કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે તૃતીયાષ્ટકે દ્વિતીયઃ પ્રપાઠકઃ - દશપૂર્ણમાસેષ્ટિબ્રાહ્મણમ્
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥
અનુવાકં 1 - વથ્સાપાકરણમ્
તૃ॒તીય॑સ્યામિ॒તો દિ॒વિ સોમ॑ આસીત્ । ત-ઙ્ગા॑ય॒ત્ર્યાહ॑રત્ ।
તસ્ય॑ પ॒ર્ણમ॑ચ્છિદ્યત । ત-ત્પ॒ર્ણો॑-ઽભવત્ । ત-ત્પ॒ર્ણસ્ય॑ પર્ણ॒ત્વમ્ । બ્રહ્મ॒ વૈ પ॒ર્ણઃ । ય-ત્પ॑ર્ણશા॒ખયા॑ વ॒થ્સાન॑પાક॒રોતિ॑ ।
બ્રહ્મ॑ણૈ॒વૈના॑ન॒પાક॑રોતિ ॥ ગા॒ય॒ત્રો વૈ પ॒ર્ણઃ । ગા॒ય॒ત્રાઃ પ॒શવઃ॑ ॥ 1 ॥
તસ્મા॒-ત્ત્રીણિ॑ત્રીણિ પ॒ર્ણસ્ય॑ પલા॒શાનિ॑ । ત્રિ॒પદા॑ ગાય॒ત્રી । ય-ત્પ॑ર્ણશ॒ખયા॒ ગાઃ પ્રા॒ર્પય॑તિ । સ્વયૈ॒વૈના॑ દે॒વત॑યા॒ પ્રાર્પ॑યતિ । ય-ઙ્કા॒મયે॑તા પ॒શુ-સ્સ્યા॒દિતિ॑ । અ॒પ॒ર્ણા-ન્તસ્મૈ॒ શુષ્કા᳚ગ્રા॒માહ॑રેત્ ।
અ॒પ॒શુરે॒વ ભ॑વતિ । ય-ઙ્કા॒મયે॑ત પશુ॒માન્-થ્સ્યા॒દિતિ॑ । બ॒હુ॒પ॒ર્ણા-ન્તસ્મૈ॑ બહુશા॒ખામાહ॑રેત્ । પ॒શુ॒મન્ત॑-મે॒વૈન॑-ઙ્કરોતિ ॥ 2 ॥
ય-ત્પ્રાચી॑મા॒હરે᳚ત્ । દે॒વ॒લો॒ક-મ॒ભિજ॑યેત્ । યદુદી॑ચી-મ્મનુષ્યલો॒કમ્ । પ્રાચી॒મુદી॑ચી॒માહ॑રતિ । ઉ॒ભયો᳚-ર્લો॒કયો॑-ર॒ભિજિ॑ત્યૈ ॥ ઇ॒ષે ત્વો॒ર્જે ત્વેત્યા॑હ । ઇષ॑મે॒વોર્જં॒-યઁજ॑માને દધાતિ ॥
વા॒યવ॒-સ્સ્થેત્યા॑હ । વા॒યુર્વા અ॒ન્તરિ॑ક્ષ॒-સ્યાદ્ધ્ય॑ક્ષાઃ ।
અ॒ન્ત॒રિ॒ક્ષ॒દે॒વ॒ત્યાઃ᳚ ખલુ॒ વૈ પ॒શવઃ॑ ॥ 3 ॥
વા॒યવ॑ એ॒વૈના॒-ન્પરિ॑ દદાતિ । પ્ર વા એ॑નાને॒તદા-ક॑રોતિ । યદાહ॑ । વા॒યવ॒-સ્સ્થેત્યુ॑પા॒યવઃ॒
સ્થેત્યા॑હ । યજ॑માનાયૈ॒વ પ॒શૂનુપ॑હ્વયતે ॥
દે॒વો વ॑-સ્સવિ॒તા પ્રાર્પ॑ય॒ત્વિત્યા॑હ॒ પ્રસૂ᳚ત્યૈ ॥ શ્રેષ્ઠ॑તમાય॒ કર્મ॑ણ॒ ઇત્યા॑હ ।
ય॒જ્ઞો હિ શ્રેષ્ઠ॑તમ॒-ઙ્કર્મ॑ । તસ્મા॑દે॒વમા॑હ ॥
આપ્યા॑યદ્ધ્વમઘ્નિયા દેવભા॒ગમિત્યા॑હ ॥ 4 ॥
વ॒થ્સેભ્ય॑શ્ચ॒ વા એ॒તાઃ પુ॒રા મ॑નુ॒ષ્યે᳚ભ્ય॒-શ્ચાપ્યા॑યન્ત । દે॒વેભ્ય॑ એ॒વૈના॒ ઇન્દ્રા॒યાપ્યા॑યતિ ॥ ઊર્જ॑સ્વતીઃ॒ પય॑સ્વતી॒રિત્યા॑હ । ઊર્જ॒ગ્મ્ ॒હિ પય॑-સ્સ॒મ્ભર॑ન્તિ ॥ પ્ર॒જાવ॑તી-રનમી॒વા અ॑ય॒ક્ષ્મા ઇત્યા॑હ॒ પ્રજા᳚ત્યૈ । માવ॑-સ્સ્તે॒ન ઈ॑શત॒ મા-ઽઘશગ્મ્॑સ॒ ઇત્યા॑હ॒ ગુપ્ત્યૈ᳚ ॥ રુ॒દ્રસ્ય॑ હે॒તિઃ પરિ॑ વો વૃણ॒ક્ત્વિત્યા॑હ । રુ॒દ્રા દે॒વૈના᳚-સ્ત્રાયતે ॥
ધ્રુ॒વા અ॒સ્મિ-ન્ગોપ॑તૌ સ્યાત બ॒હ્વીરિત્યા॑હ ।
ધ્રુ॒વા એ॒વાસ્મિ॑-ન્બ॒હ્વીઃ ક॑રોતિ ॥ 5 ॥
યજ॑માનસ્ય પ॒શૂ-ન્પા॒હીત્યા॑હ । પ॒શુ॒ના-ઙ્ગો॑પી॒થાય॑ । તસ્મા᳚થ્સા॒ય-મ્પ॒શવ॒ ઉપ॑ સ॒માવ॑ર્તન્તે ॥ અન॑ધ-સ્સાદયતિ । ગર્ભા॑ણા॒-ન્ધૃત્યા॒ અપ્ર॑પાદાય । તસ્મા॒દ્ગર્ભાઃ᳚ પ્ર॒જાના॒મપ્ર॑પાદુકાઃ ।
ઉ॒પરી॑વ॒ નિદ॑ધાતિ । ઉ॒પરી॑વ॒ હિ સુ॑વ॒ર્ગો લો॒કઃ ।
સુ॒વ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્ય॒ સમ॑ષ્ટ્યૈ ॥ 6 ॥
(પ॒શવઃ॑ - કરોતિ - પ॒શવો॑ - દેવભા॒ગમિત્યા॑હ - કરોતિ॒ - +નવ॑ ચ) (અ. 1)
અનુવાકં 2 - બર્હિરાહરણમ્
દે॒વસ્ય॑ ત્વા સવિ॒તુઃ પ્ર॑સ॒વ ઇત્ય॑શ્વપ॒ર્॒શુમાદ॑ત્તે॒ પ્રસૂ᳚ત્યૈ ।
અ॒શ્વિનો᳚-ર્બા॒હુભ્યા॒મિત્યા॑હ ।
અ॒શ્વિનૌ॒ હિ દે॒વાના॑મદ્ધ્વ॒ર્યૂ આસ્તા᳚મ્ ।
પૂ॒ષ્ણો હસ્તા᳚ભ્યા॒મિત્યા॑હ॒ યત્યૈ᳚ ॥ યો વા ઓષ॑ધીઃ પર્વ॒શો વેદ॑ । નૈના॒-સ્સ હિ॑નસ્તિ । પ્ર॒જાપ॑તિ॒ર્વા ઓષ॑ધીઃ પર્વ॒શો વે॑દ । સ એ॑ના॒ ન હિ॑નસ્તિ । અ॒શ્વ॒પ॒ર્શ્વા બ॒ર્॒હિરચ્છૈ॑તિ ।
પ્રા॒જા॒પ॒ત્યો વા અશ્વ॑-સ્સયોનિ॒ત્વાય॑ ॥ 7 ॥
ઓષ॑ધીના॒મહિગ્મ્॑સાયૈ ॥
ય॒જ્ઞસ્ય॑ ઘો॒ષદ॒સીત્યા॑હ ।
યજ॑માન એ॒વ ર॒યિ-ન્દ॑ધાતિ । પ્રત્યુ॑ષ્ટ॒ગ્મ્॒ રક્ષઃ॒ પ્રત્યુ॑ષ્ટા॒ અરા॑તય॒ ઇત્યા॑હ ।
રક્ષ॑સા॒-મપ॑હત્યૈ ॥ પ્રેયમ॑ગાદ્ધિ॒ષણા॑ બ॒ર્॒હિરચ્છેત્યા॑હ । વિ॒દ્યા વૈ ધિ॒ષણા᳚ । વિ॒દ્યયૈ॒વૈન॒દચ્છૈ॑તિ ॥ મનુ॑ના કૃ॒તા સ્વ॒ધયા॒ વિત॒ષ્ટેત્યા॑હ । મા॒ન॒વી હિ પર્શુ॑-સ્સ્વ॒ધાકૃ॑તા ॥ 8 ॥
ત આવ॑હન્તિ ક॒વયઃ॑ પુ॒રસ્તા॒દિત્યા॑હ । શુ॒શ્રુ॒વાગ્મ્સો॒ વૈ ક॒વયઃ॑ । ય॒જ્ઞઃ પુ॒રસ્તા᳚ત્ । મુ॒ખ॒ત એ॒વ ય॒જ્ઞમાર॑ભતે । અથો॒ યદે॒તદુ॒ક્ત્વા યતઃ॒ કુત॑શ્ચા॒હર॑તિ । ત-ત્પ્રાચ્યા॑ એ॒વ દિ॒શો ભ॑વતિ ॥
દે॒વેભ્યો॒ જુષ્ટ॑મિ॒હ બ॒ર્॒હિરા॒સદ॒ ઇત્યા॑હ । બ॒ર્॒હિષ॒-સ્સમૃ॑દ્ધ્યૈ । કર્મ॒ણો-ઽન॑પરાધાય ॥ દે॒વાના᳚-મ્પરિષૂ॒તમ॒સીત્યા॑હ ॥ 9 ॥
યદ્વા ઇ॒દ-ઙ્કિ-ઞ્ચ॑ । ત-દ્દે॒વાના᳚-મ્પરિષૂ॒તમ્ ।
અથો॒ યથા॒ વસ્ય॑સે પ્રતિ॒ પ્રોચ્યાહે॒દ-ઙ્ક॑રિષ્યા॒મીતિ॑ । એ॒વમે॒વ તદ॑દ્ધ્વ॒ર્યુ-ર્દે॒વેભ્યઃ॑ પ્રતિ॒ પ્રોચ્ય॑ બ॒ર્॒હિર્દા॑તિ । આ॒ત્મનો-ઽહિગ્મ્॑સાયૈ ॥ યાવ॑ત-સ્સ્ત॒મ્બા-ન્પ॑રિ દિ॒શેત્ । યત્તેષા॑-મુચ્છિ॒ગ્ગ્॒ષ્યાત્ । અતિ॒ ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॑ રેચયેત્ । એકગ્ગ્॑ સ્ત॒મ્બ-મ્પરિ॑દિશેત્ ।
તગ્મ્ સર્વ॑-ન્દાયાત્ ॥ 10 ॥
ય॒જ્ઞસ્યાન॑તિરેકાય ॥ વ॒ર્॒ષવૃ॑દ્ધ-મ॒સીત્યા॑હ ।
વ॒ર્॒ષ વૃ॑દ્ધા॒ વા ઓષ॑ધયઃ ॥
દેવ॑ બર્હિ॒રિત્યા॑હ । દે॒વેભ્ય॑ એ॒વૈન॑-ત્કરોતિ ।
મા ત્વા॒-ઽન્વમ્મા તિ॒ર્યગિત્યા॒હા હિગ્મ્॑સાયૈ ।
પર્વ॑ તે રાદ્ધ્યાસ॒મિત્યા॒-હર્ધ્યૈ᳚ ॥
આ॒ચ્છે॒ત્તા તે॒ મા રિ॑ષ॒મિત્યા॑હ । નાસ્યા॒ત્મનો॑ મીયતે ।
ય એ॒વં-વેઁદ॑ ॥ 11 ॥
દેવ॑બર્હિ-શ્શ॒તવ॑લ્શં॒-વિઁરો॒હેત્યા॑હ । પ્ર॒જા વૈ બ॒ર્॒હિઃ । પ્ર॒જાના᳚-મ્પ્ર॒જન॑નાય ॥ સ॒હસ્ર॑વલ્શા॒ વિ વ॒યગ્મ્ રુ॑હે॒મેત્યા॑હ । આ॒શિષ॑મે॒વૈતામાશા᳚સ્તે ॥ પૃ॒થિ॒વ્યા-સ્સ॒પૃઞ્ચઃ॑ પા॒હીત્યા॑હ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ ॥
અયુ॑ઙ્ગાયુઙ્ગા-ન્મુ॒ષ્ટીન્ ઁલુ॑નોતિ । મિ॒થુ॒ન॒ત્વાય॒ પ્રજા᳚ત્યૈ ॥ સુ॒સ॒ભૃન્તા᳚ ત્વા॒ સમ્ભ॑રા॒મીત્યા॑હ । બ્રહ્મ॑ણૈ॒વૈન॒થ્- સમ્ભ॑રતિ ॥ 12 ॥
અદિ॑ત્યૈ॒ રાસ્ના॒-ઽસીત્યા॑હ । ઇ॒યં-વાઁ અદિ॑તિઃ ।
અ॒સ્યા એ॒વૈન॒-દ્રાસ્ના᳚-ઙ્કરોતિ ॥ ઇ॒ન્દ્રા॒ણ્યૈ સ॒નંહ॑ન॒મિત્યા॑હ । ઇ॒ન્દ્રા॒ણી વા અગ્રે॑ દે॒વતા॑ના॒ગ્મ્॒ સમ॑નહ્યત । સા ઽઽર્ધ્નો᳚ત્ ।
ઋદ્ધ્યૈ॒ સન્ન॑હ્યતિ । પ્ર॒જા વૈ બ॒ર્॒હિઃ ।
પ્ર॒જાના॒મપ॑રાવાપાય ।
તસ્મા॒-થ્સ્નાવ॑સન્તતાઃ પ્ર॒જા જા॑યન્તે ॥ 13 ॥
પૂ॒ષા તે᳚ ગ્ર॒ન્થિ-ઙ્ગ્ર॑થ્ના॒ત્વિત્યા॑હ ।
પુષ્ટિ॑મે॒વ યજ॑માને દધાતિ ॥ સ તે॒ મા-ઽઽ સ્થા॒દિત્યા॒હાહિગ્મ્॑સાયૈ ॥ પ॒શ્ચા-ત્પ્રાઞ્ચ॒મુપ॑ગૂહતિ ।
પ॒શ્ચા-દ્વૈ પ્રા॒ચીન॒ગ્મ્॒ રેતો॑ ધીયતે ।
પ॒શ્ચાદે॒વાસ્મૈ᳚ પ્રા॒ચીન॒ગ્મ્॒ રેતો॑ દધાતિ ॥
ઇન્દ્ર॑સ્ય ત્વા બા॒હુભ્યા॒-મુદ્ય॑ચ્છ॒ ઇત્યા॑હ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યમે॒વ યજ॑માને દધાતિ ॥
બૃહ॒સ્પતે᳚ર્મૂ॒ર્ધ્ના હ॑રા॒મીત્યા॑હ ।
બ્રહ્મ॒ વૈ દે॒વાના॒-મ્બૃહ॒સ્પતિઃ॑ ॥ 14 ॥
બ્રહ્મ॑ણૈ॒વૈન॑દ્ધરતિ ॥ ઉ॒ર્વ॑ન્તરિ॑ક્ષ॒-મન્વિ॒હીત્યા॑હ॒ ગત્યૈ᳚ ॥ દે॒વ॒ગ॒મ્મમ॒સીત્યા॑હ । દે॒વાને॒વૈન॑દ્ગમયતિ ॥ અન॑ધ-સ્સાદયતિ ।
ગર્ભા॑ણા॒-ન્ધૃત્યા॒ અપ્ર॑પાદાય । તસ્મા॒-દ્ગર્ભાઃ᳚ પ્ર॒જાના॒મપ્ર॑પાદુકાઃ । ઉ॒પરી॑વ॒ નિદ॑ધાતિ । ઉ॒પરી॑વ॒ હિ સુ॑વ॒ર્ગો લો॒કઃ ।
સુ॒વ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્ય॒ સમ॑ષ્ટ્યૈ ॥ 15 ॥
(સ॒યો॒નિ॒ત્વાય॑ - સ્વ॒ધાકૃ॑તા॒ - ઽસીત્યા॑હ - દાયા॒-દ્- વેદ॑ - ભરતિ - જાયન્તે॒ - બૃહ॒સ્પતિઃ॒ - સમ॑ષ્ટ્યૈ) (અ. 2)
અનુવાકં 3 - દોહનમ્
પૂ॒ર્વે॒દ્યુરિ॒દ્ધ્મા બ॒ર્॒હિઃ ક॑રોતિ । ય॒જ્ઞમે॒વારભ્ય॑ ગૃહી॒ત્વોપ॑વસતિ ॥ પ્ર॒જાપ॑તિ-ર્ય॒જ્ઞમ॑સૃજત । તસ્યો॒ખે અ॑સ્રગ્મ્સેતામ્ । ય॒જ્ઞો વૈ પ્ર॒જાપ॑તિઃ ।
ય-થ્સા᳚ન્નાય્યો॒ખે ભવ॑તઃ ।
ય॒જ્ઞસ્યૈ॒વ તદુ॒ખે ઉપ॑દધા॒ત્ય-પ્ર॑સ્રગ્મ્સાય ॥
શુન્ધ॑દ્ધ્વ॒-ન્દૈવ્યા॑ય॒ કર્મ॑ણે દેવય॒જ્યાયા॒ ઇત્યા॑હ । દે॒વ॒ય॒જ્યાયા॑ એ॒વૈના॑નિ શુન્ધતિ ॥ મા॒ત॒રિશ્વ॑નો ઘ॒ર્મો॑-ઽસીત્યા॑હ ॥ 16 ॥
અ॒ન્તરિ॑ક્ષં॒-વૈઁ મા॑ત॒રિશ્વ॑નો ઘ॒ર્મઃ ।
એ॒ષાં-લોઁ॒કાનાં॒-વિઁધૃ॑ત્યૈ ॥
દ્યૌર॑સિ પૃથિ॒વ્ય॑સીત્યા॑હ । દિ॒વશ્ચ॒ હ્યે॑ષા પૃ॑થિ॒વ્યાશ્ચ॒ સમ્ભૃ॑તા । યદુ॒ખા ।
તસ્મા॑દે॒વમા॑હ ॥ વિ॒શ્વધા॑યા અસિ પર॒મેણ॒ ધામ્નેત્યા॑હ । વૃષ્ટિ॒ર્વૈ વિ॒શ્વધા॑યાઃ । વૃષ્ટિ॑મે॒વાવ॑રુન્ધે । દૃગ્મ્હ॑સ્વ॒ મા હ્વા॒રિત્યા॑હ॒ ધૃત્યૈ᳚ ॥ 17 ॥
વસૂ॑ના-મ્પ॒વિત્ર॑મ॒સીત્યા॑હ । પ્રા॒ણા વૈ વસ॑વઃ ।
તેષાં॒-વાઁ એ॒ત-દ્ભા॑ગ॒ધેય᳚મ્ । ય-ત્પ॒વિત્ર᳚મ્ । તેભ્ય॑ એ॒વૈન॑-ત્કરોતિ ॥ શ॒તધા॑રગ્મ્ સ॒હસ્ર॑ધાર॒મિત્યા॑હ । પ્રા॒ણેષ્વે॒વાયુ॑-ર્દધાતિ સર્વ॒ત્વાય॑ ॥ ત્રિ॒વૃ-ત્પ॑લાશશા॒ખાયા᳚-ન્દર્ભ॒મય॑-મ્ભવતિ । ત્રિ॒વૃદ્વૈ પ્રા॒ણઃ । ત્રિ॒વૃત॑મે॒વ પ્રા॒ણ-મ્મ॑દ્ધ્ય॒તો યજ॑માને દધાતિ ॥ 18 ॥
સૌ॒મ્યઃ પ॒ર્ણ-સ્સ॑યોનિ॒ત્વાય॑ । સા॒ક્ષા-ત્પ॒વિત્ર॑-ન્દ॒ર્ભાઃ । પ્રાખ્સા॒યમધિ॒ નિદ॑ધાતિ । ત-ત્પ્રા॑ણાપા॒નયો॑ રૂ॒પમ્ । તિ॒ર્યક્પ્રા॒તઃ । ત-દ્દર્શ॑સ્ય રૂ॒પમ્ । દા॒ર્શ્યગ્ગ્ હ્યે॑તદહઃ॑ । અન્નં॒-વૈઁ ચ॒ન્દ્રમાઃ᳚ ।
અન્ન॑-મ્પ્રા॒ણાઃ । ઉ॒ભય॑મે॒વોપૈ॒ત્યજા॑મિત્વાય ॥ 19 ॥
તસ્મા॑દ॒યગ્મ્ સ॒ર્વતઃ॑ પવતે ॥ હુ॒ત-સ્સ્તો॒કો હુ॒તો દ્ર॒ફ્સ ઇત્યા॑હ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ । હ॒વિષો-ઽસ્ક॑ન્દાય ।
ન હિ હુ॒તગ્ગ્ સ્વાહા॑કૃત॒ગ્ગ્॒ સ્કન્દ॑તિ ।
દિ॒વિ નાકો॒ નામા॒ગ્નિઃ । તસ્ય॑ વિ॒પ્રુષો॑ ભાગ॒ધેય᳚મ્ ।
અ॒ગ્નયે॑ બૃહ॒તે નાકા॒યેત્યા॑હ ।
નાક॑મે॒વાગ્નિ-મ્ભા॑ગ॒ધેયે॑ન॒ સમ॑ર્ધયતિ ।
સ્વાહા॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વીભ્યા॒મિત્યા॑હ ।
દ્યાવા॑પૃથિ॒વ્યોરે॒વૈન॒ત્-પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ ॥ 20 ॥
પ॒વિત્ર॑વ॒ત્યાન॑યતિ । અ॒પા-ઞ્ચૈ॒વૌષ॑ધીના-ઞ્ચ॒ રસ॒ગ્મ્॒ સગ્મ્સૃ॑જતિ । અથો॒ ઓષ॑ધીષ્વે॒વ પ॒શૂ-ન્પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ ॥ અ॒ન્વા॒રભ્ય॒ વાચં॑-યઁચ્છતિ ।
ય॒જ્ઞસ્ય॒ ધૃત્યૈ᳚ । ધા॒રય॑ન્નાસ્તે । ધા॒રય॑ન્ત ઇવ॒ હિ દુ॒હન્તિ॑ । કામ॑ધુક્ષ॒ ઇત્યા॒હાતૃ॒તીય॑સ્યૈ । ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કાઃ । ઇ॒માને॒વ લો॒કાન્. યજ॑માનો દુહે ॥ 21 ॥
અ॒મૂમિતિ॒ નામ॑ ગૃહ્ણાતિ । ભ॒દ્રમે॒વાસા॒-ઙ્કર્મા॒વિષ્ક॑રોતિ ॥ સા વિ॒શ્વાયુ॒-સ્સા વિ॒શ્વવ્ય॑ચા॒-સ્સા વિ॒શ્વક॒ર્મેત્યા॑હ । ઇ॒યં-વૈઁ વિ॒શ્વાયુઃ॑ ।
અ॒ન્તરિ॑ક્ષં-વિઁ॒શ્વવ્ય॑ચાઃ । અ॒સૌ વિ॒શ્વક॑ર્મા ।
ઇ॒માને॒વૈતાભિ॑ર્લો॒કાન્. ય॑થાપૂ॒ર્વ-ન્દુ॑હે ।
અથો॒ યથા᳚ પ્રદા॒ત્રે પુણ્ય॑મા॒શાસ્તે᳚ । એ॒વમે॒વૈના॑ એ॒તદુપ॑સ્તૌતિ । તસ્મા॒ત્-પ્રાદા॒દિત્યુ॒ન્નીય॒ વન્દ॑માના ઉપસ્તુ॒વન્તઃ॑ પ॒શૂ-ન્દુ॑હન્તિ ॥ 22 ॥
બ॒હુ દુ॒ગ્ધીન્દ્રા॑ય દે॒વેભ્યો॑ હ॒વિરિતિ॒ વાચં॒-વિઁસૃ॑જતે । ય॒થા॒ દે॒વ॒તમે॒વ પ્રસૌ॑તિ ।
દૈવ્ય॑સ્ય ચ માનુ॒ષસ્ય॑ ચ॒ વ્યાવૃ॑ત્ત્યૈ ।
ત્રિરા॑હ । ત્રિષ॑ત્યા॒ હિ દે॒વાઃ । અવા॑ચં-યઁ॒મો-ઽન॑ન્વા-ર॒ભ્યોત્ત॑રાઃ । અપ॑રિમિતમે॒વાવ॑રુન્ધે ॥
ન દા॑રુપા॒ત્રેણ॑ દુહ્યાત્ । અ॒ગ્નિ॒વદ્વૈ દા॑રુપા॒ત્રમ્ ।
ય-દ્દા॑રુપા॒ત્રેણ॑ દુ॒હ્યાત્ ॥ 23 ॥
યા॒તયા᳚મ્ના હ॒વિષા॑ યજેત । અથો॒ ખલ્વા॑હુઃ ।
પુ॒રો॒ડાશ॑મુખાનિ॒ વૈ હ॒વીગ્મ્ષિ॑ । નેત ઇ॑તઃ પુરો॒ડાશગ્મ્॑ હ॒વિષો॒ યામો॒-ઽસ્તીતિ॑ ।
કામ॑મે॒વ દા॑રુપા॒ત્રેણ॑ દુહ્યાત્ ॥ શૂ॒દ્ર એ॒વ ન દુ॑હ્યાત્ । અસ॑તો॒ વા એ॒ષ સમ્ભૂ॑તઃ । યચ્છૂ॒દ્રઃ । અહ॑વિરે॒વ તદિત્યા॑હુઃ । યચ્છૂ॒દ્રો દોગ્ધીતિ॑ ॥ 24 ॥
અ॒ગ્નિ॒હો॒ત્રમે॒વન દુ॑હ્યાચ્છૂ॒દ્રઃ । તદ્ધિ નોત્-પુ॒નન્તિ॑ । ય॒દા ખલુ॒ વૈ પ॒વિત્ર॑મ॒ત્યેતિ॑ । અથ॒ તદ્ધ॒વિરિતિ॑ ॥
સમ્પૃ॑ચ્યદ્ધ્વ-મૃતાવરી॒રિત્યા॑હ । અ॒પા-ઞ્ચૈ॒વૌષ॑ધીના-ઞ્ચ॒ રસ॒ગ્મ્॒ સગ્મ્સૃ॑જતિ ।
તસ્મા॑દ॒પા-ઞ્ચૌષ॑ધીના-ઞ્ચ॒ રસ॒મુપ॑ જીવામઃ ।
મ॒ન્દ્રા ધન॑સ્ય સા॒તય॒ ઇત્યા॑હ । પુષ્ટિ॑મે॒વ યજ॑માને દધાતિ ॥ સોમે॑ન॒ ત્વા-ઽઽત॑ન॒ચ્મીન્દ્રા॑ય॒ દધીત્યા॑હ ॥ 25 ॥
સોમ॑મે॒વૈન॑-ત્કરોતિ । યો વૈ સોમ॑-મ્ભક્ષયિ॒ત્વા ।
સં॒વઁ॒થ્સ॒રગ્મ્ સોમ॒-ન્ન પિબ॑તિ । પુ॒ન॒ર્ભક્ષ્યો᳚-ઽસ્ય સોમપી॒થો ભ॑વતિ ॥
સોમઃ॒ ખલુ॒ વૈ સા᳚નાં॒ય્યમ્ । ય એ॒વં-વિઁ॒દ્વાન્-થ્સા᳚નાં॒ય્ય-મ્પિબ॑તિ । અ॒પુ॒ન॒ર્ભક્ષ્યો᳚-ઽસ્ય સોમપી॒થો ભ॑વતિ । ન મૃ॒ન્મયે॒નાપિ॑દદ્ધ્યાત્ ।
ય-ન્મૃ॒ન્મયે॑નાપિદ॒દ્ધ્યાત્ ।
પિ॒તૃ॒દે॒વ॒ત્યગ્ગ્॑ સ્યાત્ ॥ 26 ॥
અ॒ય॒સ્પા॒ત્રેણ॑ વા દારુપા॒ત્રેણ॒ વા-ઽપિ॑દધાતિ ।
તદ્ધિ સદે॑વમ્ ॥ ઉ॒દ॒ન્વદ્- ભ॑વતિ । આપો॒ વૈ ર॑ક્ષો॒ઘ્નીઃ । રક્ષ॑સા॒-મપ॑હત્યૈ ॥
અદ॑સ્તમસિ॒ વિષ્ણ॑વે॒ ત્વેત્યા॑હ । ય॒જ્ઞો વૈ વિષ્ણુઃ॑ ।
ય॒જ્ઞાયૈ॒વૈન॒દદ॑સ્ત-ઙ્કરોતિ । વિષ્ણો॑ હ॒વ્યગ્મ્ ર॑ક્ષ॒સ્વેત્યા॑હ॒ ગુપ્ત્યૈ᳚ ॥ અન॑ધ-સ્સાદયતિ । ગર્ભા॑ણા॒-ન્ધૃત્યા॒ અપ્ર॑પાદાય ।
તસ્મા॒-દ્ગર્ભાઃ᳚ પ્ર॒જાના॒મ પ્ર॑પાદુકાઃ । ઉ॒પરી॑વ॒ નિદ॑ધાતિ । ઉ॒પરી॑વ॒ હિ સુ॑વ॒ર્ગો લો॒કઃ । સુ॒વ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્ય॒ સમ॑ષ્ટ્યૈ ॥ 27 ॥
(અ॒સીત્યા॑હ॒ - ધૃત્યૈ॒ - યજ॑માને દધા॒ - ત્યજા॑મિત્વાય - સ્થાપયતિ - દુહે - દુહન્તિ - દુ॒હ્યા-દ્- દોગ્ધીતિ॒ - દધીત્યા॑હ - સ્યાથ્ - સાદયતિ॒ પઞ્ચ॑ ચ) (અ. 3)
અનુવાકં 4 - હવિર્નિર્વાપઃ
કર્મ॑ણે વા-ન્દે॒વેભ્ય॑-શ્શકેય॒મિત્યા॑હ॒ શક્ત્યૈ᳚ ।
ય॒જ્ઞસ્ય॒ વૈ સન્ત॑તિ॒મનુ॑ પ્ર॒જાઃ પ॒શવો॒ યજ॑માનસ્ય॒ સન્તા॑યન્તે । ય॒જ્ઞસ્ય॒ વિચ્છિ॑ત્તિ॒મનુ॑ પ્ર॒જાઃ પ॒શવો॒ યજ॑માનસ્ય॒ વિચ્છિ॑દ્યન્તે ।
ય॒જ્ઞસ્ય॒ સન્ત॑તિરસિ ય॒જ્ઞસ્ય॑ ત્વા॒ સન્ત॑ત્યૈ સ્તૃણામિ॒ સન્ત॑ત્યૈ ત્વા ય॒જ્ઞસ્યેત્યાહ॑વ॒નીયા॒-થ્સન્ત॑નોતિ । યજ॑માનસ્ય પ્ર॒જાયૈ॑ પશૂ॒નાગ્મ્ સન્ત॑ત્યૈ ॥ અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ । શ્ર॒દ્ધા વા આપઃ॑ । શ્ર॒દ્ધામે॒વારભ્ય॑ પ્ર॒ણીય॒ પ્રચ॑રતિ । અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ । ય॒જ્ઞો વા આપઃ॑ ॥ 28 ॥
ય॒જ્ઞમે॒વારભ્ય॑ પ્ર॒ણીય॒ પ્રચ॑રતિ । અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ । વજ્રો॒ વા આપઃ॑ । વજ્ર॑મે॒વ ભ્રાતૃ॑વ્યેભ્યઃ પ્ર॒હૃત્ય॑ પ્ર॒ણીય॒ પ્રચ॑રતિ । અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ ।
આપો॒ વૈ ર॑ક્ષો॒ઘ્નીઃ । રક્ષ॑સા॒-મપ॑હત્યૈ । અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ । આપો॒ વૈ દે॒વાના᳚-મ્પ્રિ॒ય-ન્ધામ॑ ।
દે॒વાના॑મે॒વ પ્રિ॒ય-ન્ધામ॑ પ્ર॒ણીય॒ પ્રચ॑રતિ ॥ 29 ॥
અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ । આપો॒ વૈ સર્વા॑ દે॒વતાઃ᳚ ।
દે॒વતા॑ એ॒વારભ્ય॑ પ્ર॒ણીય॒ પ્રચ॑રતિ ॥ વેષા॑ય॒ ત્વેત્યા॑હ । વેષા॑ય॒ હ્યે॑નદાદ॒ત્તે ॥ પ્રત્યુ॑ષ્ટ॒ગ્મ્॒ રક્ષઃ॒ પ્રત્યુ॑ષ્ટા॒ અરા॑તય॒ ઇત્યા॑હ ।
રક્ષ॑સા॒-મપ॑હત્યૈ ॥ ધૂર॒સીત્યા॑હ । એ॒ષ વૈ ધુર્યો॒-ઽગ્નિઃ । તં-યઁદનુ॑પસ્પૃશ્યાતી॒યાત્ ॥ 30 ॥
અ॒દ્ધ્વ॒ર્યુ-ઞ્ચ॒ યજ॑માન-ઞ્ચ॒ પ્રદ॑હેત્ । ઉ॒પ॒સ્પૃશ્યાત્યે॑તિ । અ॒દ્ધ્વ॒ર્યોશ્ચ॒ યજ॑માનસ્ય॒ ચાપ્ર॑દાહાય ॥ ધૂર્વ॒ તંયોઁ᳚-ઽસ્મા-ન્ધૂર્વ॑તિ॒ ત-ન્ધૂ᳚ર્વ॒ યં-વઁ॒ય-ન્ધૂર્વા॑મ॒ ઇત્યા॑હ ।
દ્વૌ વાવ પુરુ॑ષૌ । ય-ઞ્ચૈ॒વ ધૂર્વ॑તિ । યશ્ચૈ॑ન॒-ન્ધૂર્વ॑તિ । તાવુ॒ભૌ શુ॒ચા-ઽર્પ॑યતિ ॥ ત્વ-ન્દે॒વાના॑મસિ॒ સસ્નિ॑તમ॒-મ્પપ્રિ॑તમ॒-ઞ્જુષ્ટ॑તમં॒-વઁહ્નિ॑તમ-ન્દેવ॒હૂત॑મ॒મિત્યા॑હ । ય॒થા॒ ય॒જુરે॒વૈ તત્ ॥ 31 ॥
અહ્રુ॑તમસિ હવિ॒ર્ધાન॒-મિત્યા॒હાના᳚ર્ત્યૈ ।
દૃગ્મ્હ॑સ્વ॒ મા હ્વા॒રિત્યા॑હ॒ ધૃત્યૈ᳚ ॥
મિ॒ત્રસ્ય॑ ત્વા॒ ચક્ષુ॑ષા॒ પ્રેક્ષ॒ ઇત્યા॑હ મિત્ર॒ત્વાય॑ ।
મા ભેર્મા સંવિઁ॑ક્થા॒ મા ત્વા॑ હિગ્મ્સિષ॒-મિત્યા॒હાહિગ્મ્॑સાયૈ । યદ્વૈ કિ-ઞ્ચ॒ વાતો॒ નાભિ॒વાતિ॑ ।
ત-થ્સર્વં॑-વઁરુણદેવ॒ત્ય᳚મ્ ॥ ઉ॒રુ વાતા॒યેત્યા॑હ । અવા॑રુણમે॒વૈન॑-ત્કરોતિ ॥ દે॒વસ્ય॑ ત્વા સવિ॒તુઃ
પ્ર॑સ॒વ ઇત્યા॑હ॒ પ્રસૂ᳚ત્યૈ ।
અ॒શ્વિનો᳚-ર્બા॒હુભ્યા॒મિત્યા॑હ ॥ 32 ॥
અ॒શ્વિનૌ॒ હિ દે॒વાના॑મદ્ધ્વ॒ર્યૂ આસ્તા᳚મ્ ।
પૂ॒ષ્ણો હસ્તા᳚ભ્યા॒મિત્યા॑હ॒ યત્યૈ᳚ । અ॒ગ્નયે॒ જુષ્ટ॒-ન્નિર્વ॑પા॒મીત્યા॑હ । અ॒ગ્નય॑ એ॒વૈના॒ઞ્જુષ્ટં॒
નિર્વ॑પતિ । ત્રિર્યજુ॑ષા । ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કાઃ ।
એ॒ષાં-લોઁ॒કાના॒માપ્ત્યૈ᳚ । તૂ॒ષ્ણી-ઞ્ચ॑તુ॒ર્થમ્ ।
અપ॑રિમિતમે॒વાવ॑રુન્ધે । સ એ॒વમે॒વાનુ॑પૂ॒ર્વગ્મ્ હ॒વીગ્મ્ષિ॒ નિર્વ॑પતિ ॥ 33 ॥
ઇ॒દ-ન્દે॒વાના॑મિ॒દમુ॑ ન-સ્સ॒હેત્યા॑હ॒ વ્યાવૃ॑ત્ત્યૈ ॥
સ્ફા॒ત્યૈ ત્વા॒ નારા᳚ત્યા॒ ઇત્યા॑હ॒ ગુપ્ત્યૈ᳚ । તમ॑સીવ॒ વા એ॒ષો᳚-ઽન્તશ્ચ॑રતિ । યઃ પ॑રી॒ણહિ॑ ॥ સુવ॑ર॒ભિ વિખ્યે॑ષં-વૈઁશ્વાન॒ર-ઞ્જ્યોતિ॒રિત્યા॑હ ।
સુવ॑રે॒વાભિ વિ પ॑શ્યતિ વૈશ્વાન॒ર-ઞ્જ્યોતિઃ॑ ।
દ્યાવા॑પૃથિ॒વી હ॒વિષિ॑ ગૃહી॒ત ઉદ॑વેપેતામ્ ॥
દૃગ્મ્હ॑ન્તા॒-ન્દુર્યા॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વ્યોરિત્યા॑હ ।
ગૃ॒હાણા॒-ન્દ્યાવા॑પૃથિ॒વ્યો-ર્ધૃત્યૈ᳚ ॥
ઉ॒ર્વ॑ન્તરિ॑ક્ષ॒-મન્વિ॒હીત્યા॑હ॒ ગત્યૈ᳚ ॥
અદિ॑ત્યાસ્ત્વો॒પસ્થે॑ સાદયા॒મીત્યા॑હ । ઇ॒યં-વાઁ અદિ॑તિઃ । અ॒સ્યા એ॒વૈન॑દુ॒પસ્થે॑ સાદયતિ ॥
અગ્ને॑ હ॒વ્યગ્મ્ ર॑ક્ષ॒સ્વેત્યા॑હ॒ ગુપ્ત્યૈ᳚ ॥ 34 ॥
(ય॒જ્ઞો વા આપો॒ - ધામ॑ પ્ર॒ણીય॒ પ્રચ॑ર - ત્યતી॒યા - દે॒ત-દ્- બા॒હુભ્યા॒મિત્યા॑હ - હ॒વિગ્મ્ષિ॒ નિર્વ॑પતિ॒ - ગત્યૈ॑ ચ॒ત્વારિ॑ ચ) (અ. 4)
અનુવાકં 5 - વ્રીહ્યવઘાતઃ
ઇન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રમ॑હન્ન્ । સો॑-ઽપઃ । અ॒ભ્ય॑મ્રિયત ।
તાસાં॒-યઁન્મેદ્ધ્યં॑-યઁ॒જ્ઞિય॒ગ્મ્॒ સદે॑વ॒માસી᳚ત્ । તદપોદ॑ક્રામત્ । તે દ॒ર્ભા અ॑ભવન્ન્ । ય-દ્દ॒ર્ભૈર॒પ ઉ॑ત્પુ॒નાતિ॑ । યા એ॒વ મેદ્ધ્યા॑ ય॒જ્ઞિયા॒-સ્સદે॑વા॒ આપઃ॑ । તાભિ॑રે॒વૈના॒ ઉત્પુ॑નાતિ । દ્વાભ્યા॒મુત્પુ॑નાતિ ॥ 35 ॥
દ્વિ॒પા-દ્યજ॑માનઃ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ ॥ દે॒વો વ॑-સ્સવિ॒તોત્-પુ॑ના॒ત્વિત્યા॑હ । સ॒વિ॒તૃપ્ર॑સૂત એ॒વૈના॒ ઉત્પુ॑નાતિ । અચ્છિ॑દ્રેણ પ॒વિત્રે॒ણેત્યા॑હ । અ॒સૌ વા આ॑દિ॒ત્યો-ઽચ્છિ॑દ્ર-મ્પ॒વિત્ર᳚મ્ । તેનૈ॒વૈના॒ ઉત્પુ॑નાતિ । વસો॒-સ્સૂર્ય॑સ્ય ર॒શ્મિભિ॒રિત્યા॑હ । પ્રા॒ણા વા આપઃ॑ । પ્રા॒ણા વસ॑વઃ । પ્રા॒ણા ર॒શ્મયઃ॑ ॥ 36 ॥
પ્રા॒ણૈરે॒વ પ્રા॒ણાન્-થ્સમ્પૃ॑ણક્તિ । સા॒વિ॒ત્રિ॒યર્ચા ।
સ॒વિ॒તૃપ્ર॑સૂત-મ્મે॒ કર્મા॑સ॒દિતિ॑ ।
સ॒વિ॒તૃપ્ર॑સૂતમે॒વાસ્ય॒ કર્મ॑ ભવતિ ।
પ॒ચ્છો ગા॑યત્રિ॒યા ત્રિ॑ષ્ષમૃદ્ધ॒ત્વાય॑ ॥
આપો॑ દેવીરગ્રેપુવો અગ્રેગુવ॒ ઇત્યા॑હ ।
રૂ॒પ-મે॒વાસા॑મે॒ત-ન્મ॑હિ॒માનં॒-વ્યાઁચ॑ષ્ટે ।
અગ્ર॑ ઇ॒મં-યઁ॒જ્ઞ-ન્ન॑ય॒તાગ્રે॑
ય॒જ્ઞપ॑તિ॒મિત્યા॑હ । અગ્રે॑ એ॒વ ય॒જ્ઞ-ન્ન॑યન્તિ ।
અગ્રે॑ ય॒જ્ઞપ॑તિમ્ ॥ 37 ॥
યુ॒ષ્માનિન્દ્રો॑ ઽવૃણીત વૃત્ર॒તૂયે॑ યૂ॒યમિન્દ્ર॑મવૃણીદ્ધ્વં-વૃઁત્ર॒તૂર્ય॒ ઇત્યા॑હ ।
વૃ॒ત્રગ્મ્ હ॑ હનિ॒ષ્યન્નિન્દ્ર॒ આપો॑ વવ્રે ।
આપો॒ હેન્દ્રં॑-વઁવ્રિરે । સ॒જ્ઞાં-મે॒વાસા॑મે॒ત-થ્સામા॑નં॒-વ્યાઁચ॑ષ્ટે ॥ પ્રોક્ષિ॑તા॒-સ્સ્થેત્યા॑હ । તેનાપઃ॒ પ્રોક્ષિ॑તાઃ ॥ અ॒ગ્નયે॑ વો॒ જુષ્ટ॒-મ્પ્રોક્ષા᳚-મ્ય॒ગ્નીષોમા᳚ભ્યા॒-મિત્યા॑હ ।
ય॒થા॒ દે॒વ॒તમે॒વૈના॒-ન્પ્રોક્ષ॑તિ । ત્રિઃ પ્રોક્ષ॑તિ । ત્ર્યા॑વૃ॒દ્ધિ ય॒જ્ઞઃ ॥ 38 ॥
અથો॒ રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ । શુન્ધ॑દ્ધ્વં॒
દૈવ્યા॑ય॒ કર્મ॑ણે દેવય॒જ્યાયા॒ ઇત્યા॑હ ।
દે॒વ॒ય॒જ્યાયા॑ એ॒વૈના॑નિ શુન્ધતિ । ત્રિઃ પ્રોક્ષ॑તિ । ત્ર્યા॑વૃ॒દ્ધિ ય॒જ્ઞઃ । અથો॑ મેદ્ધ્ય॒ત્વાય॑ । અવ॑ધૂત॒ગ્મ્॒ રક્ષો-ઽવ॑ધૂતા॒ અરા॑તય॒ ઇત્યા॑હ ।
રક્ષ॑સા॒-મપ॑હત્યૈ । અદિ॑ત્યા॒સ્ત્વગ॒સીત્યા॑હ । ઇ॒યં-વાઁ અદિ॑તિઃ ॥ 39 ॥
અ॒સ્યા એ॒વૈન॒-ત્ત્વચ॑-ઙ્કરોતિ । પ્રતિ॑ ત્વા પૃથિ॒વી વે॒ત્ત્વિત્યા॑હ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ ॥ પુ॒રસ્તા᳚-ત્પ્રતી॒ચીન॑ગ્રીવ॒-મુત્ત॑રલો॒મોપ॑સ્તૃણાતિ મેદ્ધ્ય॒ત્વાય॑ ।
તસ્મા᳚-ત્પુ॒રસ્તા᳚-ત્પ્ર॒ત્યઞ્ચઃ॑ પ॒શવો॒ મેધ॒મુપ॑તિષ્ઠન્તે । તસ્મા᳚-ત્પ્ર॒જા મૃ॒ગ-ઙ્ગ્રાહુ॑કાઃ । ય॒જ્ઞો દે॒વેભ્યો॒ નિલા॑યત ।
કૃષ્ણો॑ રૂ॒પ-ઙ્કૃ॒ત્વા । ય-ત્કૃ॑ષ્ણાજિ॒ને હ॒વિર॑દ્ધ્યવ॒હન્તિ॑ । ય॒જ્ઞાદે॒વ-ત-દ્ય॒જ્ઞ-મ્પ્રયુ॑ઙ્ક્તે । હ॒વિષો-ઽસ્ક॑ન્દાય ॥ 40 ॥
અ॒ધિ॒ષવ॑ણમસિ વાનસ્પ॒ત્યમિત્યા॑હ । અ॒ધિ॒ષવ॑ણ-મે॒વૈન॑-ત્કરોતિ । પ્રતિ॒ ત્વા-ઽદિ॑ત્યા॒સ્ત્વગ્વે॒ત્ત્વિત્યા॑હ સય॒ત્વાય॑ ॥
અ॒ગ્નેસ્ત॒નૂ-ર॒સીત્યા॑હ । અ॒ગ્નેર્વા એ॒ષા ત॒નૂઃ ।
યદોષ॑ધયઃ । વા॒ચો વિ॒સર્જ॑ન॒મિત્યા॑હ ।
ય॒દા હિ પ્ર॒જા ઓષ॑ધીના-મ॒શ્નન્તિ॑ । અથ॒ વાચં॒-વિઁસૃ॑જન્તે । દે॒વવી॑તયે ત્વા ગૃહ્ણા॒મીત્યા॑હ ॥ 41 ॥
દે॒વતા॑ભિરે॒વૈન॒-થ્સમ॑ર્ધયતિ ॥
અદ્રિ॑રસિ વાનસ્પ॒ત્ય ઇત્યા॑હ । ગ્રાવા॑ણ-મે॒વૈન॑-ત્કરોતિ ।
સ ઇ॒દ-ન્દે॒વેભ્યો॑ હ॒વ્યગ્મ્ સુ॒શમિ॑ શમિ॒ષ્વેત્યા॑હ॒ શાન્ત્યૈ᳚ ॥ હવિ॑ષ્કૃ॒દેહીત્યા॑હ ।
ય એ॒વ દે॒વાનાગ્મ્॑ હવિ॒ષ્કૃતઃ॑ । તાન્. હ્વ॑યતિ ।
ત્રિર્હ્વ॑યતિ । ત્રિષ॑ત્યા॒ હિ દે॒વાઃ ॥ ઇષ॒મા વ॒દોર્જ॒મા વ॒દેત્યા॑હ ॥ 42 ॥
ઇષ॑મે॒વોર્જં॒-યઁજ॑માને દધાતિ ।
દ્યુ॒મદ્વ॑દત વ॒યગ્મ્ સ॑ઘા॒ન્ત-ઞ્જે॒ષ્મેત્યા॑હ॒ ભ્રાતૃ॑વ્યાભિભૂત્યૈ ॥ મનો᳚-શ્શ્ર॒દ્ધાદે॑વસ્ય॒ યજ॑માનસ્યાસુર॒ઘ્ની વાક્ । ય॒જ્ઞા॒યુ॒ધેષુ॒ પ્રવિ॑ષ્ટા-ઽઽસીત્ । તે-ઽસુ॑રા॒ યાવ॑ન્તો યજ્ઞાયુ॒ધાના॑મુ॒દ્વદ॑તા-મુ॒પાશૃ॑ણ્વન્ન્ ।
તે પરા॑-ઽભવન્ન્ । તસ્મા॒-થ્સ્વાના॒-મ્મદ્ધ્યે॑-ઽવ॒સાય॑ યજેત । યાવ॑ન્તો-ઽસ્ય॒ ભ્રાતૃ॑વ્યા યજ્ઞાયુ॒ધાના॑-મુ॒દ્વદ॑તા-મુપશૃ॒ણ્વન્તિ॑ । તે પરા॑ ભવન્તિ ।
ઉ॒ચ્ચૈ-સ્સ॒માહ॑ન્ત॒વા આ॑હ॒ વિજિ॑ત્યૈ ॥ 43 ॥
વૃ॒ઙ્ક્ત એ॑ષામિન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય᳚મ્ । શ્રેષ્ઠ॑ એષા-મ્ભવતિ ॥ વ॒ર્॒ષ વૃ॑દ્ધમસિ॒ પ્રતિ॑ ત્વા વ॒ર્॒ષવૃ॑દ્ધં-વેઁ॒ત્ત્વિત્યા॑હ ।
વ॒ર્॒ષવૃ॑દ્ધા॒ વા ઓષ॑ધયઃ ।
વ॒ર્॒ષવૃ॑દ્ધા ઇ॒ષીકા॒-સ્સમૃ॑દ્ધ્યૈ ।
ય॒જ્ઞગ્મ્ રક્ષા॒ગ્॒સ્યનુ॒ પ્રાવિ॑શન્ન્ ।
તાન્ય॒સ્ના પ॒શુભ્યો॑ નિ॒રવા॑દયન્ત ।
તુષૈ॒રોષ॑ધીભ્યઃ ॥ પરા॑પૂત॒ગ્મ્॒ રક્ષઃ॒ પરા॑પૂતા॒ અરા॑તય॒ ઇત્યા॑હ ।
રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ ॥ 44 ॥
રક્ષ॑સા-મ્ભા॒ગો॑-ઽસીત્યા॑હ । તુષૈ॑રે॒વ રક્ષાગ્મ્॑સિ નિ॒રવ॑દયતે । અ॒પ ઉપ॑સ્પૃશતિ મેદ્ધ્ય॒ત્વાય॑ । વા॒યુર્વો॒ વિ વિ॑ન॒ક્ત્વિત્યા॑હ । પ॒વિત્રં॒-વૈઁ વા॒યુઃ । પુ॒નાત્યે॒વૈનાન્॑ । અ॒ન્તરિ॑ક્ષાદિવ॒ વા એ॒તે પ્રસ્ક॑ન્દન્તિ । યે શૂર્પા᳚ત્ । દે॒વો વ॑-સ્સવિ॒તા હિર॑ણ્યપાણિઃ॒ પ્રતિ॑ગૃહ્ણા॒ત્વિત્યા॑હ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ ।
હ॒વિષો-ઽસ્ક॑ન્દાય । ત્રિષ્ફ॒લીક॑ર્ત॒વા આ॑હ । ત્ર્યા॑વૃ॒દ્ધિ ય॒જ્ઞઃ । અથો॑ મેદ્ધ્ય॒ત્વાય॑ ॥ 45 ॥
(દ્વાભ્યા॒મુ-ત્પુ॑નાતિ - ર॒શ્મયો॑ - નય॒ન્ત્યગ્રે॑ ય॒જ્ઞપ॑તિં - ઁય॒જ્ઞો - ઽદિ॑તિ॒ - રસ્ક॑ન્દાય - ગૃહ્ણા॒મીત્યા॑હ - વ॒દેત્યા॑હ॒ - વિજિ॑ત્યા॒ - અપ॑હત્યા॒ - અસ્ક॑ન્દાય॒ ત્રીણિ॑ ચ) (અ. 5)
અનુવાકં 6 - તણ્ડુલપેષણમ્
અવ॑ધૂત॒ગ્મ્॒ રક્ષો-ઽવ॑ધૂતા॒ અરા॑તય॒ ઇત્યા॑હ । રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ । અદિ॑ત્યા॒સ્ત્વગ॒સીત્યા॑હ । ઇ॒યં-વાઁ અદિ॑તિઃ । અ॒સ્યા એ॒વૈન॒-ત્ત્વચ॑-ઙ્કરોતિ । પ્રતિ॑ ત્વા પૃથિ॒વી વે॒ત્ત્વિત્યા॑હ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ ।
પુ॒રસ્તા᳚-ત્પ્રતી॒ચીન॑ગ્રીવ॒-મુત્ત॑રલો॒મોપ॑સ્તૃણાતિ મેદ્ધ્ય॒ત્વાય॑ । તસ્મા᳚-ત્પુ॒રસ્તા᳚-ત્પ્ર॒ત્યઞ્ચઃ॑ પ॒શવો॒ મેધ॒મુપ॑તિષ્ઠન્તે । તસ્મા᳚-ત્પ્ર॒જા મૃ॒ગ-ઙ્ગ્રાહુ॑કાઃ । ય॒જ્ઞો દે॒વેભ્યો॒ નિલા॑યત ॥ 46 ॥
કૃષ્ણો॑ રૂ॒પ-ઙ્કૃ॒ત્વા । ય-ત્કૃ॑ષ્ણાજિ॒ને હ॒વિર॑ધિપિ॒નષ્ટિ॑ । ય॒જ્ઞાદે॒વ ત-દ્ય॒જ્ઞ-મ્પ્રયુ॑ઙ્ક્તે । હ॒વિષો-ઽસ્ક॑ન્દાય ॥ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી સ॒હાસ્તા᳚મ્ । તે શ॑મ્યામા॒ત્રમેક॒મહ॒ર્વ્યૈતાગ્મ્॑ શમ્યામા॒ત્રમેક॒મહઃ॑ ॥ દિ॒વ-સ્સ્ક॑મ્ભ॒નિર॑સિ॒ પ્રતિ॒ ત્વા ઽદિ॑ત્યા॒સ્ત્વગ્વે॒ત્ત્વિત્યા॑હ ।
દ્યાવા॑પૃથિ॒વ્યો-ર્વીત્યૈ᳚ । ધિ॒ષણા॑-ઽસિ પર્વ॒ત્યા
પ્રતિ॑ ત્વા દિ॒વ-સ્સ્ક॑મ્ભ॒નિર્વે॒ત્ત્વિત્યા॑હ ।
દ્યાવા॑પૃથિ॒વ્યો-ર્વિધૃ॑ત્યૈ ॥ 47 ॥
ધિ॒ષણા॑-ઽસિ પાર્વતે॒યી પ્રતિ॑ ત્વા પર્વ॒તિર્વે॒ત્ત્વિત્યા॑હ । દ્યાવા॑પૃથિ॒વ્યોર્ધૃત્યૈ᳚ ॥ દે॒વસ્ય॑ ત્વા સવિ॒તુઃ પ્ર॑સ॒વ ઇત્યા॑હ॒ પ્રસૂ᳚ત્યૈ । અ॒શ્વિનો᳚-ર્બા॒હુભ્યા॒મિત્યા॑હ । અ॒શ્વિનૌ॒ હિ દે॒વાના॑મદ્ધ્વ॒ર્યૂ આસ્તા᳚મ્ । પૂ॒ષ્ણો હસ્તા᳚ભ્યા॒મિત્યા॑હ॒ યત્યૈ᳚ ।
અધિ॑વપા॒મીત્યા॑હ । ય॒થા॒દે॒વ॒ત-મે॒વૈના॒નધિ॑ વપતિ ॥ ધા॒ન્ય॑મસિ ધિનુ॒હિ દે॒વાનિત્યા॑હ । એ॒તસ્ય॒ યજુ॑ષો વી॒ર્યે॑ણ ॥ 48 ॥
યાવ॒દેકા॑ દે॒વતા॑ કા॒મય॑તે॒ યાવ॒દેકા᳚ । તાવ॒દાહુ॑તિઃ પ્રથતે । ન હિ તદસ્તિ॑ । યત્તાવ॑દે॒વ સ્યાત્ । યાવ॑જ્જુ॒હોતિ॑ ॥ પ્રા॒ણાય॑ ત્વા-ઽપા॒નાય॒ ત્વેત્યા॑હ । પ્રા॒ણાને॒વ યજ॑માને દધાતિ । દી॒ર્ઘામનુ॒ પ્રસિ॑તિ॒માયુ॑ષે ધા॒મિત્યા॑હ । આયુ॑રે॒વાસ્મિ॑-ન્દધાતિ ।
અ॒ન્તરિ॑ક્ષાદિવ॒ વા એ॒તાનિ॒ પ્રસ્ક॑ન્દન્તિ । યાનિ॑ દૃ॒ષદઃ॑ । દે॒વો વ॑-સ્સવિ॒તા હિર॑ણ્યપાણિઃ॒ પ્રતિ॑ ગૃહ્ણા॒ત્વિત્યા॑હ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ । હ॒વિષો-ઽસ્ક॑ન્દાય ॥
અસં॑વઁપન્તી પિગ્મ્॑ષા॒ણૂનિ॑ કુરુતા॒દિત્યા॑હ મેદ્ધ્ય॒ત્વાય॑ ॥ 49 ॥
(નિલા॑યત॒ - વિધૃ॑ત્યૈ - વી॒ર્યે॑ણ - સ્કન્દન્તિ ચ॒ત્વારિ॑ ચ ) (અ. 6)
અનુવાકં 7 - કપાલોપધાનમ્
ધૃષ્ટિ॑રસિ॒ બ્રહ્મ॑ ય॒ચ્છેત્યા॑હ॒ ધૃત્યૈ᳚ ॥
અપા᳚ગ્ને॒ ઽગ્નિમા॒માદ॑-ઞ્જહિ॒ નિષ્ક્ર॒વ્યાદગ્મ્॑
સે॒ધા દે॑વ॒યજં॑-વઁ॒હેત્યા॑હ ।
ય એ॒વામાત્ક્ર॒વ્યાત્ । તમ॑પ॒હત્ય॑ । મેદ્ધ્યે॒-ઽગ્નૌ ક॒પાલ॒મુપ॑દધાતિ ॥ નિર્દ॑ગ્ધ॒ગ્મ્॒ રક્ષો॒ નિર્દ॑ગ્ધા॒ અરા॑તય॒ ઇત્યા॑હ । રક્ષાગ્॑સ્યે॒વ
નિર્દ॑હતિ । અ॒ગ્નિ॒વત્યુપ॑દધાતિ । અ॒સ્મિન્ને॒વ લો॒કે જ્યોતિ॑ર્ધત્તે । અઙ્ગા॑ર॒મધિ॑-વર્તયતિ ॥ 50 ॥
અ॒ન્તરિ॑ક્ષ એ॒વ જ્યોતિ॑ર્ધત્તે ।
આ॒દિ॒ત્યમે॒વામુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે જ્યોતિ॑ર્ધત્તે ।
જ્યોતિ॑ષ્મન્તો-ઽસ્મા ઇ॒મે લો॒કા ભ॑વન્તિ ।
ય એ॒વં-વેઁદ॑ ॥ ધ્રુ॒વમ॑સિ પૃથિ॒વી-ન્દૃ॒ગ્મ્॒હેત્યા॑હ । પૃ॒થિ॒વીમે॒વૈતેન॑ દૃગ્મ્હતિ ।
ધ॒ર્ત્રમ॑સ્ય॒ન્તરિ॑ક્ષ-ન્દૃ॒ગ્મ્॒હેત્યા॑હ । અ॒ન્તરિ॑ક્ષમે॒વૈતેન॑ દૃગ્મ્હતિ ।
ધ॒રુણ॑મસિ॒ દિવ॑-ન્દૃ॒ગ્મ્॒હેત્યા॑હ । દિવ॑મે॒વૈતેન॑ દૃગ્મ્હતિ ॥ 51 ॥
ધર્મા॑સિ॒ દિશો॑ દૃ॒ગ્મ્॒હેત્યા॑હ ।
દિશ॑ એ॒વૈતેન॑ દૃગ્મ્હતિ । ઇ॒માને॒વૈતૈ-ર્લો॒કા-ન્દૃગ્મ્॑હતિ । દૃગ્મ્ હ॑ન્તે-ઽસ્મા ઇ॒મે લો॒કાઃ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિઃ॑ । ય એ॒વં-વેઁદ॑ ॥ ત્રીણ્યગ્રે॑ ક॒પાલા॒ન્યુપ॑દધાતિ । ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કાઃ ।
એ॒ષાં-લોઁ॒કાના॒માપ્ત્યૈ᳚ ।
એક॒મગ્રે॑ ક॒પાલ॒મુપ॑દધાતિ ।
એકં॒-વાઁ અગ્રે॑ ક॒પાલ॒-મ્પુરુ॑ષસ્ય સ॒ભંવઁ॑તિ ॥ 52 ॥
અથ॒ દ્વે । અથ॒ ત્રીણિ॑ । અથ॑ ચ॒ત્વારિ॑ । અથા॒ષ્ટૌ ।
તસ્મા॑દ॒ષ્ટાક॑પાલ॒-મ્પુરુ॑ષસ્ય॒ શિરઃ॑ ।
યદે॒વ-ઙ્ક॒પાલા᳚ન્યુપ॒ દધા॑તિ । ય॒જ્ઞો વૈ પ્ર॒જાપ॑તિઃ । ય॒જ્ઞમે॒વ પ્ર॒જાપ॑તિ॒ગ્મ્॒ સગ્ગ્સ્ક॑રોતિ ।
આ॒ત્માન॑મે॒વ ત-થ્સગ્ગ્સ્ક॑રોતિ । તગ્મ્ સગ્ગ્સ્કૃ॑તમા॒ત્માન᳚મ્ ॥ 53 ॥
અ॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે-ઽનુ॒પરૈ॑તિ ॥ યદ॒ષ્ટાવુ॑પ॒ દધા॑તિ । ગા॒ય॒ત્રિ॒યા ત-થ્સમ્મિ॑તમ્ । યન્નવ॑ । ત્રિ॒વૃતા॒ તત્ । ય-દ્દશ॑ । વિ॒રાજા॒ તત્ । યદેકા॑દશ । ત્રિ॒ષ્ટુભા॒ તત્ । યદ્દ્વાદ॑શ ॥ 54 ॥
જગ॑ત્યા॒ તત્ । છન્દ॑-સ્સમ્મિતાનિ॒ સ ઉ॑પ॒દધ॑-ત્ક॒પાલા॑નિ । ઇ॒માન્ ઁલો॒કાન॑નુપૂ॒ર્વ-ન્દિશો॒ વિધૃ॑ત્યૈ દૃગ્મ્હતિ । અથાયુઃ॑ પ્રા॒ણા-ન્પ્ર॒જા-મ્પ॒શૂન્. યજ॑માને દધાતિ । સ॒જા॒તાન॑સ્મા અ॒ભિતો॑ બહુ॒લાન્ ક॑રોતિ ॥
ચિત॒-સ્સ્થેત્યા॑હ । ય॒થા॒ ય॒જુરે॒વૈતત્ ॥
ભૃગૂ॑ણા॒મઙ્ગિ॑રસા॒-ન્તપ॑સા તપ્યદ્ધ્વ॒મિત્યા॑હ ।
દે॒વતા॑ના-મે॒વૈના॑નિ॒ તપ॑સા તપતિ । તાનિ॒ તત॒-સ્સગ્ગ્સ્થિ॑તે । યાનિ॑ ઘ॒ર્મે ક॒પાલા᳚ન્ યુપચિ॒ન્વન્તિ॑ વે॒ધસ॒ ઇતિ॒ ચતુ॑ષ્પદય॒ર્ચા વિમુ॑ઞ્ચતિ । ચતુ॑ષ્પાદઃ પ॒શવઃ॑ । પ॒શુષ્વે॒વોપરિ॑ષ્ટા॒-ત્પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ ॥ 55 ॥
(વ॒ર્ત॒ય॒તિ॒ - દિવ॑મે॒વૈતેન॑ દૃગ્મ્હતિ - સ॒મ્ભવ॑તિ॒ - તગ્મ્ સગ્ગ્સ્કૃ॑તમા॒ત્માનં॒ - દ્વાદ॑શ॒ - સગ્ગ્સ્થિ॑તે॒ ત્રીણિ॑ ચ) (અ. 7)
અનુવાકં 8 - પુરોડાશાનિષ્પાદનમ્
દે॒વસ્ય॑ ત્વા સવિ॒તુઃ પ્ર॑સ॒વ ઇત્યા॑હ॒ પ્રસૂ᳚ત્યૈ । અ॒શ્વિનો᳚-ર્બા॒હુભ્યા॒મિત્યા॑હ ।
અ॒શ્વિનૌ॒ હિ દે॒વાના॑મદ્ધ્વ॒ર્યૂ આસ્તા᳚મ્ ।
પૂ॒ષ્ણો હસ્તા᳚ભ્યા॒મિત્યા॑હ॒ યત્યૈ᳚ ।
સંવઁ॑પા॒મીત્યા॑હ । ય॒થા॒ દે॒વ॒તમે॒વૈના॑નિ॒ સંવઁ॑પતિ ॥ સમાપો॑ અ॒દ્ભિર॑ગ્મત॒ સમોષ॑ધયો॒ રસે॒નેત્યા॑હ । આપો॒ વા ઓષ॑ધી-ર્જિન્વન્તિ । ઓષ॑ધયો॒-ઽપો જિ॑ન્વન્તિ ।
અ॒ન્યા વા એ॒તાસા॑મ॒ન્યા જિ॑ન્વન્તિ ॥ 56 ॥
તસ્મા॑દે॒વમા॑હ । સગ્મ્ રે॒વતી॒-ર્જગ॑તીભિ॒-ર્મધુ॑મતી॒-ર્મધુ॑મતીભિ-સ્સૃજ્યદ્ધ્વ॒મિત્યા॑હ ।
આપો॒ વૈ રે॒વતીઃ᳚ । પ॒શવો॒ જગ॑તીઃ । ઓષ॑ધયો॒ મધુ॑મતીઃ । આપ॒ ઓષ॑ધીઃ પ॒શૂન્ । તાને॒વાસ્મા॑ એક॒ધા સ॒ગ્મ્॒સૃજ્ય॑ । મધુ॑મતઃ કરોતિ ।
અ॒દ્ભ્યઃ પરિ॒ પ્રજા॑તા-સ્સ્થ॒ સમ॒દ્ભિઃ પૃ॑ચ્યદ્ધ્વ॒મિતિ॑ પ॒ર્યાપ્લા॑વયતિ ।
યથા॒ સુવૃ॑ષ્ટ ઇ॒મામ॑નુ વિ॒સૃત્ય॑ ॥ 57 ॥
આપ॒ ઓષ॑ધીર્મ॒હય॑ન્તિ । તા॒દૃગે॒વ તત્ ॥
જન॑યત્યૈ ત્વા॒ સંયૌઁ॒મીત્યા॑હ । પ્ર॒જા એ॒વૈતેન॑ દાધાર । અ॒ગ્નયે᳚ ત્વા॒-ઽગ્નીષોમા᳚ભ્યા॒મિત્યા॑હ॒ વ્યાવૃ॑ત્ત્યૈ । મ॒ખસ્ય॒ શિરો॒-ઽસીત્યા॑હ ।
ય॒જ્ઞો વૈ મ॒ખઃ । તસ્યૈ॒તચ્છિરઃ॑ । ય-ત્પુ॑રો॒ડાશઃ॑ । તસ્મા॑દે॒વમા॑હ ॥ 58 ॥
ઘ॒ર્મો॑-ઽસિ વિ॒શ્વાયુ॒રિત્યા॑હ । વિશ્વ॑મે॒વાયુ॒-ર્યજ॑માને દધાતિ । ઉ॒રુ પ્ર॑થસ્વો॒રુ તે॑ ય॒જ્ઞપ॑તિઃ પ્રથતા॒મિત્યા॑હ । યજ॑માનમે॒વ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિઃ॑ પ્રથયતિ । ત્વચ॑-ઙ્ગૃહ્ણી॒ષ્વેત્યા॑હ ।
સર્વ॑મે॒વૈન॒ગ્મ્॒ સત॑નુ-ઙ્કરોતિ । અથા॒પ આ॒નીય॒ પરિ॑ માર્ષ્ટિ । મા॒ગ્મ્॒સ એ॒વ ત-ત્ત્વચ॑-ન્દધાતિ । તસ્મા᳚-ત્ત્વ॒ચા મા॒ગ્મ્॒સ-ઞ્છ॒ન્નમ્ ॥
ઘ॒ર્મો વા એ॒ષો-ઽશા᳚ન્તઃ ॥ 59 ॥
અ॒ર્ધ॒મા॒સે᳚-ઽર્ધમાસે॒ પ્રવૃ॑જ્યતે । ય-ત્પુ॑રો॒ડાશઃ॑ । સ ઈ᳚શ્વ॒રો યજ॑માનગ્મ્ શુ॒ચા પ્ર॒દહઃ॑ । પર્ય॑ગ્નિ કરોતિ । પ॒શુમે॒વૈન॑મકઃ । શાન્ત્યા॒ અપ્ર॑દાહાય । ત્રિઃ પર્ય॑ગ્નિ કરોતિ ।
ત્ર્યા॑વૃ॒દ્ધિ ય॒જ્ઞઃ । અથો॒ રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ ॥
અ॒ન્તરિ॑ત॒ગ્મ્॒ રક્ષો॒-ઽન્તરિ॑તા॒ અરા॑તય॒ ઇત્યા॑હ ॥ 60 ॥
રક્ષ॑સા-મ॒ન્તર્હિ॑ત્યૈ । પુ॒રો॒ડાશં॒-વાઁ અધિ॑શ્રિત॒ગ્મ્॒ રક્ષાગ્॑સ્યજિઘાગ્મ્સન્ન્ ।
દિ॒વિ નાકો॒ નામા॒ગ્ની ર॑ક્ષો॒હા । સ એ॒વાસ્મા॒-દ્રક્ષા॒ગ્॒સ્યપા॑હન્ન્ । દે॒વસ્ત્વા॑ સવિ॒તા શ્ર॑પય॒ત્વિત્યા॑હ । સ॒વિ॒તૃપ્ર॑સૂત એ॒વૈનગ્ગ્॑ શ્રપયતિ । વર્ષિ॑ષ્ઠે॒ અધિ॒ નાક॒ ઇત્યા॑હ । રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ । અ॒ગ્નિસ્તે॑ ત॒નુવ॒-મ્મા-ઽતિ॑ ધા॒ગિત્યા॒હાન॑તિદાહાય । અગ્ને॑ હ॒વ્યગ્મ્ ર॑ક્ષ॒સ્વેત્યા॑હ॒ ગુપ્ત્યૈ᳚ ॥ 61 ॥
અવિ॑દહન્ત-શ્શ્રપય॒તેતિ॒ વાચં॒-વિઁસૃ॑જતે ।
ય॒જ્ઞમે॒વ હ॒વીગ્ષ્ય॑ભિ-વ્યા॒હૃત્ય॒ પ્રત॑નુતે ।
પુ॒રો॒રુચ॒મવિ॑દાહાય॒ શૃત્યૈ॑ કરોતિ ॥ મ॒સ્તિષ્કો॒ વૈ પુ॑રો॒ડાશઃ॑ । તં-યઁન્નાભિ॑વા॒સયે᳚ત્ । આ॒વિર્મ॒સ્તિષ્ક॑-સ્સ્યાત્ । અ॒ભિવા॑સયતિ ।
તસ્મા॒-દ્ગુહા॑ મ॒સ્તિષ્કઃ॑ । ભસ્મ॑ના॒-ઽભિ વા॑સયતિ ।
તસ્મા᳚-ન્મા॒ગ્મ્॒સેનાસ્થિ॑ છ॒ન્નમ્ ॥ 62 ॥
વે॒દેના॒ભિ વા॑સયતિ । તસ્મા॒-ત્કેશૈ॒-શ્શિર॑-શ્છ॒ન્નમ્ ।
અખ॑લતિભાવુકો ભવતિ । ય એ॒વં-વેઁદ॑ ॥ પ॒શોર્વૈ પ્ર॑તિ॒મા પુ॑રો॒ડાશઃ॑ । સ નાય॒જુષ્ક॑-મભિ॒વાસ્યઃ॑ । વૃથે॑વ સ્યાત્ । ઈ॒શ્વ॒રા યજ॑માનસ્ય પ॒શવઃ॒ પ્રમે॑તોઃ ॥ સ-મ્બ્રહ્મ॑ણા પૃચ્ય॒સ્વેત્યા॑હ । પ્રા॒ણા વૈ બ્રહ્મ॑ ॥ 63 ॥
પ્રા॒ણાઃ પ॒શવઃ॑ । પ્રા॒ણૈરે॒વ પ॒શૂન્થ્
સમ્પૃ॑ણક્તિ । ન પ્ર॒માયુ॑કા ભવન્તિ । યજ॑માનો॒ વૈ પુ॑રો॒ડાશઃ॑ । પ્ર॒જા પ॒શવઃ॒ પુરી॑ષમ્ ।
યદે॒વમ॑ભિ વા॒સય॑તિ । યજ॑માનમે॒વ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॒-સ્સમ॑ર્ધયતિ ॥ દે॒વા વૈ હ॒વિ-ર્ભૃ॒ત્વા-ઽબ્રુ॑વન્ન્ । કસ્મિ॑ન્નિ॒દ-મ્મ્ર॑ક્ષ્યામહ॒ ઇતિ॑ ।
સો᳚-ઽગ્નિર॑બ્રવીત્ ॥ 64 ॥
મયિ॑ ત॒નૂ-સ્સન્નિધ॑દ્ધ્વમ્ । અ॒હં-વઁ॒સ્ત-ઞ્જ॑નયિષ્યામિ । યસ્મિ॑-ન્મ્ર॒ક્ષ્યદ્ધ્વ॒ ઇતિ॑ । તે દે॒વા અ॒ગ્નૌ ત॒નૂ-સ્સ-ન્ન્ય॑દધત । તસ્મા॑દાહુઃ ।
અ॒ગ્નિ-સ્સર્વા॑ દે॒વતા॒ ઇતિ॑ । સો-ઽઙ્ગા॑રેણા॒પઃ ।
અ॒ભ્ય॑પાતયત્ । તત॑ એક॒તો॑-ઽજાયત ।
સ દ્વિ॒તીય॑મ॒ભ્ય॑પાતયત્ ॥ 65 ॥
તતો᳚ દ્વિ॒તો॑-ઽજાયત । સ તૃ॒તીય॑-મ॒ભ્ય॑પાતયત્ ।
તત॑-સ્ત્રિ॒તો॑-ઽજાયત । યદ॒દ્ભ્યો-ઽજા॑યન્ત । તદા॒પ્યાના॑માપ્ય॒ત્વમ્ । યદા॒ત્મભ્યો ઽજા॑યન્ત ।
તદા॒ત્મ્યાના॑-માત્મ્ય॒ત્વમ્ ॥ તે દે॒વા આ॒પ્યેષ્વ॑મૃજત । આ॒પ્યા અ॑મૃજત॒ સૂર્યા᳚ભ્યુદિતે । સૂર્યા᳚ભ્યુદિત॒-સ્સૂર્યા॑ભિનિમ્રુક્તે ॥ 66 ॥
સૂર્યા॑ભિનિમ્રુક્તઃ કુન॒ખિનિ॑ । કુ॒ન॒ખી શ્યા॒વદ॑તિ । શ્યા॒વદ॑ન્નગ્રદિધિ॒ષૌ । અ॒ગ્ર॒દિ॒ધિ॒ષુઃ પ॑રિવિ॒ત્તે । પ॒રિ॒વિ॒ત્તો વી॑ર॒હણિ॑ । વી॒ર॒હા બ્ર॑હ્મ॒હણિ॑ ।
તદ્બ્ર॑હ્મ॒હણ॒-ન્નાત્ય॑ચ્યવત । અ॒ન્ત॒ર્વે॒દિ નિન॑ય॒ત્યવ॑રુદ્ધ્યૈ । ઉલ્મુ॑કેના॒ભિ ગૃ॑હ્ણાતિ શૃત॒ત્વાય॑ । શૃ॒તકા॑મા ઇવ॒ હિ દે॒વાઃ ॥ 67 ॥
(અ॒ન્યા જિ॑ન્વન્-ત્યનુવિ॒સૃત્યૈ॒-વમા॒-હાશા᳚ન્ત-આહ॒-ગુપ્ત્યૈ॑-છ॒ન્નં - બ્રહ્મા᳚-બ્રવી-દ્દ્વિ॒તીય॑મ॒ભ્ય॑પાતય॒-થ્સૂર્યા॑ભિનિમ્રુક્તે-દે॒વાઃ) (અ. 8)
અનુવાકં 9 - વેદિકરણમ્
દે॒વસ્ય॑ ત્વા સવિ॒તુઃ પ્ર॑સ॒વ ઇતિ॒ સ્ફ્યમાદ॑ત્તે॒ પ્રસૂ᳚ત્યૈ । અ॒શ્વિનો᳚-ર્બા॒હુભ્યા॒મિત્યા॑હ । અ॒શ્વિનૌ॒ હિ દે॒વાના॑મદ્ધ્વ॒ર્યૂ આસ્તા᳚મ્ । પૂ॒ષ્ણો હસ્તા᳚ભ્યા॒મિત્યા॑હ॒ યત્યૈ᳚ ॥ આદ॑દ॒ ઇન્દ્ર॑સ્ય બા॒હુર॑સિ॒ દક્ષિ॑ણ॒ ઇત્યા॑હ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યમે॒વ યજ॑માને દધાતિ । સ॒હસ્ર॑ભૃષ્ટિ-શ્શ॒તતે॑જા॒ ઇત્યા॑હ ।
રૂ॒પમે॒વાસ્યૈ॒ત-ન્મ॑હિ॒માનં॒-વ્યાઁચ॑ષ્ટે ॥
વા॒યુર॑સિ તિ॒ગ્મતે॑જા॒ ઇત્યા॑હ । તેજો॒ વૈ વા॒યુઃ ॥ 68 ॥
તેજ॑ એ॒વાસ્મિ॑-ન્દધાતિ ॥ વિ॒ષાદ્વૈ નામા॑સુ॒ર આ॑સીત્ । સો॑-ઽબિભેત્ । ય॒જ્ઞેન॑ મા દે॒વા અ॒ભિભ॑વિષ્ય॒ન્તીતિ॑ । સ પૃ॑થિ॒વીમ॒ભ્ય॑વમીત્ । સા ઽમે॒દ્ધ્યા ઽભ॑વત્ । અથો॒ યદિન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રમહન્ન્॑ । તસ્ય॒ લોહિ॑ત-મ્પૃથિ॒વીમનુ॒ વ્ય॑ધાવત્ । સા ઽમે॒દ્ધ્યા ઽભ॑વત્ ।
પૃથિ॑વિ દેવયજ॒નીત્યા॑હ ॥ 69 ॥
મેદ્ધ્યા॑મે॒વૈના᳚-ન્દેવ॒યજ॑ની-ઙ્કરોતિ ।
ઓષ॑દ્ધ્યાસ્તે॒ મૂલ॒-મ્મા હિગ્મ્॑સિષ॒મિત્યા॑હ । ઓષ॑ધીના॒-મહિગ્મ્॑સાયૈ ॥ વ્ર॒જ-ઙ્ગ॑ચ્છ ગો॒સ્થાન॒મિત્યા॑હ । છન્દાગ્મ્॑સિ॒ વૈ વ્ર॒જો ગો॒સ્થાનઃ॑ । છન્દાગ્॑સ્યે॒વાસ્મૈ᳚ વ્ર॒જ-ઙ્ગો॒સ્થાન॑-ઙ્કરોતિ ॥ વર્ષ॑તુ તે॒ દ્યૌરિત્યા॑હ ।
વૃષ્ટિ॒ર્વૈ દ્યૌઃ । વૃષ્ટિ॑મે॒વાવ॑રુન્ધે ॥
બ॒ધા॒ન દે॑વ સવિતઃ પર॒મસ્યા᳚-મ્પરા॒વતીત્યા॑હ ॥ 70 ॥
દ્વૌ વાવ પુરુ॑ષૌ । ય-ઞ્ચૈ॒વ દ્વેષ્ટિ॑ । યશ્ચૈ॑ન॒-ન્દ્વેષ્ટિ॑ । તાવુ॒ભૌ બ॑દ્ધ્નાતિ પર॒મસ્યા᳚-મ્પરા॒વતિ॑ શ॒તેન॒ પાશૈઃ᳚ । યો᳚-ઽસ્મા-ન્દ્વેષ્ટિ॒ ય-ઞ્ચ॑ વ॒ય-ન્દ્વિ॒ષ્મસ્તમતો॒ મા મૌ॒ગિત્યા॒હાનિ॑મ્રુક્ત્યૈ ॥
અ॒રરુ॒ર્વૈ નામા॑સુ॒ર આ॑સીત્ ।
સ પૃ॑થિ॒વ્યામુપ॑મ્લુપ્તો-ઽશયત્ ।
ત-ન્દે॒વા અપ॑હતો॒-ઽરરુઃ॑ પૃથિ॒વ્યા ઇતિ॑ પૃથિ॒વ્યા અપા᳚ઘ્નન્ન્ । ભ્રાતૃ॑વ્યો॒ વા અ॒રરુઃ॑ । અપ॑હતો॒-ઽરરુઃ॑ પૃથિ॒વ્યા ઇતિ॒ યદાહ॑ ॥ 71 ॥
ભ્રાતૃ॑વ્યમે॒વ પૃ॑થિ॒વ્યા અપ॑હન્તિ । તે॑-ઽમન્યન્ત ।
દિવં॒-વાઁ અ॒યમિ॒તઃ પ॑તિષ્ય॒તીતિ॑ ।
તમ॒રરુ॑સ્તે॒ દિવ॒-મ્મા સ્કા॒નિતિ॑ દિ॒વઃ પર્ય॑બાધન્ત । ભ્રાતૃ॑વ્યો॒ વા અ॒રરુઃ॑ । અ॒રરુ॑સ્તે॒ દિવ॒-મ્મા સ્કા॒નિતિ॒ યદાહ॑ । ભ્રાતૃ॑વ્યમે॒વ દિ॒વઃ પરિ॑બાધતે ।
સ્ત॒મ્બ॒ ય॒જુર્-હ॑રતિ । પૃ॒થિ॒વ્યા એ॒વ ભ્રાતૃ॑વ્ય॒-મપ॑હન્તિ । દ્વિ॒તીયગ્મ્॑ હરતિ ॥ 72 ॥
અ॒ન્તરિ॑ક્ષાદે॒વૈન॒-મપ॑હન્તિ । તૃ॒તીયગ્મ્॑ હરતિ । દિ॒વ એ॒વૈન॒-મપ॑હન્તિ । તૂ॒ષ્ણી-ઞ્ચ॑તુ॒ર્થગ્મ્ હ॑રતિ । અપ॑રિમિતાદે॒વૈન॒-મપ॑હન્તિ ॥ અસુ॑રાણાં॒-વાઁ ઇ॒યમગ્ર॑ આસીત્ । યાવ॒દાસી॑નઃ પરા॒ પશ્ય॑તિ ।
તાવ॑-દ્દે॒વાના᳚મ્ । તે દે॒વા અ॑બ્રુવન્ન્ ।
અસ્ત્વે॒વ નો॒-ઽસ્યામપીતિ॑ ॥ 73 ॥
ક્ય॑ન્નો દાસ્ય॒થેતિ॑ । યાવ॑થ્સ્વ॒ય-મ્પ॑રિગૃહ્ણી॒થેતિ॑ ।
તે વસ॑વ॒સ્ત્વેતિ॑ દક્ષિણ॒તઃ પર્ય॑ગૃહ્ણન્ન્ । રુ॒દ્રાસ્ત્વેતિ॑ પ॒શ્ચાત્ । આ॒દિ॒ત્યા-સ્ત્વેત્યુ॑ત્તર॒તઃ । તે᳚-ઽગ્નિના॒ પ્રાઞ્ચો॑-ઽજયન્ન્ । વસુ॑ભિ-ર્દક્ષિ॒ણા ।
રુ॒દ્રૈઃ પ્ર॒ત્યઞ્ચઃ॑ । આ॒દિ॒ત્યૈરુદ॑ઞ્ચઃ ।
યસ્યૈ॒વં-વિઁ॒દુષો॒ વેદિ॑-મ્પરિ ગૃ॒હ્ણન્તિ॑ ॥ 74 ॥
ભવ॑ત્યા॒ત્મના᳚ । પરા᳚-ઽસ્ય॒ ભ્રાતૃ॑વ્યો ભવતિ ॥
દે॒વસ્ય॑ સવિ॒તુ-સ્સ॒વ ઇત્યા॑હ॒ પ્રસૂ᳚ત્યૈ ।
કર્મ॑ કૃણ્વન્તિ વે॒ધસ॒ ઇત્યા॑હ । ઇ॒ષિ॒તગ્મ્ હિ કર્મ॑ ક્રિ॒યતે᳚ । પૃ॒થિ॒વ્યૈ મેદ્ધ્ય॑-ઞ્ચામે॒દ્ધ્ય-ઞ્ચ॒ વ્યુદ॑ક્રામતામ્ । પ્રા॒ચીન॑-મુદી॒ચીન॒-મ્મેદ્ધ્ય᳚મ્ । પ્ર॒તી॒ચીન॑-ન્દક્ષિ॒ણા ઽમે॒દ્ધ્યમ્ ।
પ્રાચી॒મુદી॑ચી-મ્પ્રવ॒ણા-ઙ્ક॑રોતિ ।
મેદ્ધ્યા॑મે॒વૈના᳚-ન્દેવ॒યજ॑ની-ઙ્કરોતિ ॥ 75 ॥
પ્રાઞ્ચૌ॑ વેદ્ય॒ગ્મ્॒ સાવુન્ન॑યતિ । આ॒હ॒વ॒નીય॑સ્ય॒ પરિ॑ગૃહીત્યૈ । પ્ર॒તીચી॒ શ્રોણી᳚ । ગાર્હ॑પત્યસ્ય॒ પરિ॑ગૃહીત્યૈ । અથો॑ મિથુન॒ત્વાય॑ । ઉદ્ધ॑ન્તિ । યદે॒વાસ્યા॑ અમે॒દ્ધ્યમ્ । તદપ॑હન્તિ । ઉદ્ધ॑ન્તિ ।
તસ્મા॒દોષ॑ધયઃ॒ પરા॑ભવન્તિ ॥ 76 ॥
મૂલ॑-ઞ્છિનત્તિ । ભ્રાતૃ॑વ્યસ્યૈ॒વ મૂલ॑-ઞ્છિનત્તિ ।
મૂલં॒-વાઁ અ॑તિ॒તિષ્ઠ॒-દ્રક્ષા॒ગ્॒સ્યનૂ-ત્પિ॑પતે । યદ્ધસ્તે॑ન છિ॒ન્દ્યાત્ । કુ॒ન॒ખિનીઃ᳚ પ્ર॒જા-સ્સ્યુઃ॑ । સ્ફ્યેન॑ છિનત્તિ । વજ્રો॒ વૈ સ્ફ્યઃ ।
વજ્રે॑ણૈ॒વ ય॒જ્ઞા-દ્રક્ષા॒ગ્॒સ્યપ॑હન્તિ । પિ॒તૃ॒દે॒વ॒ત્યા ઽતિ॑ખાતા । ઇય॑તી-ઙ્ખનતિ ॥ 77 ॥
પ્ર॒જાપ॑તિના યજ્ઞમુ॒ખેન॒ સમ્મિ॑તામ્ ॥ વેદિ॑ર્દે॒વેભ્યો॒ નિલા॑યત । તા-ઞ્ચ॑તુરઙ્ગુ॒લે ઽન્વ॑વિન્દન્ન્ । તસ્મા᳚ચ્ચતુરઙ્ગુ॒લ-ઙ્ખેયા᳚ ।
ચ॒તુ॒રઙ્ગુ॒લ-ઙ્ખ॑નતિ । ચ॒તુ॒ર॒ઙ્ગુ॒લે હ્યોષ॑ધયઃ પ્રતિ॒તિષ્ઠ॑ન્તિ ।
આપ્ર॑તિ॒ષ્ઠાયૈ॑ ખનતિ । યજ॑માનમે॒વ પ્ર॑તિ॒ષ્ઠા-ઙ્ગ॑મયતિ । દ॒ક્ષિ॒ણ॒તો વર્ષી॑યસી-ઙ્કરોતિ ।
દે॒વ॒યજ॑નસ્યૈ॒વ રૂ॒પમ॑કઃ ॥ 78 ॥
પુરી॑ષવતી-ઙ્કરોતિ । પ્ર॒જા વૈ પ॒શવઃ॒ પુરી॑ષમ્ ।
પ્ર॒જયૈ॒વૈન॑-મ્પ॒શુભિઃ॒ પુરી॑ષવન્ત-ઙ્કરોતિ । ઉત્ત॑ર-મ્પરિગ્રા॒હ-મ્પરિ॑ગૃહ્ણાતિ । એ॒તાવ॑તી॒ વૈ પૃ॑થિ॒વી । યાવ॑તી॒ વેદિઃ॑ । તસ્યા॑ એ॒તાવ॑ત એ॒વ ભ્રાતૃ॑વ્ય-ન્નિ॒ર્ભજ્ય॑ । આ॒ત્મન॒ ઉત્ત॑ર-મ્પરિગ્રા॒હ-મ્પરિ॑ગૃહ્ણાતિ ।
ઋ॒ત-મ॑સ્યૃત॒સદ॑ન-મસ્યૃત॒શ્રીર॒સીત્યા॑હ । ય॒થા॒ ય॒જુરે॒વૈ તત્ ॥ 79 ॥
ક્રૂ॒રમિ॑વ॒ વા એ॒ત-ત્ક॑રોતિ । યદ્વેદિ॑-ઙ્ક॒રોતિ॑ ।
ધા અ॑સિ સ્વ॒ધા અ॒સીતિ॑ યોયુપ્યતે॒ શાન્ત્યૈ᳚ ।
ઉ॒ર્વી ચાસિ॒ વસ્વી॑ ચા॒સીત્યા॑હ ।
ઉ॒ર્વીમે॒વૈનાં॒-વઁસ્વી᳚-ઙ્કરોતિ ।
પુ॒રા ક્રૂ॒રસ્ય॑ વિ॒સૃપો॑ વિરફ્શિ॒ન્નિત્યા॑હ મેદ્ધ્ય॒ત્વાય॑ । ઉ॒દા॒દાય॑ પૃથિ॒વી-ઞ્જી॒રદા॑નુ॒ર્યામૈર॑ય-ઞ્ચ॒ન્દ્રમ॑સિ સ્વ॒ધાભિ॒રિત્યા॑હ ।
યદે॒વાસ્યા॑ અમે॒દ્ધ્યમ્ । તદ॑પ॒હત્ય॑ ।
મેદ્ધ્યા᳚-ન્દેવ॒યજ॑ની-ઙ્કૃ॒ત્વા ॥ 80 ॥
યદ॒દશ્ચ॒ન્દ્રમ॑સિ॒ મેદ્ધ્ય᳚મ્ । તદ॒સ્યામેર॑યતિ ।
તા-ન્ધીરા॑સો અનુ॒દૃશ્ય॑ યજન્ત॒ ઇત્યા॒હાનુ॑ખ્યાત્યૈ ॥ પ્રોક્ષ॑ણી॒રાસા॑દય । ઇ॒દ્ધ્માબ॒ર્॒હિ-રુપ॑સાદય । સ્રુ॒વ-ઞ્ચ॒ સ્રુચ॑શ્ચ॒ સમ્મૃ॑ડ્ઢિ । પત્ની॒ગ્મ્॒ સન્ન॑હ્ય । આજ્યે॑નો॒દેહીત્યા॑હાનુપૂ॒ર્વતા॑યૈ । પ્રોક્ષ॑ણી॒રાસા॑દયતિ । આપો॒ વૈ ર॑ક્ષો॒ઘ્નીઃ ॥ 81 ॥
રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ । સ્ફ્યસ્ય॒ વર્ત્મન્᳚-થ્સાદયતિ । ય॒જ્ઞસ્ય॒ સન્ત॑ત્યૈ । ઉ॒વાચ॒ હાસિ॑તો દૈવ॒લઃ । એ॒તાવ॑તી॒ર્વા અ॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒ક આપ॑ આસન્ન્ ।
યાવ॑તીઃ॒ પ્રોક્ષ॑ણી॒રિતિ॑ । તસ્મા᳚-દ્બ॒હ્વીરા॒સાદ્યાઃ᳚ । સ્ફ્યમુ॒દસ્યન્ન્॑ । ય-ન્દ્વિ॒ષ્યાત્ત-ન્ધ્યા॑યેત્ । શુ॒ચૈવૈન॑-મર્પયતિ ॥ 82 ॥
(વૈ વા॒યુ - રા॑હ - પરા॒વતીત્યા॒હા - હ॑ - દ્વિ॒તીયગ્મ્॑ હર॒ - તીતિ॑ - પરિગૃ॒હ્ણન્તિ॑ - દેવ॒યજ॑ની-ઙ્કરોતિ - ભવન્તિ - ખનત્ય - ક - રે॒તત્ - કૃ॒ત્વા - ર॑ક્ષો॒ઘ્ની - ર॑ર્પયતિ) (અ. 9)
અનુવાકં 10 - ઇધ્માબર્હિ-સ્સાદનમ્
વજ્રો॒ વૈ સ્ફ્યઃ । યદ॒ન્વઞ્ચ॑-ન્ધા॒રયે᳚ત્ । વજ્રે᳚-ઽદ્ધ્વ॒ર્યુઃ, ક્ષ॑ણ્વીત । પુ॒રસ્તા᳚-ત્તિ॒ર્યઞ્ચ॑-ન્ધારયતિ । વજ્રો॒ વૈ સ્ફ્યઃ । વજ્રે॑ણૈ॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॑ દક્ષિણ॒તો રક્ષા॒ગ્॒સ્યપ॑હન્તિ ।
અ॒ગ્નિભ્યા॒-મ્પ્રાચ॑શ્ચ પ્ર॒તીચ॑શ્ચ । સ્ફ્યેનોદી॑ચશ્ચા-ધ॒રાચ॑શ્ચ । સ્ફ્યેન॒ વા એ॒ષ વજ્રે॑ણા॒સ્યૈ પા॒પ્માન॒-મ્ભ્રાતૃ॑વ્ય-મપ॒હત્ય॑ ।
ઉ॒ત્ક॒રે-ઽધિ॒ પ્રવૃ॑શ્ચતિ ॥ 83 ॥
યથો॑પ॒ધાય॑ વૃ॒શ્ચન્ત્ય॒વમ્ । હસ્તા॒વવ॑ નેનિક્તે । આ॒ત્માન॑મે॒વ પ॑વયતે । સ્ફ્ય-મ્પ્રક્ષા॑લયતિ મેદ્ધ્ય॒ત્વાય॑ । અથો॑ પા॒પ્મન॑ એ॒વ ભ્રાતૃ॑વ્યસ્ય ન્ય॒ઙ્ગ-ઞ્છિ॑નત્તિ ॥ ઇ॒દ્ધ્મા-બ॒ર્॒હિ-રુપ॑સાદયતિ॒ યુક્ત્યૈ᳚ । ય॒જ્ઞસ્ય॑ મિથુન॒ત્વાય॑ ।
અથો॑ પુરો॒રુચ॑મે॒વૈતા-ન્દ॑ધાતિ ।
ઉત્ત॑રસ્ય॒ કર્મ॒ણો-ઽનુ॑ખ્યાત્યૈ ।
ન પુ॒રસ્તા᳚-ત્પ્ર॒ત્યગુપ॑સાદયેત્ ॥ 84 ॥
ય-ત્પુ॒રસ્તા᳚-ત્પ્ર॒ત્ય-ગુ॑પસા॒દયે᳚ત્ ।
અ॒ન્યત્રા॑હુતિપ॒થાદિ॒દ્ધ્મ-મ્પ્રતિ॑પાદયેત્ । પ્ર॒જા વૈ બ॒ર્॒હિઃ । અપ॑રાદ્ધ્નુયા-દ્બ॒ર્॒હિષા᳚ પ્ર॒જાના᳚-મ્પ્ર॒જન॑નમ્ । પ॒શ્ચાત્-પ્રાગુપ॑સાદયતિ । આ॒હુ॒તિ॒પ॒થેને॒દ્ધ્મ-મ્પ્રતિ॑પાદયતિ ।
સ॒પ્ર॒ન્ત્યે॑વ બ॒ર્॒હિષા᳚ પ્ર॒જાના᳚-મ્પ્ર॒જન॑ન॒મુપૈ॑તિ । દક્ષિ॑ણમિ॒દ્ધ્મમ્ ।
ઉત્ત॑ર-મ્બ॒ર॒ઃઇઃ । આ॒ત્મા વા ઇ॒દ્ધ્મઃ ।
પ્ર॒જા બ॒ર્॒હિઃ । પ્ર॒જા હ્યા᳚ત્મન॒ ઉત્ત॑રતરા તી॒ર્થે ।
તતો॒ મેધ॑મુપ॒નીય॑ । ય॒થા॒ દે॒વ॒તમે॒વૈન॒ત્-પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ । પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॒-ર્યજ॑માનઃ ॥ 85 ॥
(વૃ॒શ્ચ॒તિ॒ - સા॒દ॒યે॒ - દિ॒દ્ધ્મઃ પઞ્ચ॑ ચ) (અ. 10)
(તૃતીય॑સ્યાં - દે॒વસ્યા᳚શ્વપ॒ર્॒શું-યોઁ વૈ - પૂ᳚ર્વે॒દ્યુઃ - કર્મ॑ણે વા॒ - મિન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રમ॑હ॒ન્-થ્સો॑-ઽપો - ઽવ॑ધૂતં॒ - ધૃષ્ટિ॑--ર્ દે॒વસ્યેત્યા॑હ॒ સંવઁ॑પામિ - દે॒વસ્ય॒ સ્ફ્યમાદ॑દે॒ - વજ્રો॒ વૈ સ્ફ્યો દશ॑)
(તૃ॒તીય॑સ્યાં - ઁય॒જ્ઞસ્યાન॑તિરેકાય - પ॒વિત્ર॑વત્ય - ધ્વ॒ર્યુ-ઞ્ચા॑ - ધિ॒ષવ॑ણમસ્ય॒ - ન્તરિ॑ક્ષ એ॒વ - રક્ષ॑સામ॒ન્તર્હિ॑ત્યૈ॒ - દ્વૌ વાવ પુરુ॑ષો॒ - યદ॒દશ્ચ॒ન્દ્રમ॑સિ॒ મેદ્ધ્ય॒-મ્પઞ્ચાશી॑તિઃ)
(તૃ॒તીય॑સ્યાં॒ - ઁયજ॑માનઃ)
॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે તૃતીયાષ્ટકે દ્વિતીયઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥
