാ॑-മു॒ദ്വദ॑താ-മുപശൃ॒ണ്വന്തി॑ । തേ പരാ॑ ഭവന്തി ।
ഉ॒ച്ചൈ-സ്സ॒മാഹ॑ന്ത॒വാ ആ॑ഹ॒ വിജി॑ത്യൈ ॥ 43 ॥
വൃ॒ങ്ക്ത ഏ॑ഷാമിന്ദ്രി॒യം-വീഁ॒ര്യ᳚മ് । ശ്രേഷ്ഠ॑ ഏഷാ-മ്ഭവതി ॥ വ॒ര്॒ഷ വൃ॑ദ്ധമസി॒ പ്രതി॑ ത്വാ വ॒ര്॒ഷവൃ॑ദ്ധം-വേഁ॒ത്ത്വിത്യാ॑ഹ ।
വ॒ര്॒ഷവൃ॑ദ്ധാ॒ വാ ഓഷ॑ധയഃ ।
വ॒ര്॒ഷവൃ॑ദ്ധാ ഇ॒ഷീകാ॒-സ്സമൃ॑ദ്ധ്യൈ ।
യ॒ജ്ഞഗ്മ് രക്ഷാ॒ഗ്॒സ്യനു॒ പ്രാവി॑ശന്ന് ।
താന്യ॒സ്നാ പ॒ശുഭ്യോ॑ നി॒രവാ॑ദയന്ത ।
തുഷൈ॒രോഷ॑ധീഭ്യഃ ॥ പരാ॑പൂത॒ഗ്മ്॒ രക്ഷഃ॒ പരാ॑പൂതാ॒ അരാ॑തയ॒ ഇത്യാ॑ഹ ।
രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ ॥ 44 ॥
രക്ഷ॑സാ-മ്ഭാ॒ഗോ॑-ഽസീത്യാ॑ഹ । തുഷൈ॑രേ॒വ രക്ഷാഗ്മ്॑സി നി॒രവ॑ദയതേ । അ॒പ ഉപ॑സ്പൃശതി മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॑ । വാ॒യുർവോ॒ വി വി॑ന॒ക്ത്വിത്യാ॑ഹ । പ॒വിത്രം॒-വൈഁ വാ॒യുഃ । പു॒നാത്യേ॒വൈനാന്॑ । അ॒ന്തരി॑ക്ഷാദിവ॒ വാ ഏ॒തേ പ്രസ്ക॑ന്ദന്തി । യേ ശൂര്പാ᳚ത് । ദേ॒വോ വ॑-സ്സവി॒താ ഹിര॑ണ്യപാണിഃ॒ പ്രതി॑ഗൃഹ്ണാ॒ത്വിത്യാ॑ഹ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ ।
ഹ॒വിഷോ-ഽസ്ക॑ന്ദായ । ത്രിഷ്ഫ॒ലീക॑ര്ത॒വാ ആ॑ഹ । ത്ര്യാ॑വൃ॒ദ്ധി യ॒ജ്ഞഃ । അഥോ॑ മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॑ ॥ 45 ॥
(ദ്വാഭ്യാ॒മു-ത്പു॑നാതി - ര॒ശ്മയോ॑ - നയ॒ന്ത്യഗ്രേ॑ യ॒ജ്ഞപ॑തിം - ഁയ॒ജ്ഞോ - ഽദി॑തി॒ - രസ്ക॑ന്ദായ - ഗൃഹ്ണാ॒മീത്യാ॑ഹ - വ॒ദേത്യാ॑ഹ॒ - വിജി॑ത്യാ॒ - അപ॑ഹത്യാ॒ - അസ്ക॑ന്ദായ॒ ത്രീണി॑ ച) (അ. 5)
അനുവാകം 6 - തണ്ഡുലപേഷണമ്
അവ॑ധൂത॒ഗ്മ്॒ രക്ഷോ-ഽവ॑ധൂതാ॒ അരാ॑തയ॒ ഇത്യാ॑ഹ । രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ । അദി॑ത്യാ॒സ്ത്വഗ॒സീത്യാ॑ഹ । ഇ॒യം-വാഁ അദി॑തിഃ । അ॒സ്യാ ഏ॒വൈന॒-ത്ത്വച॑-ങ്കരോതി । പ്രതി॑ ത്വാ പൃഥി॒വീ വേ॒ത്ത്വിത്യാ॑ഹ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ ।
പു॒രസ്താ᳚-ത്പ്രതീ॒ചീന॑ഗ്രീവ॒-മുത്ത॑രലോ॒മോപ॑സ്തൃണാതി മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॑ । തസ്മാ᳚-ത്പു॒രസ്താ᳚-ത്പ്ര॒ത്യഞ്ചഃ॑ പ॒ശവോ॒ മേധ॒മുപ॑തിഷ്ഠന്തേ । തസ്മാ᳚-ത്പ്ര॒ജാ മൃ॒ഗ-ങ്ഗ്രാഹു॑കാഃ । യ॒ജ്ഞോ ദേ॒വേഭ്യോ॒ നിലാ॑യത ॥ 46 ॥
കൃഷ്ണോ॑ രൂ॒പ-ങ്കൃ॒ത്വാ । യ-ത്കൃ॑ഷ്ണാജി॒നേ ഹ॒വിര॑ധിപി॒നഷ്ടി॑ । യ॒ജ്ഞാദേ॒വ ത-ദ്യ॒ജ്ഞ-മ്പ്രയു॑ങ്ക്തേ । ഹ॒വിഷോ-ഽസ്ക॑ന്ദായ ॥ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ സ॒ഹാസ്താ᳚മ് । തേ ശ॑മ്യാമാ॒ത്രമേക॒മഹ॒ർവ്യൈതാഗ്മ്॑ ശമ്യാമാ॒ത്രമേക॒മഹഃ॑ ॥ ദി॒വ-സ്സ്ക॑മ്ഭ॒നിര॑സി॒ പ്രതി॒ ത്വാ ഽദി॑ത്യാ॒സ്ത്വഗ്വേ॒ത്ത്വിത്യാ॑ഹ ।
ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വ്യോ-ർവീത്യൈ᳚ । ധി॒ഷണാ॑-ഽസി പർവ॒ത്യാ
പ്രതി॑ ത്വാ ദി॒വ-സ്സ്ക॑മ്ഭ॒നിർവേ॒ത്ത്വിത്യാ॑ഹ ।
ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വ്യോ-ർവിധൃ॑ത്യൈ ॥ 47 ॥
ധി॒ഷണാ॑-ഽസി പാർവതേ॒യീ പ്രതി॑ ത്വാ പർവ॒തിർവേ॒ത്ത്വിത്യാ॑ഹ । ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വ്യോര്ധൃത്യൈ᳚ ॥ ദേ॒വസ്യ॑ ത്വാ സവി॒തുഃ പ്ര॑സ॒വ ഇത്യാ॑ഹ॒ പ്രസൂ᳚ത്യൈ । അ॒ശ്വിനോ᳚-ര്ബാ॒ഹുഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ । അ॒ശ്വിനൌ॒ ഹി ദേ॒വാനാ॑മദ്ധ്വ॒ര്യൂ ആസ്താ᳚മ് । പൂ॒ഷ്ണോ ഹസ്താ᳚ഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ॒ യത്യൈ᳚ ।
അധി॑വപാ॒മീത്യാ॑ഹ । യ॒ഥാ॒ദേ॒വ॒ത-മേ॒വൈനാ॒നധി॑ വപതി ॥ ധാ॒ന്യ॑മസി ധിനു॒ഹി ദേ॒വാനിത്യാ॑ഹ । ഏ॒തസ്യ॒ യജു॑ഷോ വീ॒ര്യേ॑ണ ॥ 48 ॥
യാവ॒ദേകാ॑ ദേ॒വതാ॑ കാ॒മയ॑തേ॒ യാവ॒ദേകാ᳚ । താവ॒ദാഹു॑തിഃ പ്രഥതേ । ന ഹി തദസ്തി॑ । യത്താവ॑ദേ॒വ സ്യാത് । യാവ॑ജ്ജു॒ഹോതി॑ ॥ പ്രാ॒ണായ॑ ത്വാ-ഽപാ॒നായ॒ ത്വേത്യാ॑ഹ । പ്രാ॒ണാനേ॒വ യജ॑മാനേ ദധാതി । ദീ॒ര്ഘാമനു॒ പ്രസി॑തി॒മായു॑ഷേ ധാ॒മിത്യാ॑ഹ । ആയു॑രേ॒വാസ്മി॑-ന്ദധാതി ।
അ॒ന്തരി॑ക്ഷാദിവ॒ വാ ഏ॒താനി॒ പ്രസ്ക॑ന്ദന്തി । യാനി॑ ദൃ॒ഷദഃ॑ । ദേ॒വോ വ॑-സ്സവി॒താ ഹിര॑ണ്യപാണിഃ॒ പ്രതി॑ ഗൃഹ്ണാ॒ത്വിത്യാ॑ഹ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ । ഹ॒വിഷോ-ഽസ്ക॑ന്ദായ ॥
അസം॑വഁപന്തീ പിഗ്മ്॑ഷാ॒ണൂനി॑ കുരുതാ॒ദിത്യാ॑ഹ മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॑ ॥ 49 ॥
(നിലാ॑യത॒ - വിധൃ॑ത്യൈ - വീ॒ര്യേ॑ണ - സ്കന്ദന്തി ച॒ത്വാരി॑ ച ) (അ. 6)
അനുവാകം 7 - കപാലോപധാനമ്
ധൃഷ്ടി॑രസി॒ ബ്രഹ്മ॑ യ॒ച്ഛേത്യാ॑ഹ॒ ധൃത്യൈ᳚ ॥
അപാ᳚ഗ്നേ॒ ഽഗ്നിമാ॒മാദ॑-ഞ്ജഹി॒ നിഷ്ക്ര॒വ്യാദഗ്മ്॑
സേ॒ധാ ദേ॑വ॒യജം॑-വഁ॒ഹേത്യാ॑ഹ ।
യ ഏ॒വാമാത്ക്ര॒വ്യാത് । തമ॑പ॒ഹത്യ॑ । മേദ്ധ്യേ॒-ഽഗ്നൌ ക॒പാല॒മുപ॑ദധാതി ॥ നിര്ദ॑ഗ്ധ॒ഗ്മ്॒ രക്ഷോ॒ നിര്ദ॑ഗ്ധാ॒ അരാ॑തയ॒ ഇത്യാ॑ഹ । രക്ഷാഗ്॑സ്യേ॒വ
നിര്ദ॑ഹതി । അ॒ഗ്നി॒വത്യുപ॑ദധാതി । അ॒സ്മിന്നേ॒വ ലോ॒കേ ജ്യോതി॑ര്ധത്തേ । അങ്ഗാ॑ര॒മധി॑-വര്തയതി ॥ 50 ॥
അ॒ന്തരി॑ക്ഷ ഏ॒വ ജ്യോതി॑ര്ധത്തേ ।
ആ॒ദി॒ത്യമേ॒വാമുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ ജ്യോതി॑ര്ധത്തേ ।
ജ്യോതി॑ഷ്മന്തോ-ഽസ്മാ ഇ॒മേ ലോ॒കാ ഭ॑വന്തി ।
യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ॥ ധ്രു॒വമ॑സി പൃഥി॒വീ-ന്ദൃ॒ഗ്മ്॒ഹേത്യാ॑ഹ । പൃ॒ഥി॒വീമേ॒വൈതേന॑ ദൃഗ്മ്ഹതി ।
ധ॒ര്ത്രമ॑സ്യ॒ന്തരി॑ക്ഷ-ന്ദൃ॒ഗ്മ്॒ഹേത്യാ॑ഹ । അ॒ന്തരി॑ക്ഷമേ॒വൈതേന॑ ദൃഗ്മ്ഹതി ।
ധ॒രുണ॑മസി॒ ദിവ॑-ന്ദൃ॒ഗ്മ്॒ഹേത്യാ॑ഹ । ദിവ॑മേ॒വൈതേന॑ ദൃഗ്മ്ഹതി ॥ 51 ॥
ധര്മാ॑സി॒ ദിശോ॑ ദൃ॒ഗ്മ്॒ഹേത്യാ॑ഹ ।
ദിശ॑ ഏ॒വൈതേന॑ ദൃഗ്മ്ഹതി । ഇ॒മാനേ॒വൈതൈ-ര്ലോ॒കാ-ന്ദൃഗ്മ്॑ഹതി । ദൃഗ്മ് ഹ॑ന്തേ-ഽസ്മാ ഇ॒മേ ലോ॒കാഃ പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭിഃ॑ । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ॥ ത്രീണ്യഗ്രേ॑ ക॒പാലാ॒ന്യുപ॑ദധാതി । ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാഃ ।
ഏ॒ഷാം-ലോഁ॒കാനാ॒മാപ്ത്യൈ᳚ ।
ഏക॒മഗ്രേ॑ ക॒പാല॒മുപ॑ദധാതി ।
ഏകം॒-വാഁ അഗ്രേ॑ ക॒പാല॒-മ്പുരു॑ഷസ്യ സ॒ഭംവഁ ॑തി ॥ 52 ॥
അഥ॒ ദ്വേ । അഥ॒ ത്രീണി॑ । അഥ॑ ച॒ത്വാരി॑ । അഥാ॒ഷ്ടൌ ।
തസ്മാ॑ദ॒ഷ്ടാക॑പാല॒-മ്പുരു॑ഷസ്യ॒ ശിരഃ॑ ।
യദേ॒വ-ങ്ക॒പാലാ᳚ന്യുപ॒ ദധാ॑തി । യ॒ജ്ഞോ വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । യ॒ജ്ഞമേ॒വ പ്ര॒ജാപ॑തി॒ഗ്മ്॒ സഗ്ഗ്സ്ക॑രോതി ।
ആ॒ത്മാന॑മേ॒വ ത-ഥ്സഗ്ഗ്സ്ക॑രോതി । തഗ്മ് സഗ്ഗ്സ്കൃ॑തമാ॒ത്മാന᳚മ് ॥ 53 ॥
അ॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ-ഽനു॒പരൈ॑തി ॥ യദ॒ഷ്ടാവു॑പ॒ ദധാ॑തി । ഗാ॒യ॒ത്രി॒യാ ത-ഥ്സമ്മി॑തമ് । യന്നവ॑ । ത്രി॒വൃതാ॒ തത് । യ-ദ്ദശ॑ । വി॒രാജാ॒ തത് । യദേകാ॑ദശ । ത്രി॒ഷ്ടുഭാ॒ തത് । യദ്ദ്വാദ॑ശ ॥ 54 ॥
ജഗ॑ത്യാ॒ തത് । ഛന്ദ॑-സ്സമ്മിതാനി॒ സ ഉ॑പ॒ദധ॑-ത്ക॒പാലാ॑നി । ഇ॒മാന് ഁലോ॒കാന॑നുപൂ॒ർവ-ന്ദിശോ॒ വിധൃ॑ത്യൈ ദൃഗ്മ്ഹതി । അഥായുഃ॑ പ്രാ॒ണാ-ന്പ്ര॒ജാ-മ്പ॒ശൂന്. യജ॑മാനേ ദധാതി । സ॒ജാ॒താന॑സ്മാ അ॒ഭിതോ॑ ബഹു॒ലാന് ക॑രോതി ॥
ചിത॒-സ്സ്ഥേത്യാ॑ഹ । യ॒ഥാ॒ യ॒ജുരേ॒വൈതത് ॥
ഭൃഗൂ॑ണാ॒മങ്ഗി॑രസാ॒-ന്തപ॑സാ തപ്യദ്ധ്വ॒മിത്യാ॑ഹ ।
ദേ॒വതാ॑നാ-മേ॒വൈനാ॑നി॒ തപ॑സാ തപതി । താനി॒ തത॒-സ്സഗ്ഗ്സ്ഥി॑തേ । യാനി॑ ഘ॒ര്മേ ക॒പാലാ᳚ന് യുപചി॒ന്വന്തി॑ വേ॒ധസ॒ ഇതി॒ ചതു॑ഷ്പദയ॒ര്ചാ വിമു॑ഞ്ചതി । ചതു॑ഷ്പാദഃ പ॒ശവഃ॑ । പ॒ശുഷ്വേ॒വോപരി॑ഷ്ടാ॒-ത്പ്രതി॑തിഷ്ഠതി ॥ 55 ॥
(വ॒ര്ത॒യ॒തി॒ - ദിവ॑മേ॒വൈതേന॑ ദൃഗ്മ്ഹതി - സ॒മ്ഭവ॑തി॒ - തഗ്മ് സഗ്ഗ്സ്കൃ॑തമാ॒ത്മാനം॒ - ദ്വാദ॑ശ॒ - സഗ്ഗ്സ്ഥി॑തേ॒ ത്രീണി॑ ച) (അ. 7)
അനുവാകം 8 - പുരോഡാശാനിഷ്പാദനമ്
ദേ॒വസ്യ॑ ത്വാ സവി॒തുഃ പ്ര॑സ॒വ ഇത്യാ॑ഹ॒ പ്രസൂ᳚ത്യൈ । അ॒ശ്വിനോ᳚-ര്ബാ॒ഹുഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ ।
അ॒ശ്വിനൌ॒ ഹി ദേ॒വാനാ॑മദ്ധ്വ॒ര്യൂ ആസ്താ᳚മ് ।
പൂ॒ഷ്ണോ ഹസ്താ᳚ഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ॒ യത്യൈ᳚ ।
സംവഁ ॑പാ॒മീത്യാ॑ഹ । യ॒ഥാ॒ ദേ॒വ॒തമേ॒വൈനാ॑നി॒ സംവഁ ॑പതി ॥ സമാപോ॑ അ॒ദ്ഭിര॑ഗ്മത॒ സമോഷ॑ധയോ॒ രസേ॒നേത്യാ॑ഹ । ആപോ॒ വാ ഓഷ॑ധീ-ര്ജിന്വന്തി । ഓഷ॑ധയോ॒-ഽപോ ജി॑ന്വന്തി ।
അ॒ന്യാ വാ ഏ॒താസാ॑മ॒ന്യാ ജി॑ന്വന്തി ॥ 56 ॥
തസ്മാ॑ദേ॒വമാ॑ഹ । സഗ്മ് രേ॒വതീ॒-ര്ജഗ॑തീഭി॒-ര്മധു॑മതീ॒-ര്മധു॑മതീഭി-സ്സൃജ്യദ്ധ്വ॒മിത്യാ॑ഹ ।
ആപോ॒ വൈ രേ॒വതീഃ᳚ । പ॒ശവോ॒ ജഗ॑തീഃ । ഓഷ॑ധയോ॒ മധു॑മതീഃ । ആപ॒ ഓഷ॑ധീഃ പ॒ശൂന് । താനേ॒വാസ്മാ॑ ഏക॒ധാ സ॒ഗ്മ്॒സൃജ്യ॑ । മധു॑മതഃ കരോതി ।
അ॒ദ്ഭ്യഃ പരി॒ പ്രജാ॑താ-സ്സ്ഥ॒ സമ॒ദ്ഭിഃ പൃ॑ച്യദ്ധ്വ॒മിതി॑ പ॒ര്യാപ്ലാ॑വയതി ।
യഥാ॒ സുവൃ॑ഷ്ട ഇ॒മാമ॑നു വി॒സൃത്യ॑ ॥ 57 ॥
ആപ॒ ഓഷ॑ധീര്മ॒ഹയ॑ന്തി । താ॒ദൃഗേ॒വ തത് ॥
ജന॑യത്യൈ ത്വാ॒ സംയൌഁ॒മീത്യാ॑ഹ । പ്ര॒ജാ ഏ॒വൈതേന॑ ദാധാര । അ॒ഗ്നയേ᳚ ത്വാ॒-ഽഗ്നീഷോമാ᳚ഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ॒ വ്യാവൃ॑ത്ത്യൈ । മ॒ഖസ്യ॒ ശിരോ॒-ഽസീത്യാ॑ഹ ।
യ॒ജ്ഞോ വൈ മ॒ഖഃ । തസ്യൈ॒തച്ഛിരഃ॑ । യ-ത്പു॑രോ॒ഡാശഃ॑ । തസ്മാ॑ദേ॒വമാ॑ഹ ॥ 58 ॥
ഘ॒ര്മോ॑-ഽസി വി॒ശ്വായു॒രിത്യാ॑ഹ । വിശ്വ॑മേ॒വായു॒-ര്യജ॑മാനേ ദധാതി । ഉ॒രു പ്ര॑ഥസ്വോ॒രു തേ॑ യ॒ജ്ഞപ॑തിഃ പ്രഥതാ॒മിത്യാ॑ഹ । യജ॑മാനമേ॒വ പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭിഃ॑ പ്രഥയതി । ത്വച॑-ങ്ഗൃഹ്ണീ॒ഷ്വേത്യാ॑ഹ ।
സർവ॑മേ॒വൈന॒ഗ്മ്॒ സത॑നു-ങ്കരോതി । അഥാ॒പ ആ॒നീയ॒ പരി॑ മാര്ഷ്ടി । മാ॒ഗ്മ്॒സ ഏ॒വ ത-ത്ത്വച॑-ന്ദധാതി । തസ്മാ᳚-ത്ത്വ॒ചാ മാ॒ഗ്മ്॒സ-ഞ്ഛ॒ന്നമ് ॥
ഘ॒ര്മോ വാ ഏ॒ഷോ-ഽശാ᳚ന്തഃ ॥ 59 ॥
അ॒ര്ധ॒മാ॒സേ᳚-ഽര്ധമാസേ॒ പ്രവൃ॑ജ്യതേ । യ-ത്പു॑രോ॒ഡാശഃ॑ । സ ഈ᳚ശ്വ॒രോ യജ॑മാനഗ്മ് ശു॒ചാ പ്ര॒ദഹഃ॑ । പര്യ॑ഗ്നി കരോതി । പ॒ശുമേ॒വൈന॑മകഃ । ശാന്ത്യാ॒ അപ്ര॑ദാഹായ । ത്രിഃ പര്യ॑ഗ്നി കരോതി ।
ത്ര്യാ॑വൃ॒ദ്ധി യ॒ജ്ഞഃ । അഥോ॒ രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ ॥
അ॒ന്തരി॑ത॒ഗ്മ്॒ രക്ഷോ॒-ഽന്തരി॑താ॒ അരാ॑തയ॒ ഇത്യാ॑ഹ ॥ 60 ॥
രക്ഷ॑സാ-മ॒ന്തര്ഹി॑ത്യൈ । പു॒രോ॒ഡാശം॒-വാഁ അധി॑ശ്രിത॒ഗ്മ്॒ രക്ഷാഗ്॑സ്യജിഘാഗ്മ്സന്ന് ।
ദി॒വി നാകോ॒ നാമാ॒ഗ്നീ ര॑ക്ഷോ॒ഹാ । സ ഏ॒വാസ്മാ॒-ദ്രക്ഷാ॒ഗ്॒സ്യപാ॑ഹന്ന് । ദേ॒വസ്ത്വാ॑ സവി॒താ ശ്ര॑പയ॒ത്വിത്യാ॑ഹ । സ॒വി॒തൃപ്ര॑സൂത ഏ॒വൈനഗ്ഗ്॑ ശ്രപയതി । വര്ഷി॑ഷ്ഠേ॒ അധി॒ നാക॒ ഇത്യാ॑ഹ । രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ । അ॒ഗ്നിസ്തേ॑ ത॒നുവ॒-മ്മാ-ഽതി॑ ധാ॒ഗിത്യാ॒ഹാന॑തിദാഹായ । അഗ്നേ॑ ഹ॒വ്യഗ്മ് ര॑ക്ഷ॒സ്വേത്യാ॑ഹ॒ ഗുപ്ത്യൈ᳚ ॥ 61 ॥
അവി॑ദഹന്ത-ശ്ശ്രപയ॒തേതി॒ വാചം॒-വിഁസൃ॑ജതേ ।
യ॒ജ്ഞമേ॒വ ഹ॒വീഗ്ഷ്യ॑ഭി-വ്യാ॒ഹൃത്യ॒ പ്രത॑നുതേ ।
പു॒രോ॒രുച॒മവി॑ദാഹായ॒ ശൃത്യൈ॑ കരോതി ॥ മ॒സ്തിഷ്കോ॒ വൈ പു॑രോ॒ഡാശഃ॑ । തം-യഁന്നാഭി॑വാ॒സയേ᳚ത് । ആ॒വിര്മ॒സ്തിഷ്ക॑-സ്സ്യാത് । അ॒ഭിവാ॑സയതി ।
തസ്മാ॒-ദ്ഗുഹാ॑ മ॒സ്തിഷ്കഃ॑ । ഭസ്മ॑നാ॒-ഽഭി വാ॑സയതി ।
തസ്മാ᳚-ന്മാ॒ഗ്മ്॒സേനാസ്ഥി॑ ഛ॒ന്നമ് ॥ 62 ॥
വേ॒ദേനാ॒ഭി വാ॑സയതി । തസ്മാ॒-ത്കേശൈ॒-ശ്ശിര॑-ശ്ഛ॒ന്നമ് ।
അഖ॑ലതിഭാവുകോ ഭവതി । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ॥ പ॒ശോർവൈ പ്ര॑തി॒മാ പു॑രോ॒ഡാശഃ॑ । സ നായ॒ജുഷ്ക॑-മഭി॒വാസ്യഃ॑ । വൃഥേ॑വ സ്യാത് । ഈ॒ശ്വ॒രാ യജ॑മാനസ്യ പ॒ശവഃ॒ പ്രമേ॑തോഃ ॥ സ-മ്ബ്രഹ്മ॑ണാ പൃച്യ॒സ്വേത്യാ॑ഹ । പ്രാ॒ണാ വൈ ബ്രഹ്മ॑ ॥ 63 ॥
പ്രാ॒ണാഃ പ॒ശവഃ॑ । പ്രാ॒ണൈരേ॒വ പ॒ശൂന്ഥ്
സമ്പൃ॑ണക്തി । ന പ്ര॒മായു॑കാ ഭവന്തി । യജ॑മാനോ॒ വൈ പു॑രോ॒ഡാശഃ॑ । പ്ര॒ജാ പ॒ശവഃ॒ പുരീ॑ഷമ് ।
യദേ॒വമ॑ഭി വാ॒സയ॑തി । യജ॑മാനമേ॒വ പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭി॒-സ്സമ॑ര്ധയതി ॥ ദേ॒വാ വൈ ഹ॒വി-ര്ഭൃ॒ത്വാ-ഽബ്രു॑വന്ന് । കസ്മി॑ന്നി॒ദ-മ്മ്ര॑ക്ഷ്യാമഹ॒ ഇതി॑ ।
സോ᳚-ഽഗ്നിര॑ബ്രവീത് ॥ 64 ॥
മയി॑ ത॒നൂ-സ്സന്നിധ॑ദ്ധ്വമ് । അ॒ഹം-വഁ॒സ്ത-ഞ്ജ॑നയിഷ്യാമി । യസ്മി॑-ന്മ്ര॒ക്ഷ്യദ്ധ്വ॒ ഇതി॑ । തേ ദേ॒വാ അ॒ഗ്നൌ ത॒നൂ-സ്സ-ന്ന്യ॑ദധത । തസ്മാ॑ദാഹുഃ ।
അ॒ഗ്നി-സ്സർവാ॑ ദേ॒വതാ॒ ഇതി॑ । സോ-ഽങ്ഗാ॑രേണാ॒പഃ ।
അ॒ഭ്യ॑പാതയത് । തത॑ ഏക॒തോ॑-ഽജായത ।
സ ദ്വി॒തീയ॑മ॒ഭ്യ॑പാതയത് ॥ 65 ॥
തതോ᳚ ദ്വി॒തോ॑-ഽജായത । സ തൃ॒തീയ॑-മ॒ഭ്യ॑പാതയത് ।
തത॑-സ്ത്രി॒തോ॑-ഽജായത । യദ॒ദ്ഭ്യോ-ഽജാ॑യന്ത । തദാ॒പ്യാനാ॑മാപ്യ॒ത്വമ് । യദാ॒ത്മഭ്യോ ഽജാ॑യന്ത ।
തദാ॒ത്മ്യാനാ॑-മാത്മ്യ॒ത്വമ് ॥ തേ ദേ॒വാ ആ॒പ്യേഷ്വ॑മൃജത । ആ॒പ്യാ അ॑മൃജത॒ സൂര്യാ᳚ഭ്യുദിതേ । സൂര്യാ᳚ഭ്യുദിത॒-സ്സൂര്യാ॑ഭിനിമ്രുക്തേ ॥ 66 ॥
സൂര്യാ॑ഭിനിമ്രുക്തഃ കുന॒ഖിനി॑ । കു॒ന॒ഖീ ശ്യാ॒വദ॑തി । ശ്യാ॒വദ॑ന്നഗ്രദിധി॒ഷൌ । അ॒ഗ്ര॒ദി॒ധി॒ഷുഃ പ॑രിവി॒ത്തേ । പ॒രി॒വി॒ത്തോ വീ॑ര॒ഹണി॑ । വീ॒ര॒ഹാ ബ്ര॑ഹ്മ॒ഹണി॑ ।
തദ്ബ്ര॑ഹ്മ॒ഹണ॒-ന്നാത്യ॑ച്യവത । അ॒ന്ത॒ർവേ॒ദി നിന॑യ॒ത്യവ॑രുദ്ധ്യൈ । ഉല്മു॑കേനാ॒ഭി ഗൃ॑ഹ്ണാതി ശൃത॒ത്വായ॑ । ശൃ॒തകാ॑മാ ഇവ॒ ഹി ദേ॒വാഃ ॥ 67 ॥
(അ॒ന്യാ ജി॑ന്വന്-ത്യനുവി॒സൃത്യൈ॒-വമാ॒-ഹാശാ᳚ന്ത-ആഹ॒-ഗുപ്ത്യൈ॑-ഛ॒ന്നം - ബ്രഹ്മാ᳚-ബ്രവീ-ദ്ദ്വി॒തീയ॑മ॒ഭ്യ॑പാതയ॒-ഥ്സൂര്യാ॑ഭിനിമ്രുക്തേ-ദേ॒വാഃ) (അ. 8)
അനുവാകം 9 - വേദികരണമ്
ദേ॒വസ്യ॑ ത്വാ സവി॒തുഃ പ്ര॑സ॒വ ഇതി॒ സ്ഫ്യമാദ॑ത്തേ॒ പ്രസൂ᳚ത്യൈ । അ॒ശ്വിനോ᳚-ര്ബാ॒ഹുഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ । അ॒ശ്വിനൌ॒ ഹി ദേ॒വാനാ॑മദ്ധ്വ॒ര്യൂ ആസ്താ᳚മ് । പൂ॒ഷ്ണോ ഹസ്താ᳚ഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ॒ യത്യൈ᳚ ॥ ആദ॑ദ॒ ഇന്ദ്ര॑സ്യ ബാ॒ഹുര॑സി॒ ദക്ഷി॑ണ॒ ഇത്യാ॑ഹ । ഇ॒ന്ദ്രി॒യമേ॒വ യജ॑മാനേ ദധാതി । സ॒ഹസ്ര॑ഭൃഷ്ടി-ശ്ശ॒തതേ॑ജാ॒ ഇത്യാ॑ഹ ।
രൂ॒പമേ॒വാസ്യൈ॒ത-ന്മ॑ഹി॒മാനം॒-വ്യാഁച॑ഷ്ടേ ॥
വാ॒യുര॑സി തി॒ഗ്മതേ॑ജാ॒ ഇത്യാ॑ഹ । തേജോ॒ വൈ വാ॒യുഃ ॥ 68 ॥
തേജ॑ ഏ॒വാസ്മി॑-ന്ദധാതി ॥ വി॒ഷാദ്വൈ നാമാ॑സു॒ര ആ॑സീത് । സോ॑-ഽബിഭേത് । യ॒ജ്ഞേന॑ മാ ദേ॒വാ അ॒ഭിഭ॑വിഷ്യ॒ന്തീതി॑ । സ പൃ॑ഥി॒വീമ॒ഭ്യ॑വമീത് । സാ ഽമേ॒ദ്ധ്യാ ഽഭ॑വത് । അഥോ॒ യദിന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമഹന്ന്॑ । തസ്യ॒ ലോഹി॑ത-മ്പൃഥി॒വീമനു॒ വ്യ॑ധാവത് । സാ ഽമേ॒ദ്ധ്യാ ഽഭ॑വത് ।
പൃഥി॑വി ദേവയജ॒നീത്യാ॑ഹ ॥ 69 ॥
മേദ്ധ്യാ॑മേ॒വൈനാ᳚-ന്ദേവ॒യജ॑നീ-ങ്കരോതി ।
ഓഷ॑ദ്ധ്യാസ്തേ॒ മൂല॒-മ്മാ ഹിഗ്മ്॑സിഷ॒മിത്യാ॑ഹ । ഓഷ॑ധീനാ॒-മഹിഗ്മ്॑സായൈ ॥ വ്ര॒ജ-ങ്ഗ॑ച്ഛ ഗോ॒സ്ഥാന॒മിത്യാ॑ഹ । ഛന്ദാഗ്മ്॑സി॒ വൈ വ്ര॒ജോ ഗോ॒സ്ഥാനഃ॑ । ഛന്ദാഗ്॑സ്യേ॒വാസ്മൈ᳚ വ്ര॒ജ-ങ്ഗോ॒സ്ഥാന॑-ങ്കരോതി ॥ വര്ഷ॑തു തേ॒ ദ്യൌരിത്യാ॑ഹ ।
വൃഷ്ടി॒ർവൈ ദ്യൌഃ । വൃഷ്ടി॑മേ॒വാവ॑രുന്ധേ ॥
ബ॒ധാ॒ന ദേ॑വ സവിതഃ പര॒മസ്യാ᳚-മ്പരാ॒വതീത്യാ॑ഹ ॥ 70 ॥
ദ്വൌ വാവ പുരു॑ഷൌ । യ-ഞ്ചൈ॒വ ദ്വേഷ്ടി॑ । യശ്ചൈ॑ന॒-ന്ദ്വേഷ്ടി॑ । താവു॒ഭൌ ബ॑ദ്ധ്നാതി പര॒മസ്യാ᳚-മ്പരാ॒വതി॑ ശ॒തേന॒ പാശൈഃ᳚ । യോ᳚-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി॒ യ-ഞ്ച॑ വ॒യ-ന്ദ്വി॒ഷ്മസ്തമതോ॒ മാ മൌ॒ഗിത്യാ॒ഹാനി॑മ്രുക്ത്യൈ ॥
അ॒രരു॒ർവൈ നാമാ॑സു॒ര ആ॑സീത് ।
സ പൃ॑ഥി॒വ്യാമുപ॑മ്ലുപ്തോ-ഽശയത് ।
ത-ന്ദേ॒വാ അപ॑ഹതോ॒-ഽരരുഃ॑ പൃഥി॒വ്യാ ഇതി॑ പൃഥി॒വ്യാ അപാ᳚ഘ്നന്ന് । ഭ്രാതൃ॑വ്യോ॒ വാ അ॒രരുഃ॑ । അപ॑ഹതോ॒-ഽരരുഃ॑ പൃഥി॒വ്യാ ഇതി॒ യദാഹ॑ ॥ 71 ॥
ഭ്രാതൃ॑വ്യമേ॒വ പൃ॑ഥി॒വ്യാ അപ॑ഹന്തി । തേ॑-ഽമന്യന്ത ।
ദിവം॒-വാഁ അ॒യമി॒തഃ പ॑തിഷ്യ॒തീതി॑ ।
തമ॒രരു॑സ്തേ॒ ദിവ॒-മ്മാ സ്കാ॒നിതി॑ ദി॒വഃ പര്യ॑ബാധന്ത । ഭ്രാതൃ॑വ്യോ॒ വാ അ॒രരുഃ॑ । അ॒രരു॑സ്തേ॒ ദിവ॒-മ്മാ സ്കാ॒നിതി॒ യദാഹ॑ । ഭ്രാതൃ॑വ്യമേ॒വ ദി॒വഃ പരി॑ബാധതേ ।
സ്ത॒മ്ബ॒ യ॒ജുര്-ഹ॑രതി । പൃ॒ഥി॒വ്യാ ഏ॒വ ഭ്രാതൃ॑വ്യ॒-മപ॑ഹന്തി । ദ്വി॒തീയഗ്മ്॑ ഹരതി ॥ 72 ॥
അ॒ന്തരി॑ക്ഷാദേ॒വൈന॒-മപ॑ഹന്തി । തൃ॒തീയഗ്മ്॑ ഹരതി । ദി॒വ ഏ॒വൈന॒-മപ॑ഹന്തി । തൂ॒ഷ്ണീ-ഞ്ച॑തു॒ര്ഥഗ്മ് ഹ॑രതി । അപ॑രിമിതാദേ॒വൈന॒-മപ॑ഹന്തി ॥ അസു॑രാണാം॒-വാഁ ഇ॒യമഗ്ര॑ ആസീത് । യാവ॒ദാസീ॑നഃ പരാ॒ പശ്യ॑തി ।
താവ॑-ദ്ദേ॒വാനാ᳚മ് । തേ ദേ॒വാ അ॑ബ്രുവന്ന് ।
അസ്ത്വേ॒വ നോ॒-ഽസ്യാമപീതി॑ ॥ 73 ॥
ക്യ॑ന്നോ ദാസ്യ॒ഥേതി॑ । യാവ॑ഥ്സ്വ॒യ-മ്പ॑രിഗൃഹ്ണീ॒ഥേതി॑ ।
തേ വസ॑വ॒സ്ത്വേതി॑ ദക്ഷിണ॒തഃ പര്യ॑ഗൃഹ്ണന്ന് । രു॒ദ്രാസ്ത്വേതി॑ പ॒ശ്ചാത് । ആ॒ദി॒ത്യാ-സ്ത്വേത്യു॑ത്തര॒തഃ । തേ᳚-ഽഗ്നിനാ॒ പ്രാഞ്ചോ॑-ഽജയന്ന് । വസു॑ഭി-ര്ദക്ഷി॒ണാ ।
രു॒ദ്രൈഃ പ്ര॒ത്യഞ്ചഃ॑ । ആ॒ദി॒ത്യൈരുദ॑ഞ്ചഃ ।
യസ്യൈ॒വം-വിഁ॒ദുഷോ॒ വേദി॑-മ്പരി ഗൃ॒ഹ്ണന്തി॑ ॥ 74 ॥
ഭവ॑ത്യാ॒ത്മനാ᳚ । പരാ᳚-ഽസ്യ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യോ ഭവതി ॥
ദേ॒വസ്യ॑ സവി॒തു-സ്സ॒വ ഇത്യാ॑ഹ॒ പ്രസൂ᳚ത്യൈ ।
കര്മ॑ കൃണ്വന്തി വേ॒ധസ॒ ഇത്യാ॑ഹ । ഇ॒ഷി॒തഗ്മ് ഹി കര്മ॑ ക്രി॒യതേ᳚ । പൃ॒ഥി॒വ്യൈ മേദ്ധ്യ॑-ഞ്ചാമേ॒ദ്ധ്യ-ഞ്ച॒ വ്യുദ॑ക്രാമതാമ് । പ്രാ॒ചീന॑-മുദീ॒ചീന॒-മ്മേദ്ധ്യ᳚മ് । പ്ര॒തീ॒ചീന॑-ന്ദക്ഷി॒ണാ ഽമേ॒ദ്ധ്യമ് ।
പ്രാചീ॒മുദീ॑ചീ-മ്പ്രവ॒ണാ-ങ്ക॑രോതി ।
മേദ്ധ്യാ॑മേ॒വൈനാ᳚-ന്ദേവ॒യജ॑നീ-ങ്കരോതി ॥ 75 ॥
പ്രാഞ്ചൌ॑ വേദ്യ॒ഗ്മ്॒ സാവുന്ന॑യതി । ആ॒ഹ॒വ॒നീയ॑സ്യ॒ പരി॑ഗൃഹീത്യൈ । പ്ര॒തീചീ॒ ശ്രോണീ᳚ । ഗാര്ഹ॑പത്യസ്യ॒ പരി॑ഗൃഹീത്യൈ । അഥോ॑ മിഥുന॒ത്വായ॑ । ഉദ്ധ॑ന്തി । യദേ॒വാസ്യാ॑ അമേ॒ദ്ധ്യമ് । തദപ॑ഹന്തി । ഉദ്ധ॑ന്തി ।
തസ്മാ॒ദോഷ॑ധയഃ॒ പരാ॑ഭവന്തി ॥ 76 ॥
മൂല॑-ഞ്ഛിനത്തി । ഭ്രാതൃ॑വ്യസ്യൈ॒വ മൂല॑-ഞ്ഛിനത്തി ।
മൂലം॒-വാഁ അ॑തി॒തിഷ്ഠ॒-ദ്രക്ഷാ॒ഗ്॒സ്യനൂ-ത്പി॑പതേ । യദ്ധസ്തേ॑ന ഛി॒ന്ദ്യാത് । കു॒ന॒ഖിനീഃ᳚ പ്ര॒ജാ-സ്സ്യുഃ॑ । സ്ഫ്യേന॑ ഛിനത്തി । വജ്രോ॒ വൈ സ്ഫ്യഃ ।
വജ്രേ॑ണൈ॒വ യ॒ജ്ഞാ-ദ്രക്ഷാ॒ഗ്॒സ്യപ॑ഹന്തി । പി॒തൃ॒ദേ॒വ॒ത്യാ ഽതി॑ഖാതാ । ഇയ॑തീ-ങ്ഖനതി ॥ 77 ॥
പ്ര॒ജാപ॑തിനാ യജ്ഞമു॒ഖേന॒ സമ്മി॑താമ് ॥ വേദി॑ര്ദേ॒വേഭ്യോ॒ നിലാ॑യത । താ-ഞ്ച॑തുരങ്ഗു॒ലേ ഽന്വ॑വിന്ദന്ന് । തസ്മാ᳚ച്ചതുരങ്ഗു॒ല-ങ്ഖേയാ᳚ ।
ച॒തു॒രങ്ഗു॒ല-ങ്ഖ॑നതി । ച॒തു॒ര॒ങ്ഗു॒ലേ ഹ്യോഷ॑ധയഃ പ്രതി॒തിഷ്ഠ॑ന്തി ।
ആപ്ര॑തി॒ഷ്ഠായൈ॑ ഖനതി । യജ॑മാനമേ॒വ പ്ര॑തി॒ഷ്ഠാ-ങ്ഗ॑മയതി । ദ॒ക്ഷി॒ണ॒തോ വര്ഷീ॑യസീ-ങ്കരോതി ।
ദേ॒വ॒യജ॑നസ്യൈ॒വ രൂ॒പമ॑കഃ ॥ 78 ॥
പുരീ॑ഷവതീ-ങ്കരോതി । പ്ര॒ജാ വൈ പ॒ശവഃ॒ പുരീ॑ഷമ് ।
പ്ര॒ജയൈ॒വൈന॑-മ്പ॒ശുഭിഃ॒ പുരീ॑ഷവന്ത-ങ്കരോതി । ഉത്ത॑ര-മ്പരിഗ്രാ॒ഹ-മ്പരി॑ഗൃഹ്ണാതി । ഏ॒താവ॑തീ॒ വൈ പൃ॑ഥി॒വീ । യാവ॑തീ॒ വേദിഃ॑ । തസ്യാ॑ ഏ॒താവ॑ത ഏ॒വ ഭ്രാതൃ॑വ്യ-ന്നി॒ര്ഭജ്യ॑ । ആ॒ത്മന॒ ഉത്ത॑ര-മ്പരിഗ്രാ॒ഹ-മ്പരി॑ഗൃഹ്ണാതി ।
ഋ॒ത-മ॑സ്യൃത॒സദ॑ന-മസ്യൃത॒ശ്രീര॒സീത്യാ॑ഹ । യ॒ഥാ॒ യ॒ജുരേ॒വൈ തത് ॥ 79 ॥
ക്രൂ॒രമി॑വ॒ വാ ഏ॒ത-ത്ക॑രോതി । യദ്വേദി॑-ങ്ക॒രോതി॑ ।
ധാ അ॑സി സ്വ॒ധാ അ॒സീതി॑ യോയുപ്യതേ॒ ശാന്ത്യൈ᳚ ।
ഉ॒ർവീ ചാസി॒ വസ്വീ॑ ചാ॒സീത്യാ॑ഹ ।
ഉ॒ർവീമേ॒വൈനാം॒-വഁസ്വീ᳚-ങ്കരോതി ।
പു॒രാ ക്രൂ॒രസ്യ॑ വി॒സൃപോ॑ വിരഫ്ശി॒ന്നിത്യാ॑ഹ മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॑ । ഉ॒ദാ॒ദായ॑ പൃഥി॒വീ-ഞ്ജീ॒രദാ॑നു॒ര്യാമൈര॑യ-ഞ്ച॒ന്ദ്രമ॑സി സ്വ॒ധാഭി॒രിത്യാ॑ഹ ।
യദേ॒വാസ്യാ॑ അമേ॒ദ്ധ്യമ് । തദ॑പ॒ഹത്യ॑ ।
മേദ്ധ്യാ᳚-ന്ദേവ॒യജ॑നീ-ങ്കൃ॒ത്വാ ॥ 80 ॥
യദ॒ദശ്ച॒ന്ദ്രമ॑സി॒ മേദ്ധ്യ᳚മ് । തദ॒സ്യാമേര॑യതി ।
താ-ന്ധീരാ॑സോ അനു॒ദൃശ്യ॑ യജന്ത॒ ഇത്യാ॒ഹാനു॑ഖ്യാത്യൈ ॥ പ്രോക്ഷ॑ണീ॒രാസാ॑ദയ । ഇ॒ദ്ധ്മാബ॒ര്॒ഹി-രുപ॑സാദയ । സ്രു॒വ-ഞ്ച॒ സ്രുച॑ശ്ച॒ സമ്മൃ॑ഡ്ഢി । പത്നീ॒ഗ്മ്॒ സന്ന॑ഹ്യ । ആജ്യേ॑നോ॒ദേഹീത്യാ॑ഹാനുപൂ॒ർവതാ॑യൈ । പ്രോക്ഷ॑ണീ॒രാസാ॑ദയതി । ആപോ॒ വൈ ര॑ക്ഷോ॒ഘ്നീഃ ॥ 81 ॥
രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ । സ്ഫ്യസ്യ॒ വര്ത്മന്᳚-ഥ്സാദയതി । യ॒ജ്ഞസ്യ॒ സന്ത॑ത്യൈ । ഉ॒വാച॒ ഹാസി॑തോ ദൈവ॒ലഃ । ഏ॒താവ॑തീ॒ർവാ അ॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒ക ആപ॑ ആസന്ന് ।
യാവ॑തീഃ॒ പ്രോക്ഷ॑ണീ॒രിതി॑ । തസ്മാ᳚-ദ്ബ॒ഹ്വീരാ॒സാദ്യാഃ᳚ । സ്ഫ്യമു॒ദസ്യന്ന്॑ । യ-ന്ദ്വി॒ഷ്യാത്ത-ന്ധ്യാ॑യേത് । ശു॒ചൈവൈന॑-മര്പയതി ॥ 82 ॥
(വൈ വാ॒യു - രാ॑ഹ - പരാ॒വതീത്യാ॒ഹാ - ഹ॑ - ദ്വി॒തീയഗ്മ്॑ ഹര॒ - തീതി॑ - പരിഗൃ॒ഹ്ണന്തി॑ - ദേവ॒യജ॑നീ-ങ്കരോതി - ഭവന്തി - ഖനത്യ - ക - രേ॒തത് - കൃ॒ത്വാ - ര॑ക്ഷോ॒ഘ്നീ - ര॑ര്പയതി) (അ. 9)
അനുവാകം 10 - ഇധ്മാബര്ഹി-സ്സാദനമ്
വജ്രോ॒ വൈ സ്ഫ്യഃ । യദ॒ന്വഞ്ച॑-ന്ധാ॒രയേ᳚ത് । വജ്രേ᳚-ഽദ്ധ്വ॒ര്യുഃ, ക്ഷ॑ണ്വീത । പു॒രസ്താ᳚-ത്തി॒ര്യഞ്ച॑-ന്ധാരയതി । വജ്രോ॒ വൈ സ്ഫ്യഃ । വജ്രേ॑ണൈ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ ദക്ഷിണ॒തോ രക്ഷാ॒ഗ്॒സ്യപ॑ഹന്തി ।
അ॒ഗ്നിഭ്യാ॒-മ്പ്രാച॑ശ്ച പ്ര॒തീച॑ശ്ച । സ്ഫ്യേനോദീ॑ചശ്ചാ-ധ॒രാച॑ശ്ച । സ്ഫ്യേന॒ വാ ഏ॒ഷ വജ്രേ॑ണാ॒സ്യൈ പാ॒പ്മാന॒-മ്ഭ്രാതൃ॑വ്യ-മപ॒ഹത്യ॑ ।
ഉ॒ത്ക॒രേ-ഽധി॒ പ്രവൃ॑ശ്ചതി ॥ 83 ॥
യഥോ॑പ॒ധായ॑ വൃ॒ശ്ചന്ത്യ॒വമ് । ഹസ്താ॒വവ॑ നേനിക്തേ । ആ॒ത്മാന॑മേ॒വ പ॑വയതേ । സ്ഫ്യ-മ്പ്രക്ഷാ॑ലയതി മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॑ । അഥോ॑ പാ॒പ്മന॑ ഏ॒വ ഭ്രാതൃ॑വ്യസ്യ ന്യ॒ങ്ഗ-ഞ്ഛി॑നത്തി ॥ ഇ॒ദ്ധ്മാ-ബ॒ര്॒ഹി-രുപ॑സാദയതി॒ യുക്ത്യൈ᳚ । യ॒ജ്ഞസ്യ॑ മിഥുന॒ത്വായ॑ ।
അഥോ॑ പുരോ॒രുച॑മേ॒വൈതാ-ന്ദ॑ധാതി ।
ഉത്ത॑രസ്യ॒ കര്മ॒ണോ-ഽനു॑ഖ്യാത്യൈ ।
ന പു॒രസ്താ᳚-ത്പ്ര॒ത്യഗുപ॑സാദയേത് ॥ 84 ॥
യ-ത്പു॒രസ്താ᳚-ത്പ്ര॒ത്യ-ഗു॑പസാ॒ദയേ᳚ത് ।
അ॒ന്യത്രാ॑ഹുതിപ॒ഥാദി॒ദ്ധ്മ-മ്പ്രതി॑പാദയേത് । പ്ര॒ജാ വൈ ബ॒ര്॒ഹിഃ । അപ॑രാദ്ധ്നുയാ-ദ്ബ॒ര്॒ഹിഷാ᳚ പ്ര॒ജാനാ᳚-മ്പ്ര॒ജന॑നമ് । പ॒ശ്ചാത്-പ്രാഗുപ॑സാദയതി । ആ॒ഹു॒തി॒പ॒ഥേനേ॒ദ്ധ്മ-മ്പ്രതി॑പാദയതി ।
സ॒പ്ര॒ന്ത്യേ॑വ ബ॒ര്॒ഹിഷാ᳚ പ്ര॒ജാനാ᳚-മ്പ്ര॒ജന॑ന॒മുപൈ॑തി । ദക്ഷി॑ണമി॒ദ്ധ്മമ് ।
ഉത്ത॑ര-മ്ബ॒ര॒ഃഇഃ । ആ॒ത്മാ വാ ഇ॒ദ്ധ്മഃ ।
പ്ര॒ജാ ബ॒ര്॒ഹിഃ । പ്ര॒ജാ ഹ്യാ᳚ത്മന॒ ഉത്ത॑രതരാ തീ॒ര്ഥേ ।
തതോ॒ മേധ॑മുപ॒നീയ॑ । യ॒ഥാ॒ ദേ॒വ॒തമേ॒വൈന॒ത്-പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി । പ്രതി॑തിഷ്ഠതി പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭി॒-ര്യജ॑മാനഃ ॥ 85 ॥
(വൃ॒ശ്ച॒തി॒ - സാ॒ദ॒യേ॒ - ദി॒ദ്ധ്മഃ പഞ്ച॑ ച) (അ. 10)
(തൃതീയ॑സ്യാം - ദേ॒വസ്യാ᳚ശ്വപ॒ര്॒ശും-യോഁ വൈ - പൂ᳚ർവേ॒ദ്യുഃ - കര്മ॑ണേ വാ॒ - മിന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമ॑ഹ॒ന്-ഥ്സോ॑-ഽപോ - ഽവ॑ധൂതം॒ - ധൃഷ്ടി॑--ര് ദേ॒വസ്യേത്യാ॑ഹ॒ സംവഁ ॑പാമി - ദേ॒വസ്യ॒ സ്ഫ്യമാദ॑ദേ॒ - വജ്രോ॒ വൈ സ്ഫ്യോ ദശ॑)
(തൃ॒തീയ॑സ്യാം - ഁയ॒ജ്ഞസ്യാന॑തിരേകായ - പ॒വിത്ര॑വത്യ - ധ്വ॒ര്യു-ഞ്ചാ॑ - ധി॒ഷവ॑ണമസ്യ॒ - ന്തരി॑ക്ഷ ഏ॒വ - രക്ഷ॑സാമ॒ന്തര്ഹി॑ത്യൈ॒ - ദ്വൌ വാവ പുരു॑ഷോ॒ - യദ॒ദശ്ച॒ന്ദ്രമ॑സി॒ മേദ്ധ്യ॒-മ്പഞ്ചാശീ॑തിഃ)
(തൃ॒തീയ॑സ്യാം॒ - ഁയജ॑മാനഃ)
॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുർവേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ തൃതീയാഷ്ടകേ ദ്വിതീയഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥
