కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ద్వితీయాష్టకే అష్టమః ప్రపాఠకః - కామ్యపశుయాజ్యానువాక్యా బ్రాహ్మణం

ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥

అనువాకం 1 - వాయవ్యాదిపశూనాం సూక్తాని

పీవో᳚న్నాగ్ం రయి॒వృధ॑-స్సుమే॒ధాః । శ్వే॒త-స్సి॑షక్తి ని॒యుతా॑మభి॒శ్రీః । తే వా॒యవే॒ సమ॑నసో॒ విత॑స్థుః । విశ్వేన్నర॑-స్స్వప॒త్యాని॑ చక్రుః ॥ రా॒యే-ఽను య-ఞ్జ॒జ్ఞతూ॒ రోద॑సీ ఉ॒భే । రా॒యే దే॒వీ ధి॒షణా॑ ధాతి దే॒వమ్ । అధా॑ వా॒యు-న్ని॒యుత॑-స్సశ్చత॒ స్వాః । ఉ॒త శ్వే॒తం-వఀసు॑ధితి-న్నిరే॒కే ॥ ఆ వా॑యో భూష శుచిపా॒ ఉప॑ న-స్స॒హస్ర॑-న్తే ని॒యుతో॑ విశ్వవార । ఉపో॑ తే॒ అన్ధో॒ మద్య॑మయామి॒ యస్య॑ దేవ దధి॒షే పూ᳚ర్వ॒పేయ᳚మ్ ॥ ప్ర యాభి॒ర్యాసి॑ దా॒శ్వాగ్ం సమచ్ఛా॑ ని॒యుద్భి॑-ర్వాయవి॒ష్టయే॑ దురో॒ణే । ని నో॑ ర॒యిగ్ం సు॒భోజ॑సం-యుఀవే॒హ ని వీ॒రవ॒-ద్గవ్య॒మశ్వి॑య-ఞ్చ॒ రాధః॑ ॥॥ ప్ర వా॒యుమచ్ఛా॑ బృహ॒తీ మ॑నీ॒షా ॥ 1 ॥

బృ॒హద్ర॑యిం-విఀ॒శ్వవా॑రాగ్ం రథ॒ప్రామ్ । ద్యు॒తద్యా॑మా ని॒యుతః॒ పత్య॑మానః । క॒విః క॒విమి॑యఖ్షసి ప్రయజ్యో ॥ ఆ నో॑ ని॒యుద్భి॑-శ్శ॒తినీ॑భి-రద్ధ్వ॒రమ్ । స॒హ॒స్రిణీ॑భి॒రుప॑ యాహి య॒జ్ఞమ్ । వాయో॑ అ॒స్మిన్. హ॒విషి॑ మాదయస్వ । యూ॒య-మ్పా॑త స్వ॒స్తిభి॒-స్సదా॑ నః ॥ ప్రజా॑పతే॒ న త్వదే॒తాన్య॒న్యః । విశ్వా॑ జా॒తాని॒ పరి॒ తా బ॑భూవ । య-త్కా॑మాస్తే జుహు॒మస్తన్నో॑ అస్తు ॥ 2 ॥

వ॒యగ్గ్​ స్యా॑మ॒ పత॑యో రయీ॒ణామ్ ॥ ర॒యీ॒ణా-మ్పతిం॑-యఀజ॒త-మ్బృ॒హన్త᳚మ్ । అ॒స్మిన్భరే॒ నృత॑మం॒-వాఀజ॑సాతౌ । ప్ర॒జాప॑తి-మ్ప్రథమ॒జామృ॒తస్య॑ । యజా॑మ దే॒వమధి॑ నో బ్రవీతు ॥ ప్రజా॑పతే॒ త్వ-న్ని॑ధి॒పాః పు॑రా॒ణః । దే॒వానా᳚-మ్పి॒తా జ॑ని॒తా ప్ర॒జానా᳚మ్ । పతి॒-ర్విశ్వ॑స్య॒ జగ॑తః పర॒స్పాః । హ॒విర్నో॑ దేవ విహ॒వే జు॑షస్వ ॥ తవే॒మే లో॒కాః ప్ర॒దిశో॒ దిశ॑శ్చ ॥ 3 ॥

ప॒రా॒వతో॑ ని॒వత॑ ఉ॒ద్వత॑శ్చ । ప్రజా॑పతే విశ్వ॒సృజ్జీ॒వధ॑న్య ఇ॒ద-న్నో॑ దేవ । ప్రతి॑హర్య హ॒వ్యమ్ ॥ ప్ర॒జాప॑తి-మ్ప్రథ॒మం-యఀ॒జ్ఞియా॑నామ్ । దే॒వానా॒మగ్రే॑ యజ॒తం-యఀ ॑జద్ధ్వమ్ । స నో॑ దదాతు॒ ద్రవి॑ణగ్ం సు॒వీర్య᳚మ్ । రా॒యస్పోషం॒-విఀష్య॑తు॒ నాభి॑మ॒స్మే ॥ యో రా॒య ఈశే॑ శతదా॒య ఉ॒క్థ్యః॑ । యః ప॑శూ॒నాగ్ం ర॑ఖ్షి॒తా విష్ఠి॑తానామ్ । ప్ర॒జాప॑తిః ప్రథమ॒జా ఋ॒తస్య॑ ॥ 4 ॥

స॒హస్ర॑ధామా జుషతాగ్ం హ॒విర్నః॑ ॥ సోమా॑పూషణా॒ జన॑నా రయీ॒ణా-ఞ్జన॑నా ది॒వో జన॑నా పృథి॒వ్యాః । జా॒తౌ విశ్వ॑స్య॒ భువ॑నస్య గో॒పౌ దే॒వా అ॑కృణ్వన్న॒మృత॑స్య॒ నాభి᳚మ్ ॥ ఇ॒మౌ దే॒వౌ జాయ॑మానౌ జుషన్తే॒మౌ తమాగ్ం॑సి గూహతా॒మజు॑ష్టా । ఆ॒భ్యామిన్ద్రః॑ ప॒క్వమా॒మాస్వ॒న్త-స్సో॑మాపూ॒షభ్యా᳚-ఞ్జనదు॒స్రియా॑సు ॥ ॥ సోమా॑పూషణా॒ రజ॑సో వి॒మాన᳚మ్ । స॒ప్తచ॑క్ర॒గ్ం॒ రథ॒మవి॑శ్వమిన్వమ్ । వి॒షూ॒వృత॒-మ్మన॑సా యు॒జ్యమా॑నమ్ । త-ఞ్జి॑న్వథో వృషణా॒ పఞ్చ॑రశ్మిమ్ ॥ ది॒వ్య॑న్య-స్సద॑న-ఞ్చ॒క్ర ఉ॒చ్చా । పృ॒థి॒వ్యామ॒న్యో అద్ధ్య॒న్తరి॑ఖ్షే । తావ॒స్మభ్య॑-మ్పురు॒వార॑-మ్పురు॒ఖ్షుమ్ । రా॒యస్పోషం॒-విఀష్య॑తా॒-న్నాభి॑మ॒స్మే ॥ 5 ॥

ధియ॑-మ్పూ॒షా జి॑న్వతు విశ్వమి॒న్వః । ర॒యిగ్ం సోమో॑ రయి॒పతి॑-ర్దధాతు । అవ॑తు దే॒వ్యది॑తిర-న॒ర్వా । బృ॒హ-ద్వ॑దేమ వి॒దథే॑ సు॒వీరాః᳚ ॥ విశ్వా᳚న్య॒న్యో భువ॑నా జ॒జాన॑ । విశ్వ॑మ॒న్యో అ॑భి॒చఖ్షా॑ణ ఏతి । సోమా॑పూషణా॒-వవ॑త॒-న్ధియ॑-మ్మే । యు॒వభ్యాం॒-విఀశ్వాః॒ పృత॑నా జయేమ ॥ ఉదు॑త్త॒మం-వఀ ॑రుణ॒ పాశ॑మ॒స్మదవా॑-ఽధ॒మం-విఀమ॑ధ్య॒మగ్గ్​ శ్ర॑థాయ । అథా॑ వ॒యమా॑దిత్య వ్ర॒తే తవా-ఽనా॑గసో॒ అది॑తయే స్యామ అస్త॑భ్నా॒ద్యామృ॑ష॒భో అ॒న్తరి॑ఖ్ష॒మమి॑మీత వరి॒మాణ॑-మ్పృథి॒వ్యా ఆ-ఽసీ॑ద॒-ద్విశ్వా॒ భువ॑నాని స॒మ్రా-డ్విశ్వేత్తాని॒ వరు॑ణస్య వ్ర॒తాని॑ ॥ । య-త్కిఞ్చే॒దం-వఀ ॑రుణ॒ దైవ్యే॒ జనే॑-ఽభిద్రో॒హ-మ్మ॑ను॒ష్యా᳚శ్చరా॑మసి । అచి॑త్తీ॒య-త్తవ॒ ధర్మా॑ యుయోపి॒మ మా న॒స్తస్మా॒ దేన॑సో దేవ రీరిషః ॥ కి॒త॒వాసో॒ యద్రి॑ రి॒పుర్న దీ॒వి యద్వా॑ ఘా స॒త్య ము॒తయన్న వి॒ద్మ । సర్వా॒ తా విష్య॑ శిథి॒రేవ॑ దే॒వాథా॑ తే స్యామ వరుణ ప్రి॒యాసః॑ ॥( ) । అవ॑ తే॒ హేడో॑ వరుణ॒ నమో॑భి॒రవ॑ య॒జ్ఞేభి॑రీమహే హ॒విర్భిః॑ । ఖ్షయ॑న్న॒స్మభ్య॑మసుర ప్రచేతో॒ రాజ॒న్నేనాగ్ం॑సి శిశ్రథః కృ॒తాని॑ ॥, తత్త్వా॑ యామి॒ బ్రహ్మ॑ణా॒ వన్ద॑మాన॒స్తదా శా᳚స్తే॒ యజ॑మానో హ॒విర్భిః॑ । అహే॑డమానో వరుణే॒హ బో॒ధ్యురు॑శగ్ంస॒ మా న॒ ఆయుః॒ ప్రమో॑షీః ॥ ॥ ఆ॒ది॒త్యానా॒మవ॑సా॒ నూత॑నేన సఖ్షీ॒మహి॒ శర్మ॑ణా॒ శన్త॑మేన । అ॒నా॒గా॒స్త్వే అ॑దితి॒త్వే తు॒రాస॑ ఇ॒మం-యఀ॒జ్ఞ-న్ద॑ధతు॒ శ్రోష॑మాణాః ॥, న ద॑ఖ్షి॒ణా విచి॑కితే॒ న స॒వ్యా న ప్రా॒చీన॑మాదిత్యా॒ నోత ప॒శ్చా । పా॒క్యా॑ చిద్వసవో ధీ॒ర్యా॑ చి--ద్యు॒ష్మానీ॑తో॒ అభ॑య॒-ఞ్జ్యోతి॑రశ్యామ్ ॥ । ధా॒రయ॑న్త ఆది॒త్యాసో॒ జగ॒థ్స్థా దే॒వా విశ్వ॑స్య॒ భువ॑నస్య గో॒పాః । దీ॒ర్ఘాధి॑యో॒ రఖ్ష॑మాణా అసు॒ర్య॑మృ॒తావా॑న॒-శ్చయ॑మానా ఋ॒ణాని॑ ॥, తి॒స్రో భూమీ᳚ర్ధారయ॒-న్త్రీగ్ం రు॒త ద్యూ-న్త్రీణి॑ వ్ర॒తా వి॒దథే॑ అ॒న్తరే॑షామ్ । ఋ॒తేనా॑-ఽఽదిత్యా॒ మహి॑ వో మహి॒త్వ-న్తద॑ర్యమన్ వరుణ మిత్ర॒ చారు॑ ॥ । య॒జ్ఞో దే॒వానా॒-మ్ప్రత్యే॑తి సు॒మ్నమాది॑త్యాసో॒ భవ॑తా మృడ॒యన్తః॑ । ఆ వో॒-ఽర్వాచీ॑ సుమ॒తి ర్వ॑వృత్యాద॒గ్ం॒ హోశ్చి॒ద్యా వ॑రివో॒విత్త॒రా-ఽస॑త్ ॥ శుచి॑ర॒ప-స్సూ॒యవ॑సా॒ అద॑బ్ధ॒ ఉప॑ ఖ్షేతి వృ॒ద్ధవ॑యా-స్సు॒వీరః॑ । నకి॒ష్ట-ఙ్ఘ్న॒న్త్యన్తి॑తో॒ న దూ॒రాద్య ఆ॑ది॒త్యానా॒-మ్భవ॑తి॒ ప్రణీ॑తౌ ॥ ॥ 6 ॥
(మ॒నీ॒షా-ఽస్తు॑-చ॒-ర్త-స్యా॒స్మే-కి॑త॒వాస॑ శ్చ॒త్వారి॑ చ ) (అ. 1)

అనువాకం 2 - వశాదీనాం సూక్తాని
తే శు॒క్రాస॒-శ్శుచ॑యో రశ్మి॒వన్తః॑ । సీద॑న్నాది॒త్యా అధి॑ బ॒ర॒ఃఇషి॑ ప్రి॒యే । కామే॑న దే॒వా-స్స॒రథ॑-న్ది॒వో నః॑ । ఆయా᳚న్తు య॒జ్ఞముప॑ నో జుషా॒ణాః ॥ తే సూ॒నవో॒ అది॑తేః పీవ॒సామిష᳚మ్ । ఘృ॒త-మ్పిన్వ॒త్-ప్రతి॑హర్యన్నృతే॒జాః । ప్ర య॒జ్ఞియా॒ యజ॑మానాయ యేమురే । ఆ॒ది॒త్యాః కామ॑-మ్పితు॒మన్త॑మ॒స్మే ॥ ఆ నః॑ పు॒త్రా అది॑తేర్యాన్తు య॒జ్ఞమ్ । ఆ॒ది॒త్యాసః॑ ప॒థిభి॑-ర్దేవ॒యానైః᳚ ॥ 7 ॥

అ॒స్మే కామ॑-న్దా॒శుషే॑ స॒న్నమ॑న్తః । పు॒రో॒డాశ॑-ఙ్ఘృ॒తవ॑న్త-ఞ్జుషన్తామ్ ॥ స్క॒భా॒యత॒ నిర్-ఋ॑తి॒గ్ం॒ సేధ॒తామ॑తిమ్ । ప్ర ర॒శ్మిభి॒-ర్యత॑మానా అమృద్ధ్రాః । ఆది॑త్యాః॒ కామ॒ ప్రయ॑తాం॒-వఀష॑ట్కృతిమ్ । జు॒షద్ధ్వ॑-న్నో హ॒వ్యదా॑తిం-యఀజత్రాః ॥ ఆ॒ది॒త్యాన్-కామ॒మవ॑సే హువేమ । యే భూ॒తాని॑ జ॒నయ॑న్తో విచి॒ఖ్యుః । సీద॑న్తు పు॒త్రా అది॑తేరు॒పస్థ᳚మ్ । స్తీ॒ర్ణ-మ్బ॒ర॒ఃఇర్​హ॑వి॒రద్యా॑య దే॒వాః ॥ 8 ॥

స్తీ॒ర్ణ-మ్బ॒ర॒ఃఇ-స్సీ॑దతా య॒జ్ఞే అ॒స్మిన్న్ । ధ్రా॒జా-స్సేధ॑న్తో॒ అమ॑తి-న్దు॒రేవా᳚మ్ । అ॒స్మభ్య॑-మ్పుత్రా అదితేః॒ ప్రయగ్ం॑సత । ఆది॑త్యాః॒ కామ॑ హ॒విషో॑ జుషా॒ణాః ॥ అగ్నే॒ నయ॑ సు॒పథా॑ రా॒యే అ॒స్మాన్ । విశ్వా॑ని దేవ వ॒యునా॑ని వి॒ద్వాన్ । యు॒యో॒ద్ధ్య॑స్మ-జ్జు॑హురా॒ణమేనః॑ । భూయి॑ష్ఠా-న్తే॒ నమ॑ ఉక్తిం-విఀధేమ ॥ ప్రవ॑-శ్శు॒క్రాయ॑ భా॒నవే॑ భరద్ధ్వమ్ । హ॒వ్య-మ్మ॒తి-ఞ్చా॒గ్నయే॒ సుపూ॑తమ్ ॥ 9 ॥

యో దైవ్యా॑ని॒ మాను॑షా జ॒నూగ్ంషి॑ । అ॒న్త-ర్విశ్వా॑ని వి॒ద్మనా॒ జిగా॑తి ॥ అచ్ఛా॒ గిరో॑ మ॒తయో॑ దేవ॒యన్తీః᳚ । అ॒గ్నిం-యఀ ॑న్తి॒ ద్రవి॑ణ॒-మ్భిఖ్ష॑మాణాః । సు॒స॒దృంశగ్ం॑ సు॒ప్రతీ॑క॒గ్గ్॒ స్వఞ్చ᳚మ్ । హ॒వ్య॒వాహ॑మర॒తి-మ్మాను॑షాణామ్ ॥ అగ్నే॒ త్వమ॒స్మ-ద్యు॑యో॒ద్ధ్యమీ॑వాః । అన॑గ్నిత్రా అ॒భ్య॑మన్త కృ॒ష్టీః । పున॑ర॒స్మభ్యగ్ం॑ సువి॒తాయ॑ దేవ । ఖ్షాం-విఀశ్వే॑భిర॒జరే॑భి-ర్యజత్ర ॥ 10 ॥

అగ్నే॒ త్వ-మ్పా॑రయా॒ నవ్యో॑ అ॒స్మాన్ । స్వ॒స్తిభి॒రతి॑ దు॒ర్గాణి॒ విశ్వా᳚ । పూశ్చ॑ పృ॒థ్వీ బ॑హు॒లా న॑ ఉ॒ర్వీ । భవా॑ తో॒కాయ॒ తన॑యాయ॒ శం-యోః ఀ॥ ప్ర కా॑రవో మన॒నా వ॒చ్యమా॑నాః । దే॒వ॒ద్రీచీ᳚-న్నయథ దేవ॒యన్తః॑ । ద॒ఖ్షి॒ణా॒వాడ్-వా॒జినీ॒ ప్రాచ్యే॑తి । హ॒విర్భర॑న్త్య॒గ్నయే॑ ఘృ॒తాచీ᳚ ॥ ఇన్ద్ర॒-న్నరో॑ నే॒మధి॑తా హవన్తే॒ యత్పార్యా॑ యు॒నజ॑తే॒ ధియ॒స్తాః । శూరో॒ నృషా॑తా॒ శవ॑సశ్చకా॒న ఆ గోమ॑తి వ్ర॒జే భ॑జా॒ త్వన్నః॑ ॥ యు॒జే రథ॑-ఙ్గ॒వేష॑ణ॒గ్ం॒ హరి॑భ్యామ్ । ఉప॒ బ్రహ్మా॑ణి జుజుషా॒ణ-మ॑స్థుః । విబా॑ధిష్టా॒స్య రోద॑సీ మహి॒త్వా । ఇన్ద్రో॑ వృ॒త్రాణ్య॑ప్ర॒తీ జ॑ఘ॒న్వాన్ ॥ ॥ జ॒గృ॒భ్ణా తే॒ దఖ్షి॑ణామిన్ద్ర॒ హస్త᳚మ్ ॥ 11 ॥

వ॒సూ॒యవో॑ వసుపతే॒ వసూ॑నామ్ । వి॒ద్మా హి త్వా॒ గోప॑తిగ్ం శూర॒ గోనా᳚మ్ । అ॒స్మభ్య॑-ఞ్చి॒త్రం-వృఀష॑ణగ్ం ర॒యి-న్దాః᳚ ॥ తవే॒దం-విఀశ్వ॑మ॒భితః॑ పశ॒వ్య᳚మ్ । య-త్పశ్య॑సి॒ చఖ్ష॑సా॒ సూర్య॑స్య । గవా॑మసి॒ గోప॑తి॒రేక॑ ఇన్ద్ర । భ॒ఖ్షీ॒మహి॑ తే॒ ప్రయ॑తస్య॒ వస్వః॑ ॥ సమి॑న్ద్ర ణో॒ మన॑సా నేషి॒ గోభిః॑ । సగ్ం సూ॒రిభి॑-ర్మఘవ॒న్-థ్సగ్గ్​ స్వ॒స్త్యా । స-మ్బ్రహ్మ॑ణా దే॒వకృ॑తం॒-యఀదస్తి॑ ॥ 12 ॥

స-న్దే॒వానాగ్ం॑ సుమ॒త్యా య॒జ్ఞియా॑నామ్ ॥ ఆ॒రాచ్ఛత్రు॒-మప॑బాధస్వ దూ॒రమ్ । ఉ॒గ్రో య-శ్శమ్బః॑ పురుహూత॒ తేన॑ । అ॒స్మే ధే॑హి॒ యవ॑మ॒ద్గోమ॑దిన్ద్ర । కృ॒ధీ ధియ॑-ఞ్జరి॒త్రే వాజ॑రత్నామ్ ॥ ఆవే॒ధస॒-న్నీల॑పృష్ఠ-మ్బృ॒హన్త᳚మ్ । బృహ॒స్పతి॒గ్ం॒ సద॑నే సాదయధ్వమ్ । సా॒దద్యో॑ని॒-న్దమ॒ ఆదీ॑ది॒వాగ్ంస᳚మ్ । హిర॑ణ్యవర్ణమరు॒షగ్ం స॑పేమ ॥ స హి శుచిః॑ ॥ బృహ॒స్పతిః॑ ప్రథ॒మ-ఞ్జాయ॑మానః । మ॒హో జ్యోతి॑షః పర॒మే వ్యో॑మన్న్ । స॒ప్తాస్య॑స్తువిజా॒తో రవే॑ణ । వి స॒ప్తర॑శ్మిరధమ॒త్తమాగ్ం॑సి ॥ 13 ॥

బృహ॒స్పతి॒-స్సమ॑జయ॒-ద్వసూ॑ని । మ॒హో వ్ర॒జా-న్గోమ॑తో దే॒వ ఏ॒షః । అ॒ప-స్సిషా॑స॒న్-థ్సువ॒ర ప్ర॑తీత్తః । బృహ॒స్పతి॒ర॒ఃఅన్త్య॒మిత్ర॑-మ॒ర్కైః ॥ బృహ॑స్పతే॒ పరి॑ దీయా॒ రథే॑న రఖ్షో॒హా ఽమిత్రాగ్ం॑ అప॒ బాధ॑మానః । ప్ర॒భ॒ఞ్జన్-థ్సేనాః᳚ ప్రమృ॒ణో యు॒ధా జయ॑న్న॒స్మాక॑-మేధ్యవి॒తా రథా॑నామ్ ॥ ఏ॒వా పి॒త్రే వి॒శ్వదే॑వాయ॒ వృష్ణే॑ య॒జ్ఞైర్వి॑ధేమ॒ నమ॑సా హ॒విర్భిః॑ । బృహ॑స్పతే సుప్ర॒జా వీ॒రవ॑న్తో వ॒యగ్గ్​ స్యా॑మ॒ పత॑యో రయీ॒ణామ్ ॥ ॥ ఆ నో॑ ది॒వో బృ॑హ॒తః పర్వ॑తా॒దా సర॑స్వతీ యజ॒తా గ॑న్తు య॒జ్ఞమ్ । హవ॑-న్దే॒వీ జు॑జుషా॒ణా ఘృ॒తాచీ॑ శ॒గ్మా-న్నో॒ వాచ॑ముశ॒తీ శృ॑ణోతు ॥పావీ॑రవీ క॒న్యా॑ చి॒త్రాయు॒-స్సర॑స్వతీ వీ॒రప॑త్నీ॒ ధియ॑-న్ధాత్ । గ్నాభి॒రచ్ఛి॑ద్రగ్ం శర॒ణగ్ం స॒జోషా॑ దురా॒ధర్​ష॑-ఙ్గృణ॒తే శర్మ॑ యగ్ంసత్ ॥ । ఇ॒మా జుహ్వా॑నా యు॒ష్మదా నమో॑భిః । ప్రతి॒ స్తోమగ్ం॑ సరస్వతి జుషస్వ । తవ॒ శర్మ॑-న్ప్రి॒యత॑మే॒ దధా॑నాః । ఉప॑స్థేయామ శర॒ణ-న్న వృ॒ఖ్షమ్ ॥ యస్తే॒ స్తన॑శ్శశ॒య ఇత్యా॑హ । స్తౌత్యే॒వైనా᳚మ్ । ఉస్ర॑ ఘ॒ర్మగ్ం శి॒గ్ం॒షోస్ర॑ ఘ॒ర్మ-మ్పా॑హి ఘ॒ర్మాయ॑ శి॒గ్ం॒షేత్యా॑హ । యథా᳚ బ్రూ॒యాద॒ముష్మై॑ దే॒హీతి॑ । తా॒దృగే॒వ తత్ । బృహ॒స్పతి॒స్త్వోప॑ సీద॒త్విత్యా॑హ । । సర॑స్వత్య॒భి నో॑ నేషి॒ వస్యః॑ । మా ప॑స్ఫరీః॒ పయ॑సా॒ మా న॒ ఆ ధ॑క్ । జు॒షస్వ॑ న-స్స॒ఖ్యా॑ వే॒శ్యా॑ చ । మా త్వత్ఖ్షేత్రా॒-ణ్యర॑ణాని గన్మ ॥ ॥ ఇ॒యగ్ం శుష్మే॑భిర్బిస॒ఖా ఇ॑వారుజత్ । సాను॑ గిరీ॒ణా-న్త॑వి॒షేభి॑రూ॒ర్మిభిః॑ । పా॒రా॒వ॒ద॒ఘ్నీమవ॑సే సువృ॒క్తిభిః॑ । సర॑స్వతీ॒-మావి॑వాసేమ ధీ॒తిభిః॑ ॥ 14 ॥
(దే॒వ॒యానై᳚--ర్ దే॒వాః - సుపూ॑తం​యఀజత్ర॒-హస్త॒-మస్తి॒-తమాగ్॑-స్యూ॒ర్మిభి॒-ర్ద్వే చ॑) (అ. 2)

అనువాకం 3 - సౌమ్యాదీనాం సూక్తాని
సోమో॑ ధే॒నుగ్ం సోమో॒ అర్వ॑న్తమా॒శుమ్ । సోమో॑ వీ॒ర-ఙ్క॑ర్మ॒ణ్య॑-న్దదాతు । సా॒ద॒న్యం॑-విఀద॒థ్యగ్ం॑ స॒భేయ᳚మ్ । పి॒తు॒-శ్శ్రవ॑ణం॒-యోఀ దదా॑శదస్మై ॥ అషా॑ఢం-యుఀ॒థ్సు పృత॑నాసు॒ పప్రి᳚మ్ । సు॒వ॒ర్॒షామ॒ఫ్స్వాం-వృఀ॒జన॑స్య గో॒పామ్ । భ॒రే॒షు॒జాగ్ం సు॑ఖ్షి॒తిగ్ం సు॒శ్రవ॑సమ్ । జయ॑న్త॒-న్త్వామను॑ మదేమ సోమ ॥ త్వగ్ం సో॑మ॒ క్రతు॑భిః ॥ యా తే॒ ధామా॑ని హ॒విషా॒ యజ॑న్తి॒ తా తే॒ విశ్వా॑ పరి॒భూర॑స్తు య॒జ్ఞ-ఙ్గ॑య॒స్ఫానః॑ ప్ర॒తర॑ణ-స్సు॒వీరో-ఽవీ॑రహా॒ ప్రచ॑రా సోమ॒ దుర్యా॒న॥ త్వమి॒మా ఓష॑ధీ-స్సోమ॒ విశ్వాః᳚ । త్వమ॒పో అ॑జనయ॒స్త్వ-ఙ్గాః । త్వమాత॑తన్థో॒ర్వ॑న్తరి॑ఖ్షమ్ । త్వ-ఞ్జ్యోతి॑షా॒ వితమో॑ వవర్థ ॥ 15 ॥

యా తే॒ ధామా॑ని ది॒వి యా పృ॑థి॒వ్యామ్ । యా పర్వ॑తే॒ష్వోష॑ధీష్వ॒ఫ్సు । తేభి॑ర్నో॒ విశ్వై᳚-స్సు॒మనా॒ అహే॑డన్న్ । రాజన్᳚-థ్సోమ॒ ప్రతి॑ హ॒వ్యా గృ॑భాయ ॥ విష్ణో॒ర్నుకం॑-వీఀ॒ర్యా॑ణి॒ ప్ర వో॑చం॒-యః ఀపార్థి॑వాని విమ॒మే రజాగ్ం॑సి॒ యో అస్క॑భాయ॒దుత్త॑రగ్ం స॒ధస్థం॑-విఀచక్రమా॒ణ స్త్రే॒ధోరు॑గా॒యో విష్ణో॑ ర॒రాట॑మసి॒ విష్ణోః᳚ పృ॒ష్ఠమ॑సి॒ విష్ణో॒-శ్శ్న్యప్త్రే᳚ స్థో॒ విష్ణో॒-స్స్యూర॑సి॒ విష్ణో᳚-ర్ధ్రు॒వమ॑సి వైష్ణ॒వమ॑సి॒ విష్ణ॑వే త్వా ॥ తద॑స్య ప్రి॒యమ॒భి పాథో॑ అశ్యామ్ । నరో॒ యత్ర॑ దేవ॒యవో॒ మద॑న్తి । ఉ॒రు॒క్ర॒మస్య॒ స హి బన్ధు॑రి॒త్థా । విష్ణోః᳚ ప॒దే ప॑ర॒మే మధ్వ॒ ఉథ్సః॑ ॥ । ప్రత-ద్విష్ణు॑-స్స్తవతే వీ॒ర్యా॑య । మృ॒గో న భీ॒మః కు॑చ॒రో గి॑రి॒ష్ఠాః । యస్యో॒రుషు॑ త్రి॒షు వి॒క్రమ॑ణేషు । అధి॑ఖ్షి॒యన్తి॒ భువ॑నాని॒ విశ్వా᳚ ॥ ॥ ప॒రో మాత్ర॑యా త॒నువా॑ వృధాన । న తే॑ మహి॒త్వ-మన్వ॑శ్నువన్తి । ఉ॒భే తే॑ విద్మ॒ రజ॑సీ పృథి॒వ్యా విష్ణో॑ దేవ॒ త్వమ్ । ప॒ర॒మస్య॑ విథ్సే ॥ 16 ॥

విచ॑క్రమే పృథి॒వీమే॒ష ఏ॒తామ్ । ఖ్షేత్రా॑య॒ విష్ణు॒-ర్మను॑షే దశ॒స్యన్న్ । ధ్రు॒వాసో॑ అస్య కీ॒రయో॒ జనా॑సః । ఉ॒రు॒ఖ్షి॒తిగ్ం సు॒జని॑మా చకార ॥ త్రిర్దే॒వః పృ॑థి॒వీమే॒ష ఏ॒తామ్ । విచ॑క్రమే శ॒తర్చ॑స-మ్మహి॒త్వా । ప్ర విష్ణు॑-రస్తు త॒వస॒స్త వీ॑యాన్ । త్వే॒షగ్గ్​ హ్య॑స్య॒ స్థవి॑రస్య॒ నామ॑ ॥ ॥ ఆ తే॑ మ॒హ ఇ॑న్ద్రో॒త్యు॑గ్ర॒ సమ॑న్యవో॒ య-థ్స॒మర॑న్త॒ సేనాః᳚ । పతా॑తి ది॒ద్యున్నర్య॑స్య బాహు॒వోర్మా తే॒ మనో॑ విష్వ॒ద్రియ॒గ్వి చా॑రీత్ ॥ యో జా॒త ఏ॒వ ప్ర॑థ॒మో మన॑స్వా-న్దే॒వో దే॒వాన్ క్రతు॑నా ప॒ర్యభూ॑షత్ । యస్య॒ శుష్మా॒ద్రోద॑సీ॒ అభ్య॑సేతా-న్నృ॒మ్ణస్య॑ మ॒హ్నా స జ॑నాస॒ ఇన్ద్రః॑ ॥ । అ॒భి గో॒త్రాణి॒ సహ॑సా॒ గాహ॑మానో-ఽదా॒యో వీ॒ర-శ్శ॒తమ॑న్యు॒రిన్ద్రః॑ । దు॒శ్చ్య॒వ॒నః పృ॑తనా॒షాడ॑ యు॒ధ్యో᳚-స్మాక॒గ్ం॒ సేనా॑ అవతు॒ ప్ర యు॒థ్సు ॥ ॥ ఆభి॒-స్స్పృధో॑ మిథ॒తీ- రరి॑షణ్యన్న్ । అ॒మిత్ర॑స్య వ్యథయా మ॒న్యుమి॑న్ద్ర । ఆభి॒ర్విశ్వా॑ అభి॒యుజో॒ విషూ॑చీః । ఆర్యా॑య॒ విశో-ఽవ॑తారీ॒ర్దాసీః᳚ ॥ అ॒యగ్ం శృ॑ణ్వే॒ అధ॒ జయ॑న్ను॒త ఘ్నన్న్ । అ॒యము॒త ప్రకృ॑ణుతే యు॒ధా గాః । య॒దా స॒త్య-ఙ్కృ॑ణు॒తే మ॒న్యుమిన్ద్రః॑ ॥ 17 ॥

విశ్వ॑-న్దృ॒ఢ-మ్భ॑యత॒ ఏజ॑దస్మాత్ ॥ అను॑ స్వ॒ధా-మ॑ఖ్షర॒న్నాపో॑ అస్య । అవ॑ర్ధత॒ మద్ధ్య॒ ఆ నా॒వ్యా॑నామ్ । స॒ద్ధ్రీ॒చీనే॑న॒ మన॑సా॒ తమి॑న్ద్ర॒ ఓజి॑ష్ఠేన । హన్మ॑నా-ఽహన్న॒భిద్యూన్ ॥ మ॒రుత్వ॑న్తం-వృఀష॒భం-వాఀ ॑వృధా॒నమ్ । అక॑వారి-న్ది॒వ్యగ్ం శా॒సమిన్ద్ర᳚మ్ । వి॒శ్వా॒సాహ॒మవ॑సే॒ నూత॑నాయ । ఉ॒గ్రగ్ం స॑హో॒దామి॒హ తగ్ం హు॑వేమ ॥ జని॑ష్ఠా ఉ॒గ్ర-స్సహ॑సే తు॒రాయ॑ ॥ 18 ॥

మ॒న్ద్ర ఓజి॑ష్ఠో బహు॒లాభి॑మానః । అవ॑ర్ధ॒న్నిన్ద్ర॑-మ్మ॒రుత॑శ్చి॒దత్ర॑ । మా॒తా య-ద్వీ॒ర-న్ద॒ధన॒ద్ధని॑ష్ఠా ॥ క్వ॑ స్యా వో॑ మరుత-స్స్వ॒ధా-ఽఽసీ᳚త్ । య-న్మామేకగ్ం॑ స॒మధ॑త్తాహి॒హత్యే᳚ । అ॒హగ్గ్​ హ్యు॑గ్రస్త॑వి॒ష-స్తువి॑ష్మాన్ । విశ్వ॑స్య॒ శత్రో॒రన॑మం-వఀధ॒స్నైః ॥ వృ॒త్రస్య॑ త్వా శ్వ॒సథా॒దీష॑మాణాః । విశ్వే॑ దే॒వా అ॑జహు॒ర్యే సఖా॑యః । మ॒రుద్భి॑రిన్ద్ర స॒ఖ్య-న్తే॑ అస్తు ॥ 19 ॥

అథే॒మా విశ్వాః॒ పృత॑నా జయాసి ॥ వధీం᳚-వృఀ॒త్ర-మ్మ॑రుత ఇన్ద్రి॒యేణ॑ । స్వేన॒ భామే॑న తవి॒షో బ॑భూ॒వాన్ । అ॒హమే॒తా మన॑వే వి॒శ్వశ్చ॑న్ద్రాః । సు॒గా అ॒పశ్చ॑కర॒ వజ్ర॑బాహుః ॥ స యో వృషా॒ వృష్ణి॑యేభి॒-స్సమో॑కాః । మ॒హో ది॒వః పృ॑థి॒వ్యాశ్చ॑ స॒మ్రాట్ । స॒తీ॒నస॑త్త్వా॒ హవ్యో॒ భరే॑షు । మ॒రుత్వా᳚న్నో భవ॒త్విన్ద్ర॑ ఊ॒తీ ॥ ఇన్ద్రో॑ వృ॒త్రమ॑తర-ద్వృత్ర॒తూర్యే᳚ ॥ 20 ॥

అ॒నా॒ధృ॒ష్యో మ॒ఘవా॒ శూర॒ ఇన్ద్రః॑ । అన్వే॑నం॒-విఀశో॑ అమదన్త పూ॒ర్వీః । అ॒యగ్ం రాజా॒ జగ॑తశ్చర్​షణీ॒నామ్ ॥ స ఏ॒వ వీ॒ర-స్స ఉ॑ వీ॒ర్యా॑వాన్ । స ఏ॑కరా॒జో జగ॑తః పర॒స్పాః । య॒దా వృ॒త్రమత॑ర॒చ్ఛూర॒ ఇన్ద్రః॑ । అథా॑ భవద్దమి॒తా-ఽభిక్ర॑తూనామ్ ॥ ఇన్ద్రో॑ య॒జ్ఞం-వఀ॒ర్ధయ॑న్ వి॒శ్వవే॑దాః । పు॒రో॒డాశ॑స్య జుషతాగ్ం హ॒విర్నః॑ । వృ॒త్ర-న్తీ॒ర్త్వా దా॑న॒వం-వఀజ్ర॑బాహుః ॥ 21 ॥

దిశో॑-ఽదృగ్ం హద్దృగ్ంహి॒తా దృగ్ంహ॑ణేన ॥ ఇ॒మం-యఀ॒జ్ఞం-వఀ॒ర్ధయ॑న్ వి॒శ్వవే॑దాః । పు॒రో॒డాశ॒-మ్ప్రతి॑గృభ్ణా॒త్విన్ద్రః॑ । య॒దా వృ॒త్రమత॑ర॒చ్ఛూర॒ ఇన్ద్రః॑ । అథై॑కరా॒జో అ॑భవ॒జ్జనా॑నామ్ ॥ ఇన్ద్రో॑ దే॒వాఞ్ఛ॑మ్బర॒హత్య॑ ఆవత్ । ఇన్ద్రో॑ దే॒వానా॑- మభవ-త్పురో॒గాః । ఇన్ద్రో॑ య॒జ్ఞే హ॒విషా॑ వావృధా॒నః । వృ॒త్ర॒తూర్ణో॒ అభ॑య॒గ్ం॒ శర్మ॑ యగ్ంసత్ ॥ య-స్స॒ప్త సిన్ధూ॒గ్ం॒ రద॑ధాత్-పృథి॒వ్యామ్ । య-స్స॒ప్త లో॒కానకృ॑ణో॒-ద్దిశ॑శ్చ । ఇన్ద్రో॑ హ॒విష్మా॒న్-థ్సగ॑ణో మ॒రుద్భిః॑ । వృ॒త్ర॒తూర్ణో॑ య॒జ్ఞమి॒హోప॑యాసత్ ॥ 22 ॥
(వ॒వ॒ర్థ॒ - వి॒థ్స॒ - ఇన్ద్ర॑ - స్తు॒రా - యా᳚స్తు॒ - వృత్ర॒తూర్యే॒ - వజ్ర॑బాహుః - పృథి॒వ్యా-న్త్రీణి॑ చ) (అ. 3)

అనువాకం 4 - అభిమాతిహైన్ద్రాదిపశూనాం సూక్తాని
ఇన్ద్ర॒-స్తర॑స్వా-నభిమాతి॒హోగ్రః । హిర॑ణ్యవాశీ-రిషి॒ర-స్సు॑వ॒ర॒.షాః । తస్య॑ వ॒యగ్ం సు॑మ॒తౌ య॒జ్ఞియ॑స్య । అపి॑ భ॒ద్రే సౌ॑మన॒సే స్యా॑మ ॥ హిర॑ణ్యవర్ణో॒ అభ॑య-ఙ్కృణోతు । అ॒భి॒మా॒తి॒హేన్ద్రః॒ పృత॑నాసు జి॒ష్ణుః । స న॒-శ్శర్మ॑ త్రి॒వరూ॑థం॒-విఀయగ్ం॑సత్ । యూ॒య-మ్పా॑త స్వ॒స్తిభి॒-స్సదా॑ నః ॥ ఇన్ద్రగ్గ్॑ స్తుహి వ॒జ్రిణ॒గ్గ్॒ స్తోమ॑పృష్ఠమ్ । పు॒రో॒డాశ॑స్య జుషతాగ్ం హ॒విర్నః॑ ॥ 23 ॥

హ॒త్వా-ఽభిమా॑తీః॒ పృత॑నా॒-స్సహ॑స్వాన్ । అథాభయ॑-ఙ్కృణుహి వి॒శ్వతో॑ నః ॥ స్తు॒హి శూరం॑-వఀ॒జ్రిణ॒-మప్ర॑తీతం (మప్ర॑తీత్తం) । అ॒భి॒మా॒తి॒హన॑-మ్పురుహూ॒తమిన్ద్ర᳚మ్ । య ఏక॒ ఇచ్ఛ॒తప॑తి॒ర్జనే॑షు । తస్మా॒ ఇన్ద్రా॑య హ॒విరాజు॑హోత ॥ ఇన్ద్రో॑ దే॒వానా॑మధి॒పాః పు॒రోహి॑తః । ది॒శా-మ్పతి॑రభవ-ద్వా॒జినీ॑వాన్ । అ॒భి॒మా॒తి॒హా త॑వి॒షస్తువి॑ష్మాన్ । అ॒స్మభ్య॑-ఞ్చి॒త్రం-వృఀష॑ణగ్ం ర॒యి-న్దా᳚త్ ॥ 24 ॥

య ఇ॒మే ద్యావా॑పృథి॒వీ మ॑హి॒త్వా । బలే॒నాదృగ్ం॑హదభిమాతి॒హేన్ద్రః॑ । స నో॑ హ॒విః ప్రతి॑గృభ్ణాతు రా॒తయే᳚ । దే॒వానా᳚-న్దే॒వో ని॑ధి॒పా నో॑ అవ్యాత్ ॥ అన॑వస్తే॒ రథ॒మశ్వా॑య తఖ్ష॒న్-త్వష్టా॒ వజ్ర॑-మ్పురుహూత ద్యు॒మన్త᳚మ్ । బ్ర॒హ్మాణ॒ ఇన్ద్ర॑-మ్మ॒హయ॑న్తో అ॒ర్కైరవ॑ర్ధయ॒న్నహ॑యే॒ హన్త॒ వా ఉ॑ ॥ వృష్ణే॒ య-త్తే॒ వృష॑ణో అ॒ర్కమర్చా॒నిన్ద్ర॒ గ్రావా॑ణో॒ అది॑తి-స్స॒జోషాః᳚ । అ॒న॒శ్వాసో॒ యే ప॒వయో॑-ఽర॒థా ఇన్ద్రే॑షితా అ॒భ్యవ॑ర్తన్త॒ దస్యూన్॑ ॥ । ఇన్ద్ర॑స్య॒ ను వీ॒ర్యా॑ణి॒ ప్రవో॑చమ్ । యాని॑ చ॒కార॑ ప్రథ॒మాని॑ వ॒జ్రీ ॥ అహ॒-న్నహి॒మన్వ॒పస్త॑తర్ద । ప్ర వ॒ఖ్షణా॑ అభిన॒-త్పర్వ॑తానామ్ ॥ ॥ ఇన్ద్రో॑ యా॒తో-ఽవ॑సితస్య॒ రాజా᳚ । శమ॑స్య చ శృ॒ఙ్గిణో॒ వజ్ర॑బాహుః । సేదు॒ రాజా᳚ ఖ్షేతి చర్​షణీ॒నామ్ । అ॒రాన్న నే॒మిః పరి॒తా బ॑భూవ ॥ 25 ॥

అ॒భి సి॒ద్ధ్మో అ॑జిగాదస్య॒ శత్రూన్॑ । వి తి॒గ్మేన॑ వృష॒భేణా॒ పురో॑-ఽభేత్ । సం-వఀజ్రే॑ణాసృజ-ద్వృ॒త్రమిన్ద్రః॑ । ప్ర స్వా-మ్మ॒తిమ॑తిర॒చ్ఛాశ॑దానః ॥ విష్ణు॑-న్దే॒వం-వఀరు॑ణమూ॒తయే॒ భగ᳚మ్ । మేద॑సా దే॒వా వ॒పయా॑ యజద్ధ్వమ్ । తా నో॑ య॒జ్ఞమాగ॑తం-విఀ॒శ్వధే॑నా । ప్ర॒జావ॑ద॒స్మే ద్రవి॑ణే॒హ ధ॑త్తమ్ ॥ మేద॑సా దే॒వా వ॒పయా॑ యజద్ధ్వమ్ । విష్ణు॑-ఞ్చ దే॒వం-వఀరు॑ణ-ఞ్చ రా॒తిమ్ ॥ 26 ॥

తా నో॒ అమీ॑వా అప॒బాధ॑మానౌ । ఇ॒మం-యఀ॒జ్ఞ-ఞ్జు॒షమా॑ణా॒వుపేత᳚మ్ ॥ విష్ణూ॑వరుణా యు॒వమ॑ద్ధ్వ॒రాయ॑ నః । వి॒శే జనా॑య॒ మహి॒ శర్మ॑ యచ్ఛతమ్ । దీ॒ర్ఘప్ర॑యజ్యూ హ॒విషా॑ వృధా॒నా । జ్యోతి॒షా-ఽరా॑తీర్దహత॒-న్తమాగ్ం॑సి ॥ యయో॒రోజ॑సా స్కభి॒తా రజాగ్ం॑సి । వీ॒ర్యే॑భి-ర్వీ॒రత॑మా॒ శవి॑ష్ఠా । యా పత్యే॑తే॒ అప్ర॑తీత్తా॒ సహో॑భిః । విష్ణూ॑ అగ॒న్వరు॑ణా పూ॒ర్వహూ॑తౌ ॥ 27 ॥

విష్ణూ॑వరుణా వభిశస్తి॒పా వా᳚మ్ । దే॒వా య॑జన్త హ॒విషా॑ ఘృ॒తేన॑ । అపామీ॑వాగ్ం సేధతగ్ం ర॒ఖ్షస॑శ్చ । అథా॑ ధత్తం॒-యఀజ॑మానాయ॒ శం-యోః ఀ॥ అ॒గ్ం॒హో॒ముచా॑ వృష॒భా సు॒ప్రతూ᳚ర్తీ । దే॒వానా᳚-న్దే॒వత॑మా॒ శచి॑ష్ఠా । విష్ణూ॑వరుణా॒ ప్రతి॑హర్యత-న్నః । ఇ॒ద-న్నరా॒ ప్రయ॑తమూ॒తయే॑ హ॒విః ॥ మ॒హీ ను ద్యావా॑పృథి॒వీ ఇ॒హ జ్యేష్ఠే᳚ । రు॒చా భ॑వతాగ్ం శు॒చయ॑ద్భి-ర॒ర్కైః ॥ 28 ॥

యథ్సీం॒-వఀరి॑ష్ఠే బృహ॒తీ వి॑మి॒న్వన్న్ । నృ॒వద్భ్యో॒-ఽఖ్షా ప॑ప్రథా॒నేభి॒రేవైః᳚ ॥ ప్ర పూ᳚ర్వ॒జే పి॒తరా॒ నవ్య॑సీభిః । గీ॒ర్భిః కృ॑ణుద్ధ్వ॒గ్ం॒ సద॑నే ఋ॒తస్య॑ । ఆ నో᳚ ద్యావాపృథివీ॒ దైవ్యే॑న । జనే॑న యాత॒-మ్మహి॑ వాం॒-వఀరూ॑థమ్ ॥ స ఇథ్స్వపా॒ భువ॑నేష్వాస । య ఇ॒మే ద్యావా॑పృథి॒వీ జ॒జాన॑ । ఉ॒ర్వీ గ॑భీ॒రే రజ॑సీ సు॒మేకే᳚ । అ॒వ॒గ్ం॒శే ధీర॒-శ్శచ్యా॒ సమై॑రత్ ॥ 29 ॥

భూరి॒-న్ద్వే అచ॑రన్తీ॒ చర॑న్తమ్ । ప॒ద్వన్త॒-ఙ్గర్భ॑మ॒పదీ॑ దధాతే । నిత్య॒-న్న సూ॒ను-మ్పి॒త్రోరు॒పస్థే᳚ । త-మ్పి॑పృతగ్ం రోదసీ సత్య॒వాచ᳚మ్ ॥ ఇ॒ద-న్ద్యా॑వాపృథివీ స॒త్యమ॑స్తు । పిత॒-ర్మాత॒-ర్యది॒హోప॑బ్రు॒వే వా᳚మ్ । భూ॒త-న్దే॒వానా॑మవ॒మే అవో॑భిః । విద్యామే॒షం-వృఀ॒జన॑-ఞ్జీ॒రదా॑నుమ్ ॥ ఉ॒ర్వీ పృ॒థ్వీ బ॑హు॒లే దూ॒రే అ॑న్తే । ఉప॑బ్రువే॒ నమ॑సా య॒జ్ఞే అ॒స్మిన్న్ । దధా॑తే॒ యే సు॒భగే॑ సు॒ప్రతూ᳚ర్తీ । ద్యావా॒ రఖ్ష॑త-మ్పృథి॒వీ నో॒ అభ్వా᳚త్ ॥ యా జా॒తా ఓష॑ధయో దే॒వేభ్య॑స్త్రియు॒గ-మ్పు॒రా । మన్దా॑మి బ॒భ్రూణా॑మ॒హగ్ం శ॒త-న్ధామా॑ని స॒ప్త చ॑ ॥, అతి॒ విశ్వాః᳚ పరి॒ష్ఠా-స్స్తే॒న ఇ॑వ వ్ర॒జమ॑క్రముః । ఓష॑ధయః॒ ప్రాచు॑చ్యవు॒ ర్య-త్కి-ఞ్చ॑ త॒నువా॒గ్ం॒ రపః॑ ॥ । యా ఓష॑ధయ॒-స్సోమ॑రాజ్ఞీః॒ ప్రవి॑ష్టాః పృథి॒వీమను॑ । తాసా॒-న్త్వమ॑స్యుత్త॒మా ప్రణో॑ జీ॒వాత॑-వేసువ ॥ అ॒శ్వా॒వ॒తీగ్ం సో॑మవ॒తీ మూ॒ర్జయ॑న్తీ॒ ముదో॑జసమ్ । ఆ వి॑థ్సి॒ సర్వా॒ ఓష॑ధీర॒స్మా అ॑రి॒ష్టతా॑తయే ॥ । ఓష॑ధీ॒రితి॑ మాతర॒-స్తద్వో॑ దేవీ॒-రుప॑ బ్రువే । రపాగ్ం॑సి విఘ్న॒తీరి॑త॒ రప॑శ్చా॒తయ॑మానాః ॥ అ॒న్యా వో॑ అ॒న్యామ॑వ-త్వ॒న్యా-ఽన్యస్యా॒ ఉపా॑వత । తా-స్సర్వా॒ ఓష॑ధయ-స్సం​విఀదా॒నా ఇ॒ద-మ్మే॒ ప్రావ॑తా॒ వచః॑ ॥ ॥ 30 ॥
(హ॒విర్నో॑ - దా-ద్- బభూవ - రా॒తిం - పూ॒ర్వహూ॑తా - వ॒ర్కై - రై॑ర - ద॒స్మి-న్పఞ్చ చ) (అ. 4)

అనువాకం 5 - ఐన్ద్రాగ్నపశ్వాదీనాం సూక్తాని
శుచి॒-న్ను స్తోమ॒-న్నవ॑జాత-మ॒ద్యేన్ద్రా᳚గ్నీ వృత్రహణా జు॒షేథా᳚మ్ । ఉ॒భా హి వాగ్ం॑ సు॒హవా॒ జోహ॑వీమి॒ తా వాజగ్ం॑ స॒ద్య ఉ॑శ॒తే ధేష్ఠా᳚ ॥, శ్నథ॑-ద్వృ॒త్రము॒త స॑నోతి॒ వాజ॒మిన్ద్రా॒ యో అ॒గ్నీ సహు॑రీ సప॒ర్యాత్ । ఇ॒ర॒జ్యన్తా॑ వస॒వ్య॑స్య॒ భూరే॒-స్సహ॑స్తమా॒ సహ॑సా వాజ॒యన్తా᳚ ॥ । ఉ॒భా వా॑మిన్ద్రాగ్నీ ఆహు॒వధ్యా॑ ఉ॒భా రాధ॑స-స్స॒హ మా॑ద॒యధ్యై᳚ । ఉ॒భా దా॒తారా॑వి॒షాగ్ం ర॑యీ॒ణాము॒భా వాజ॑స్య సా॒తయే॑ హువే వామ్ ॥,ప్ర చ॑ర్​ష॒ణిభ్యః॑ పృతనా॒ హవే॑షు॒ ప్ర పృ॑థి॒వ్యా రి॑రిచాథే ది॒వశ్చ॑ । ప్ర సిన్ధు॑భ్యః॒ ప్రగి॒రిభ్యో॑ మహి॒త్వా ప్రేన్ద్రా᳚గ్నీ॒ విశ్వా॒ భువ॒నా-ఽత్య॒న్యా ॥ । ఆ వృ॑త్రహణా వృత్ర॒హభి॒-శ్శుష్మైః᳚ । ఇన్ద్ర॑ యా॒త-న్నమో॑భిరగ్నే అ॒ర్వాక్ । యు॒వగ్ం రాధో॑భి॒రక॑వేభిరిన్ద్ర । అగ్నే॑ అ॒స్మే భ॑వతముత్త॒మేభిః॑ ॥ గీ॒ర్భి-ర్విప్రః॒ ప్రమ॑తిమి॒చ్ఛమా॑నః । ఈ॒॑ ర॒యిం-యఀ॒శస॑-మ్పూర్వ॒భాజ᳚మ్ । ఇన్ద్రా᳚గ్నీ వృత్రహణా సువజ్రా । ప్రణో॒ నవ్యే॑భిస్తిరత-న్దే॒ష్ణైః ॥ ॥ బ్రహ్మ॑ణస్పతే॒ త్వమ॒స్య య॒న్తా । సూ॒క్తస్య॑ బోధి॒ తన॑య-ఞ్చ జిన్వ । విశ్వ॒-న్త-ద్భ॒ద్రం-యఀద॒వన్తి॑ దే॒వాః । బృ॒హద్వ॑దేమ వి॒దథే॑ సు॒వీరాః᳚ ॥ స ఈగ్ం॑ స॒త్యేభి॒-స్సఖి॑భి-శ్శు॒చద్భిః॑ । గోధా॑యసం॒​విఀ ధ॑న॒సైర॑తర్దత్ । బ్రహ్మ॑ణ॒స్పతి॒-ర్వృష॑భిర్వ॒రాహైః᳚ ॥ 31 ॥

ఘ॒ర్మస్వే॑దేభి॒-ర్ద్రవి॑ణం॒-వ్యాఀ ॑నట్ ॥ బ్రహ్మ॑ణ॒స్పతే॑-రభవద్యథా వ॒శమ్ । స॒త్యో మ॒న్యుర్మహి॒ కర్మా॑ కరిష్య॒తః । యో గా ఉ॒దాజ॒థ్స ది॒వే వి చా॑భజత్ । మ॒హీవ॑ రీ॒తి-శ్శవ॑సా సర॒-త్పృథ॑క్ ॥ ఇన్ధా॑నో అ॒గ్నిం-వఀ ॑నవద్వనుష్య॒తః । కృ॒తబ్ర॑హ్మా శూశువ-ద్రా॒తహ॑వ్య॒ ఇత్ । జా॒తేన॑ జా॒తమతి॒ సృ-త్ప్రసృగ్ం॑సతే । యం-యఀం॒-యుఀజ॑-ఙ్కృణు॒తే బ్రహ్మ॑ణ॒స్పతిః॑ ॥ బ్రహ్మ॑ణస్పతే సు॒యమ॑స్య వి॒శ్వహా᳚ ॥ 32 ॥

రా॒య-స్స్యా॑మ ర॒థ్యో॑ వివ॑స్వతః । వీ॒రేషు॑ వీ॒రాగ్ం ఉప॑పృఙ్గ్ధి న॒స్త్వమ్ । యదీశా॑నో॒ బ్రహ్మ॑ణా॒ వేషి॑ మే॒ హవ᳚మ్ ॥ స ఇజ్జనే॑న॒ స వి॒శా స జన్మ॑నా । స పు॒త్రైర్వాజ॑-మ్భరతే॒ ధనా॒ నృభిః॑ । దే॒వానాం॒-యః ఀపి॒తర॑మా॒వివా॑సతి । శ్ర॒ద్ధామ॑నా హ॒విషా॒ బ్రహ్మ॑ణ॒స్పతి᳚మ్ ॥ యాస్తే॑ పూష॒న్నావో॑ అ॒న్త-స్స॑ము॒ద్రే । హి॒ర॒ణ్యయీ॑ర॒న్తరి॑ఖ్షే॒ చర॑న్తి । యాభి॑ర్యాసి దూ॒త్యాగ్ం సూర్య॑స్య । కామే॑న కృ॒త-శ్శ్రవ॑ ఇ॒చ్ఛమా॑నః ॥ । శు॒క్ర-న్తే॑ అ॒న్యద్య॑జ॒త-న్తే॑ అ॒న్యద్విషు॑రూపే॒ అహ॑నీ॒ ద్యౌరి॑వాసి । విశ్వా॒ హి మా॒యా అవ॑సి స్వధావో భ॒ద్రా తే॑ పూషన్ని॒హ రా॒తిర॑స్తు ॥, పూ॒షేమా ఆశా॒ అను॑వేద॒ సర్వా᳚-స్సో అ॒స్మాగ్ం అభ॑యతమేన నేషత్ । స్వ॒స్తి॒దా అఘృ॑ణి॒-స్సర్వ॑వీరః । అప్ర॑యుచ్ఛ-న్పు॒ర ఏ॑తు॒ ప్రజా॒నన్న్ ॥ ॥ ప్రప॑థే ప॒థామ॑జనిష్ట పూ॒షా ॥ 33 ॥

ప్రప॑థే ది॒వః ప్రప॑థే పృథి॒వ్యాః । ఉ॒భే అ॒భి ప్రి॒యత॑మే స॒ధస్థే᳚ । ఆ చ॒ పరా॑ చ చరతి ప్రజా॒నన్న్ ॥ పూ॒షా సు॒బన్ధు॑ర్ది॒వ ఆ పృ॑థి॒వ్యాః । ఇ॒డస్పతి॑-ర్మ॒ఘవా॑ ద॒స్మవ॑ర్చాః । త-న్దే॒వాసో॒ అద॑దు-స్సూ॒ర్యాయై᳚ । కామే॑న కృ॒త-న్త॒వస॒గ్గ్॒ స్వఞ్చ᳚మ్ ॥ అ॒జాశ్వః॑ పశు॒పా వాజ॑వస్త్యః । ధి॒య॒జి॒న్న్వో విశ్వే॒ భువ॑నే॒ అర్పి॑తః । అష్ట్రా᳚-మ్పూ॒షా శి॑థి॒రాము॒ద్వరీ॑వృజత్ ॥ 34 ॥

స॒చఙ్ఖ్షా॑ణో॒ భువ॑నా దే॒వ ఈ॑యతే ॥ శుచీ॑ వో హ॒వ్యా మ॑రుత॒-శ్శుచీ॑నామ్ । శుచిగ్ం॑ హినోమ్యద్ధ్వ॒రగ్ం శుచి॑భ్యః । ఋ॒తేన॑ స॒త్యమృత॒సాప॑ ఆయన్న్ । శుచి॑జన్మాన॒-శ్శుచ॑యః పావ॒కాః ॥ ప్ర చి॒త్రమ॒ర్క-ఙ్గృ॑ణ॒తే తు॒రాయ॑ । మారు॑తాయ॒ స్వత॑వసే భరద్ధ్వమ్ । యే సహాగ్ం॑సి॒ సహ॑సా॒ సహ॑న్తే । రేజ॑తే అగ్నే పృథి॒వీ మ॒ఖేభ్యః॑ ॥ అగ్ంసే॒ష్వా మ॑రుతః ఖా॒దయో॑ వః ॥ 35 ॥

వఖ్ష॑స్సు రు॒క్మా ఉప॑శిశ్రియా॒ణాః । వి వి॒ద్యుతో॒ న వృ॒ష్టిభీ॑ రుచా॒నాః । అను॑ స్వ॒ధామాయు॑ధై॒-ర్యచ్ఛ॑మానాః ॥ యా వ॒-శ్శర్మ॑ శశమా॒నాయ॒ సన్తి॑ । త్రి॒ధాతూ॑ని దా॒శుషే॑ యచ్ఛ॒తాధి॑ । అ॒స్మభ్య॒-న్తాని॑ మరుతో॒ వియ॑న్త । ర॒యి-న్నో॑ ధత్త వృషణ-స్సు॒వీర᳚మ్ ॥ ఇ॒మే తు॒ర-మ్మ॒రుతో॑ రామయన్తి । ఇ॒మే స॒హ-స్సహ॑స॒ ఆన॑మన్తి । ఇ॒మే శగ్ంసం॑-వఀనుష్య॒తో నిపా᳚న్తి ॥ 36 ॥

గు॒రుద్వేషో॒ అర॑రుషే దధన్తి ॥ అ॒రా ఇ॒వేదచ॑రమా॒ అహే॑వ । ప్ర ప్ర॑జాయన్తే॒ అక॑వా॒ మహో॑భిః । పృశ్నేః᳚ పు॒త్రా ఉ॑ప॒మాసో॒ రభి॑ష్ఠాః । స్వయా॑ మ॒త్యా మ॒రుత॒-స్సమ్మి॑మిఖ్షుః ॥ అను॑ తే దాయి మ॒హ ఇ॑న్ద్రి॒యాయ॑ । స॒త్రా తే॒ విశ్వ॒మను॑ వృత్ర॒హత్యే᳚ । అను॑ ఖ్ష॒త్రమను॒ సహో॑ యజత్ర । ఇన్ద్ర॑ దే॒వేభి॒రను॑ తే నృ॒షహ్యే᳚ ॥ య ఇన్ద్ర॒ శుష్మో॑ మఘవన్తే॒ అస్తి॑ ॥ 37 ॥

శిఖ్షా॒ సఖి॑భ్యః పురుహూత॒ నృభ్యః॑ । త్వగ్ం హి దృ॒ఢా మ॑ఘవ॒న్ విచే॑తాః । అపా॑వృధి॒ పరి॑వృతి॒-న్న రాధః॑ ॥ ఇన్ద్రో॒ రాజా॒ జగ॑తశ్చర్​షణీ॒నామ్ । అధి॒ఖ్షమి॒ విషు॑రూపం॒-యఀదస్తి॑ । తతో॑ దదాతు దా॒శుషే॒ వసూ॑ని । చోద॒ద్రాధ॒ ఉప॑స్తుతశ్చిద॒ర్వాక్ ॥ తము॑ ష్టుహి॒ యో అ॒భిభూ᳚త్యోజాః । వ॒న్వన్నవా॑తః పురుహూ॒త ఇన్ద్రః॑ । అషా॑ఢము॒గ్రగ్ం సహ॑మానమా॒భిః ॥ 38 ॥

గీ॒ర్భిర్వ॑ర్ధ వృష॒భ-ఞ్చ॑ర్​షణీ॒నామ్ ॥ స్థూ॒రస్య॑ రా॒యో బృ॑హ॒తో య ఈశే᳚ । తము॑ ష్టవామ వి॒దథే॒ష్విన్ద్ర᳚మ్ । యో వా॒యునా॒ జయ॑తి॒ గోమ॑తీషు । ప్ర ధృ॑ష్ణు॒యా న॑యతి॒ వస్యో॒ అచ్ఛ॑ ॥ ఆ తే॒ శుష్మో॑ వృష॒భ ఏతు॑ ప॒శ్చాత్ । ఓత్త॒రాద॑ధ॒రాగా పు॒రస్తా᳚త్ । ఆ వి॒శ్వతో॑ అ॒భి సమే᳚త్వ॒ర్వామ్ । ఇన్ద్ర॑ ద్యు॒మ్నగ్ం సువ॑ర్వద్ధేహ్య॒స్మే ॥ 39 ॥
(వ॒రాహై᳚--ర్ వి॒శ్వహా॑ - ఽజనిష్ట పూ॒షో - ద్వరీ॑వృజత్ - ఖా॒దయో॑ వః - పా॒న్ - త్యస్త - యా॒భి--ర్ + నవ॑ చ) (అ. 5)

అనువాకం 6 - సావిత్రాదిపశూనాం సూక్తాని
ఆ దే॒వో యా॑తు సవి॒తా సు॒రత్నః॑ । అ॒న్త॒రి॒ఖ్ష॒ప్రా వహ॑మానో॒ అశ్వైః᳚ । హస్తే॒ దధా॑నో॒ నర్యా॑ పు॒రూణి॑ । ని॒వే॒శయ॑న్ చ ప్రసు॒వన్ చ॒ భూమ॑ ॥ అ॒భీవృ॑త॒-ఙ్కృశ॑నై-ర్వి॒శ్వరూ॑పమ్ ।
హిర॑ణ్యశమ్యం-యఀజ॒తో బృ॒హన్త᳚మ్ । ఆస్థా॒-ద్రథగ్ం॑ సవి॒తా చి॒త్రభా॑నుః । కృ॒ష్ణా రజాగ్ం॑సి॒ తవి॑షీ॒-న్దధా॑నః ॥ సఘా॑ నో దే॒వ-స్స॑వి॒తా స॒వాయ॑ । ఆసా॑విష॒-ద్వసు॑పతి॒-ర్వసూ॑ని ॥ 40 ॥

వి॒శ్రయ॑మాణో॒ అమ॑తిమురూ॒చీమ్ । మ॒ర్త॒భోజ॑న॒మధ॑ రాసతే న ॥ వి జనా᳚ఞ్ఛ్యా॒వా-శ్శి॑తి॒పాదో॑ అఖ్యన్న్ । రథ॒గ్ం॒ హిర॑ణ్య ప్ర ఉగం॒-వఀహ॑న్తః । శశ్వ॒-ద్దిశ॑-స్సవి॒తు-ర్దైవ్య॑స్య । ఉ॒పస్థే॒ విశ్వా॒ భువ॑నాని తస్థుః ॥ వి సు॑ప॒ర్ణో అ॒న్తరి॑ఖ్షాణ్యఖ్యత్ । గ॒భీ॒రవే॑పా॒ అసు॑ర-స్సునీ॒థః । క్వే॑దానీ॒గ్ం॒ సూర్యః॒ కశ్చి॑కేత । క॒త॒మా-న్ద్యాగ్ం ర॒శ్మిర॒స్యాత॑తాన ॥ 41 ॥

భగ॒-న్ధియం॑-వాఀ॒జయ॑న్తః॒ పుర॑న్ధిమ్ । నరా॒శగ్ంసో॒ గ్నాస్పతి॑ర్నో అవ్యాత్ । ఆ-ఽయే వా॒మస్య॑ సఙ్గ॒థే ర॑యీ॒ణామ్ । ప్రి॒యా దే॒వస్య॑ సవి॒తు-స్స్యా॑మ ॥ ఆ నో॒ విశ్వే॒ అస్క్రా॑ గమన్తు దే॒వాః । మి॒త్రో అ॑ర్య॒మా వరు॑ణ-స్స॒జోషాః᳚ । భువ॒న్॒. యథా॑ నో॒ విశ్వే॑ వృ॒ధాసః॑ । కర᳚న్-థ్సు॒షహా॑ విథు॒ర-న్న శవః॑ ॥ శ-న్నో॑ దే॒వా వి॒శ్వదే॑వా భవన్తు । శగ్ం సర॑స్వతీ స॒హ ధీ॒భిర॑స్తు ॥ 42 ॥

శమ॑భి॒షాచ॒-శ్శము॑ రాతి॒షాచః॑ । శ-న్నో॑ ది॒వ్యాః పార్థి॑వా॒-శ్శ-న్నో॒ అప్యాః᳚ ॥ యే స॑వి॒తు-స్స॒త్యస॑వస్య॒ విశ్వే᳚ । మి॒త్రస్య॑ వ్ర॒తే వరు॑ణస్య దే॒వాః । తే సౌభ॑గం-వీఀ॒రవ॒ద్గోమ॒దప్నః॑ । దధా॑తన॒ ద్రవి॑ణ-ఞ్చి॒త్రమ॒స్మే ॥ అగ్నే॑ యా॒హి దూ॒త్యం॑-వాఀరి॑షేణ్యః । దే॒వాం అచ్ఛా᳚ బ్రహ్మ॒కృతా॑ గ॒ణేన॑ । సర॑స్వతీ-మ్మ॒రుతో॑ అ॒శ్వినా-ఽ॒పః । య॒ఖ్షి॒ దే॒వా-న్ర॑త్న॒ధేయా॑య॒ విశ్వాన్॑ ॥ 43 ॥

ద్యౌః పి॑తః॒ పృథి॑వి॒ మాత॒రద్ధ్రు॑క్ । అగ్నే᳚ భ్రాతర్వసవో మృ॒డతా॑ నః । విశ్వ॑ ఆదిత్యా ఆదితే స॒జోషాః᳚ । అ॒స్మభ్య॒గ్ం॒ శర్మ॑ బహు॒లం-విఀయ॑న్త ॥ విశ్వే॑ దేవా-శ్శృణు॒తేమగ్ం హవ॑-మ్మే । యే అ॒న్తరి॑ఖ్షే॒ య ఉప॒ ద్యవి॒ ష్ఠ । యే అ॑గ్నిజి॒హ్వా ఉ॒త వా॒ యజ॑త్రాః । ఆ॒స-ద్యా॒స్మి-న్బ॒ర్॒హిషి॑ మాదయద్ధ్వమ్ ॥ ఆ వా᳚-మ్మిత్రావరుణా హ॒వ్యజు॑ష్టిమ్ । నమ॑సా దేవా॒ వవ॑సా-ఽఽవవృత్యామ్ ॥ 44 ॥

అ॒స్మాక॒-మ్బ్రహ్మ॒ పృత॑నాసు సహ్యా అ॒స్మాక᳚మ్ । వృ॒ష్టి-ర్ది॒వ్యా సు॑పా॒రా ॥ యు॒వం-వఀస్త్రా॑ణి పీవ॒సా వ॑సాథే । యు॒వోరచ్ఛి॑ద్రా॒ మన్త॑వో హ॒ సర్గాః᳚ । అవా॑తిరత॒మనృ॑తాని॒ విశ్వా᳚ । ఋ॒తేన॑ మిత్రావరుణా సచేథే ॥ తథ్సు వా᳚-మ్మిత్రావరుణా మహి॒త్వమ్ । ఈ॒ర్మా త॒స్థుషీ॒రహ॑భి-ర్దుదుహ్రే । విశ్వాః᳚ పిన్వథ॒ స్వస॑రస్య॒ ధేనాః᳚ । అను॑ వా॒మేకః॑ ప॒విరావ॑వర్తి ॥ 45 ॥

యద్బగ్ంహి॑ష్ఠ॒-న్నాతి॒విదే॑ సుదానూ । అచ్ఛి॑ద్ర॒గ్ం॒ శర్మ॒ భువ॑నస్య గోపా । తతో॑ నో మిత్రావరుణా-వవీష్టమ్ । సిషా॑సన్తో జీగి॒వాగ్ంస॑-స్స్యామ ॥ ఆ నో॑ మిత్రావరుణా హ॒వ్యదా॑తిమ్ । ఘృ॒తై-ర్గవ్యూ॑తిముఖ్షత॒మిడా॑భిః । ప్రతి॑ వా॒మత్ర॒ వర॒మా జనా॑య । పృ॒ణీ॒తము॒ద్గో ది॒వ్యస్య॒ చారోః᳚ ॥ ప్ర బా॒హవా॑ సిసృత-ఞ్జీ॒వసే॑ నః । ఆ నో॒ గవ్యూ॑తిముఖ్షత-ఙ్ఘృ॒తేన॑ ॥ 46 ॥

ఆ నో॒ జనే᳚ శ్రవయతం-యుఀవానా । శ్రు॒త-మ్మే॑ మిత్రావరుణా॒ హవే॒మా ॥ ఇ॒మా రు॒ద్రాయ॑ స్థి॒రధ॑న్వనే॒ గిరః॑ । ఖ్షి॒ప్రేష॑వే దే॒వాయ॑ స్వ॒ధామ్నే᳚ । అషా॑ఢాయ॒ సహ॑మానాయ మీ॒ఢుషే᳚ । తి॒గ్మాయు॑ధాయ భరతా శృ॒ణోత॑న ॥ త్వా ద॑త్తేభీ రుద్ర॒ శన్త॑మేభిః । శ॒తగ్ం హిమా॑ అశీయ భేష॒జేభిః॑ । వ్య॑స్మద్ద్వేషో॑ విత॒రం-వ్యఀగ్ంహః॑ । వ్యమీ॑వాగ్​ శ్చాతయస్వా॒ విషూ॑చీః ॥ 47 ॥

అర్​హ॑న్బిభర్​షి॒ సాయ॑కాని॒ ధన్వ॑ । అర్​హ॑న్ని॒ష్కం-యఀ ॑జ॒తం-విఀ॒శ్వరూ॑పమ్ । అర్​హ॑న్ని॒దన్ద॑యసే॒ విశ్వ॒మబ్భు॑వమ్ । న వా ఓజీ॑యో రుద్ర॒ త్వద॑స్తి ॥, మా న॑స్తో॒కే తన॑యే॒ మా న॒ ఆయు॑షి॒ మా నో॒ గోషు॒ మా నో॒ అశ్వే॑షు రీరిషః । వీ॒రా-న్మానో॑ రుద్ర భామి॒తో వ॑ధీర్​హ॒విష్మ॑న్తో॒ నమ॑సా విధేమ తే ॥॥ ఆ తే॑ పితర్మరుతాగ్ం సు॒మ్నమే॑తు । మా న॒-స్సూర్య॑స్య స॒దృంశో॑ యుయోథాః । అ॒భి నో॑ వీ॒రో అర్వ॑తి ఖ్షమేత । ప్రజా॑యేమహి రుద్ర ప్ర॒జాభిః॑ ॥ ఏ॒వా బ॑భ్రో వృషభ చేకితాన । యథా॑ దేవ॒ న హృ॑ణీ॒షే న హగ్ంసి॑ । హా॒వ॒న॒శ్రూర్నో॑ రుద్రే॒హ బో॑ధి । బృ॒హద్వ॑దేమ వి॒దథే॑ సు॒వీరాః᳚ ॥ పరి॑ణో రు॒ద్రస్య॑ హే॒తి ర్వృ॑ణక్తు॒ పరి॑త్వే॒షస్య॑ దుర్మ॒తిర॑ఘా॒యోః । అవ॑ స్థి॒రా మ॒ఘవ॑ద్భ్య-స్తనుష్వ॒ మీఢ్వ॑స్తో॒కాయ॒ తన॑యాయ మృడయ ॥, స్తు॒హి శ్రు॒త-ఙ్గ॑ర్త॒సదం॒-యుఀవా॑న-మ్మృ॒గ-న్న భీ॒మ-ము॑పహ॒త్ను-ము॒గ్రమ్ । మృ॒డా జ॑రి॒త్రే రు॑ద్ర॒ స్తవా॑నో అ॒న్యన్తే॑ అ॒స్మన్నివ॑పన్తు॒ సేనాః᳚ ॥ । మీఢు॑ష్టమ॒ శివ॑తమ శి॒వో న॑-స్సు॒మనా॑ భవ ।ప॒ర॒మే వృ॒ఖ్ష ఆయు॑ధ-న్ని॒ధాయ॒ కృత్తిం॒-వఀసా॑న॒ ఆచ॑ర॒ పినా॑క॒మ్బిభ్ర॒దాగ॑హి ॥ అర్​హ॑న్బిభర్​షి॒ సాయ॑కాని॒ ధన్వ॑ । అర్​హ॑న్ని॒ష్కం-యఀ ॑జ॒తం-విఀ॒శ్వరూ॑పమ్ । అర్​హ॑న్ని॒దన్ద॑యసే॒ విశ్వ॒మబ్భు॑వమ్ । న వా ఓజీ॑యో రుద్ర॒ త్వద॑స్తి ॥। త్వమ॑గ్నే రు॒ద్రో అసు॑రో మ॒హో ది॒వస్త్వగ్ం శర్ధో॒ మారు॑త-మ్పృ॒ఖ్ష ఈ॑శిషే । త్వం-వాఀతై॑రరు॒ణైర్యా॑సి శఙ్గ॒యస్త్వ-మ్పూ॒షా వి॑ధ॒తః పా॑సి॒ నుత్మనా᳚ ॥, ఆ వో॒ రాజా॑నమధ్వ॒రస్య॑ రు॒ద్రగ్ం హోతా॑రగ్ం సత్య॒యజ॒గ్ం॒ రోద॑స్యోః । అ॒గ్ని-మ్పు॒రా త॑నయి॒త్నో ర॒చిత్తా॒-ద్ధిర॑ణ్యరూప॒మవ॑సే కృణుధ్వమ్ ॥ ॥ 48 ॥
(వసూ॑ని - తతా - నాస్తు॒ - విశ్వాన్॑.-వవృత్యాం​వఀవర్తి-ఘృ॒తేన॒-విషూ॑చీః-శ్రు॒త-న్ద్వే చ॑) (అ. 6)

అనువాకం 7 - సౌర్యాదిపశూనాం సూక్తాని
సూర్యో॑ దే॒వీము॒షస॒గ్ం రోచ॑మానా॒ మర్యః॑ । న యోషా॑మ॒భ్యే॑తి ప॒శ్చాత్ । యత్రా॒ నరో॑ దేవ॒యన్తో॑ యు॒గాని॑ । వి॒త॒న్వతే॒ ప్రతి॑ భ॒ద్రాయ॑ భ॒ద్రమ్ ॥ భ॒ద్రా అశ్వా॑ హ॒రిత॒-స్సూర్య॑స్య । చి॒త్రా ఏద॑గ్వా అను॒మాద్యా॑సః । న॒మ॒స్యన్తో॑ ది॒వ ఆ పృ॒ష్ఠమ॑స్థుః ।
పరి॒ ద్యావా॑పృథి॒వీ య॑న్తి స॒ద్యః ॥ త-థ్సూర్య॑స్య దేవ॒త్వ-న్త-న్మ॑హి॒త్వమ్ । మ॒ద్ధ్యా కర్తో॒-ర్విత॑త॒గ్ం॒ సఞ్జ॑భార ॥ 49 ॥

య॒దేదయు॑క్త హ॒రిత॑-స్స॒ధస్థా᳚త్ । ఆద్రాత్రీ॒ వాస॑స్తనుతే సి॒మస్మై᳚ ॥ త-న్మి॒త్రస్య॒ వరు॑ణస్యాభి॒చఖ్షే᳚ । సూర్యో॑ రూ॒ప-ఙ్కృ॑ణుతే॒ ద్యోరు॒పస్థే᳚ । అ॒న॒న్తమ॒న్య-ద్రుశ॑దస్య॒ పాజః॑ । కృ॒ష్ణమ॒న్యద్ధ॒రిత॒-స్సమ్భ॑రన్తి ॥ అ॒ద్యా దే॑వా॒ ఉది॑తా॒ సూర్య॑స్య । నిరగ్ంహ॑సః పిపృ॒తాన్నిర॑వ॒ద్యాత్ । తన్నో॑ మి॒త్రో వరు॑ణో మామహన్తామ్ । అది॑తి॒-స్సిన్ధుః॑ పృథి॒వీ ఉ॒త ద్యౌః ॥ 50 ॥

ది॒వో రు॒క్మ ఉ॑రు॒చఖ్షా॒ ఉదే॑తి । దూ॒రే అ॑ర్థస్త॒రణి॒-ర్భ్రాజ॑మానః । నూ॒న-ఞ్జనా॒-స్సూర్యే॑ణ॒ ప్రసూ॑తాః । ఆయన్నర్థా॑ని కృ॒ణవ॒న్నపాగ్ం॑సి ॥ శ-న్నో॑ భవ॒ చఖ్ష॑సా॒ శ-న్నో॒ అహ్నా᳚ । శ-మ్భా॒నునా॒ శగ్ం హి॒మా శ-ఙ్ఘృ॒ణేన॑ । యథా॒ శమ॒స్మై శమస॑-ద్దురో॒ణే । త-థ్సూ᳚ర్య॒ ద్రవి॑ణ-న్ధే॒హి చి॒త్రమ్ ॥ చి॒త్ర-న్దే॒వానా॒-ముద॑గా॒దనీ॑కమ్ । చఖ్షు॑ర్మి॒త్రస్య॒ వరు॑ణస్యా॒గ్నేః ॥ 51 ॥

ఆ-ఽప్రా॒ ద్యావా॑పృథి॒వీ అ॒న్తరి॑ఖ్షమ్ । సూర్య॑ ఆ॒త్మా జగ॑తస్త॒స్థుష॑శ్చ ॥ త్వష్టా॒ దధ॒దిన్ద్రా॑య॒ శుష్మ᳚మ్ । అపా॒కో-ఽచి॑ష్టుర్య॒శసే॑ పు॒రూణి॑ । వృషా॒ యజ॒న్ వృష॑ణ॒-మ్భూరి॑రేతాః । మూ॒ర్ధన్. య॒జ్ఞస్య॒ సమ॑నక్తు దే॒వాన్ ॥, తన్న॑స్తు॒రీప॒మధ॑ పోషయి॒త్ను దేవ॑ త్వష్ట॒ర్వి ర॑రా॒ణ-స్స్య॑స్వ । యతో॑ వీ॒రః క॑ర్మ॒ణ్య॑-స్సు॒దఖ్షో॑ యు॒క్తగ్రా॑వా॒ జాయ॑తే దే॒వకా॑మః ॥ । త్వష్టా॑ వీ॒ర-న్దే॒వకా॑మ-ఞ్జజాన॒ త్వష్టు॒రర్వా॑ జాయత ఆ॒శురశ్వః॑ । త్వష్టే॒దం-విఀశ్వ॒-మ్భువ॑న-ఞ్జజాన బ॒హోః క॒ర్తార॑మి॒హ య॑ఖ్షి హోతః ॥ పి॒శఙ్గ॑రూప-స్సు॒భరో॑ వయో॒ధా-శ్శ్రు॒ష్టీ వీ॒రో జా॑యతే దే॒వకా॑మః । ప్ర॒జా-న్త్వష్టా॒ విష్య॑తు॒ నాభి॑మ॒స్మే అథా॑ దే॒వానా॒మప్యే॑తు॒ పాథః॑ ॥ ॥ దశే॒మ-న్త్వష్టు॑ర్జనయన్త॒ గర్భ᳚మ్ । అత॑న్ద్రాసో యువ॒తయో॒ బిభ॑ర్త్రమ్ । తి॒గ్మానీ॑క॒గ్గ్॒ స్వయ॑శస॒-ఞ్జనే॑షు । వి॒రోచ॑మాన॒-మ్పరి॑షీ-న్నయన్తి ॥ ఆవిష్ట్యో॑ వర్ధతే॒ చారు॑రాసు । జి॒హ్మానా॑మూ॒ర్ధ్వ-స్స్వయ॑శా ఉ॒పస్థే᳚ ॥ 52 ॥

ఉ॒భే త్వష్టు॑ర్బిభ్యతు॒-ర్జాయ॑మానాత్ । ప్ర॒తీచీ॑ సి॒గ్ం॒హ-మ్ప్రతి॑జోషయేతే ॥ మి॒త్రో జనాన్॑ యాతయతి ప్రజా॒న-న్మి॒త్రో దా॑ధార పృథి॒వీము॒త ద్యామ్ । మి॒త్రః కృ॒ష్టీరని॑మిషా॒-ఽభి చ॑ష్టే స॒త్యాయ॑ హ॒వ్య-ఙ్ఘృ॒తవ॑-ద్విధేమ ॥, ప్ర స మి॑త్ర॒ మర్తో॑ అస్తు॒ ప్రయ॑స్వా॒న్ యస్త॑ ఆదిత్య॒ శిఖ్ష॑తి వ్ర॒తేన॑ । న హ॑న్యతే॒ న జీ॑యతే॒ త్వోతో॒ నైన॒మగ్ంహో॑ అశ్నో॒త్యన్తి॑తో॒ న దూ॒రాత్ ॥ ॥ అ॒య-మ్మి॒త్రో న॑మ॒స్య॑-స్సు॒శేవః॑ । రాజా॑ సుఖ్ష॒త్రో అ॑జనిష్ట వే॒ధాః । తస్య॑ వ॒యగ్ం సు॑మ॒తౌ య॒జ్ఞియ॑స్య । అపి॑ భ॒ద్రే సౌ॑మన॒సే స్యా॑మ ॥ అ॒న॒మీ॒వాస॒ ఇడ॑యా॒ మద॑న్తః । మి॒తజ్మ॑వో॒ వరి॑మ॒న్నా పృ॑థి॒వ్యాః । ఆ॒ది॒త్యస్య॑ వ్ర॒తము॑ప॒ఖ్ష్యన్తః॑ ॥ 53 ॥

వ॒య-మ్మి॒త్రస్య॑ సుమ॒తౌ స్యా॑మ ॥ మి॒త్ర-న్న ఈగ్ం శిమ్యా॒ గోషు॑ గ॒వ్యవ॑త్ । స్వా॒ధియో॑ వి॒దథే॑ అ॒ఫ్స్వజీ॑జనన్న్ । అరే॑జయతా॒గ్ం॒ రోద॑సీ॒ పాజ॑సా గి॒రా । ప్రతి॑ ప్రి॒యం-యఀ ॑జ॒త-ఞ్జ॒నుషా॒మవః॑ ॥ మ॒హాగ్ం ఆ॑ది॒త్యో నమ॑సోప॒సద్యః॑ । యా॒త॒యజ్జ॑నో గృణ॒తే సు॒శేవః॑ । తస్మా॑ ఏ॒త-త్పన్య॑తమాయ॒ జుష్ట᳚మ్ । అ॒గ్నౌ మి॒త్రాయ॑ హ॒విరాజు॑హోత ॥ ఆవా॒గ్ం॒ రథో॒ రోద॑సీ బద్బధా॒నః ॥ 54 ॥

హి॒ర॒ణ్యయో॒ వృష॑భిర్యా॒త్వశ్వైః᳚ । ఘృ॒తవ॑ర్తనిః ప॒విభీ॑ రుచా॒నః । ఇ॒షాం-వోఀ॒ఢా నృ॒పతి॑ర్వా॒జినీ॑వాన్ ॥ స ప॑ప్రథా॒నో అ॒భి పఞ్చ॒ భూమ॑ । త్రి॒వ॒న్ధు॒రో మన॒సా-ఽఽయా॑తు యు॒క్తః । విశో॒ యేన॒ గచ్ఛ॑థో దేవ॒యన్తీః᳚ । కుత్రా॑ చి॒ద్యామ॑మశ్వినా॒ దధా॑నా ॥ స్వశ్వా॑ య॒శసా-ఽఽయా॑తమ॒ర్వాక్ । దస్రా॑ ని॒ధి-మ్మధు॑మన్త-మ్పిబాథః । వి వా॒గ్ం॒ రథో॑ వ॒ద్ధ్వా॑ యాద॑మానః ॥ 55 ॥

అన్తా᳚-న్ది॒వో బా॑ధతే వర్త॒నిభ్యా᳚మ్ ॥ యు॒వో-శ్శ్రియ॒-మ్పరి॒ యోషా॑ వృణీత । సూరో॑ దుహి॒తా పరి॑తక్మియాయామ్ । య-ద్దే॑వ॒యన్త॒మవ॑థ॒-శ్శచీ॑భిః । పరి॑ఘ్ర॒గ్ం॒స వా॒-మ్మనా॑ వాం॒-వఀయో॑ గామ్ ॥ యో హ॒ స్య వాగ్ం॑ రథిరా॒ వస్త॑ ఉ॒స్రాః । రథో॑ యుజా॒నః ప॑రి॒యాతి॑ వ॒ర్తిః । తేన॑ న॒-శ్శం-యోఀరు॒షసో॒ వ్యు॑ష్టౌ । న్య॑శ్వినా వహతం-యఀ॒జ్ఞే అ॒స్మిన్న్ ॥ యు॒వ-మ్భు॒జ్యుమవ॑విద్ధగ్ం సము॒ద్రే ॥ 56 ॥

ఉదూ॑హథు॒రర్ణ॑సో॒ అస్రి॑ధానైః । ప॒త॒త్రిభి॑-రశ్ర॒మై-ర॑వ్య॒థిభిః॑ । ద॒గ్ం॒సనా॑భిరశ్వినా పా॒రయ॑న్తా ॥ అగ్నీ॑షోమా॒ యో అ॒ద్య వా᳚మ్ । ఇ॒దం-వఀచ॑-స్సప॒ర్యతి॑ । తస్మై॑ ధత్తగ్ం సు॒వీర్య᳚మ్ । గవా॒-మ్పోష॒గ్గ్॒ స్వశ్వి॑యమ్ ॥ యో అ॒గ్నీషోమా॑ హ॒విషా॑ సప॒ర్యాత్ । దే॒వ॒ద్రీచా॒ మన॑సా॒ యో ఘృ॒తేన॑ । తస్య॑ వ్ర॒తగ్ం ర॑ఖ్షత-మ్పా॒తమగ్ంహ॑సః ॥ 57 ॥

వి॒శే జనా॑య॒ మహి॒ శర్మ॑ యచ్ఛతమ్ ॥ అగ్నీ॑షోమా॒ య ఆహు॑తిమ్ । యో వా॒-న్దాశా᳚ద్ధ॒విష్కృ॑తిమ్ । స ప్ర॒జయా॑ సు॒వీర్య᳚మ్ । విశ్వ॒మాయు॒-ర్వ్య॑శ్నవత్ ॥ అగ్నీ॑షోమా॒ చేతి॒ త-ద్వీ॒ర్యం॑-వాఀమ్ । యదము॑ష్ణీతమవ॒స-మ్ప॒ణి-ఙ్గోః । అవా॑తిరత॒-మ్ప్రథ॑యస్య॒ శేషః॑ । అవి॑న్దత॒-ఞ్జ్యోతి॒రేక॑-మ్బ॒హుభ్యః॑ ॥ అగ్నీ॑షోమా వి॒మగ్ం సు మే॑ శృణు॒తం-వృఀ ॑షణా॒ హవ᳚మ్ । ప్రతి॑ సూ॒క్తాని॑ హర్యత॒-మ్భవ॑త-న్దా॒శుషే॒ మయః॑ ॥ అగ్నీ॑షోమా హ॒విషః॒ ప్రస్థి॑తస్య వీ॒తగ్ంహర్య॑తం-వృఀషణా జు॒షేథా᳚మ్ । సు॒శర్మా॑ణా॒ స్వవ॑సా॒ హి భూ॒తమథా॑ ధత్తం॒-యఀజ॑మానాయ॒ శం-యోః ఀ॥ ॥ 58 ॥
(జ॒భా॒ర॒ - ద్యౌ - ర॒గ్నే - రు॒పస్థ॑ - ఉప॒ఖ్ష్యన్తో॑ - బద్బధా॒నో-యాద॑మానః - సము॒ద్రే - ఽగ్ంహ॑సః॒ - ప్రస్థి॑తస్య) (అ. 7)

అనువాకం 8 - వేహదాదిపశూనాం సూక్తాని
అ॒హమ॑స్మి ప్రథమ॒జా ఋ॒తస్య॑ । పూర్వ॑-న్దే॒వేభ్యో॑ అ॒మృత॑స్య॒ నాభిః॑ । యో మా॒ దదా॑తి॒ స ఇదే॒వ మా వాః᳚ । అ॒హ-మన్న॒-మన్న॑-మ॒దన్త॑మద్మి ॥ పూర్వ॑-మ॒గ్నేరపి॑ దహ॒త్యన్న᳚మ్ । య॒త్తౌ హా॑-ఽఽసాతే అహముత్త॒రేషు॑ । వ్యాత్త॑మస్య ప॒శవ॑-స్సు॒జమ్భ᳚మ్ । పశ్య॑న్తి॒ ధీరాః॒ ప్రచ॑రన్తి॒ పాకాః᳚ ॥ జహా᳚మ్య॒న్య-న్న జ॑హామ్య॒న్యమ్ । అ॒హమన్నం॒-వఀశ॒మిచ్చ॑రామి ॥ 59 ॥

స॒మా॒నమర్థ॒-మ్పర్యే॑మి భు॒ఞ్జత్ । కో మామన్న॑-మ్మను॒ష్యో॑ దయేత ॥ పరా॑కే॒ అన్న॒-న్నిహి॑తం-లోఀ॒క ఏ॒తత్ । విశ్వై᳚-ర్దే॒వైః పి॒తృభి॑-ర్గు॒ప్తమన్న᳚మ్ । యద॒ద్యతే॑ లు॒ప్యతే॒ య-త్ప॑రో॒ప్యతే᳚ । శ॒త॒త॒మీ సా త॒నూర్మే॑ బభూవ ॥ మ॒హాన్తౌ॑ చ॒రూ స॑కృ-ద్దు॒గ్ధేన॑ పప్రౌ । దివ॑ఞ్చ॒ పృశ్ఞి॑ పృథి॒వీ-ఞ్చ॑ సా॒కమ్ । త-థ్స॒మ్పిబ॑న్తో॒ న మి॑నన్తి వే॒ధసః॑ । నైత-ద్భూయో॒ భవ॑తి॒ నో కనీ॑యః ॥ 60 ॥

అన్న॑-మ్ప్రా॒ణ-మన్న॑-మపా॒న-మా॑హుః । అన్న॑-మ్మృ॒త్యు-న్తము॑ జీ॒వాతు॑మాహుః । అన్న॑-మ్బ్ర॒హ్మాణో॑ జ॒రసం॑-వఀదన్తి । అన్న॑మాహుః ప్ర॒జన॑న-మ్ప్ర॒జానా᳚మ్ ॥ మోఘ॒మన్నం॑-విఀన్దతే॒ అప్ర॑చేతాః । స॒త్య-మ్బ్ర॑వీమి వ॒ధ ఇథ్స తస్య॑ । నార్య॒మణ॒-మ్పుష్య॑తి॒ నో సఖా॑యమ్ । కేవ॑లాఘో భవతి కేవలా॒దీ ॥ అ॒హ-మ్మే॒ఘ-స్స్త॒నయ॒న్. వర్​ష॑న్నస్మి । మామ॑దన్త్య॒హమ॑ద్మ్య॒న్యాన్ ॥ 61 ॥

అ॒హగ్ం సద॒మృతో॑ భవామి । మదా॑ది॒త్యా అధి॒ సర్వే॑ తపన్తి ॥ సా నో॑ మ॒న్ద్రేష॒మూర్జ॒-న్దుహా॑నా । ధే॒నుర్వాగ॒స్మానుప॒ సుష్టు॒తైతు॑ ॥, య-ద్వాగ్వద॑న్త్య-విచేత॒నాని॑ । రాష్ట్రీ॑ దే॒వానా᳚-న్నిష॒సాద॑ మ॒న్ద్రా । చత॑స్ర॒ ఊర్జ॑-న్దుదుహే॒ పయాగ్ం॑సి । క్వ॑ స్వి దస్యాః పర॒మ-ఞ్జ॑గామ ॥ ॥ అ॒న॒న్తా-మన్తా॒దధి॒ నిర్మి॑తా-మ్మ॒హీమ్ । యస్యా᳚-న్దే॒వా అ॑దధు॒-ర్భోజ॑నాని । ఏకా᳚ఖ్షరా-న్ద్వి॒పదా॒గ్ం॒ షట్ప॑దాఞ్చ । వాచ॑-న్దే॒వా ఉప॑జీవన్తి॒ విశ్వే᳚ ॥ వాచ॑-న్దే॒వా ఉప॑జీవన్తి॒ విశ్వే᳚ । వాచ॑-ఙ్గన్ధ॒ర్వాః ప॒శవో॑ మను॒ష్యాః᳚ । వా॒చీమా విశ్వా॒ భువ॑నా॒న్యర్పి॑తా ॥ 62 ॥

సా నో॒ హవ॑-ఞ్జుషతా॒-మిన్ద్ర॑పత్నీ ॥ వాగ॒ఖ్షర॑-మ్ప్రథమ॒జా ఋ॒తస్య॑ । వేదా॑నా-మ్మా॒తా-ఽమృత॑స్య॒ నాభిః॑ । సా నో॑ జుషా॒ణోప॑ య॒జ్ఞమాగా᳚త్ । అవ॑న్తీ దే॒వీ సు॒హవా॑ మే అస్తు ॥ యా మృష॑యో మన్త్ర॒కృతో॑ మనీ॒షిణః॑ । అ॒న్వైచ్ఛ॑-న్దే॒వా-స్తప॑సా॒ శ్రమే॑ణ । తా-న్దే॒వీం-వాఀచగ్ం॑ హ॒విషా॑ యజామహే । సా నో॑ దధాతు సుకృ॒తస్య॑ లో॒కే ॥ చ॒త్వారి॒ వా-క్పరి॑మితా ప॒దాని॑ ॥ 63 ॥

తాని॑ విదు-ర్బ్రాహ్మ॒ణా యే మ॑నీ॒షిణః॑ । గుహా॒ త్రీణి॒ నిహి॑తా॒ నేఙ్గ॑యన్తి । తు॒రీయం॑-వాఀ॒చో మ॑ను॒ష్యా॑ వదన్తి ॥ శ్ర॒ద్ధయా॒-ఽగ్ని-స్సమి॑ద్ధ్యతే । శ్ర॒ద్ధయా॑ విన్దతే హ॒విః । శ్ర॒ద్ధా-మ్భగ॑స్య మూ॒ర్ధని॑ । వచ॒సా ఽఽవే॑దయామసి ॥ ప్రి॒యగ్గ్​ శ్ర॑ద్ధే॒ దద॑తః । ప్రి॒యగ్గ్​ శ్ర॑ద్ధే॒ దిదా॑సతః । ప్రి॒య-మ్భో॒జేషు॒ యజ్వ॑సు ॥ 64 ॥

ఇ॒ద-మ్మ॑ ఉది॒త-ఙ్కృ॑ధి ॥ యథా॑ దే॒వా అసు॑రేషు । శ్ర॒ద్ధా-ము॒గ్రేషు॑ చక్రి॒రే । ఏ॒వ-మ్భో॒జేషు॒ యజ్వ॑సు । అ॒స్మాక॑-ముది॒త-ఙ్కృ॑ధి ॥ శ్ర॒ద్ధా-న్దే॑వా॒ యజ॑మానాః । వా॒యుగో॑పా॒ ఉపా॑సతే । శ్ర॒ద్ధాగ్ం హృ॑ద॒య్య॑యా-ఽఽకూ᳚త్యా । శ్ర॒ద్ధయా॑ హూయతే హ॒విః ॥ శ్ర॒ద్ధా-మ్ప్రా॒తర్-హ॑వామహే ॥ 65 ॥

శ్ర॒ద్ధా-మ్మ॒ద్ధ్యన్ది॑న॒-మ్పరి॑ । శ్ర॒ద్ధాగ్ం సూర్య॑స్య ని॒మ్రుచి॑ । శ్రద్ధే॒ శ్రద్ధా॑పయే॒హ మా᳚ ॥ శ్ర॒ద్ధా దే॒వా-నధి॑వస్తే । శ్ర॒ద్ధా విశ్వ॑మి॒ద-ఞ్జగ॑త్ । శ్ర॒ద్ధా-ఙ్కామ॑స్య మా॒తర᳚మ్ । హ॒విషా॑ వర్ధయామసి ॥ బ్రహ్మ॑జజ్ఞా॒న-మ్ప్ర॑థ॒మ-మ్పు॒రస్తా᳚త్ । వి సీ॑మ॒త-స్సు॒రుచో॑ వే॒న ఆ॑వః । స బు॒ద్ధ్నియా॑ ఉప॒మా అ॑స్య వి॒ష్ఠాః ॥ 66 ॥

స॒తశ్చ॒ యోని॒-మస॑తశ్చ॒ వివః॑ ॥ పి॒తా వి॒రాజా॑మృష॒భో ర॑యీ॒ణామ్ । అ॒న్తరి॑ఖ్షం-విఀ॒శ్వరూ॑ప॒ ఆవి॑వేశ । తమ॒ర్కై-ర॒భ్య॑ర్చన్తి వ॒థ్సమ్ । బ్రహ్మ॒ సన్త॒-మ్బ్రహ్మ॑ణా వ॒ర్ధయ॑న్తః ॥ బ్రహ్మ॑ దే॒వాన॑జనయత్ । బ్రహ్మ॒ విశ్వ॑మి॒ద-ఞ్జగ॑త్ । బ్రహ్మ॑ణః, ఖ్ష॒త్ర-న్నిర్మి॑తమ్ । బ్రహ్మ॑ బ్రాహ్మ॒ణ ఆ॒త్మనా᳚ ॥ అ॒న్తర॑స్మి-న్ని॒మే లో॒కాః ॥ 67 ॥

అ॒న్త-ర్విశ్వ॑మి॒ద-ఞ్జగ॑త్ । బ్రహ్మై॒వ భూ॒తానా॒-ఞ్జ్యేష్ఠ᳚మ్ । తేన॒ కో॑-ఽర్​హతి॒ స్పర్ధి॑తుమ్ ॥ బ్రహ్మ॑-న్దే॒వా-స్త్రయ॑స్త్రిగ్ంశత్ । బ్రహ్మ॑న్నిన్ద్ర ప్రజాప॒తీ । బ్రహ్మ॑న్. హ॒ విశ్వా॑ భూ॒తాని॑ । నా॒వీ వా॒న్త-స్స॒మాహి॑తా ॥ చత॑స్ర॒ ఆశాః॒ ప్రచ॑రన్త్వ॒-గ్నయః॑ । ఇ॒మన్నో॑ య॒జ్ఞ-న్న॑యతు ప్రజా॒నన్న్ । ఘృ॒త-మ్పిన్వ॑న్న॒జరగ్ం॑ సు॒వీర᳚మ్ ॥ 68 ॥

బ్రహ్మ॑ స॒మి-ద్భ॑వ॒త్యాహు॑తీనామ్ ॥ ఆ గావో॑ అగ్మన్ను॒త భ॒ద్రమ॑క్రన్న్ । సీద॑న్తు గో॒ష్ఠే ర॒ణయ॑న్త్వ॒స్మే । ప్ర॒జావ॑తీః పురు॒రూపా॑ ఇ॒హ స్యుః । ఇన్ద్రా॑య పూ॒ర్వీ రు॒షసో॒ దుహా॑నాః ॥ ఇన్ద్రో॒ యజ్వ॑నే పృణ॒తే చ॑ శిఖ్షతి । ఉపేద్ద॑దాతి॒ న స్వ-మ్ము॑షాయతి । భూయో॑ భూయో ర॒యిమిద॑స్య వ॒ర్ధయన్న్॑ । అభి॑న్నే ఖి॒ల్లే నిద॑ధాతి దేవ॒యుమ్ ॥ న తా న॑శన్తి॒ న ద॑భాతి॒ తస్క॑రః । నైనా॑ అమి॒త్రో వ్యథి॒రాద॑ధర్​షతి । దే॒వాగ్​శ్చ॒ యాభి॒-ర్యజ॑తే॒ దదా॑తి చ । జ్యోగిత్తాభి॑-స్సచతే॒ గోప॑తి-స్స॒హ ॥, న తా అర్వా॑ రే॒ణుక॑కాటో అశ్నుతే । న సగ్గ్॑ స్కృత॒త్ర-ముప॑యన్తి॒ తా అ॒భి । ఉ॒రు॒గా॒యమభ॑య॒-న్తస్య॒ తా అను॑ । గావో॒ మర్త్య॑స్య॒ విచ॑రన్తి॒ యజ్వ॑నః ॥ ॥ 69 ॥

గావో॒ భగో॒ గావ॒ ఇన్ద్రో॑ మే అచ్ఛాత్ । గావ॒-స్సోమ॑స్య ప్రథ॒మస్య॑ భ॒ఖ్షః । ఇ॒మా యా గావ॒-స్సజ॑నాస॒ ఇన్ద్రః॑ । ఇ॒చ్ఛామీద్ధృ॒దా మన॑సా చి॒దిన్ద్ర᳚మ్ ॥ యూ॒య-ఙ్గా॑వో మేదయథా కృ॒శ-ఞ్చి॑త్ । అ॒శ్లీ॒ల-ఞ్చి॑-త్కృణుథా సు॒ప్రతీ॑కమ్ । భ॒ద్ర-ఙ్గృ॒హ-ఙ్కృ॑ణుథ భద్రవాచః । బృ॒హద్వో॒ వయ॑ ఉచ్యతే స॒భాసు॑ ॥ ప్ర॒జావ॑తీ-స్సూ॒యవ॑సగ్ం రి॒శన్తీః᳚ (రు॒శన్తీః᳚) । శు॒ద్ధా అ॒ప-స్సు॑ప్రపా॒ణే పిబ॑న్తీః । మా వ॑-స్స్తే॒న ఈ॑శత॒ మా-ఽఘశగ్ం॑సః । పరి॑వో హే॒తీ రు॒ద్రస్య॑ వృఞ్జ్యాత్ ॥ ఉపే॒ద-ము॑ప॒పర్చ॑నమ్ । ఆ॒సు గోషూప॑పృచ్యతామ్ । ఉప॑ర్​ష॒భస్య॒ రేత॑సి । ఉపే᳚న్ద్ర॒ తవ॑ వీ॒ర్యే᳚ ॥ 70 ॥
(చ॒రా॒మి॒ - కనీ॑యో॒ - ఽన్యా - నర్పి॑తా - ప॒దాని॒ - యజ్వ॑సు - హవామహే - వి॒ష్ఠా - లో॒కాః - సు॒వీర॒ - మర్వా॒ - పిబ॑న్తీ॒-ష్షట్చ॑) (అ. 8)

అనువాకం 9 - శుక్లకృష్ణపశ్వాదీనాం సూక్తాని
తా సూ᳚ర్యా చన్ద్ర॒మసా॑ విశ్వ॒భృత్త॑మా మ॒హత్ । తేజో॒ వసు॑మ-ద్రాజతో ది॒వి । సామా᳚త్మానా చరత-స్సామచా॒రిణా᳚ । యయో᳚ర్వ్ర॒త-న్న మ॒మే జాతు॑ దే॒వయోః᳚ ॥ ఉ॒భావన్తౌ॒ పరి॑యాత॒ అర్మ్యా᳚ । ది॒వో న ర॒శ్మీగ్​ స్త॑ను॒తో-వ్య॑ర్ణ॒వే । ఉ॒భా భు॑వ॒న్తీ భువ॑నా క॒విక్ర॑తూ । సూర్యా॒ న చ॒న్ద్రా చ॑రతో హ॒తామ॑తీ ॥ పతీ᳚ ద్యు॒మ-ద్వి॑శ్వ॒విదా॑ ఉ॒భా ది॒వః । సూర్యా॑ ఉ॒భా చ॒న్ద్రమ॑సా విచఖ్ష॒ణా ॥ 71 ॥

వి॒శ్వవా॑రా వరివో॒భా వరే᳚ణ్యా । తా నో॑-ఽవత-మ్మతి॒మన్తా॒ మహి॑వ్రతా ॥ వి॒శ్వ॒వప॑రీ ప్ర॒తర॑ణా తర॒న్తా । సు॒వ॒ర్విదా॑ దృ॒శయే॒ భూరి॑రశ్మీ । సూర్యా॒ హి చ॒న్ద్రా వసు॑త్వే॒ష-ద॑ర్​శతా । మ॒న॒స్వినో॒భా-ఽను॑ చర॒తో ను॒ స-న్దివ᳚మ్ ॥ అ॒స్య శ్రవో॑ న॒ద్య॑-స్స॒ప్త బి॑భ్రతి । ద్యావా॒ ఖ్షామా॑ పృథి॒వీ ద॑ర్​శ॒తం-వఀపుః॑ । అ॒స్మే సూ᳚ర్యా చన్ద్ర॒మసా॑-ఽభి॒చఖ్షే᳚ । శ్ర॒ద్ధే కమి॑న్ద్ర చరతో విచర్తు॒రమ్ ॥ 72 ॥

పూ॒ర్వా॒ప॒ర-ఞ్చ॑రతో మా॒య యై॒తౌ । శిశూ॒ క్రీడ॑న్తౌ॒ పరి॑యాతో అద్ధ్వ॒రమ్ । విశ్వా᳚న్య॒న్యో భువ॑నా ఽభి॒చష్టే᳚ । ఋ॒తూన॒న్యో వి॒దధ॑జ్జాయతే॒ పునః॑ ॥ హిర॑ణ్యవర్ణా॒-శ్శుచ॑యః పావ॒కా యాసు॑ జా॒తః క॒శ్యపో॒ యాస్విన్ద్రః॑ । అ॒గ్నిం-యాఀ గర్భ॑-న్దధి॒రే విరూ॑పా॒స్తా న॒ ఆప॒-శ్శగ్గ్​ స్యో॒నా భ॑వన్తు ॥,
యాసా॒గ్ం॒ రాజా॒ వరు॑ణో॒ యాతి॒ మధ్యే॑ సత్యానృ॒తే అ॑వ॒పశ్య॒న్ జనా॑నామ్ । మ॒ధు॒శ్చుత॒-శ్శుచ॑యో॒ యాః పా॑వ॒కాస్తా న॒ ఆప॒-శ్శగ్గ్​ స్యో॒నా భ॑వన్తు ॥ । యాసా᳚-న్దే॒వా ది॒వి కృ॒ణ్వన్తి॑ భ॒ఖ్షం-యాఀ అ॒న్తరి॑ఖ్షే బహు॒ధా భవ॑న్తి । యాః పృ॑థి॒వీ-మ్పయ॑సో॒న్దన్తి॑శు॒క్రాస్తా న॒ ఆప॒-శ్శగ్గ్​ స్యో॒నా భ॑వన్తు ॥, శి॒వేన॑ మా॒ చఖ్షు॑షా పశ్యతా-ఽఽప-శ్శి॒వయా॑ త॒నువోప॑ స్పృశత॒ త్వచ॑-మ్మే । సర్వాగ్ం॑ అ॒గ్నీగ్ం ర॑ఫ్సు॒షదో॑ హువే వో॒ మయి॒ వర్చో॒ బల॒మోజో॒ ని ధ॑త్త ॥ । ఆపో॑ భ॒ద్రా ఘృ॒తమిదాప॑ ఆసుర॒గ్నీ-షోమౌ॑ బిభ్ర॒త్యాప॒ ఇ-త్తాః । తీ॒వ్రో రసో॑ మధు॒పృచా॑ -మరఙ్గ॒మ ఆ మా᳚ ప్రా॒ణేన॑ స॒హ వర్చ॑సా గన్న్ ॥, ఆది-త్ప॑శ్యామ్యు॒త వా॑ శృణో॒మ్యా మా॒ ఘోషో॑ గచ్ఛతి॒ వాన్న॑ ఆసామ్ । మన్యే॑ భేజా॒నో అ॒మృత॑స్య॒ తర్​హి॒ హిర॑ణ్యవర్ణా॒ అతృ॑పం-యఀ॒దా వః॑ ॥ ॥ నాస॑దాసీ॒న్నో సదా॑సీ-త్త॒దానీ᳚మ్ । నాసీ॒-ద్రజో॒ నో వ్యో॑మాప॒రో యత్ । కిమావ॑రీవః॒ కుహ॒ కస్య॒ శర్మన్న్॑ ॥ 73 ॥

అమ్భః॒ కిమా॑సీ॒-ద్గహ॑న-ఙ్గభీ॒రమ్ ॥ న మృ॒త్యుర॒మృత॒-న్తర్​హి॒ న । రాత్రి॑యా॒ అహ్న॑ ఆసీ-త్ప్రకే॒తః । ఆనీ॑దవా॒తగ్గ్​ స్వ॒ధయా॒ తదేక᳚మ్ । తస్మా᳚-ద్ధా॒న్య-న్న ప॒రః (ప॒రం) కిఞ్చ॒ నాస॑ ॥ తమ॑ ఆసీ॒-త్తమ॑సా గూ॒ఢమగ్రే᳚ ప్రకే॒తమ్ । స॒లి॒లగ్ం సర్వ॑మా ఇ॒దమ్ । తు॒చ్ఛే నా॒భ్వపి॑హితQం-యఀదాసీ᳚త్ । తమ॑స॒ స్తన్మ॑హి॒నా జా॑య॒తైక᳚మ్ ॥ కామ॒స్తదగ్రే॒ సమ॑వర్త॒తాధి॑ ॥ 74 ॥

మన॑సో॒ రేతః॑ ప్రథ॒మం-యఀదాసీ᳚త్ । స॒ తో బన్ధు॒మస॑తి॒ నిర॑విన్దన్న్ (నిర॑విదన్న్) । హృ॒ది ప్ర॒తీష్యా॑ క॒వయో॑ మనీ॒షా ॥ తి॒ర॒శ్చీనో॒ విత॑తో ర॒శ్మిరే॑షామ్ । అ॒ధ-స్స్వి॑దా॒సీ(3) దు॒పరి॑ స్విదాసీ(3)త్ । రే॒తో॒ధా ఆ॑స-న్మహి॒మాన॑ ఆసన్న్ । స్వ॒ధా అ॒వస్తా॒-త్ప్రయ॑తిః ప॒రస్తా᳚త్ ॥ కో అ॒ద్ధా వే॑ద॒ క ఇ॒హ ప్రవో॑చత్ । కుత॒ ఆజా॑తా॒ కుత॑ ఇ॒యం-విఀసృ॑ష్టిః । అ॒ర్వాగ్దే॒వా అ॒స్య వి॒సర్జ॑నాయ ॥ 75 ॥

అథా॒ కో వే॑ద॒ యత॑ ఆబ॒భూవ॑ ॥ ఇ॒యం-విఀసృ॑ష్టి॒-ర్యత॑ ఆబ॒భూవ॑ । యది॑ వా ద॒ధే యది॑ వా॒ న । యో అ॒స్యాద్ధ్య॑ఖ్షః పర॒మే వ్యో॑మన్న్ । సో అ॒ఙ్గ వే॑ద॒ యది॑ వా॒ న వేద॑ ॥ కిగ్గ్​స్వి॒ద్వన॒-ఙ్క ఉ॒ స వృ॒ఖ్ష ఆ॑సీత్ । యతో॒ ద్యావా॑పృథి॒వీ ని॑ష్టత॒ఖ్షుః । మనీ॑షిణో॒ మన॑సా పృ॒చ్ఛతేదు॒ తత్ । యద॒ద్ధ్యతి॑ష్ఠ॒-ద్భువ॑నాని ధా॒రయన్న్॑ ॥ బ్రహ్మ॒ వన॒-మ్బ్రహ్మ॒ స వృ॒ఖ్ష ఆ॑సీత్ ॥ 76 ॥

యతో॒ ద్యావా॑పృథి॒వీ ని॑ష్టత॒ఖ్షుః । మనీ॑షిణో॒ మన॑సా॒ విబ్ర॑వీమి వః । బ్రహ్మా॒ద్ధ్యతి॑ష్ఠ॒-ద్భువ॑నాని ధా॒రయన్న్॑ ॥ ప్రా॒తర॒గ్ని-మ్ప్రా॒తరిన్ద్రగ్ం॑ హవామహే । ప్రా॒త ర్మి॒త్రావరు॑ణా ప్రా॒తర॒శ్వినా᳚ । ప్రా॒త ర్భగ॑-మ్పూ॒షణ॒-మ్బ్రహ్మ॑ణ॒స్పతి᳚మ్ । ప్రా॒తస్సోమ॑ము॒త రు॒ద్రగ్ం హు॑వేమ ॥ ప్రా॒త॒ర్జిత॒-మ్భగ॑ము॒గ్రగ్ం హు॑వేమ । వ॒య-మ్పు॒త్రమది॑తే॒ర్యో వి॑ధ॒ర్తా । ఆ॒ద్ధ్రశ్చి॒ద్య-మ్మన్య॑మాన-స్తు॒రశ్చి॑త్ ॥ 77 ॥

రాజా॑ చి॒ద్య-మ్భగ॑-మ్భ॒ఖ్షీత్యాహ॑ ॥ భగ॒ ప్రణే॑త॒ర్భగ॒ సత్య॑రాధః । భగే॒మా-న్ధియ॒ముద॑వ॒ దద॑న్నః । భగ॒ ప్రణో॑ జనయ॒ గోభి॒రశ్వైః᳚ । భగ॒ ప్రనృభి॑-ర్నృ॒వన్త॑-స్స్యామ । ఉ॒తేదానీ॒-మ్భగ॑వన్త-స్స్యామ ॥ ఉ॒త ప్రపి॒త్వ ఉ॒త మద్ధ్యే॒ అహ్నా᳚మ్ । ఉ॒తోది॑తా మఘవ॒న్-థ్సూర్య॑స్య । వ॒య-న్దే॒వానాగ్ం॑ సుమ॒తౌ స్యా॑మ ॥ భగ॑ ఏ॒వ భగ॑వాగ్ం అస్తు దేవాః ॥ 78 ॥

తేన॑ వ॒య-మ్భగ॑వన్త-స్స్యామ । త-న్త్వా॑ భగ॒ సర్వ॒ ఇజ్జో॑హవీమి । స నో॑ భగ పుర ఏ॒తా భ॑వే॒హ ॥ సమ॑ద్ధ్వ॒రాయో॒షసో॑ నమన్త । ద॒ధి॒క్రావే॑వ॒ శుచ॑యే ప॒దాయ॑ । అ॒ర్వా॒చీ॒నం-వఀ ॑సు॒విద॒-మ్భగ॑న్నః । రథ॑మి॒వాశ్వా॑ వా॒జిన॒ ఆవ॑హన్తు ॥ అశ్వా॑వతీ॒-ర్గోమ॑తీ-ర్న ఉ॒షాసః॑ । వీ॒రవ॑తీ॒-స్సద॑ముచ్ఛన్తు భ॒ద్రాః । ఘృ॒త-న్దుహా॑నా వి॒శ్వతః॒ ప్రపీ॑నాః । యూ॒య-మ్పా॑త స్వ॒స్తిభి॒-స్సదా॑ నః ॥ 79 ॥
(వి॒చ॒ఖ్ష॒ణా - వి॑చర్తు॒రగ్ం - శర్మ॒ - న్నధి॑ - వి॒సర్జ॑నాయ॒ - బ్రహ్మ॒ వన॒-మ్బ్రహ్మ॒ స వృ॒ఖ్ష ఆ॑సీత్- తు॒రశ్చి॑-ద్- దేవాః॒ - ప్రపీ॑నా॒ ఏక॑-ఞ్చ) (అ. 9)

(పీవో᳚-ఽన్నా॒ - మగ్నే॒ త్వ-మ్పా॑ర - యానాఘృ॒ష్యః - శుచి॒-న్ను స్తోమం॑ - ఀవి॒శ్రయ॑మాణో - ది॒వో రు॒క్మో - ఽన్న॑-మ్ప్రా॒ణం - తా సూ᳚ర్యాచన్ద్ర॒మసా॒ నవ॑సప్తతిః)

(పీవో᳚న్నా - ఀయూ॒య-మ్పా॑త స్వ॒స్తిభి॒-స్సదా॑నః)

॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥

॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ద్వితీయాష్టకే అష్టమః ప్రపాఠక-స్సమాప్తః ॥

॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ద్వితీయాష్టకం సమాప్తమ్ ॥