କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀୟାଷ୍ଟକେ ଦ୍ଵିତୀୟଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଦଶପୂର୍ଣମାସେଷ୍ଟିବ୍ରାହ୍ମଣମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତୟେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ୟୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଵଥ୍ସାପାକରଣମ୍
ତୃ॒ତୀୟ॑ସ୍ୟାମି॒ତୋ ଦି॒ଵି ସୋମ॑ ଆସୀତ୍ । ତ-ଙ୍ଗା॑ୟ॒ତ୍ର୍ୟାହ॑ରତ୍ ।
ତସ୍ୟ॑ ପ॒ର୍ଣମ॑ଚ୍ଛିଦ୍ୟତ । ତ-ତ୍ପ॒ର୍ଣୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ତ-ତ୍ପ॒ର୍ଣସ୍ୟ॑ ପର୍ଣ॒ତ୍ଵମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ ପ॒ର୍ଣଃ । ୟ-ତ୍ପ॑ର୍ଣଶା॒ଖୟା॑ ଵ॒ଥ୍ସାନ॑ପାକ॒ରୋତି॑ ।
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୈ॒ଵୈନା॑ନ॒ପାକ॑ରୋତି ॥ ଗା॒ୟ॒ତ୍ରୋ ଵୈ ପ॒ର୍ଣଃ । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ ॥ 1 ॥
ତସ୍ମା॒-ତ୍ତ୍ରୀଣି॑ତ୍ରୀଣି ପ॒ର୍ଣସ୍ୟ॑ ପଲା॒ଶାନି॑ । ତ୍ରି॒ପଦା॑ ଗାୟ॒ତ୍ରୀ । ୟ-ତ୍ପ॑ର୍ଣଶ॒ଖୟା॒ ଗାଃ ପ୍ରା॒ର୍ପୟ॑ତି । ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନା॑ ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ପ୍ରାର୍ପ॑ୟତି । ୟ-ଙ୍କା॒ମୟେ॑ତା ପ॒ଶୁ-ସ୍ସ୍ୟା॒ଦିତି॑ । ଅ॒ପ॒ର୍ଣା-ନ୍ତସ୍ମୈ॒ ଶୁଷ୍କା᳚ଗ୍ରା॒ମାହ॑ରେତ୍ ।
ଅ॒ପ॒ଶୁରେ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ୟ-ଙ୍କା॒ମୟେ॑ତ ପଶୁ॒ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ୟା॒ଦିତି॑ । ବ॒ହୁ॒ପ॒ର୍ଣା-ନ୍ତସ୍ମୈ॑ ବହୁଶା॒ଖାମାହ॑ରେତ୍ । ପ॒ଶୁ॒ମନ୍ତ॑-ମେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କରୋତି ॥ 2 ॥
ୟ-ତ୍ପ୍ରାଚୀ॑ମା॒ହରେ᳚ତ୍ । ଦେ॒ଵ॒ଲୋ॒କ-ମ॒ଭିଜ॑ୟେତ୍ । ୟଦୁଦୀ॑ଚୀ-ମ୍ମନୁଷ୍ୟଲୋ॒କମ୍ । ପ୍ରାଚୀ॒ମୁଦୀ॑ଚୀ॒ମାହ॑ରତି । ଉ॒ଭୟୋ᳚-ର୍ଲୋ॒କୟୋ॑-ର॒ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥ ଇ॒ଷେ ତ୍ଵୋ॒ର୍ଜେ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ଇଷ॑ମେ॒ଵୋର୍ଜଂ॒-ୟଁଜ॑ମାନେ ଦଧାତି ॥
ଵା॒ୟଵ॒-ସ୍ସ୍ଥେତ୍ୟା॑ହ । ଵା॒ୟୁର୍ଵା ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ସ୍ୟାଦ୍ଧ୍ୟ॑କ୍ଷାଃ ।
ଅ॒ନ୍ତ॒ରି॒କ୍ଷ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟାଃ᳚ ଖଲୁ॒ ଵୈ ପ॒ଶଵଃ॑ ॥ 3 ॥
ଵା॒ୟଵ॑ ଏ॒ଵୈନା॒-ନ୍ପରି॑ ଦଦାତି । ପ୍ର ଵା ଏ॑ନାନେ॒ତଦା-କ॑ରୋତି । ୟଦାହ॑ । ଵା॒ୟଵ॒-ସ୍ସ୍ଥେତ୍ୟୁ॑ପା॒ୟଵଃ॒
ସ୍ଥେତ୍ୟା॑ହ । ୟଜ॑ମାନାୟୈ॒ଵ ପ॒ଶୂନୁପ॑ହ୍ଵୟତେ ॥
ଦେ॒ଵୋ ଵ॑-ସ୍ସଵି॒ତା ପ୍ରାର୍ପ॑ୟ॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ୟୈ ॥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ॑ତମାୟ॒ କର୍ମ॑ଣ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ॒ଜ୍ଞୋ ହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ॑ତମ॒-ଙ୍କର୍ମ॑ । ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵମା॑ହ ॥
ଆପ୍ୟା॑ୟଦ୍ଧ୍ଵମଘ୍ନିୟା ଦେଵଭା॒ଗମିତ୍ୟା॑ହ ॥ 4 ॥
ଵ॒ଥ୍ସେଭ୍ୟ॑ଶ୍ଚ॒ ଵା ଏ॒ତାଃ ପୁ॒ରା ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟେ᳚ଭ୍ୟ॒-ଶ୍ଚାପ୍ୟା॑ୟନ୍ତ । ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନା॒ ଇନ୍ଦ୍ରା॒ୟାପ୍ୟା॑ୟତି ॥ ଊର୍ଜ॑ସ୍ଵତୀଃ॒ ପୟ॑ସ୍ଵତୀ॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ଊର୍ଜ॒ଗ୍ମ୍ ॒ହି ପୟ॑-ସ୍ସ॒ମ୍ଭର॑ନ୍ତି ॥ ପ୍ର॒ଜାଵ॑ତୀ-ରନମୀ॒ଵା ଅ॑ୟ॒କ୍ଷ୍ମା ଇତ୍ୟା॑ହ॒ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ୟୈ । ମାଵ॑-ସ୍ସ୍ତେ॒ନ ଈ॑ଶତ॒ ମା-ଽଘଶଗ୍ମ୍॑ସ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ॒ ଗୁପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॑ ହେ॒ତିଃ ପରି॑ ଵୋ ଵୃଣ॒କ୍ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ । ରୁ॒ଦ୍ରା ଦେ॒ଵୈନା᳚-ସ୍ତ୍ରାୟତେ ॥
ଧ୍ରୁ॒ଵା ଅ॒ସ୍ମି-ନ୍ଗୋପ॑ତୌ ସ୍ୟାତ ବ॒ହ୍ଵୀରିତ୍ୟା॑ହ ।
ଧ୍ରୁ॒ଵା ଏ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ବ॒ହ୍ଵୀଃ କ॑ରୋତି ॥ 5 ॥
ୟଜ॑ମାନସ୍ୟ ପ॒ଶୂ-ନ୍ପା॒ହୀତ୍ୟା॑ହ । ପ॒ଶୁ॒ନା-ଙ୍ଗୋ॑ପୀ॒ଥାୟ॑ । ତସ୍ମା᳚ଥ୍ସା॒ୟ-ମ୍ପ॒ଶଵ॒ ଉପ॑ ସ॒ମାଵ॑ର୍ତନ୍ତେ ॥ ଅନ॑ଧ-ସ୍ସାଦୟତି । ଗର୍ଭା॑ଣା॒-ନ୍ଧୃତ୍ୟା॒ ଅପ୍ର॑ପାଦାୟ । ତସ୍ମା॒ଦ୍ଗର୍ଭାଃ᳚ ପ୍ର॒ଜାନା॒ମପ୍ର॑ପାଦୁକାଃ ।
ଉ॒ପରୀ॑ଵ॒ ନିଦ॑ଧାତି । ଉ॒ପରୀ॑ଵ॒ ହି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥ 6 ॥
(ପ॒ଶଵଃ॑ - କରୋତି - ପ॒ଶଵୋ॑ - ଦେଵଭା॒ଗମିତ୍ୟା॑ହ - କରୋତି॒ - +ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ବର୍ହିରାହରଣମ୍
ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ସଵି॒ତୁଃ ପ୍ର॑ସ॒ଵ ଇତ୍ୟ॑ଶ୍ଵପ॒ର୍॒ଶୁମାଦ॑ତ୍ତେ॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ୟୈ ।
ଅ॒ଶ୍ଵିନୋ᳚-ର୍ବା॒ହୁଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ହି ଦେ॒ଵାନା॑ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୂ ଆସ୍ତା᳚ମ୍ ।
ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ହସ୍ତା᳚ଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ॒ ୟତ୍ୟୈ᳚ ॥ ୟୋ ଵା ଓଷ॑ଧୀଃ ପର୍ଵ॒ଶୋ ଵେଦ॑ । ନୈନା॒-ସ୍ସ ହି॑ନସ୍ତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵା ଓଷ॑ଧୀଃ ପର୍ଵ॒ଶୋ ଵେ॑ଦ । ସ ଏ॑ନା॒ ନ ହି॑ନସ୍ତି । ଅ॒ଶ୍ଵ॒ପ॒ର୍ଶ୍ଵା ବ॒ର୍॒ହିରଚ୍ଛୈ॑ତି ।
ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵ॑-ସ୍ସୟୋନି॒ତ୍ଵାୟ॑ ॥ 7 ॥
ଓଷ॑ଧୀନା॒ମହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ॥
ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ ଘୋ॒ଷଦ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ ।
ୟଜ॑ମାନ ଏ॒ଵ ର॒ୟି-ନ୍ଦ॑ଧାତି । ପ୍ରତ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟ॒ଗ୍ମ୍॒ ରକ୍ଷଃ॒ ପ୍ରତ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟା॒ ଅରା॑ତୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ରକ୍ଷ॑ସା॒-ମପ॑ହତ୍ୟୈ ॥ ପ୍ରେୟମ॑ଗାଦ୍ଧି॒ଷଣା॑ ବ॒ର୍॒ହିରଚ୍ଛେତ୍ୟା॑ହ । ଵି॒ଦ୍ୟା ଵୈ ଧି॒ଷଣା᳚ । ଵି॒ଦ୍ୟୟୈ॒ଵୈନ॒ଦଚ୍ଛୈ॑ତି ॥ ମନୁ॑ନା କୃ॒ତା ସ୍ଵ॒ଧୟା॒ ଵିତ॒ଷ୍ଟେତ୍ୟା॑ହ । ମା॒ନ॒ଵୀ ହି ପର୍ଶୁ॑-ସ୍ସ୍ଵ॒ଧାକୃ॑ତା ॥ 8 ॥
ତ ଆଵ॑ହନ୍ତି କ॒ଵୟଃ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦିତ୍ୟା॑ହ । ଶୁ॒ଶ୍ରୁ॒ଵାଗ୍ମ୍ସୋ॒ ଵୈ କ॒ଵୟଃ॑ । ୟ॒ଜ୍ଞଃ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ମୁ॒ଖ॒ତ ଏ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞମାର॑ଭତେ । ଅଥୋ॒ ୟଦେ॒ତଦୁ॒କ୍ତ୍ଵା ୟତଃ॒ କୁତ॑ଶ୍ଚା॒ହର॑ତି । ତ-ତ୍ପ୍ରାଚ୍ୟା॑ ଏ॒ଵ ଦି॒ଶୋ ଭ॑ଵତି ॥
ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॒ ଜୁଷ୍ଟ॑ମି॒ହ ବ॒ର୍॒ହିରା॒ସଦ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ବ॒ର୍॒ହିଷ॒-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟୈ । କର୍ମ॒ଣୋ-ଽନ॑ପରାଧାୟ ॥ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପରିଷୂ॒ତମ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ ॥ 9 ॥
ୟଦ୍ଵା ଇ॒ଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ॑ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପରିଷୂ॒ତମ୍ ।
ଅଥୋ॒ ୟଥା॒ ଵସ୍ୟ॑ସେ ପ୍ରତି॒ ପ୍ରୋଚ୍ୟାହେ॒ଦ-ଙ୍କ॑ରିଷ୍ୟା॒ମୀତି॑ । ଏ॒ଵମେ॒ଵ ତଦ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁ-ର୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟଃ॑ ପ୍ରତି॒ ପ୍ରୋଚ୍ୟ॑ ବ॒ର୍॒ହିର୍ଦା॑ତି । ଆ॒ତ୍ମନୋ-ଽହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ॥ ୟାଵ॑ତ-ସ୍ସ୍ତ॒ମ୍ବା-ନ୍ପ॑ରି ଦି॒ଶେତ୍ । ୟତ୍ତେଷା॑-ମୁଚ୍ଛି॒ଗ୍ଗ୍॒ଷ୍ୟାତ୍ । ଅତି॒ ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ ରେଚୟେତ୍ । ଏକଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ତ॒ମ୍ବ-ମ୍ପରି॑ଦିଶେତ୍ ।
ତଗ୍ମ୍ ସର୍ଵ॑-ନ୍ଦାୟାତ୍ ॥ 10 ॥
ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟାନ॑ତିରେକାୟ ॥ ଵ॒ର୍॒ଷଵୃ॑ଦ୍ଧ-ମ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଵ॒ର୍॒ଷ ଵୃ॑ଦ୍ଧା॒ ଵା ଓଷ॑ଧୟଃ ॥
ଦେଵ॑ ବର୍ହି॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ତ୍କରୋତି ।
ମା ତ୍ଵା॒-ଽନ୍ଵମ୍ମା ତି॒ର୍ୟଗିତ୍ୟା॒ହା ହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ।
ପର୍ଵ॑ ତେ ରାଦ୍ଧ୍ୟାସ॒ମିତ୍ୟା॒-ହର୍ଧ୍ୟୈ᳚ ॥
ଆ॒ଚ୍ଛେ॒ତ୍ତା ତେ॒ ମା ରି॑ଷ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ନାସ୍ୟା॒ତ୍ମନୋ॑ ମୀୟତେ ।
ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 11 ॥
ଦେଵ॑ବର୍ହି-ଶ୍ଶ॒ତଵ॑ଲ୍ଶଂ॒-ଵିଁରୋ॒ହେତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ବ॒ର୍॒ହିଃ । ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ପ୍ର॒ଜନ॑ନାୟ ॥ ସ॒ହସ୍ର॑ଵଲ୍ଶା॒ ଵି ଵ॒ୟଗ୍ମ୍ ରୁ॑ହେ॒ମେତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ॥ ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ୟା-ସ୍ସ॒ପୃଞ୍ଚଃ॑ ପା॒ହୀତ୍ୟା॑ହ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ ॥
ଅୟୁ॑ଙ୍ଗାୟୁଙ୍ଗା-ନ୍ମୁ॒ଷ୍ଟୀନ୍ ଁଲୁ॑ନୋତି । ମି॒ଥୁ॒ନ॒ତ୍ଵାୟ॒ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ୟୈ ॥ ସୁ॒ସ॒ଭୃନ୍ତା᳚ ତ୍ଵା॒ ସମ୍ଭ॑ରା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୈ॒ଵୈନ॒ଥ୍- ସମ୍ଭ॑ରତି ॥ 12 ॥
ଅଦି॑ତ୍ୟୈ॒ ରାସ୍ନା॒-ଽସୀତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିଃ ।
ଅ॒ସ୍ୟା ଏ॒ଵୈନ॒-ଦ୍ରାସ୍ନା᳚-ଙ୍କରୋତି ॥ ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଣ୍ୟୈ ସ॒ନଂହ॑ନ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଣୀ ଵା ଅଗ୍ରେ॑ ଦେ॒ଵତା॑ନା॒ଗ୍ମ୍॒ ସମ॑ନହ୍ୟତ । ସା ଽଽର୍ଧ୍ନୋ᳚ତ୍ ।
ଋଦ୍ଧ୍ୟୈ॒ ସନ୍ନ॑ହ୍ୟତି । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ବ॒ର୍॒ହିଃ ।
ପ୍ର॒ଜାନା॒ମପ॑ରାଵାପାୟ ।
ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସ୍ନାଵ॑ସନ୍ତତାଃ ପ୍ର॒ଜା ଜା॑ୟନ୍ତେ ॥ 13 ॥
ପୂ॒ଷା ତେ᳚ ଗ୍ର॒ନ୍ଥି-ଙ୍ଗ୍ର॑ଥ୍ନା॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ ।
ପୁଷ୍ଟି॑ମେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି ॥ ସ ତେ॒ ମା-ଽଽ ସ୍ଥା॒ଦିତ୍ୟା॒ହାହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ॥ ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରାଞ୍ଚ॒ମୁପ॑ଗୂହତି ।
ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ଵୈ ପ୍ରା॒ଚୀନ॒ଗ୍ମ୍॒ ରେତୋ॑ ଧୀୟତେ ।
ପ॒ଶ୍ଚାଦେ॒ଵାସ୍ମୈ᳚ ପ୍ରା॒ଚୀନ॒ଗ୍ମ୍॒ ରେତୋ॑ ଦଧାତି ॥
ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ୟ ତ୍ଵା ବା॒ହୁଭ୍ୟା॒-ମୁଦ୍ୟ॑ଚ୍ଛ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ୟମେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି ॥
ବୃହ॒ସ୍ପତେ᳚ର୍ମୂ॒ର୍ଧ୍ନା ହ॑ରା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ ।
ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ ॥ 14 ॥
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୈ॒ଵୈନ॑ଦ୍ଧରତି ॥ ଉ॒ର୍ଵ॑ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମନ୍ଵି॒ହୀତ୍ୟା॑ହ॒ ଗତ୍ୟୈ᳚ ॥ ଦେ॒ଵ॒ଗ॒ମ୍ମମ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ । ଦେ॒ଵାନେ॒ଵୈନ॑ଦ୍ଗମୟତି ॥ ଅନ॑ଧ-ସ୍ସାଦୟତି ।
ଗର୍ଭା॑ଣା॒-ନ୍ଧୃତ୍ୟା॒ ଅପ୍ର॑ପାଦାୟ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଗର୍ଭାଃ᳚ ପ୍ର॒ଜାନା॒ମପ୍ର॑ପାଦୁକାଃ । ଉ॒ପରୀ॑ଵ॒ ନିଦ॑ଧାତି । ଉ॒ପରୀ॑ଵ॒ ହି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥ 15 ॥
(ସ॒ୟୋ॒ନି॒ତ୍ଵାୟ॑ - ସ୍ଵ॒ଧାକୃ॑ତା॒ - ଽସୀତ୍ୟା॑ହ - ଦାୟା॒-ଦ୍- ଵେଦ॑ - ଭରତି - ଜାୟନ୍ତେ॒ - ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॒ - ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଦୋହନମ୍
ପୂ॒ର୍ଵେ॒ଦ୍ୟୁରି॒ଦ୍ଧ୍ମା ବ॒ର୍॒ହିଃ କ॑ରୋତି । ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାରଭ୍ୟ॑ ଗୃହୀ॒ତ୍ଵୋପ॑ଵସତି ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ୟ॒ଜ୍ଞମ॑ସୃଜତ । ତସ୍ୟୋ॒ଖେ ଅ॑ସ୍ରଗ୍ମ୍ସେତାମ୍ । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ।
ୟ-ଥ୍ସା᳚ନ୍ନାୟ୍ୟୋ॒ଖେ ଭଵ॑ତଃ ।
ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟୈ॒ଵ ତଦୁ॒ଖେ ଉପ॑ଦଧା॒ତ୍ୟ-ପ୍ର॑ସ୍ରଗ୍ମ୍ସାୟ ॥
ଶୁନ୍ଧ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒-ନ୍ଦୈଵ୍ୟା॑ୟ॒ କର୍ମ॑ଣେ ଦେଵୟ॒ଜ୍ୟାୟା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଦେ॒ଵ॒ୟ॒ଜ୍ୟାୟା॑ ଏ॒ଵୈନା॑ନି ଶୁନ୍ଧତି ॥ ମା॒ତ॒ରିଶ୍ଵ॑ନୋ ଘ॒ର୍ମୋ॑-ଽସୀତ୍ୟା॑ହ ॥ 16 ॥
ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ॒-ଵୈଁ ମା॑ତ॒ରିଶ୍ଵ॑ନୋ ଘ॒ର୍ମଃ ।
ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନାଂ॒-ଵିଁଧୃ॑ତ୍ୟୈ ॥
ଦ୍ୟୌର॑ସି ପୃଥି॒ଵ୍ୟ॑ସୀତ୍ୟା॑ହ । ଦି॒ଵଶ୍ଚ॒ ହ୍ୟେ॑ଷା ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟାଶ୍ଚ॒ ସମ୍ଭୃ॑ତା । ୟଦୁ॒ଖା ।
ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵମା॑ହ ॥ ଵି॒ଶ୍ଵଧା॑ୟା ଅସି ପର॒ମେଣ॒ ଧାମ୍ନେତ୍ୟା॑ହ । ଵୃଷ୍ଟି॒ର୍ଵୈ ଵି॒ଶ୍ଵଧା॑ୟାଃ । ଵୃଷ୍ଟି॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଦୃଗ୍ମ୍ହ॑ସ୍ଵ॒ ମା ହ୍ଵା॒ରିତ୍ୟା॑ହ॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ ॥ 17 ॥
ଵସୂ॑ନା-ମ୍ପ॒ଵିତ୍ର॑ମ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରା॒ଣା ଵୈ ଵସ॑ଵଃ ।
ତେଷାଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତ-ଦ୍ଭା॑ଗ॒ଧେୟ᳚ମ୍ । ୟ-ତ୍ପ॒ଵିତ୍ର᳚ମ୍ । ତେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ତ୍କରୋତି ॥ ଶ॒ତଧା॑ରଗ୍ମ୍ ସ॒ହସ୍ର॑ଧାର॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରା॒ଣେଷ୍ଵେ॒ଵାୟୁ॑-ର୍ଦଧାତି ସର୍ଵ॒ତ୍ଵାୟ॑ ॥ ତ୍ରି॒ଵୃ-ତ୍ପ॑ଲାଶଶା॒ଖାୟା᳚-ନ୍ଦର୍ଭ॒ମୟ॑-ମ୍ଭଵତି । ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ଵୈ ପ୍ରା॒ଣଃ । ତ୍ରି॒ଵୃତ॑ମେ॒ଵ ପ୍ରା॒ଣ-ମ୍ମ॑ଦ୍ଧ୍ୟ॒ତୋ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି ॥ 18 ॥
ସୌ॒ମ୍ୟଃ ପ॒ର୍ଣ-ସ୍ସ॑ୟୋନି॒ତ୍ଵାୟ॑ । ସା॒କ୍ଷା-ତ୍ପ॒ଵିତ୍ର॑-ନ୍ଦ॒ର୍ଭାଃ । ପ୍ରାଖ୍ସା॒ୟମଧି॒ ନିଦ॑ଧାତି । ତ-ତ୍ପ୍ରା॑ଣାପା॒ନୟୋ॑ ରୂ॒ପମ୍ । ତି॒ର୍ୟକ୍ପ୍ରା॒ତଃ । ତ-ଦ୍ଦର୍ଶ॑ସ୍ୟ ରୂ॒ପମ୍ । ଦା॒ର୍ଶ୍ୟଗ୍ଗ୍ ହ୍ୟେ॑ତଦହଃ॑ । ଅନ୍ନଂ॒-ଵୈଁ ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମାଃ᳚ ।
ଅନ୍ନ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣାଃ । ଉ॒ଭୟ॑ମେ॒ଵୋପୈ॒ତ୍ୟଜା॑ମିତ୍ଵାୟ ॥ 19 ॥
ତସ୍ମା॑ଦ॒ୟଗ୍ମ୍ ସ॒ର୍ଵତଃ॑ ପଵତେ ॥ ହୁ॒ତ-ସ୍ସ୍ତୋ॒କୋ ହୁ॒ତୋ ଦ୍ର॒ଫ୍ସ ଇତ୍ୟା॑ହ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ । ହ॒ଵିଷୋ-ଽସ୍କ॑ନ୍ଦାୟ ।
ନ ହି ହୁ॒ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାହା॑କୃତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍କନ୍ଦ॑ତି ।
ଦି॒ଵି ନାକୋ॒ ନାମା॒ଗ୍ନିଃ । ତସ୍ୟ॑ ଵି॒ପ୍ରୁଷୋ॑ ଭାଗ॒ଧେୟ᳚ମ୍ ।
ଅ॒ଗ୍ନୟେ॑ ବୃହ॒ତେ ନାକା॒ୟେତ୍ୟା॑ହ ।
ନାକ॑ମେ॒ଵାଗ୍ନି-ମ୍ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି ।
ସ୍ଵାହା॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵ୍ୟୋରେ॒ଵୈନ॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ॥ 20 ॥
ପ॒ଵିତ୍ର॑ଵ॒ତ୍ୟାନ॑ୟତି । ଅ॒ପା-ଞ୍ଚୈ॒ଵୌଷ॑ଧୀନା-ଞ୍ଚ॒ ରସ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜତି । ଅଥୋ॒ ଓଷ॑ଧୀଷ୍ଵେ॒ଵ ପ॒ଶୂ-ନ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ॥ ଅ॒ନ୍ଵା॒ରଭ୍ୟ॒ ଵାଚଂ॑-ୟଁଚ୍ଛତି ।
ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ । ଧା॒ରୟ॑ନ୍ନାସ୍ତେ । ଧା॒ରୟ॑ନ୍ତ ଇଵ॒ ହି ଦୁ॒ହନ୍ତି॑ । କାମ॑ଧୁକ୍ଷ॒ ଇତ୍ୟା॒ହାତୃ॒ତୀୟ॑ସ୍ୟୈ । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଇ॒ମାନେ॒ଵ ଲୋ॒କାନ୍. ୟଜ॑ମାନୋ ଦୁହେ ॥ 21 ॥
ଅ॒ମୂମିତି॒ ନାମ॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଭ॒ଦ୍ରମେ॒ଵାସା॒-ଙ୍କର୍ମା॒ଵିଷ୍କ॑ରୋତି ॥ ସା ଵି॒ଶ୍ଵାୟୁ॒-ସ୍ସା ଵି॒ଶ୍ଵଵ୍ୟ॑ଚା॒-ସ୍ସା ଵି॒ଶ୍ଵକ॒ର୍ମେତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ୟଂ-ଵୈଁ ଵି॒ଶ୍ଵାୟୁଃ॑ ।
ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵଵ୍ୟ॑ଚାଃ । ଅ॒ସୌ ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା ।
ଇ॒ମାନେ॒ଵୈତାଭି॑ର୍ଲୋ॒କାନ୍. ୟ॑ଥାପୂ॒ର୍ଵ-ନ୍ଦୁ॑ହେ ।
ଅଥୋ॒ ୟଥା᳚ ପ୍ରଦା॒ତ୍ରେ ପୁଣ୍ୟ॑ମା॒ଶାସ୍ତେ᳚ । ଏ॒ଵମେ॒ଵୈନା॑ ଏ॒ତଦୁପ॑ସ୍ତୌତି । ତସ୍ମା॒ତ୍-ପ୍ରାଦା॒ଦିତ୍ୟୁ॒ନ୍ନୀୟ॒ ଵନ୍ଦ॑ମାନା ଉପସ୍ତୁ॒ଵନ୍ତଃ॑ ପ॒ଶୂ-ନ୍ଦୁ॑ହନ୍ତି ॥ 22 ॥
ବ॒ହୁ ଦୁ॒ଗ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରା॑ୟ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॑ ହ॒ଵିରିତି॒ ଵାଚଂ॒-ଵିଁସୃ॑ଜତେ । ୟ॒ଥା॒ ଦେ॒ଵ॒ତମେ॒ଵ ପ୍ରସୌ॑ତି ।
ଦୈଵ୍ୟ॑ସ୍ୟ ଚ ମାନୁ॒ଷସ୍ୟ॑ ଚ॒ ଵ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତ୍ୟୈ ।
ତ୍ରିରା॑ହ । ତ୍ରିଷ॑ତ୍ୟା॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ । ଅଵା॑ଚଂ-ୟଁ॒ମୋ-ଽନ॑ନ୍ଵା-ର॒ଭ୍ୟୋତ୍ତ॑ରାଃ । ଅପ॑ରିମିତମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ନ ଦା॑ରୁପା॒ତ୍ରେଣ॑ ଦୁହ୍ୟାତ୍ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଵଦ୍ଵୈ ଦା॑ରୁପା॒ତ୍ରମ୍ ।
ୟ-ଦ୍ଦା॑ରୁପା॒ତ୍ରେଣ॑ ଦୁ॒ହ୍ୟାତ୍ ॥ 23 ॥
ୟା॒ତୟା᳚ମ୍ନା ହ॒ଵିଷା॑ ୟଜେତ । ଅଥୋ॒ ଖଲ୍ଵା॑ହୁଃ ।
ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॑ମୁଖାନି॒ ଵୈ ହ॒ଵୀଗ୍ମ୍ଷି॑ । ନେତ ଇ॑ତଃ ପୁରୋ॒ଡାଶଗ୍ମ୍॑ ହ॒ଵିଷୋ॒ ୟାମୋ॒-ଽସ୍ତୀତି॑ ।
କାମ॑ମେ॒ଵ ଦା॑ରୁପା॒ତ୍ରେଣ॑ ଦୁହ୍ୟାତ୍ ॥ ଶୂ॒ଦ୍ର ଏ॒ଵ ନ ଦୁ॑ହ୍ୟାତ୍ । ଅସ॑ତୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ସମ୍ଭୂ॑ତଃ । ୟଚ୍ଛୂ॒ଦ୍ରଃ । ଅହ॑ଵିରେ॒ଵ ତଦିତ୍ୟା॑ହୁଃ । ୟଚ୍ଛୂ॒ଦ୍ରୋ ଦୋଗ୍ଧୀତି॑ ॥ 24 ॥
ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରମେ॒ଵନ ଦୁ॑ହ୍ୟାଚ୍ଛୂ॒ଦ୍ରଃ । ତଦ୍ଧି ନୋତ୍-ପୁ॒ନନ୍ତି॑ । ୟ॒ଦା ଖଲୁ॒ ଵୈ ପ॒ଵିତ୍ର॑ମ॒ତ୍ୟେତି॑ । ଅଥ॒ ତଦ୍ଧ॒ଵିରିତି॑ ॥
ସମ୍ପୃ॑ଚ୍ୟଦ୍ଧ୍ଵ-ମୃତାଵରୀ॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ପା-ଞ୍ଚୈ॒ଵୌଷ॑ଧୀନା-ଞ୍ଚ॒ ରସ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜତି ।
ତସ୍ମା॑ଦ॒ପା-ଞ୍ଚୌଷ॑ଧୀନା-ଞ୍ଚ॒ ରସ॒ମୁପ॑ ଜୀଵାମଃ ।
ମ॒ନ୍ଦ୍ରା ଧନ॑ସ୍ୟ ସା॒ତୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ପୁଷ୍ଟି॑ମେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି ॥ ସୋମେ॑ନ॒ ତ୍ଵା-ଽଽତ॑ନ॒ଚ୍ମୀନ୍ଦ୍ରା॑ୟ॒ ଦଧୀତ୍ୟା॑ହ ॥ 25 ॥
ସୋମ॑ମେ॒ଵୈନ॑-ତ୍କରୋତି । ୟୋ ଵୈ ସୋମ॑-ମ୍ଭକ୍ଷୟି॒ତ୍ଵା ।
ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରଗ୍ମ୍ ସୋମ॒-ନ୍ନ ପିବ॑ତି । ପୁ॒ନ॒ର୍ଭକ୍ଷ୍ୟୋ᳚-ଽସ୍ୟ ସୋମପୀ॒ଥୋ ଭ॑ଵତି ॥
ସୋମଃ॒ ଖଲୁ॒ ଵୈ ସା᳚ନାଂ॒ୟ୍ୟମ୍ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସା᳚ନାଂ॒ୟ୍ୟ-ମ୍ପିବ॑ତି । ଅ॒ପୁ॒ନ॒ର୍ଭକ୍ଷ୍ୟୋ᳚-ଽସ୍ୟ ସୋମପୀ॒ଥୋ ଭ॑ଵତି । ନ ମୃ॒ନ୍ମୟେ॒ନାପି॑ଦଦ୍ଧ୍ୟାତ୍ ।
ୟ-ନ୍ମୃ॒ନ୍ମୟେ॑ନାପିଦ॒ଦ୍ଧ୍ୟାତ୍ ।
ପି॒ତୃ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ୟାତ୍ ॥ 26 ॥
ଅ॒ୟ॒ସ୍ପା॒ତ୍ରେଣ॑ ଵା ଦାରୁପା॒ତ୍ରେଣ॒ ଵା-ଽପି॑ଦଧାତି ।
ତଦ୍ଧି ସଦେ॑ଵମ୍ ॥ ଉ॒ଦ॒ନ୍ଵଦ୍- ଭ॑ଵତି । ଆପୋ॒ ଵୈ ର॑କ୍ଷୋ॒ଘ୍ନୀଃ । ରକ୍ଷ॑ସା॒-ମପ॑ହତ୍ୟୈ ॥
ଅଦ॑ସ୍ତମସି॒ ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ॒ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁଃ॑ ।
ୟ॒ଜ୍ଞାୟୈ॒ଵୈନ॒ଦଦ॑ସ୍ତ-ଙ୍କରୋତି । ଵିଷ୍ଣୋ॑ ହ॒ଵ୍ୟଗ୍ମ୍ ର॑କ୍ଷ॒ସ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ॒ ଗୁପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ ଅନ॑ଧ-ସ୍ସାଦୟତି । ଗର୍ଭା॑ଣା॒-ନ୍ଧୃତ୍ୟା॒ ଅପ୍ର॑ପାଦାୟ ।
ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଗର୍ଭାଃ᳚ ପ୍ର॒ଜାନା॒ମ ପ୍ର॑ପାଦୁକାଃ । ଉ॒ପରୀ॑ଵ॒ ନିଦ॑ଧାତି । ଉ॒ପରୀ॑ଵ॒ ହି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥ 27 ॥
(ଅ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ॒ - ଧୃତ୍ୟୈ॒ - ୟଜ॑ମାନେ ଦଧା॒ - ତ୍ୟଜା॑ମିତ୍ଵାୟ - ସ୍ଥାପୟତି - ଦୁହେ - ଦୁହନ୍ତି - ଦୁ॒ହ୍ୟା-ଦ୍- ଦୋଗ୍ଧୀତି॒ - ଦଧୀତ୍ୟା॑ହ - ସ୍ୟାଥ୍ - ସାଦୟତି॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ହଵିର୍ନିର୍ଵାପଃ
କର୍ମ॑ଣେ ଵା-ନ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॑-ଶ୍ଶକେୟ॒ମିତ୍ୟା॑ହ॒ ଶକ୍ତ୍ୟୈ᳚ ।
ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଵୈ ସନ୍ତ॑ତି॒ମନୁ॑ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ॒ଶଵୋ॒ ୟଜ॑ମାନସ୍ୟ॒ ସନ୍ତା॑ୟନ୍ତେ । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଵିଚ୍ଛି॑ତ୍ତି॒ମନୁ॑ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ॒ଶଵୋ॒ ୟଜ॑ମାନସ୍ୟ॒ ଵିଚ୍ଛି॑ଦ୍ୟନ୍ତେ ।
ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ସନ୍ତ॑ତିରସି ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ୟୈ ସ୍ତୃଣାମି॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ୟୈ ତ୍ଵା ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟେତ୍ୟାହ॑ଵ॒ନୀୟା॒-ଥ୍ସନ୍ତ॑ନୋତି । ୟଜ॑ମାନସ୍ୟ ପ୍ର॒ଜାୟୈ॑ ପଶୂ॒ନାଗ୍ମ୍ ସନ୍ତ॑ତ୍ୟୈ ॥ ଅ॒ପଃ ପ୍ରଣ॑ୟତି । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା ଵା ଆପଃ॑ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାମେ॒ଵାରଭ୍ୟ॑ ପ୍ର॒ଣୀୟ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି । ଅ॒ପଃ ପ୍ରଣ॑ୟତି । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵା ଆପଃ॑ ॥ 28 ॥
ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାରଭ୍ୟ॑ ପ୍ର॒ଣୀୟ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି । ଅ॒ପଃ ପ୍ରଣ॑ୟତି । ଵଜ୍ରୋ॒ ଵା ଆପଃ॑ । ଵଜ୍ର॑ମେ॒ଵ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟେଭ୍ୟଃ ପ୍ର॒ହୃତ୍ୟ॑ ପ୍ର॒ଣୀୟ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି । ଅ॒ପଃ ପ୍ରଣ॑ୟତି ।
ଆପୋ॒ ଵୈ ର॑କ୍ଷୋ॒ଘ୍ନୀଃ । ରକ୍ଷ॑ସା॒-ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ଅ॒ପଃ ପ୍ରଣ॑ୟତି । ଆପୋ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପ୍ରି॒ୟ-ନ୍ଧାମ॑ ।
ଦେ॒ଵାନା॑ମେ॒ଵ ପ୍ରି॒ୟ-ନ୍ଧାମ॑ ପ୍ର॒ଣୀୟ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି ॥ 29 ॥
ଅ॒ପଃ ପ୍ରଣ॑ୟତି । ଆପୋ॒ ଵୈ ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ ।
ଦେ॒ଵତା॑ ଏ॒ଵାରଭ୍ୟ॑ ପ୍ର॒ଣୀୟ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି ॥ ଵେଷା॑ୟ॒ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ଵେଷା॑ୟ॒ ହ୍ୟେ॑ନଦାଦ॒ତ୍ତେ ॥ ପ୍ରତ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟ॒ଗ୍ମ୍॒ ରକ୍ଷଃ॒ ପ୍ରତ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟା॒ ଅରା॑ତୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ରକ୍ଷ॑ସା॒-ମପ॑ହତ୍ୟୈ ॥ ଧୂର॒ସୀତ୍ୟା॑ହ । ଏ॒ଷ ଵୈ ଧୁର୍ୟୋ॒-ଽଗ୍ନିଃ । ତଂ-ୟଁଦନୁ॑ପସ୍ପୃଶ୍ୟାତୀ॒ୟାତ୍ ॥ 30 ॥
ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁ-ଞ୍ଚ॒ ୟଜ॑ମାନ-ଞ୍ଚ॒ ପ୍ରଦ॑ହେତ୍ । ଉ॒ପ॒ସ୍ପୃଶ୍ୟାତ୍ୟେ॑ତି । ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୋଶ୍ଚ॒ ୟଜ॑ମାନସ୍ୟ॒ ଚାପ୍ର॑ଦାହାୟ ॥ ଧୂର୍ଵ॒ ତଂୟୋଁ᳚-ଽସ୍ମା-ନ୍ଧୂର୍ଵ॑ତି॒ ତ-ନ୍ଧୂ᳚ର୍ଵ॒ ୟଂ-ଵଁ॒ୟ-ନ୍ଧୂର୍ଵା॑ମ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ଦ୍ଵୌ ଵାଵ ପୁରୁ॑ଷୌ । ୟ-ଞ୍ଚୈ॒ଵ ଧୂର୍ଵ॑ତି । ୟଶ୍ଚୈ॑ନ॒-ନ୍ଧୂର୍ଵ॑ତି । ତାଵୁ॒ଭୌ ଶୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ୟତି ॥ ତ୍ଵ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॑ମସି॒ ସସ୍ନି॑ତମ॒-ମ୍ପପ୍ରି॑ତମ॒-ଞ୍ଜୁଷ୍ଟ॑ତମଂ॒-ଵଁହ୍ନି॑ତମ-ନ୍ଦେଵ॒ହୂତ॑ମ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈ ତତ୍ ॥ 31 ॥
ଅହ୍ରୁ॑ତମସି ହଵି॒ର୍ଧାନ॒-ମିତ୍ୟା॒ହାନା᳚ର୍ତ୍ୟୈ ।
ଦୃଗ୍ମ୍ହ॑ସ୍ଵ॒ ମା ହ୍ଵା॒ରିତ୍ୟା॑ହ॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ ॥
ମି॒ତ୍ରସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା॒ ଚକ୍ଷୁ॑ଷା॒ ପ୍ରେକ୍ଷ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ମିତ୍ର॒ତ୍ଵାୟ॑ ।
ମା ଭେର୍ମା ସଂଵିଁ॑କ୍ଥା॒ ମା ତ୍ଵା॑ ହିଗ୍ମ୍ସିଷ॒-ମିତ୍ୟା॒ହାହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ । ୟଦ୍ଵୈ କି-ଞ୍ଚ॒ ଵାତୋ॒ ନାଭି॒ଵାତି॑ ।
ତ-ଥ୍ସର୍ଵଂ॑-ଵଁରୁଣଦେଵ॒ତ୍ୟ᳚ମ୍ ॥ ଉ॒ରୁ ଵାତା॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ଅଵା॑ରୁଣମେ॒ଵୈନ॑-ତ୍କରୋତି ॥ ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ସଵି॒ତୁଃ
ପ୍ର॑ସ॒ଵ ଇତ୍ୟା॑ହ॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ୟୈ ।
ଅ॒ଶ୍ଵିନୋ᳚-ର୍ବା॒ହୁଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ ॥ 32 ॥
ଅ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ହି ଦେ॒ଵାନା॑ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୂ ଆସ୍ତା᳚ମ୍ ।
ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ହସ୍ତା᳚ଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ॒ ୟତ୍ୟୈ᳚ । ଅ॒ଗ୍ନୟେ॒ ଜୁଷ୍ଟ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଗ୍ନୟ॑ ଏ॒ଵୈନା॒ଞ୍ଜୁଷ୍ଟଂ॒
ନିର୍ଵ॑ପତି । ତ୍ରିର୍ୟଜୁ॑ଷା । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ।
ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒ମାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ତୂ॒ଷ୍ଣୀ-ଞ୍ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥମ୍ ।
ଅପ॑ରିମିତମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ସ ଏ॒ଵମେ॒ଵାନୁ॑ପୂ॒ର୍ଵଗ୍ମ୍ ହ॒ଵୀଗ୍ମ୍ଷି॒ ନିର୍ଵ॑ପତି ॥ 33 ॥
ଇ॒ଦ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॑ମି॒ଦମୁ॑ ନ-ସ୍ସ॒ହେତ୍ୟା॑ହ॒ ଵ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତ୍ୟୈ ॥
ସ୍ଫା॒ତ୍ୟୈ ତ୍ଵା॒ ନାରା᳚ତ୍ୟା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ॒ ଗୁପ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ତମ॑ସୀଵ॒ ଵା ଏ॒ଷୋ᳚-ଽନ୍ତଶ୍ଚ॑ରତି । ୟଃ ପ॑ରୀ॒ଣହି॑ ॥ ସୁଵ॑ର॒ଭି ଵିଖ୍ୟେ॑ଷଂ-ଵୈଁଶ୍ଵାନ॒ର-ଞ୍ଜ୍ୟୋତି॒ରିତ୍ୟା॑ହ ।
ସୁଵ॑ରେ॒ଵାଭି ଵି ପ॑ଶ୍ୟତି ଵୈଶ୍ଵାନ॒ର-ଞ୍ଜ୍ୟୋତିଃ॑ ।
ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ହ॒ଵିଷି॑ ଗୃହୀ॒ତ ଉଦ॑ଵେପେତାମ୍ ॥
ଦୃଗ୍ମ୍ହ॑ନ୍ତା॒-ନ୍ଦୁର୍ୟା॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵ୍ୟୋରିତ୍ୟା॑ହ ।
ଗୃ॒ହାଣା॒-ନ୍ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵ୍ୟୋ-ର୍ଧୃତ୍ୟୈ᳚ ॥
ଉ॒ର୍ଵ॑ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମନ୍ଵି॒ହୀତ୍ୟା॑ହ॒ ଗତ୍ୟୈ᳚ ॥
ଅଦି॑ତ୍ୟାସ୍ତ୍ଵୋ॒ପସ୍ଥେ॑ ସାଦୟା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିଃ । ଅ॒ସ୍ୟା ଏ॒ଵୈନ॑ଦୁ॒ପସ୍ଥେ॑ ସାଦୟତି ॥
ଅଗ୍ନେ॑ ହ॒ଵ୍ୟଗ୍ମ୍ ର॑କ୍ଷ॒ସ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ॒ ଗୁପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ 34 ॥
(ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵା ଆପୋ॒ - ଧାମ॑ ପ୍ର॒ଣୀୟ॒ ପ୍ରଚ॑ର - ତ୍ୟତୀ॒ୟା - ଦେ॒ତ-ଦ୍- ବା॒ହୁଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ - ହ॒ଵିଗ୍ମ୍ଷି॒ ନିର୍ଵ॑ପତି॒ - ଗତ୍ୟୈ॑ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଵ୍ରୀହ୍ୟଵଘାତଃ
ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମ॑ହନ୍ନ୍ । ସୋ॑-ଽପଃ । ଅ॒ଭ୍ୟ॑ମ୍ରିୟତ ।
ତାସାଂ॒-ୟଁନ୍ମେଦ୍ଧ୍ୟଂ॑-ୟଁ॒ଜ୍ଞିୟ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଦେ॑ଵ॒ମାସୀ᳚ତ୍ । ତଦପୋଦ॑କ୍ରାମତ୍ । ତେ ଦ॒ର୍ଭା ଅ॑ଭଵନ୍ନ୍ । ୟ-ଦ୍ଦ॒ର୍ଭୈର॒ପ ଉ॑ତ୍ପୁ॒ନାତି॑ । ୟା ଏ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ୟା॑ ୟ॒ଜ୍ଞିୟା॒-ସ୍ସଦେ॑ଵା॒ ଆପଃ॑ । ତାଭି॑ରେ॒ଵୈନା॒ ଉତ୍ପୁ॑ନାତି । ଦ୍ଵାଭ୍ୟା॒ମୁତ୍ପୁ॑ନାତି ॥ 35 ॥
ଦ୍ଵି॒ପା-ଦ୍ୟଜ॑ମାନଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ ॥ ଦେ॒ଵୋ ଵ॑-ସ୍ସଵି॒ତୋତ୍-ପୁ॑ନା॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ । ସ॒ଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତ ଏ॒ଵୈନା॒ ଉତ୍ପୁ॑ନାତି । ଅଚ୍ଛି॑ଦ୍ରେଣ ପ॒ଵିତ୍ରେ॒ଣେତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟୋ-ଽଚ୍ଛି॑ଦ୍ର-ମ୍ପ॒ଵିତ୍ର᳚ମ୍ । ତେନୈ॒ଵୈନା॒ ଉତ୍ପୁ॑ନାତି । ଵସୋ॒-ସ୍ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ର॒ଶ୍ମିଭି॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରା॒ଣା ଵା ଆପଃ॑ । ପ୍ରା॒ଣା ଵସ॑ଵଃ । ପ୍ରା॒ଣା ର॒ଶ୍ମୟଃ॑ ॥ 36 ॥
ପ୍ରା॒ଣୈରେ॒ଵ ପ୍ରା॒ଣାନ୍-ଥ୍ସମ୍ପୃ॑ଣକ୍ତି । ସା॒ଵି॒ତ୍ରି॒ୟର୍ଚା ।
ସ॒ଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତ-ମ୍ମେ॒ କର୍ମା॑ସ॒ଦିତି॑ ।
ସ॒ଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତମେ॒ଵାସ୍ୟ॒ କର୍ମ॑ ଭଵତି ।
ପ॒ଚ୍ଛୋ ଗା॑ୟତ୍ରି॒ୟା ତ୍ରି॑ଷ୍ଷମୃଦ୍ଧ॒ତ୍ଵାୟ॑ ॥
ଆପୋ॑ ଦେଵୀରଗ୍ରେପୁଵୋ ଅଗ୍ରେଗୁଵ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ରୂ॒ପ-ମେ॒ଵାସା॑ମେ॒ତ-ନ୍ମ॑ହି॒ମାନଂ॒-ଵ୍ୟାଁଚ॑ଷ୍ଟେ ।
ଅଗ୍ର॑ ଇ॒ମଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ନ॑ୟ॒ତାଗ୍ରେ॑
ୟ॒ଜ୍ଞପ॑ତି॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଅଗ୍ରେ॑ ଏ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ନ॑ୟନ୍ତି ।
ଅଗ୍ରେ॑ ୟ॒ଜ୍ଞପ॑ତିମ୍ ॥ 37 ॥
ୟୁ॒ଷ୍ମାନିନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଽଵୃଣୀତ ଵୃତ୍ର॒ତୂୟେ॑ ୟୂ॒ୟମିନ୍ଦ୍ର॑ମଵୃଣୀଦ୍ଧ୍ଵଂ-ଵୃଁତ୍ର॒ତୂର୍ୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ଵୃ॒ତ୍ରଗ୍ମ୍ ହ॑ ହନି॒ଷ୍ୟନ୍ନିନ୍ଦ୍ର॒ ଆପୋ॑ ଵଵ୍ରେ ।
ଆପୋ॒ ହେନ୍ଦ୍ରଂ॑-ଵଁଵ୍ରିରେ । ସ॒ଜ୍ଞାଂ-ମେ॒ଵାସା॑ମେ॒ତ-ଥ୍ସାମା॑ନଂ॒-ଵ୍ୟାଁଚ॑ଷ୍ଟେ ॥ ପ୍ରୋକ୍ଷି॑ତା॒-ସ୍ସ୍ଥେତ୍ୟା॑ହ । ତେନାପଃ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷି॑ତାଃ ॥ ଅ॒ଗ୍ନୟେ॑ ଵୋ॒ ଜୁଷ୍ଟ॒-ମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷା᳚-ମ୍ୟ॒ଗ୍ନୀଷୋମା᳚ଭ୍ୟା॒-ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ॒ଥା॒ ଦେ॒ଵ॒ତମେ॒ଵୈନା॒-ନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି । ତ୍ରିଃ ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି । ତ୍ର୍ୟା॑ଵୃ॒ଦ୍ଧି ୟ॒ଜ୍ଞଃ ॥ 38 ॥
ଅଥୋ॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ଶୁନ୍ଧ॑ଦ୍ଧ୍ଵଂ॒
ଦୈଵ୍ୟା॑ୟ॒ କର୍ମ॑ଣେ ଦେଵୟ॒ଜ୍ୟାୟା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ଦେ॒ଵ॒ୟ॒ଜ୍ୟାୟା॑ ଏ॒ଵୈନା॑ନି ଶୁନ୍ଧତି । ତ୍ରିଃ ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି । ତ୍ର୍ୟା॑ଵୃ॒ଦ୍ଧି ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ଅଥୋ॑ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ଅଵ॑ଧୂତ॒ଗ୍ମ୍॒ ରକ୍ଷୋ-ଽଵ॑ଧୂତା॒ ଅରା॑ତୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ରକ୍ଷ॑ସା॒-ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ଅଦି॑ତ୍ୟା॒ସ୍ତ୍ଵଗ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିଃ ॥ 39 ॥
ଅ॒ସ୍ୟା ଏ॒ଵୈନ॒-ତ୍ତ୍ଵଚ॑-ଙ୍କରୋତି । ପ୍ରତି॑ ତ୍ଵା ପୃଥି॒ଵୀ ଵେ॒ତ୍ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ ॥ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ରତୀ॒ଚୀନ॑ଗ୍ରୀଵ॒-ମୁତ୍ତ॑ରଲୋ॒ମୋପ॑ସ୍ତୃଣାତି ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ ।
ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟଞ୍ଚଃ॑ ପ॒ଶଵୋ॒ ମେଧ॒ମୁପ॑ତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ୍ର॒ଜା ମୃ॒ଗ-ଙ୍ଗ୍ରାହୁ॑କାଃ । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॒ ନିଲା॑ୟତ ।
କୃଷ୍ଣୋ॑ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା । ୟ-ତ୍କୃ॑ଷ୍ଣାଜି॒ନେ ହ॒ଵିର॑ଦ୍ଧ୍ୟଵ॒ହନ୍ତି॑ । ୟ॒ଜ୍ଞାଦେ॒ଵ-ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରୟୁ॑ଙ୍କ୍ତେ । ହ॒ଵିଷୋ-ଽସ୍କ॑ନ୍ଦାୟ ॥ 40 ॥
ଅ॒ଧି॒ଷଵ॑ଣମସି ଵାନସ୍ପ॒ତ୍ୟମିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଧି॒ଷଵ॑ଣ-ମେ॒ଵୈନ॑-ତ୍କରୋତି । ପ୍ରତି॒ ତ୍ଵା-ଽଦି॑ତ୍ୟା॒ସ୍ତ୍ଵଗ୍ଵେ॒ତ୍ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ ସୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ ॥
ଅ॒ଗ୍ନେସ୍ତ॒ନୂ-ର॒ସୀତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଵା ଏ॒ଷା ତ॒ନୂଃ ।
ୟଦୋଷ॑ଧୟଃ । ଵା॒ଚୋ ଵି॒ସର୍ଜ॑ନ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ॒ଦା ହି ପ୍ର॒ଜା ଓଷ॑ଧୀନା-ମ॒ଶ୍ନନ୍ତି॑ । ଅଥ॒ ଵାଚଂ॒-ଵିଁସୃ॑ଜନ୍ତେ । ଦେ॒ଵଵୀ॑ତୟେ ତ୍ଵା ଗୃହ୍ଣା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ ॥ 41 ॥
ଦେ॒ଵତା॑ଭିରେ॒ଵୈନ॒-ଥ୍ସମ॑ର୍ଧୟତି ॥
ଅଦ୍ରି॑ରସି ଵାନସ୍ପ॒ତ୍ୟ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଗ୍ରାଵା॑ଣ-ମେ॒ଵୈନ॑-ତ୍କରୋତି ।
ସ ଇ॒ଦ-ନ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॑ ହ॒ଵ୍ୟଗ୍ମ୍ ସୁ॒ଶମି॑ ଶମି॒ଷ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ॒ ଶାନ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ ହଵି॑ଷ୍କୃ॒ଦେହୀତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ ଏ॒ଵ ଦେ॒ଵାନାଗ୍ମ୍॑ ହଵି॒ଷ୍କୃତଃ॑ । ତାନ୍. ହ୍ଵ॑ୟତି ।
ତ୍ରିର୍ହ୍ଵ॑ୟତି । ତ୍ରିଷ॑ତ୍ୟା॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ ଇଷ॒ମା ଵ॒ଦୋର୍ଜ॒ମା ଵ॒ଦେତ୍ୟା॑ହ ॥ 42 ॥
ଇଷ॑ମେ॒ଵୋର୍ଜଂ॒-ୟଁଜ॑ମାନେ ଦଧାତି ।
ଦ୍ୟୁ॒ମଦ୍ଵ॑ଦତ ଵ॒ୟଗ୍ମ୍ ସ॑ଘା॒ନ୍ତ-ଞ୍ଜେ॒ଷ୍ମେତ୍ୟା॑ହ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟାଭିଭୂତ୍ୟୈ ॥ ମନୋ᳚-ଶ୍ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଦେ॑ଵସ୍ୟ॒ ୟଜ॑ମାନସ୍ୟାସୁର॒ଘ୍ନୀ ଵାକ୍ । ୟ॒ଜ୍ଞା॒ୟୁ॒ଧେଷୁ॒ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟା-ଽଽସୀତ୍ । ତେ-ଽସୁ॑ରା॒ ୟାଵ॑ନ୍ତୋ ୟଜ୍ଞାୟୁ॒ଧାନା॑ମୁ॒ଦ୍ଵଦ॑ତା-ମୁ॒ପାଶୃ॑ଣ୍ଵନ୍ନ୍ ।
ତେ ପରା॑-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସ୍ଵାନା॒-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ୟେ॑-ଽଵ॒ସାୟ॑ ୟଜେତ । ୟାଵ॑ନ୍ତୋ-ଽସ୍ୟ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟା ୟଜ୍ଞାୟୁ॒ଧାନା॑-ମୁ॒ଦ୍ଵଦ॑ତା-ମୁପଶୃ॒ଣ୍ଵନ୍ତି॑ । ତେ ପରା॑ ଭଵନ୍ତି ।
ଉ॒ଚ୍ଚୈ-ସ୍ସ॒ମାହ॑ନ୍ତ॒ଵା ଆ॑ହ॒ ଵିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥ 43 ॥
ଵୃ॒ଙ୍କ୍ତ ଏ॑ଷାମିନ୍ଦ୍ରି॒ୟଂ-ଵୀଁ॒ର୍ୟ᳚ମ୍ । ଶ୍ରେଷ୍ଠ॑ ଏଷା-ମ୍ଭଵତି ॥ ଵ॒ର୍॒ଷ ଵୃ॑ଦ୍ଧମସି॒ ପ୍ରତି॑ ତ୍ଵା ଵ॒ର୍॒ଷଵୃ॑ଦ୍ଧଂ-ଵେଁ॒ତ୍ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ ।
ଵ॒ର୍॒ଷଵୃ॑ଦ୍ଧା॒ ଵା ଓଷ॑ଧୟଃ ।
ଵ॒ର୍॒ଷଵୃ॑ଦ୍ଧା ଇ॒ଷୀକା॒-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟୈ ।
ୟ॒ଜ୍ଞଗ୍ମ୍ ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ୟନୁ॒ ପ୍ରାଵି॑ଶନ୍ନ୍ ।
ତାନ୍ୟ॒ସ୍ନା ପ॒ଶୁଭ୍ୟୋ॑ ନି॒ରଵା॑ଦୟନ୍ତ ।
ତୁଷୈ॒ରୋଷ॑ଧୀଭ୍ୟଃ ॥ ପରା॑ପୂତ॒ଗ୍ମ୍॒ ରକ୍ଷଃ॒ ପରା॑ପୂତା॒ ଅରା॑ତୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ ॥ 44 ॥
ରକ୍ଷ॑ସା-ମ୍ଭା॒ଗୋ॑-ଽସୀତ୍ୟା॑ହ । ତୁଷୈ॑ରେ॒ଵ ରକ୍ଷାଗ୍ମ୍॑ସି ନି॒ରଵ॑ଦୟତେ । ଅ॒ପ ଉପ॑ସ୍ପୃଶତି ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ଵା॒ୟୁର୍ଵୋ॒ ଵି ଵି॑ନ॒କ୍ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ । ପ॒ଵିତ୍ରଂ॒-ଵୈଁ ଵା॒ୟୁଃ । ପୁ॒ନାତ୍ୟେ॒ଵୈନାନ୍॑ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷାଦିଵ॒ ଵା ଏ॒ତେ ପ୍ରସ୍କ॑ନ୍ଦନ୍ତି । ୟେ ଶୂର୍ପା᳚ତ୍ । ଦେ॒ଵୋ ଵ॑-ସ୍ସଵି॒ତା ହିର॑ଣ୍ୟପାଣିଃ॒ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣା॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ ।
ହ॒ଵିଷୋ-ଽସ୍କ॑ନ୍ଦାୟ । ତ୍ରିଷ୍ଫ॒ଲୀକ॑ର୍ତ॒ଵା ଆ॑ହ । ତ୍ର୍ୟା॑ଵୃ॒ଦ୍ଧି ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ଅଥୋ॑ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ ॥ 45 ॥
(ଦ୍ଵାଭ୍ୟା॒ମୁ-ତ୍ପୁ॑ନାତି - ର॒ଶ୍ମୟୋ॑ - ନୟ॒ନ୍ତ୍ୟଗ୍ରେ॑ ୟ॒ଜ୍ଞପ॑ତିଂ - ଁୟ॒ଜ୍ଞୋ - ଽଦି॑ତି॒ - ରସ୍କ॑ନ୍ଦାୟ - ଗୃହ୍ଣା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ - ଵ॒ଦେତ୍ୟା॑ହ॒ - ଵିଜି॑ତ୍ୟା॒ - ଅପ॑ହତ୍ୟା॒ - ଅସ୍କ॑ନ୍ଦାୟ॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ତଣ୍ଡୁଲପେଷଣମ୍
ଅଵ॑ଧୂତ॒ଗ୍ମ୍॒ ରକ୍ଷୋ-ଽଵ॑ଧୂତା॒ ଅରା॑ତୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ଅଦି॑ତ୍ୟା॒ସ୍ତ୍ଵଗ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିଃ । ଅ॒ସ୍ୟା ଏ॒ଵୈନ॒-ତ୍ତ୍ଵଚ॑-ଙ୍କରୋତି । ପ୍ରତି॑ ତ୍ଵା ପୃଥି॒ଵୀ ଵେ॒ତ୍ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ ।
ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ରତୀ॒ଚୀନ॑ଗ୍ରୀଵ॒-ମୁତ୍ତ॑ରଲୋ॒ମୋପ॑ସ୍ତୃଣାତି ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟଞ୍ଚଃ॑ ପ॒ଶଵୋ॒ ମେଧ॒ମୁପ॑ତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ୍ର॒ଜା ମୃ॒ଗ-ଙ୍ଗ୍ରାହୁ॑କାଃ । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॒ ନିଲା॑ୟତ ॥ 46 ॥
କୃଷ୍ଣୋ॑ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା । ୟ-ତ୍କୃ॑ଷ୍ଣାଜି॒ନେ ହ॒ଵିର॑ଧିପି॒ନଷ୍ଟି॑ । ୟ॒ଜ୍ଞାଦେ॒ଵ ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରୟୁ॑ଙ୍କ୍ତେ । ହ॒ଵିଷୋ-ଽସ୍କ॑ନ୍ଦାୟ ॥ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ସ॒ହାସ୍ତା᳚ମ୍ । ତେ ଶ॑ମ୍ୟାମା॒ତ୍ରମେକ॒ମହ॒ର୍ଵ୍ୟୈତାଗ୍ମ୍॑ ଶମ୍ୟାମା॒ତ୍ରମେକ॒ମହଃ॑ ॥ ଦି॒ଵ-ସ୍ସ୍କ॑ମ୍ଭ॒ନିର॑ସି॒ ପ୍ରତି॒ ତ୍ଵା ଽଦି॑ତ୍ୟା॒ସ୍ତ୍ଵଗ୍ଵେ॒ତ୍ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ ।
ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵ୍ୟୋ-ର୍ଵୀତ୍ୟୈ᳚ । ଧି॒ଷଣା॑-ଽସି ପର୍ଵ॒ତ୍ୟା
ପ୍ରତି॑ ତ୍ଵା ଦି॒ଵ-ସ୍ସ୍କ॑ମ୍ଭ॒ନିର୍ଵେ॒ତ୍ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ ।
ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵ୍ୟୋ-ର୍ଵିଧୃ॑ତ୍ୟୈ ॥ 47 ॥
ଧି॒ଷଣା॑-ଽସି ପାର୍ଵତେ॒ୟୀ ପ୍ରତି॑ ତ୍ଵା ପର୍ଵ॒ତିର୍ଵେ॒ତ୍ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ । ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵ୍ୟୋର୍ଧୃତ୍ୟୈ᳚ ॥ ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ସଵି॒ତୁଃ ପ୍ର॑ସ॒ଵ ଇତ୍ୟା॑ହ॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ୟୈ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୋ᳚-ର୍ବା॒ହୁଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ହି ଦେ॒ଵାନା॑ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୂ ଆସ୍ତା᳚ମ୍ । ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ହସ୍ତା᳚ଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ॒ ୟତ୍ୟୈ᳚ ।
ଅଧି॑ଵପା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ଦେ॒ଵ॒ତ-ମେ॒ଵୈନା॒ନଧି॑ ଵପତି ॥ ଧା॒ନ୍ୟ॑ମସି ଧିନୁ॒ହି ଦେ॒ଵାନିତ୍ୟା॑ହ । ଏ॒ତସ୍ୟ॒ ୟଜୁ॑ଷୋ ଵୀ॒ର୍ୟେ॑ଣ ॥ 48 ॥
ୟାଵ॒ଦେକା॑ ଦେ॒ଵତା॑ କା॒ମୟ॑ତେ॒ ୟାଵ॒ଦେକା᳚ । ତାଵ॒ଦାହୁ॑ତିଃ ପ୍ରଥତେ । ନ ହି ତଦସ୍ତି॑ । ୟତ୍ତାଵ॑ଦେ॒ଵ ସ୍ୟାତ୍ । ୟାଵ॑ଜ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ॥ ପ୍ରା॒ଣାୟ॑ ତ୍ଵା-ଽପା॒ନାୟ॒ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି । ଦୀ॒ର୍ଘାମନୁ॒ ପ୍ରସି॑ତି॒ମାୟୁ॑ଷେ ଧା॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଆୟୁ॑ରେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି ।
ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷାଦିଵ॒ ଵା ଏ॒ତାନି॒ ପ୍ରସ୍କ॑ନ୍ଦନ୍ତି । ୟାନି॑ ଦୃ॒ଷଦଃ॑ । ଦେ॒ଵୋ ଵ॑-ସ୍ସଵି॒ତା ହିର॑ଣ୍ୟପାଣିଃ॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣା॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ । ହ॒ଵିଷୋ-ଽସ୍କ॑ନ୍ଦାୟ ॥
ଅସଂ॑ଵଁପନ୍ତୀ ପିଗ୍ମ୍॑ଷା॒ଣୂନି॑ କୁରୁତା॒ଦିତ୍ୟା॑ହ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ ॥ 49 ॥
(ନିଲା॑ୟତ॒ - ଵିଧୃ॑ତ୍ୟୈ - ଵୀ॒ର୍ୟେ॑ଣ - ସ୍କନ୍ଦନ୍ତି ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - କପାଲୋପଧାନମ୍
ଧୃଷ୍ଟି॑ରସି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ୟ॒ଚ୍ଛେତ୍ୟା॑ହ॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ ॥
ଅପା᳚ଗ୍ନେ॒ ଽଗ୍ନିମା॒ମାଦ॑-ଞ୍ଜହି॒ ନିଷ୍କ୍ର॒ଵ୍ୟାଦଗ୍ମ୍॑
ସେ॒ଧା ଦେ॑ଵ॒ୟଜଂ॑-ଵଁ॒ହେତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ ଏ॒ଵାମାତ୍କ୍ର॒ଵ୍ୟାତ୍ । ତମ॑ପ॒ହତ୍ୟ॑ । ମେଦ୍ଧ୍ୟେ॒-ଽଗ୍ନୌ କ॒ପାଲ॒ମୁପ॑ଦଧାତି ॥ ନିର୍ଦ॑ଗ୍ଧ॒ଗ୍ମ୍॒ ରକ୍ଷୋ॒ ନିର୍ଦ॑ଗ୍ଧା॒ ଅରା॑ତୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ରକ୍ଷାଗ୍॑ସ୍ୟେ॒ଵ
ନିର୍ଦ॑ହତି । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଵତ୍ୟୁପ॑ଦଧାତି । ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵ ଲୋ॒କେ ଜ୍ୟୋତି॑ର୍ଧତ୍ତେ । ଅଙ୍ଗା॑ର॒ମଧି॑-ଵର୍ତୟତି ॥ 50 ॥
ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ ଏ॒ଵ ଜ୍ୟୋତି॑ର୍ଧତ୍ତେ ।
ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟମେ॒ଵାମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ଜ୍ୟୋତି॑ର୍ଧତ୍ତେ ।
ଜ୍ୟୋତି॑ଷ୍ମନ୍ତୋ-ଽସ୍ମା ଇ॒ମେ ଲୋ॒କା ଭ॑ଵନ୍ତି ।
ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ଧ୍ରୁ॒ଵମ॑ସି ପୃଥି॒ଵୀ-ନ୍ଦୃ॒ଗ୍ମ୍॒ହେତ୍ୟା॑ହ । ପୃ॒ଥି॒ଵୀମେ॒ଵୈତେନ॑ ଦୃଗ୍ମ୍ହତି ।
ଧ॒ର୍ତ୍ରମ॑ସ୍ୟ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ନ୍ଦୃ॒ଗ୍ମ୍॒ହେତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମେ॒ଵୈତେନ॑ ଦୃଗ୍ମ୍ହତି ।
ଧ॒ରୁଣ॑ମସି॒ ଦିଵ॑-ନ୍ଦୃ॒ଗ୍ମ୍॒ହେତ୍ୟା॑ହ । ଦିଵ॑ମେ॒ଵୈତେନ॑ ଦୃଗ୍ମ୍ହତି ॥ 51 ॥
ଧର୍ମା॑ସି॒ ଦିଶୋ॑ ଦୃ॒ଗ୍ମ୍॒ହେତ୍ୟା॑ହ ।
ଦିଶ॑ ଏ॒ଵୈତେନ॑ ଦୃଗ୍ମ୍ହତି । ଇ॒ମାନେ॒ଵୈତୈ-ର୍ଲୋ॒କା-ନ୍ଦୃଗ୍ମ୍॑ହତି । ଦୃଗ୍ମ୍ ହ॑ନ୍ତେ-ଽସ୍ମା ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ପ୍ର॒ଜୟା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ତ୍ରୀଣ୍ୟଗ୍ରେ॑ କ॒ପାଲା॒ନ୍ୟୁପ॑ଦଧାତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ।
ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒ମାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ।
ଏକ॒ମଗ୍ରେ॑ କ॒ପାଲ॒ମୁପ॑ଦଧାତି ।
ଏକଂ॒-ଵାଁ ଅଗ୍ରେ॑ କ॒ପାଲ॒-ମ୍ପୁରୁ॑ଷସ୍ୟ ସ॒ଭଂଵଁ॑ତି ॥ 52 ॥
ଅଥ॒ ଦ୍ଵେ । ଅଥ॒ ତ୍ରୀଣି॑ । ଅଥ॑ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ । ଅଥା॒ଷ୍ଟୌ ।
ତସ୍ମା॑ଦ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲ॒-ମ୍ପୁରୁ॑ଷସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॑ ।
ୟଦେ॒ଵ-ଙ୍କ॒ପାଲା᳚ନ୍ୟୁପ॒ ଦଧା॑ତି । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ଗ୍ମ୍॒ ସଗ୍ଗ୍ସ୍କ॑ରୋତି ।
ଆ॒ତ୍ମାନ॑ମେ॒ଵ ତ-ଥ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍କ॑ରୋତି । ତଗ୍ମ୍ ସଗ୍ଗ୍ସ୍କୃ॑ତମା॒ତ୍ମାନ᳚ମ୍ ॥ 53 ॥
ଅ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ-ଽନୁ॒ପରୈ॑ତି ॥ ୟଦ॒ଷ୍ଟାଵୁ॑ପ॒ ଦଧା॑ତି । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରି॒ୟା ତ-ଥ୍ସମ୍ମି॑ତମ୍ । ୟନ୍ନଵ॑ । ତ୍ରି॒ଵୃତା॒ ତତ୍ । ୟ-ଦ୍ଦଶ॑ । ଵି॒ରାଜା॒ ତତ୍ । ୟଦେକା॑ଦଶ । ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭା॒ ତତ୍ । ୟଦ୍ଦ୍ଵାଦ॑ଶ ॥ 54 ॥
ଜଗ॑ତ୍ୟା॒ ତତ୍ । ଛନ୍ଦ॑-ସ୍ସମ୍ମିତାନି॒ ସ ଉ॑ପ॒ଦଧ॑-ତ୍କ॒ପାଲା॑ନି । ଇ॒ମାନ୍ ଁଲୋ॒କାନ॑ନୁପୂ॒ର୍ଵ-ନ୍ଦିଶୋ॒ ଵିଧୃ॑ତ୍ୟୈ ଦୃଗ୍ମ୍ହତି । ଅଥାୟୁଃ॑ ପ୍ରା॒ଣା-ନ୍ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂନ୍. ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି । ସ॒ଜା॒ତାନ॑ସ୍ମା ଅ॒ଭିତୋ॑ ବହୁ॒ଲାନ୍ କ॑ରୋତି ॥
ଚିତ॒-ସ୍ସ୍ଥେତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ ॥
ଭୃଗୂ॑ଣା॒ମଙ୍ଗି॑ରସା॒-ନ୍ତପ॑ସା ତପ୍ୟଦ୍ଧ୍ଵ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଦେ॒ଵତା॑ନା-ମେ॒ଵୈନା॑ନି॒ ତପ॑ସା ତପତି । ତାନି॒ ତତ॒-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥି॑ତେ । ୟାନି॑ ଘ॒ର୍ମେ କ॒ପାଲା᳚ନ୍ ୟୁପଚି॒ନ୍ଵନ୍ତି॑ ଵେ॒ଧସ॒ ଇତି॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦୟ॒ର୍ଚା ଵିମୁ॑ଞ୍ଚତି । ଚତୁ॑ଷ୍ପାଦଃ ପ॒ଶଵଃ॑ । ପ॒ଶୁଷ୍ଵେ॒ଵୋପରି॑ଷ୍ଟା॒-ତ୍ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ 55 ॥
(ଵ॒ର୍ତ॒ୟ॒ତି॒ - ଦିଵ॑ମେ॒ଵୈତେନ॑ ଦୃଗ୍ମ୍ହତି - ସ॒ମ୍ଭଵ॑ତି॒ - ତଗ୍ମ୍ ସଗ୍ଗ୍ସ୍କୃ॑ତମା॒ତ୍ମାନଂ॒ - ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ - ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥି॑ତେ॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ପୁରୋଡାଶାନିଷ୍ପାଦନମ୍
ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ସଵି॒ତୁଃ ପ୍ର॑ସ॒ଵ ଇତ୍ୟା॑ହ॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ୟୈ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୋ᳚-ର୍ବା॒ହୁଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ହି ଦେ॒ଵାନା॑ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୂ ଆସ୍ତା᳚ମ୍ ।
ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ହସ୍ତା᳚ଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ॒ ୟତ୍ୟୈ᳚ ।
ସଂଵଁ॑ପା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ ଦେ॒ଵ॒ତମେ॒ଵୈନା॑ନି॒ ସଂଵଁ॑ପତି ॥ ସମାପୋ॑ ଅ॒ଦ୍ଭିର॑ଗ୍ମତ॒ ସମୋଷ॑ଧୟୋ॒ ରସେ॒ନେତ୍ୟା॑ହ । ଆପୋ॒ ଵା ଓଷ॑ଧୀ-ର୍ଜିନ୍ଵନ୍ତି । ଓଷ॑ଧୟୋ॒-ଽପୋ ଜି॑ନ୍ଵନ୍ତି ।
ଅ॒ନ୍ୟା ଵା ଏ॒ତାସା॑ମ॒ନ୍ୟା ଜି॑ନ୍ଵନ୍ତି ॥ 56 ॥
ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵମା॑ହ । ସଗ୍ମ୍ ରେ॒ଵତୀ॒-ର୍ଜଗ॑ତୀଭି॒-ର୍ମଧୁ॑ମତୀ॒-ର୍ମଧୁ॑ମତୀଭି-ସ୍ସୃଜ୍ୟଦ୍ଧ୍ଵ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଆପୋ॒ ଵୈ ରେ॒ଵତୀଃ᳚ । ପ॒ଶଵୋ॒ ଜଗ॑ତୀଃ । ଓଷ॑ଧୟୋ॒ ମଧୁ॑ମତୀଃ । ଆପ॒ ଓଷ॑ଧୀଃ ପ॒ଶୂନ୍ । ତାନେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଏକ॒ଧା ସ॒ଗ୍ମ୍॒ସୃଜ୍ୟ॑ । ମଧୁ॑ମତଃ କରୋତି ।
ଅ॒ଦ୍ଭ୍ୟଃ ପରି॒ ପ୍ରଜା॑ତା-ସ୍ସ୍ଥ॒ ସମ॒ଦ୍ଭିଃ ପୃ॑ଚ୍ୟଦ୍ଧ୍ଵ॒ମିତି॑ ପ॒ର୍ୟାପ୍ଲା॑ଵୟତି ।
ୟଥା॒ ସୁଵୃ॑ଷ୍ଟ ଇ॒ମାମ॑ନୁ ଵି॒ସୃତ୍ୟ॑ ॥ 57 ॥
ଆପ॒ ଓଷ॑ଧୀର୍ମ॒ହୟ॑ନ୍ତି । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ ॥
ଜନ॑ୟତ୍ୟୈ ତ୍ଵା॒ ସଂୟୌଁ॒ମୀତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵୈତେନ॑ ଦାଧାର । ଅ॒ଗ୍ନୟେ᳚ ତ୍ଵା॒-ଽଗ୍ନୀଷୋମା᳚ଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ॒ ଵ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତ୍ୟୈ । ମ॒ଖସ୍ୟ॒ ଶିରୋ॒-ଽସୀତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ମ॒ଖଃ । ତସ୍ୟୈ॒ତଚ୍ଛିରଃ॑ । ୟ-ତ୍ପୁ॑ରୋ॒ଡାଶଃ॑ । ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵମା॑ହ ॥ 58 ॥
ଘ॒ର୍ମୋ॑-ଽସି ଵି॒ଶ୍ଵାୟୁ॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ଵିଶ୍ଵ॑ମେ॒ଵାୟୁ॒-ର୍ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି । ଉ॒ରୁ ପ୍ର॑ଥସ୍ଵୋ॒ରୁ ତେ॑ ୟ॒ଜ୍ଞପ॑ତିଃ ପ୍ରଥତା॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ୟଜ॑ମାନମେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜୟା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ ପ୍ରଥୟତି । ତ୍ଵଚ॑-ଙ୍ଗୃହ୍ଣୀ॒ଷ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ ।
ସର୍ଵ॑ମେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସତ॑ନୁ-ଙ୍କରୋତି । ଅଥା॒ପ ଆ॒ନୀୟ॒ ପରି॑ ମାର୍ଷ୍ଟି । ମା॒ଗ୍ମ୍॒ସ ଏ॒ଵ ତ-ତ୍ତ୍ଵଚ॑-ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମା᳚-ତ୍ତ୍ଵ॒ଚା ମା॒ଗ୍ମ୍॒ସ-ଞ୍ଛ॒ନ୍ନମ୍ ॥
ଘ॒ର୍ମୋ ଵା ଏ॒ଷୋ-ଽଶା᳚ନ୍ତଃ ॥ 59 ॥
ଅ॒ର୍ଧ॒ମା॒ସେ᳚-ଽର୍ଧମାସେ॒ ପ୍ରଵୃ॑ଜ୍ୟତେ । ୟ-ତ୍ପୁ॑ରୋ॒ଡାଶଃ॑ । ସ ଈ᳚ଶ୍ଵ॒ରୋ ୟଜ॑ମାନଗ୍ମ୍ ଶୁ॒ଚା ପ୍ର॒ଦହଃ॑ । ପର୍ୟ॑ଗ୍ନି କରୋତି । ପ॒ଶୁମେ॒ଵୈନ॑ମକଃ । ଶାନ୍ତ୍ୟା॒ ଅପ୍ର॑ଦାହାୟ । ତ୍ରିଃ ପର୍ୟ॑ଗ୍ନି କରୋତି ।
ତ୍ର୍ୟା॑ଵୃ॒ଦ୍ଧି ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ଅଥୋ॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ ॥
ଅ॒ନ୍ତରି॑ତ॒ଗ୍ମ୍॒ ରକ୍ଷୋ॒-ଽନ୍ତରି॑ତା॒ ଅରା॑ତୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ॥ 60 ॥
ରକ୍ଷ॑ସା-ମ॒ନ୍ତର୍ହି॑ତ୍ୟୈ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶଂ॒-ଵାଁ ଅଧି॑ଶ୍ରିତ॒ଗ୍ମ୍॒ ରକ୍ଷାଗ୍॑ସ୍ୟଜିଘାଗ୍ମ୍ସନ୍ନ୍ ।
ଦି॒ଵି ନାକୋ॒ ନାମା॒ଗ୍ନୀ ର॑କ୍ଷୋ॒ହା । ସ ଏ॒ଵାସ୍ମା॒-ଦ୍ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ୟପା॑ହନ୍ନ୍ । ଦେ॒ଵସ୍ତ୍ଵା॑ ସଵି॒ତା ଶ୍ର॑ପୟ॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ । ସ॒ଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତ ଏ॒ଵୈନଗ୍ଗ୍॑ ଶ୍ରପୟତି । ଵର୍ଷି॑ଷ୍ଠେ॒ ଅଧି॒ ନାକ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ଅ॒ଗ୍ନିସ୍ତେ॑ ତ॒ନୁଵ॒-ମ୍ମା-ଽତି॑ ଧା॒ଗିତ୍ୟା॒ହାନ॑ତିଦାହାୟ । ଅଗ୍ନେ॑ ହ॒ଵ୍ୟଗ୍ମ୍ ର॑କ୍ଷ॒ସ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ॒ ଗୁପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ 61 ॥
ଅଵି॑ଦହନ୍ତ-ଶ୍ଶ୍ରପୟ॒ତେତି॒ ଵାଚଂ॒-ଵିଁସୃ॑ଜତେ ।
ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵ ହ॒ଵୀଗ୍ଷ୍ୟ॑ଭି-ଵ୍ୟା॒ହୃତ୍ୟ॒ ପ୍ରତ॑ନୁତେ ।
ପୁ॒ରୋ॒ରୁଚ॒ମଵି॑ଦାହାୟ॒ ଶୃତ୍ୟୈ॑ କରୋତି ॥ ମ॒ସ୍ତିଷ୍କୋ॒ ଵୈ ପୁ॑ରୋ॒ଡାଶଃ॑ । ତଂ-ୟଁନ୍ନାଭି॑ଵା॒ସୟେ᳚ତ୍ । ଆ॒ଵିର୍ମ॒ସ୍ତିଷ୍କ॑-ସ୍ସ୍ୟାତ୍ । ଅ॒ଭିଵା॑ସୟତି ।
ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଗୁହା॑ ମ॒ସ୍ତିଷ୍କଃ॑ । ଭସ୍ମ॑ନା॒-ଽଭି ଵା॑ସୟତି ।
ତସ୍ମା᳚-ନ୍ମା॒ଗ୍ମ୍॒ସେନାସ୍ଥି॑ ଛ॒ନ୍ନମ୍ ॥ 62 ॥
ଵେ॒ଦେନା॒ଭି ଵା॑ସୟତି । ତସ୍ମା॒-ତ୍କେଶୈ॒-ଶ୍ଶିର॑-ଶ୍ଛ॒ନ୍ନମ୍ ।
ଅଖ॑ଲତିଭାଵୁକୋ ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ପ॒ଶୋର୍ଵୈ ପ୍ର॑ତି॒ମା ପୁ॑ରୋ॒ଡାଶଃ॑ । ସ ନାୟ॒ଜୁଷ୍କ॑-ମଭି॒ଵାସ୍ୟଃ॑ । ଵୃଥେ॑ଵ ସ୍ୟାତ୍ । ଈ॒ଶ୍ଵ॒ରା ୟଜ॑ମାନସ୍ୟ ପ॒ଶଵଃ॒ ପ୍ରମେ॑ତୋଃ ॥ ସ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ପୃଚ୍ୟ॒ସ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରା॒ଣା ଵୈ ବ୍ରହ୍ମ॑ ॥ 63 ॥
ପ୍ରା॒ଣାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ । ପ୍ରା॒ଣୈରେ॒ଵ ପ॒ଶୂନ୍ଥ୍
ସମ୍ପୃ॑ଣକ୍ତି । ନ ପ୍ର॒ମାୟୁ॑କା ଭଵନ୍ତି । ୟଜ॑ମାନୋ॒ ଵୈ ପୁ॑ରୋ॒ଡାଶଃ॑ । ପ୍ର॒ଜା ପ॒ଶଵଃ॒ ପୁରୀ॑ଷମ୍ ।
ୟଦେ॒ଵମ॑ଭି ଵା॒ସୟ॑ତି । ୟଜ॑ମାନମେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜୟା॑ ପ॒ଶୁଭି॒-ସ୍ସମ॑ର୍ଧୟତି ॥ ଦେ॒ଵା ଵୈ ହ॒ଵି-ର୍ଭୃ॒ତ୍ଵା-ଽବ୍ରୁ॑ଵନ୍ନ୍ । କସ୍ମି॑ନ୍ନି॒ଦ-ମ୍ମ୍ର॑କ୍ଷ୍ୟାମହ॒ ଇତି॑ ।
ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିର॑ବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 64 ॥
ମୟି॑ ତ॒ନୂ-ସ୍ସନ୍ନିଧ॑ଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଅ॒ହଂ-ଵଁ॒ସ୍ତ-ଞ୍ଜ॑ନୟିଷ୍ୟାମି । ୟସ୍ମି॑-ନ୍ମ୍ର॒କ୍ଷ୍ୟଦ୍ଧ୍ଵ॒ ଇତି॑ । ତେ ଦେ॒ଵା ଅ॒ଗ୍ନୌ ତ॒ନୂ-ସ୍ସ-ନ୍ନ୍ୟ॑ଦଧତ । ତସ୍ମା॑ଦାହୁଃ ।
ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତା॒ ଇତି॑ । ସୋ-ଽଙ୍ଗା॑ରେଣା॒ପଃ ।
ଅ॒ଭ୍ୟ॑ପାତୟତ୍ । ତତ॑ ଏକ॒ତୋ॑-ଽଜାୟତ ।
ସ ଦ୍ଵି॒ତୀୟ॑ମ॒ଭ୍ୟ॑ପାତୟତ୍ ॥ 65 ॥
ତତୋ᳚ ଦ୍ଵି॒ତୋ॑-ଽଜାୟତ । ସ ତୃ॒ତୀୟ॑-ମ॒ଭ୍ୟ॑ପାତୟତ୍ ।
ତତ॑-ସ୍ତ୍ରି॒ତୋ॑-ଽଜାୟତ । ୟଦ॒ଦ୍ଭ୍ୟୋ-ଽଜା॑ୟନ୍ତ । ତଦା॒ପ୍ୟାନା॑ମାପ୍ୟ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟଦା॒ତ୍ମଭ୍ୟୋ ଽଜା॑ୟନ୍ତ ।
ତଦା॒ତ୍ମ୍ୟାନା॑-ମାତ୍ମ୍ୟ॒ତ୍ଵମ୍ ॥ ତେ ଦେ॒ଵା ଆ॒ପ୍ୟେଷ୍ଵ॑ମୃଜତ । ଆ॒ପ୍ୟା ଅ॑ମୃଜତ॒ ସୂର୍ୟା᳚ଭ୍ୟୁଦିତେ । ସୂର୍ୟା᳚ଭ୍ୟୁଦିତ॒-ସ୍ସୂର୍ୟା॑ଭିନିମ୍ରୁକ୍ତେ ॥ 66 ॥
ସୂର୍ୟା॑ଭିନିମ୍ରୁକ୍ତଃ କୁନ॒ଖିନି॑ । କୁ॒ନ॒ଖୀ ଶ୍ୟା॒ଵଦ॑ତି । ଶ୍ୟା॒ଵଦ॑ନ୍ନଗ୍ରଦିଧି॒ଷୌ । ଅ॒ଗ୍ର॒ଦି॒ଧି॒ଷୁଃ ପ॑ରିଵି॒ତ୍ତେ । ପ॒ରି॒ଵି॒ତ୍ତୋ ଵୀ॑ର॒ହଣି॑ । ଵୀ॒ର॒ହା ବ୍ର॑ହ୍ମ॒ହଣି॑ ।
ତଦ୍ବ୍ର॑ହ୍ମ॒ହଣ॒-ନ୍ନାତ୍ୟ॑ଚ୍ୟଵତ । ଅ॒ନ୍ତ॒ର୍ଵେ॒ଦି ନିନ॑ୟ॒ତ୍ୟଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ । ଉଲ୍ମୁ॑କେନା॒ଭି ଗୃ॑ହ୍ଣାତି ଶୃତ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ଶୃ॒ତକା॑ମା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ 67 ॥
(ଅ॒ନ୍ୟା ଜି॑ନ୍ଵନ୍-ତ୍ୟନୁଵି॒ସୃତ୍ୟୈ॒-ଵମା॒-ହାଶା᳚ନ୍ତ-ଆହ॒-ଗୁପ୍ତ୍ୟୈ॑-ଛ॒ନ୍ନଂ - ବ୍ରହ୍ମା᳚-ବ୍ରଵୀ-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ତୀୟ॑ମ॒ଭ୍ୟ॑ପାତୟ॒-ଥ୍ସୂର୍ୟା॑ଭିନିମ୍ରୁକ୍ତେ-ଦେ॒ଵାଃ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଵେଦିକରଣମ୍
ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ସଵି॒ତୁଃ ପ୍ର॑ସ॒ଵ ଇତି॒ ସ୍ଫ୍ୟମାଦ॑ତ୍ତେ॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ୟୈ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୋ᳚-ର୍ବା॒ହୁଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ହି ଦେ॒ଵାନା॑ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୂ ଆସ୍ତା᳚ମ୍ । ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ହସ୍ତା᳚ଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ॒ ୟତ୍ୟୈ᳚ ॥ ଆଦ॑ଦ॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ୟ ବା॒ହୁର॑ସି॒ ଦକ୍ଷି॑ଣ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ୟମେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି । ସ॒ହସ୍ର॑ଭୃଷ୍ଟି-ଶ୍ଶ॒ତତେ॑ଜା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ରୂ॒ପମେ॒ଵାସ୍ୟୈ॒ତ-ନ୍ମ॑ହି॒ମାନଂ॒-ଵ୍ୟାଁଚ॑ଷ୍ଟେ ॥
ଵା॒ୟୁର॑ସି ତି॒ଗ୍ମତେ॑ଜା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ତେଜୋ॒ ଵୈ ଵା॒ୟୁଃ ॥ 68 ॥
ତେଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି ॥ ଵି॒ଷାଦ୍ଵୈ ନାମା॑ସୁ॒ର ଆ॑ସୀତ୍ । ସୋ॑-ଽବିଭେତ୍ । ୟ॒ଜ୍ଞେନ॑ ମା ଦେ॒ଵା ଅ॒ଭିଭ॑ଵିଷ୍ୟ॒ନ୍ତୀତି॑ । ସ ପୃ॑ଥି॒ଵୀମ॒ଭ୍ୟ॑ଵମୀତ୍ । ସା ଽମେ॒ଦ୍ଧ୍ୟା ଽଭ॑ଵତ୍ । ଅଥୋ॒ ୟଦିନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମହନ୍ନ୍॑ । ତସ୍ୟ॒ ଲୋହି॑ତ-ମ୍ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॒ ଵ୍ୟ॑ଧାଵତ୍ । ସା ଽମେ॒ଦ୍ଧ୍ୟା ଽଭ॑ଵତ୍ ।
ପୃଥି॑ଵି ଦେଵୟଜ॒ନୀତ୍ୟା॑ହ ॥ 69 ॥
ମେଦ୍ଧ୍ୟା॑ମେ॒ଵୈନା᳚-ନ୍ଦେଵ॒ୟଜ॑ନୀ-ଙ୍କରୋତି ।
ଓଷ॑ଦ୍ଧ୍ୟାସ୍ତେ॒ ମୂଲ॒-ମ୍ମା ହିଗ୍ମ୍॑ସିଷ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଓଷ॑ଧୀନା॒-ମହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ॥ ଵ୍ର॒ଜ-ଙ୍ଗ॑ଚ୍ଛ ଗୋ॒ସ୍ଥାନ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଛନ୍ଦାଗ୍ମ୍॑ସି॒ ଵୈ ଵ୍ର॒ଜୋ ଗୋ॒ସ୍ଥାନଃ॑ । ଛନ୍ଦାଗ୍॑ସ୍ୟେ॒ଵାସ୍ମୈ᳚ ଵ୍ର॒ଜ-ଙ୍ଗୋ॒ସ୍ଥାନ॑-ଙ୍କରୋତି ॥ ଵର୍ଷ॑ତୁ ତେ॒ ଦ୍ୟୌରିତ୍ୟା॑ହ ।
ଵୃଷ୍ଟି॒ର୍ଵୈ ଦ୍ୟୌଃ । ଵୃଷ୍ଟି॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ବ॒ଧା॒ନ ଦେ॑ଵ ସଵିତଃ ପର॒ମସ୍ୟା᳚-ମ୍ପରା॒ଵତୀତ୍ୟା॑ହ ॥ 70 ॥
ଦ୍ଵୌ ଵାଵ ପୁରୁ॑ଷୌ । ୟ-ଞ୍ଚୈ॒ଵ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॑ । ୟଶ୍ଚୈ॑ନ॒-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॑ । ତାଵୁ॒ଭୌ ବ॑ଦ୍ଧ୍ନାତି ପର॒ମସ୍ୟା᳚-ମ୍ପରା॒ଵତି॑ ଶ॒ତେନ॒ ପାଶୈଃ᳚ । ୟୋ᳚-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ୟ-ଞ୍ଚ॑ ଵ॒ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମସ୍ତମତୋ॒ ମା ମୌ॒ଗିତ୍ୟା॒ହାନି॑ମ୍ରୁକ୍ତ୍ୟୈ ॥
ଅ॒ରରୁ॒ର୍ଵୈ ନାମା॑ସୁ॒ର ଆ॑ସୀତ୍ ।
ସ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟାମୁପ॑ମ୍ଲୁପ୍ତୋ-ଽଶୟତ୍ ।
ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅପ॑ହତୋ॒-ଽରରୁଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଇତି॑ ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଅପା᳚ଘ୍ନନ୍ନ୍ । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟୋ॒ ଵା ଅ॒ରରୁଃ॑ । ଅପ॑ହତୋ॒-ଽରରୁଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଇତି॒ ୟଦାହ॑ ॥ 71 ॥
ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟମେ॒ଵ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟା ଅପ॑ହନ୍ତି । ତେ॑-ଽମନ୍ୟନ୍ତ ।
ଦିଵଂ॒-ଵାଁ ଅ॒ୟମି॒ତଃ ପ॑ତିଷ୍ୟ॒ତୀତି॑ ।
ତମ॒ରରୁ॑ସ୍ତେ॒ ଦିଵ॒-ମ୍ମା ସ୍କା॒ନିତି॑ ଦି॒ଵଃ ପର୍ୟ॑ବାଧନ୍ତ । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟୋ॒ ଵା ଅ॒ରରୁଃ॑ । ଅ॒ରରୁ॑ସ୍ତେ॒ ଦିଵ॒-ମ୍ମା ସ୍କା॒ନିତି॒ ୟଦାହ॑ । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟମେ॒ଵ ଦି॒ଵଃ ପରି॑ବାଧତେ ।
ସ୍ତ॒ମ୍ବ॒ ୟ॒ଜୁର୍-ହ॑ରତି । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ୟା ଏ॒ଵ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟ॒-ମପ॑ହନ୍ତି । ଦ୍ଵି॒ତୀୟଗ୍ମ୍॑ ହରତି ॥ 72 ॥
ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷାଦେ॒ଵୈନ॒-ମପ॑ହନ୍ତି । ତୃ॒ତୀୟଗ୍ମ୍॑ ହରତି । ଦି॒ଵ ଏ॒ଵୈନ॒-ମପ॑ହନ୍ତି । ତୂ॒ଷ୍ଣୀ-ଞ୍ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥଗ୍ମ୍ ହ॑ରତି । ଅପ॑ରିମିତାଦେ॒ଵୈନ॒-ମପ॑ହନ୍ତି ॥ ଅସୁ॑ରାଣାଂ॒-ଵାଁ ଇ॒ୟମଗ୍ର॑ ଆସୀତ୍ । ୟାଵ॒ଦାସୀ॑ନଃ ପରା॒ ପଶ୍ୟ॑ତି ।
ତାଵ॑-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ତେ ଦେ॒ଵା ଅ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ ।
ଅସ୍ତ୍ଵେ॒ଵ ନୋ॒-ଽସ୍ୟାମପୀତି॑ ॥ 73 ॥
କ୍ୟ॑ନ୍ନୋ ଦାସ୍ୟ॒ଥେତି॑ । ୟାଵ॑ଥ୍ସ୍ଵ॒ୟ-ମ୍ପ॑ରିଗୃହ୍ଣୀ॒ଥେତି॑ ।
ତେ ଵସ॑ଵ॒ସ୍ତ୍ଵେତି॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ ପର୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣନ୍ନ୍ । ରୁ॒ଦ୍ରାସ୍ତ୍ଵେତି॑ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟା-ସ୍ତ୍ଵେତ୍ୟୁ॑ତ୍ତର॒ତଃ । ତେ᳚-ଽଗ୍ନିନା॒ ପ୍ରାଞ୍ଚୋ॑-ଽଜୟନ୍ନ୍ । ଵସୁ॑ଭି-ର୍ଦକ୍ଷି॒ଣା ।
ରୁ॒ଦ୍ରୈଃ ପ୍ର॒ତ୍ୟଞ୍ଚଃ॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟୈରୁଦ॑ଞ୍ଚଃ ।
ୟସ୍ୟୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷୋ॒ ଵେଦି॑-ମ୍ପରି ଗୃ॒ହ୍ଣନ୍ତି॑ ॥ 74 ॥
ଭଵ॑ତ୍ୟା॒ତ୍ମନା᳚ । ପରା᳚-ଽସ୍ୟ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟୋ ଭଵତି ॥
ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ସଵି॒ତୁ-ସ୍ସ॒ଵ ଇତ୍ୟା॑ହ॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ୟୈ ।
କର୍ମ॑ କୃଣ୍ଵନ୍ତି ଵେ॒ଧସ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ଷି॒ତଗ୍ମ୍ ହି କର୍ମ॑ କ୍ରି॒ୟତେ᳚ । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ୟୈ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑-ଞ୍ଚାମେ॒ଦ୍ଧ୍ୟ-ଞ୍ଚ॒ ଵ୍ୟୁଦ॑କ୍ରାମତାମ୍ । ପ୍ରା॒ଚୀନ॑-ମୁଦୀ॒ଚୀନ॒-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ୟ᳚ମ୍ । ପ୍ର॒ତୀ॒ଚୀନ॑-ନ୍ଦକ୍ଷି॒ଣା ଽମେ॒ଦ୍ଧ୍ୟମ୍ ।
ପ୍ରାଚୀ॒ମୁଦୀ॑ଚୀ-ମ୍ପ୍ରଵ॒ଣା-ଙ୍କ॑ରୋତି ।
ମେଦ୍ଧ୍ୟା॑ମେ॒ଵୈନା᳚-ନ୍ଦେଵ॒ୟଜ॑ନୀ-ଙ୍କରୋତି ॥ 75 ॥
ପ୍ରାଞ୍ଚୌ॑ ଵେଦ୍ୟ॒ଗ୍ମ୍॒ ସାଵୁନ୍ନ॑ୟତି । ଆ॒ହ॒ଵ॒ନୀୟ॑ସ୍ୟ॒ ପରି॑ଗୃହୀତ୍ୟୈ । ପ୍ର॒ତୀଚୀ॒ ଶ୍ରୋଣୀ᳚ । ଗାର୍ହ॑ପତ୍ୟସ୍ୟ॒ ପରି॑ଗୃହୀତ୍ୟୈ । ଅଥୋ॑ ମିଥୁନ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ଉଦ୍ଧ॑ନ୍ତି । ୟଦେ॒ଵାସ୍ୟା॑ ଅମେ॒ଦ୍ଧ୍ୟମ୍ । ତଦପ॑ହନ୍ତି । ଉଦ୍ଧ॑ନ୍ତି ।
ତସ୍ମା॒ଦୋଷ॑ଧୟଃ॒ ପରା॑ଭଵନ୍ତି ॥ 76 ॥
ମୂଲ॑-ଞ୍ଛିନତ୍ତି । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟସ୍ୟୈ॒ଵ ମୂଲ॑-ଞ୍ଛିନତ୍ତି ।
ମୂଲଂ॒-ଵାଁ ଅ॑ତି॒ତିଷ୍ଠ॒-ଦ୍ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ୟନୂ-ତ୍ପି॑ପତେ । ୟଦ୍ଧସ୍ତେ॑ନ ଛି॒ନ୍ଦ୍ୟାତ୍ । କୁ॒ନ॒ଖିନୀଃ᳚ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସ୍ୟୁଃ॑ । ସ୍ଫ୍ୟେନ॑ ଛିନତ୍ତି । ଵଜ୍ରୋ॒ ଵୈ ସ୍ଫ୍ୟଃ ।
ଵଜ୍ରେ॑ଣୈ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞା-ଦ୍ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ୟପ॑ହନ୍ତି । ପି॒ତୃ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟା ଽତି॑ଖାତା । ଇୟ॑ତୀ-ଙ୍ଖନତି ॥ 77 ॥
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନା ୟଜ୍ଞମୁ॒ଖେନ॒ ସମ୍ମି॑ତାମ୍ ॥ ଵେଦି॑ର୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॒ ନିଲା॑ୟତ । ତା-ଞ୍ଚ॑ତୁରଙ୍ଗୁ॒ଲେ ଽନ୍ଵ॑ଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା᳚ଚ୍ଚତୁରଙ୍ଗୁ॒ଲ-ଙ୍ଖେୟା᳚ ।
ଚ॒ତୁ॒ରଙ୍ଗୁ॒ଲ-ଙ୍ଖ॑ନତି । ଚ॒ତୁ॒ର॒ଙ୍ଗୁ॒ଲେ ହ୍ୟୋଷ॑ଧୟଃ ପ୍ରତି॒ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତି ।
ଆପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାୟୈ॑ ଖନତି । ୟଜ॑ମାନମେ॒ଵ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା-ଙ୍ଗ॑ମୟତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତୋ ଵର୍ଷୀ॑ୟସୀ-ଙ୍କରୋତି ।
ଦେ॒ଵ॒ୟଜ॑ନସ୍ୟୈ॒ଵ ରୂ॒ପମ॑କଃ ॥ 78 ॥
ପୁରୀ॑ଷଵତୀ-ଙ୍କରୋତି । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ପ॒ଶଵଃ॒ ପୁରୀ॑ଷମ୍ ।
ପ୍ର॒ଜୟୈ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପ॒ଶୁଭିଃ॒ ପୁରୀ॑ଷଵନ୍ତ-ଙ୍କରୋତି । ଉତ୍ତ॑ର-ମ୍ପରିଗ୍ରା॒ହ-ମ୍ପରି॑ଗୃହ୍ଣାତି । ଏ॒ତାଵ॑ତୀ॒ ଵୈ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ । ୟାଵ॑ତୀ॒ ଵେଦିଃ॑ । ତସ୍ୟା॑ ଏ॒ତାଵ॑ତ ଏ॒ଵ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟ-ନ୍ନି॒ର୍ଭଜ୍ୟ॑ । ଆ॒ତ୍ମନ॒ ଉତ୍ତ॑ର-ମ୍ପରିଗ୍ରା॒ହ-ମ୍ପରି॑ଗୃହ୍ଣାତି ।
ଋ॒ତ-ମ॑ସ୍ୟୃତ॒ସଦ॑ନ-ମସ୍ୟୃତ॒ଶ୍ରୀର॒ସୀତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈ ତତ୍ ॥ 79 ॥
କ୍ରୂ॒ରମି॑ଵ॒ ଵା ଏ॒ତ-ତ୍କ॑ରୋତି । ୟଦ୍ଵେଦି॑-ଙ୍କ॒ରୋତି॑ ।
ଧା ଅ॑ସି ସ୍ଵ॒ଧା ଅ॒ସୀତି॑ ୟୋୟୁପ୍ୟତେ॒ ଶାନ୍ତ୍ୟୈ᳚ ।
ଉ॒ର୍ଵୀ ଚାସି॒ ଵସ୍ଵୀ॑ ଚା॒ସୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଉ॒ର୍ଵୀମେ॒ଵୈନାଂ॒-ଵଁସ୍ଵୀ᳚-ଙ୍କରୋତି ।
ପୁ॒ରା କ୍ରୂ॒ରସ୍ୟ॑ ଵି॒ସୃପୋ॑ ଵିରଫ୍ଶି॒ନ୍ନିତ୍ୟା॑ହ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ଉ॒ଦା॒ଦାୟ॑ ପୃଥି॒ଵୀ-ଞ୍ଜୀ॒ରଦା॑ନୁ॒ର୍ୟାମୈର॑ୟ-ଞ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସି ସ୍ଵ॒ଧାଭି॒ରିତ୍ୟା॑ହ ।
ୟଦେ॒ଵାସ୍ୟା॑ ଅମେ॒ଦ୍ଧ୍ୟମ୍ । ତଦ॑ପ॒ହତ୍ୟ॑ ।
ମେଦ୍ଧ୍ୟା᳚-ନ୍ଦେଵ॒ୟଜ॑ନୀ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ॥ 80 ॥
ୟଦ॒ଦଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସି॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ᳚ମ୍ । ତଦ॒ସ୍ୟାମେର॑ୟତି ।
ତା-ନ୍ଧୀରା॑ସୋ ଅନୁ॒ଦୃଶ୍ୟ॑ ୟଜନ୍ତ॒ ଇତ୍ୟା॒ହାନୁ॑ଖ୍ୟାତ୍ୟୈ ॥ ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ଣୀ॒ରାସା॑ଦୟ । ଇ॒ଦ୍ଧ୍ମାବ॒ର୍॒ହି-ରୁପ॑ସାଦୟ । ସ୍ରୁ॒ଵ-ଞ୍ଚ॒ ସ୍ରୁଚ॑ଶ୍ଚ॒ ସମ୍ମୃ॑ଡ୍ଢି । ପତ୍ନୀ॒ଗ୍ମ୍॒ ସନ୍ନ॑ହ୍ୟ । ଆଜ୍ୟେ॑ନୋ॒ଦେହୀତ୍ୟା॑ହାନୁପୂ॒ର୍ଵତା॑ୟୈ । ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ଣୀ॒ରାସା॑ଦୟତି । ଆପୋ॒ ଵୈ ର॑କ୍ଷୋ॒ଘ୍ନୀଃ ॥ 81 ॥
ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ସ୍ଫ୍ୟସ୍ୟ॒ ଵର୍ତ୍ମନ୍᳚-ଥ୍ସାଦୟତି । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ୟୈ । ଉ॒ଵାଚ॒ ହାସି॑ତୋ ଦୈଵ॒ଲଃ । ଏ॒ତାଵ॑ତୀ॒ର୍ଵା ଅ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କ ଆପ॑ ଆସନ୍ନ୍ ।
ୟାଵ॑ତୀଃ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ଣୀ॒ରିତି॑ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ବ॒ହ୍ଵୀରା॒ସାଦ୍ୟାଃ᳚ । ସ୍ଫ୍ୟମୁ॒ଦସ୍ୟନ୍ନ୍॑ । ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ୟାତ୍ତ-ନ୍ଧ୍ୟା॑ୟେତ୍ । ଶୁ॒ଚୈଵୈନ॑-ମର୍ପୟତି ॥ 82 ॥
(ଵୈ ଵା॒ୟୁ - ରା॑ହ - ପରା॒ଵତୀତ୍ୟା॒ହା - ହ॑ - ଦ୍ଵି॒ତୀୟଗ୍ମ୍॑ ହର॒ - ତୀତି॑ - ପରିଗୃ॒ହ୍ଣନ୍ତି॑ - ଦେଵ॒ୟଜ॑ନୀ-ଙ୍କରୋତି - ଭଵନ୍ତି - ଖନତ୍ୟ - କ - ରେ॒ତତ୍ - କୃ॒ତ୍ଵା - ର॑କ୍ଷୋ॒ଘ୍ନୀ - ର॑ର୍ପୟତି) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଇଧ୍ମାବର୍ହି-ସ୍ସାଦନମ୍
ଵଜ୍ରୋ॒ ଵୈ ସ୍ଫ୍ୟଃ । ୟଦ॒ନ୍ଵଞ୍ଚ॑-ନ୍ଧା॒ରୟେ᳚ତ୍ । ଵଜ୍ରେ᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁଃ, କ୍ଷ॑ଣ୍ଵୀତ । ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ତି॒ର୍ୟଞ୍ଚ॑-ନ୍ଧାରୟତି । ଵଜ୍ରୋ॒ ଵୈ ସ୍ଫ୍ୟଃ । ଵଜ୍ରେ॑ଣୈ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ୟପ॑ହନ୍ତି ।
ଅ॒ଗ୍ନିଭ୍ୟା॒-ମ୍ପ୍ରାଚ॑ଶ୍ଚ ପ୍ର॒ତୀଚ॑ଶ୍ଚ । ସ୍ଫ୍ୟେନୋଦୀ॑ଚଶ୍ଚା-ଧ॒ରାଚ॑ଶ୍ଚ । ସ୍ଫ୍ୟେନ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଵଜ୍ରେ॑ଣା॒ସ୍ୟୈ ପା॒ପ୍ମାନ॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟ-ମପ॒ହତ୍ୟ॑ ।
ଉ॒ତ୍କ॒ରେ-ଽଧି॒ ପ୍ରଵୃ॑ଶ୍ଚତି ॥ 83 ॥
ୟଥୋ॑ପ॒ଧାୟ॑ ଵୃ॒ଶ୍ଚନ୍ତ୍ୟ॒ଵମ୍ । ହସ୍ତା॒ଵଵ॑ ନେନିକ୍ତେ । ଆ॒ତ୍ମାନ॑ମେ॒ଵ ପ॑ଵୟତେ । ସ୍ଫ୍ୟ-ମ୍ପ୍ରକ୍ଷା॑ଲୟତି ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ଅଥୋ॑ ପା॒ପ୍ମନ॑ ଏ॒ଵ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟସ୍ୟ ନ୍ୟ॒ଙ୍ଗ-ଞ୍ଛି॑ନତ୍ତି ॥ ଇ॒ଦ୍ଧ୍ମା-ବ॒ର୍॒ହି-ରୁପ॑ସାଦୟତି॒ ୟୁକ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ ମିଥୁନ॒ତ୍ଵାୟ॑ ।
ଅଥୋ॑ ପୁରୋ॒ରୁଚ॑ମେ॒ଵୈତା-ନ୍ଦ॑ଧାତି ।
ଉତ୍ତ॑ରସ୍ୟ॒ କର୍ମ॒ଣୋ-ଽନୁ॑ଖ୍ୟାତ୍ୟୈ ।
ନ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟଗୁପ॑ସାଦୟେତ୍ ॥ 84 ॥
ୟ-ତ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟ-ଗୁ॑ପସା॒ଦୟେ᳚ତ୍ ।
ଅ॒ନ୍ୟତ୍ରା॑ହୁତିପ॒ଥାଦି॒ଦ୍ଧ୍ମ-ମ୍ପ୍ରତି॑ପାଦୟେତ୍ । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ବ॒ର୍॒ହିଃ । ଅପ॑ରାଦ୍ଧ୍ନୁୟା-ଦ୍ବ॒ର୍॒ହିଷା᳚ ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ପ୍ର॒ଜନ॑ନମ୍ । ପ॒ଶ୍ଚାତ୍-ପ୍ରାଗୁପ॑ସାଦୟତି । ଆ॒ହୁ॒ତି॒ପ॒ଥେନେ॒ଦ୍ଧ୍ମ-ମ୍ପ୍ରତି॑ପାଦୟତି ।
ସ॒ପ୍ର॒ନ୍ତ୍ୟେ॑ଵ ବ॒ର୍॒ହିଷା᳚ ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ପ୍ର॒ଜନ॑ନ॒ମୁପୈ॑ତି । ଦକ୍ଷି॑ଣମି॒ଦ୍ଧ୍ମମ୍ ।
ଉତ୍ତ॑ର-ମ୍ବ॒ର॒ଃଇଃ । ଆ॒ତ୍ମା ଵା ଇ॒ଦ୍ଧ୍ମଃ ।
ପ୍ର॒ଜା ବ॒ର୍॒ହିଃ । ପ୍ର॒ଜା ହ୍ୟା᳚ତ୍ମନ॒ ଉତ୍ତ॑ରତରା ତୀ॒ର୍ଥେ ।
ତତୋ॒ ମେଧ॑ମୁପ॒ନୀୟ॑ । ୟ॒ଥା॒ ଦେ॒ଵ॒ତମେ॒ଵୈନ॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି । ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ପ୍ର॒ଜୟା॑ ପ॒ଶୁଭି॒-ର୍ୟଜ॑ମାନଃ ॥ 85 ॥
(ଵୃ॒ଶ୍ଚ॒ତି॒ - ସା॒ଦ॒ୟେ॒ - ଦି॒ଦ୍ଧ୍ମଃ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 10)
(ତୃତୀୟ॑ସ୍ୟାଂ - ଦେ॒ଵସ୍ୟା᳚ଶ୍ଵପ॒ର୍॒ଶୁଂ-ୟୋଁ ଵୈ - ପୂ᳚ର୍ଵେ॒ଦ୍ୟୁଃ - କର୍ମ॑ଣେ ଵା॒ - ମିନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମ॑ହ॒ନ୍-ଥ୍ସୋ॑-ଽପୋ - ଽଵ॑ଧୂତଂ॒ - ଧୃଷ୍ଟି॑--ର୍ ଦେ॒ଵସ୍ୟେତ୍ୟା॑ହ॒ ସଂଵଁ॑ପାମି - ଦେ॒ଵସ୍ୟ॒ ସ୍ଫ୍ୟମାଦ॑ଦେ॒ - ଵଜ୍ରୋ॒ ଵୈ ସ୍ଫ୍ୟୋ ଦଶ॑)
(ତୃ॒ତୀୟ॑ସ୍ୟାଂ - ଁୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟାନ॑ତିରେକାୟ - ପ॒ଵିତ୍ର॑ଵତ୍ୟ - ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁ-ଞ୍ଚା॑ - ଧି॒ଷଵ॑ଣମସ୍ୟ॒ - ନ୍ତରି॑କ୍ଷ ଏ॒ଵ - ରକ୍ଷ॑ସାମ॒ନ୍ତର୍ହି॑ତ୍ୟୈ॒ - ଦ୍ଵୌ ଵାଵ ପୁରୁ॑ଷୋ॒ - ୟଦ॒ଦଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସି॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒-ମ୍ପଞ୍ଚାଶୀ॑ତିଃ)
(ତୃ॒ତୀୟ॑ସ୍ୟାଂ॒ - ଁୟଜ॑ମାନଃ)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀୟାଷ୍ଟକେ ଦ୍ଵିତୀୟଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
