କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀୟାଷ୍ଟକେ ଅଷ୍ଟମଃ ପ୍ରପାଠକଃ - କାମ୍ୟପଶୁୟାଜ୍ୟାନୁଵାକ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍

ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତୟେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ୟୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥

ଅନୁଵାକଂ 1 - ଵାୟଵ୍ୟାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି

ପୀଵୋ᳚ନ୍ନାଗ୍​ମ୍ ରୟି॒ଵୃଧ॑-ସ୍ସୁମେ॒ଧାଃ । ଶ୍ଵେ॒ତ-ସ୍ସି॑ଷକ୍ତି ନି॒ୟୁତା॑ମଭି॒ଶ୍ରୀଃ । ତେ ଵା॒ୟଵେ॒ ସମ॑ନସୋ॒ ଵିତ॑ସ୍ଥୁଃ । ଵିଶ୍ଵେନ୍ନର॑-ସ୍ସ୍ଵପ॒ତ୍ୟାନି॑ ଚକ୍ରୁଃ ॥ ରା॒ୟେ-ଽନୁ ୟ-ଞ୍ଜ॒ଜ୍ଞତୂ॒ ରୋଦ॑ସୀ ଉ॒ଭେ । ରା॒ୟେ ଦେ॒ଵୀ ଧି॒ଷଣା॑ ଧାତି ଦେ॒ଵମ୍ । ଅଧା॑ ଵା॒ୟୁ-ନ୍ନି॒ୟୁତ॑-ସ୍ସଶ୍ଚତ॒ ସ୍ଵାଃ । ଉ॒ତ ଶ୍ଵେ॒ତଂ-ଵଁସୁ॑ଧିତି-ନ୍ନିରେ॒କେ ॥ ଆ ଵା॑ୟୋ ଭୂଷ ଶୁଚିପା॒ ଉପ॑ ନ-ସ୍ସ॒ହସ୍ର॑-ନ୍ତେ ନି॒ୟୁତୋ॑ ଵିଶ୍ଵଵାର । ଉପୋ॑ ତେ॒ ଅନ୍ଧୋ॒ ମଦ୍ୟ॑ମୟାମି॒ ୟସ୍ୟ॑ ଦେଵ ଦଧି॒ଷେ ପୂ᳚ର୍ଵ॒ପେୟ᳚ମ୍ ॥ ପ୍ର ୟାଭି॒ର୍ୟାସି॑ ଦା॒ଶ୍ଵାଗ୍​ମ୍ ସମଚ୍ଛା॑ ନି॒ୟୁଦ୍ଭି॑-ର୍ଵାୟଵି॒ଷ୍ଟୟେ॑ ଦୁରୋ॒ଣେ । ନି ନୋ॑ ର॒ୟିଗ୍​ମ୍ ସୁ॒ଭୋଜ॑ସଂ-ୟୁଁଵେ॒ହ ନି ଵୀ॒ରଵ॒-ଦ୍ଗଵ୍ୟ॒ମଶ୍ଵି॑ୟ-ଞ୍ଚ॒ ରାଧଃ॑ ॥॥ ପ୍ର ଵା॒ୟୁମଚ୍ଛା॑ ବୃହ॒ତୀ ମ॑ନୀ॒ଷା ॥ 1 ॥

ବୃ॒ହଦ୍ର॑ୟିଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵଵା॑ରାଗ୍​ମ୍ ରଥ॒ପ୍ରାମ୍ । ଦ୍ୟୁ॒ତଦ୍ୟା॑ମା ନି॒ୟୁତଃ॒ ପତ୍ୟ॑ମାନଃ । କ॒ଵିଃ କ॒ଵିମି॑ୟକ୍ଷସି ପ୍ରୟଜ୍ୟୋ ॥ ଆ ନୋ॑ ନି॒ୟୁଦ୍ଭି॑-ଶ୍ଶ॒ତିନୀ॑ଭି-ରଦ୍ଧ୍ଵ॒ରମ୍ । ସ॒ହ॒ସ୍ରିଣୀ॑ଭି॒ରୁପ॑ ୟାହି ୟ॒ଜ୍ଞମ୍ । ଵାୟୋ॑ ଅ॒ସ୍ମିନ୍. ହ॒ଵିଷି॑ ମାଦୟସ୍ଵ । ୟୂ॒ୟ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ ନଃ ॥ ପ୍ରଜା॑ପତେ॒ ନ ତ୍ଵଦେ॒ତାନ୍ୟ॒ନ୍ୟଃ । ଵିଶ୍ଵା॑ ଜା॒ତାନି॒ ପରି॒ ତା ବ॑ଭୂଵ । ୟ-ତ୍କା॑ମାସ୍ତେ ଜୁହୁ॒ମସ୍ତନ୍ନୋ॑ ଅସ୍ତୁ ॥ 2 ॥

ଵ॒ୟଗ୍ଗ୍​ ସ୍ୟା॑ମ॒ ପତ॑ୟୋ ରୟୀ॒ଣାମ୍ ॥ ର॒ୟୀ॒ଣା-ମ୍ପତିଂ॑-ୟଁଜ॒ତ-ମ୍ବୃ॒ହନ୍ତ᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ମିନ୍ଭରେ॒ ନୃତ॑ମଂ॒-ଵାଁଜ॑ସାତୌ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ପ୍ରଥମ॒ଜାମୃ॒ତସ୍ୟ॑ । ୟଜା॑ମ ଦେ॒ଵମଧି॑ ନୋ ବ୍ରଵୀତୁ ॥ ପ୍ରଜା॑ପତେ॒ ତ୍ଵ-ନ୍ନି॑ଧି॒ପାଃ ପୁ॑ରା॒ଣଃ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପି॒ତା ଜ॑ନି॒ତା ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ । ପତି॒-ର୍ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ଜଗ॑ତଃ ପର॒ସ୍ପାଃ । ହ॒ଵିର୍ନୋ॑ ଦେଵ ଵିହ॒ଵେ ଜୁ॑ଷସ୍ଵ ॥ ତଵେ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ପ୍ର॒ଦିଶୋ॒ ଦିଶ॑ଶ୍ଚ ॥ 3 ॥

ପ॒ରା॒ଵତୋ॑ ନି॒ଵତ॑ ଉ॒ଦ୍ଵତ॑ଶ୍ଚ । ପ୍ରଜା॑ପତେ ଵିଶ୍ଵ॒ସୃଜ୍ଜୀ॒ଵଧ॑ନ୍ୟ ଇ॒ଦ-ନ୍ନୋ॑ ଦେଵ । ପ୍ରତି॑ହର୍ୟ ହ॒ଵ୍ୟମ୍ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞିୟା॑ନାମ୍ । ଦେ॒ଵାନା॒ମଗ୍ରେ॑ ୟଜ॒ତଂ-ୟଁ॑ଜଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ସ ନୋ॑ ଦଦାତୁ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣଗ୍​ମ୍ ସୁ॒ଵୀର୍ୟ᳚ମ୍ । ରା॒ୟସ୍ପୋଷଂ॒-ଵିଁଷ୍ୟ॑ତୁ॒ ନାଭି॑ମ॒ସ୍ମେ ॥ ୟୋ ରା॒ୟ ଈଶେ॑ ଶତଦା॒ୟ ଉ॒କ୍ଥ୍ୟଃ॑ । ୟଃ ପ॑ଶୂ॒ନାଗ୍​ମ୍ ର॑କ୍ଷି॒ତା ଵିଷ୍ଠି॑ତାନାମ୍ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ରଥମ॒ଜା ଋ॒ତସ୍ୟ॑ ॥ 4 ॥

ସ॒ହସ୍ର॑ଧାମା ଜୁଷତାଗ୍​ମ୍ ହ॒ଵିର୍ନଃ॑ ॥ ସୋମା॑ପୂଷଣା॒ ଜନ॑ନା ରୟୀ॒ଣା-ଞ୍ଜନ॑ନା ଦି॒ଵୋ ଜନ॑ନା ପୃଥି॒ଵ୍ୟାଃ । ଜା॒ତୌ ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ ଗୋ॒ପୌ ଦେ॒ଵା ଅ॑କୃଣ୍ଵନ୍ନ॒ମୃତ॑ସ୍ୟ॒ ନାଭି᳚ମ୍ ॥ ଇ॒ମୌ ଦେ॒ଵୌ ଜାୟ॑ମାନୌ ଜୁଷନ୍ତେ॒ମୌ ତମାଗ୍​ମ୍॑ସି ଗୂହତା॒ମଜୁ॑ଷ୍ଟା । ଆ॒ଭ୍ୟାମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ପ॒କ୍ଵମା॒ମାସ୍ଵ॒ନ୍ତ-ସ୍ସୋ॑ମାପୂ॒ଷଭ୍ୟା᳚-ଞ୍ଜନଦୁ॒ସ୍ରିୟା॑ସୁ ॥ ॥ ସୋମା॑ପୂଷଣା॒ ରଜ॑ସୋ ଵି॒ମାନ᳚ମ୍ । ସ॒ପ୍ତଚ॑କ୍ର॒ଗ୍​ମ୍॒ ରଥ॒ମଵି॑ଶ୍ଵମିନ୍ଵମ୍ । ଵି॒ଷୂ॒ଵୃତ॒-ମ୍ମନ॑ସା ୟୁ॒ଜ୍ୟମା॑ନମ୍ । ତ-ଞ୍ଜି॑ନ୍ଵଥୋ ଵୃଷଣା॒ ପଞ୍ଚ॑ରଶ୍ମିମ୍ ॥ ଦି॒ଵ୍ୟ॑ନ୍ୟ-ସ୍ସଦ॑ନ-ଞ୍ଚ॒କ୍ର ଉ॒ଚ୍ଚା । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ୟାମ॒ନ୍ୟୋ ଅଦ୍ଧ୍ୟ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ । ତାଵ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॑-ମ୍ପୁରୁ॒ଵାର॑-ମ୍ପୁରୁ॒କ୍ଷୁମ୍ । ରା॒ୟସ୍ପୋଷଂ॒-ଵିଁଷ୍ୟ॑ତା॒-ନ୍ନାଭି॑ମ॒ସ୍ମେ ॥ 5 ॥

ଧିୟ॑-ମ୍ପୂ॒ଷା ଜି॑ନ୍ଵତୁ ଵିଶ୍ଵମି॒ନ୍ଵଃ । ର॒ୟିଗ୍​ମ୍ ସୋମୋ॑ ରୟି॒ପତି॑-ର୍ଦଧାତୁ । ଅଵ॑ତୁ ଦେ॒ଵ୍ୟଦି॑ତିର-ନ॒ର୍ଵା । ବୃ॒ହ-ଦ୍ଵ॑ଦେମ ଵି॒ଦଥେ॑ ସୁ॒ଵୀରାଃ᳚ ॥ ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ୟ॒ନ୍ୟୋ ଭୁଵ॑ନା ଜ॒ଜାନ॑ । ଵିଶ୍ଵ॑ମ॒ନ୍ୟୋ ଅ॑ଭି॒ଚକ୍ଷା॑ଣ ଏତି । ସୋମା॑ପୂଷଣା॒-ଵଵ॑ତ॒-ନ୍ଧିୟ॑-ମ୍ମେ । ୟୁ॒ଵଭ୍ୟାଂ॒-ଵିଁଶ୍ଵାଃ॒ ପୃତ॑ନା ଜୟେମ ॥ ଉଦୁ॑ତ୍ତ॒ମଂ-ଵଁ॑ରୁଣ॒ ପାଶ॑ମ॒ସ୍ମଦଵା॑-ଽଧ॒ମଂ-ଵିଁମ॑ଧ୍ୟ॒ମଗ୍ଗ୍​ ଶ୍ର॑ଥାୟ । ଅଥା॑ ଵ॒ୟମା॑ଦିତ୍ୟ ଵ୍ର॒ତେ ତଵା-ଽନା॑ଗସୋ॒ ଅଦି॑ତୟେ ସ୍ୟାମ ଅସ୍ତ॑ଭ୍ନା॒ଦ୍ୟାମୃ॑ଷ॒ଭୋ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒ମମି॑ମୀତ ଵରି॒ମାଣ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଆ-ଽସୀ॑ଦ॒-ଦ୍ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି ସ॒ମ୍ରା-ଡ୍ଵିଶ୍ଵେତ୍ତାନି॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟ ଵ୍ର॒ତାନି॑ ॥ । ୟ-ତ୍କିଞ୍ଚେ॒ଦଂ-ଵଁ॑ରୁଣ॒ ଦୈଵ୍ୟେ॒ ଜନେ॑-ଽଭିଦ୍ରୋ॒ହ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟା᳚ଶ୍ଚରା॑ମସି । ଅଚି॑ତ୍ତୀ॒ୟ-ତ୍ତଵ॒ ଧର୍ମା॑ ୟୁୟୋପି॒ମ ମା ନ॒ସ୍ତସ୍ମା॒ ଦେନ॑ସୋ ଦେଵ ରୀରିଷଃ ॥ କି॒ତ॒ଵାସୋ॒ ୟଦ୍ରି॑ ରି॒ପୁର୍ନ ଦୀ॒ଵି ୟଦ୍ଵା॑ ଘା ସ॒ତ୍ୟ ମୁ॒ତୟନ୍ନ ଵି॒ଦ୍ମ । ସର୍ଵା॒ ତା ଵିଷ୍ୟ॑ ଶିଥି॒ରେଵ॑ ଦେ॒ଵାଥା॑ ତେ ସ୍ୟାମ ଵରୁଣ ପ୍ରି॒ୟାସଃ॑ ॥( ) । ଅଵ॑ ତେ॒ ହେଡୋ॑ ଵରୁଣ॒ ନମୋ॑ଭି॒ରଵ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେଭି॑ରୀମହେ ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ । କ୍ଷୟ॑ନ୍ନ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॑ମସୁର ପ୍ରଚେତୋ॒ ରାଜ॒ନ୍ନେନାଗ୍​ମ୍॑ସି ଶିଶ୍ରଥଃ କୃ॒ତାନି॑ ॥, ତତ୍ତ୍ଵା॑ ୟାମି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ଵନ୍ଦ॑ମାନ॒ସ୍ତଦା ଶା᳚ସ୍ତେ॒ ୟଜ॑ମାନୋ ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ । ଅହେ॑ଡମାନୋ ଵରୁଣେ॒ହ ବୋ॒ଧ୍ୟୁରୁ॑ଶଗ୍​ମ୍ସ॒ ମା ନ॒ ଆୟୁଃ॒ ପ୍ରମୋ॑ଷୀଃ ॥ ॥ ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାନା॒ମଵ॑ସା॒ ନୂତ॑ନେନ ସକ୍ଷୀ॒ମହି॒ ଶର୍ମ॑ଣା॒ ଶନ୍ତ॑ମେନ । ଅ॒ନା॒ଗା॒ସ୍ତ୍ଵେ ଅ॑ଦିତି॒ତ୍ଵେ ତୁ॒ରାସ॑ ଇ॒ମଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦ॑ଧତୁ॒ ଶ୍ରୋଷ॑ମାଣାଃ ॥, ନ ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ଵିଚି॑କିତେ॒ ନ ସ॒ଵ୍ୟା ନ ପ୍ରା॒ଚୀନ॑ମାଦିତ୍ୟା॒ ନୋତ ପ॒ଶ୍ଚା । ପା॒କ୍ୟା॑ ଚିଦ୍ଵସଵୋ ଧୀ॒ର୍ୟା॑ ଚି--ଦ୍ୟୁ॒ଷ୍ମାନୀ॑ତୋ॒ ଅଭ॑ୟ॒-ଞ୍ଜ୍ୟୋତି॑ରଶ୍ୟାମ୍ ॥ । ଧା॒ରୟ॑ନ୍ତ ଆଦି॒ତ୍ୟାସୋ॒ ଜଗ॒ଥ୍ସ୍ଥା ଦେ॒ଵା ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ ଗୋ॒ପାଃ । ଦୀ॒ର୍ଘାଧି॑ୟୋ॒ ରକ୍ଷ॑ମାଣା ଅସୁ॒ର୍ୟ॑ମୃ॒ତାଵା॑ନ॒-ଶ୍ଚୟ॑ମାନା ଋ॒ଣାନି॑ ॥, ତି॒ସ୍ରୋ ଭୂମୀ᳚ର୍ଧାରୟ॒-ନ୍ତ୍ରୀଗ୍​ମ୍ ରୁ॒ତ ଦ୍ୟୂ-ନ୍ତ୍ରୀଣି॑ ଵ୍ର॒ତା ଵି॒ଦଥେ॑ ଅ॒ନ୍ତରେ॑ଷାମ୍ । ଋ॒ତେନା॑-ଽଽଦିତ୍ୟା॒ ମହି॑ ଵୋ ମହି॒ତ୍ଵ-ନ୍ତଦ॑ର୍ୟମନ୍ ଵରୁଣ ମିତ୍ର॒ ଚାରୁ॑ ॥ । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ପ୍ରତ୍ୟେ॑ତି ସୁ॒ମ୍ନମାଦି॑ତ୍ୟାସୋ॒ ଭଵ॑ତା ମୃଡ॒ୟନ୍ତଃ॑ । ଆ ଵୋ॒-ଽର୍ଵାଚୀ॑ ସୁମ॒ତି ର୍ଵ॑ଵୃତ୍ୟାଦ॒ଗ୍​ମ୍॒ ହୋଶ୍ଚି॒ଦ୍ୟା ଵ॑ରିଵୋ॒ଵିତ୍ତ॒ରା-ଽସ॑ତ୍ ॥ ଶୁଚି॑ର॒ପ-ସ୍ସୂ॒ୟଵ॑ସା॒ ଅଦ॑ବ୍ଧ॒ ଉପ॑ କ୍ଷେତି ଵୃ॒ଦ୍ଧଵ॑ୟା-ସ୍ସୁ॒ଵୀରଃ॑ । ନକି॒ଷ୍ଟ-ଙ୍ଘ୍ନ॒ନ୍ତ୍ୟନ୍ତି॑ତୋ॒ ନ ଦୂ॒ରାଦ୍ୟ ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟାନା॒-ମ୍ଭଵ॑ତି॒ ପ୍ରଣୀ॑ତୌ ॥ ॥ 6 ॥
(ମ॒ନୀ॒ଷା-ଽସ୍ତୁ॑-ଚ॒-ର୍ତ-ସ୍ୟା॒ସ୍ମେ-କି॑ତ॒ଵାସ॑ ଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ ) (ଅ. 1)

ଅନୁଵାକଂ 2 - ଵଶାଦୀନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ତେ ଶୁ॒କ୍ରାସ॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ୟୋ ରଶ୍ମି॒ଵନ୍ତଃ॑ । ସୀଦ॑ନ୍ନାଦି॒ତ୍ୟା ଅଧି॑ ବ॒ର॒ଃଇଷି॑ ପ୍ରି॒ୟେ । କାମେ॑ନ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସ॒ରଥ॑-ନ୍ଦି॒ଵୋ ନଃ॑ । ଆୟା᳚ନ୍ତୁ ୟ॒ଜ୍ଞମୁପ॑ ନୋ ଜୁଷା॒ଣାଃ ॥ ତେ ସୂ॒ନଵୋ॒ ଅଦି॑ତେଃ ପୀଵ॒ସାମିଷ᳚ମ୍ । ଘୃ॒ତ-ମ୍ପିନ୍ଵ॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ହର୍ୟନ୍ନୃତେ॒ଜାଃ । ପ୍ର ୟ॒ଜ୍ଞିୟା॒ ୟଜ॑ମାନାୟ ୟେମୁରେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାଃ କାମ॑-ମ୍ପିତୁ॒ମନ୍ତ॑ମ॒ସ୍ମେ ॥ ଆ ନଃ॑ ପୁ॒ତ୍ରା ଅଦି॑ତେର୍ୟାନ୍ତୁ ୟ॒ଜ୍ଞମ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାସଃ॑ ପ॒ଥିଭି॑-ର୍ଦେଵ॒ୟାନୈଃ᳚ ॥ 7 ॥

ଅ॒ସ୍ମେ କାମ॑-ନ୍ଦା॒ଶୁଷେ॑ ସ॒ନ୍ନମ॑ନ୍ତଃ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॑-ଙ୍ଘୃ॒ତଵ॑ନ୍ତ-ଞ୍ଜୁଷନ୍ତାମ୍ ॥ ସ୍କ॒ଭା॒ୟତ॒ ନିର୍-ଋ॑ତି॒ଗ୍​ମ୍॒ ସେଧ॒ତାମ॑ତିମ୍ । ପ୍ର ର॒ଶ୍ମିଭି॒-ର୍ୟତ॑ମାନା ଅମୃଦ୍ଧ୍ରାଃ । ଆଦି॑ତ୍ୟାଃ॒ କାମ॒ ପ୍ରୟ॑ତାଂ॒-ଵଁଷ॑ଟ୍କୃତିମ୍ । ଜୁ॒ଷଦ୍ଧ୍ଵ॑-ନ୍ନୋ ହ॒ଵ୍ୟଦା॑ତିଂ-ୟଁଜତ୍ରାଃ ॥ ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାନ୍-କାମ॒ମଵ॑ସେ ହୁଵେମ । ୟେ ଭୂ॒ତାନି॑ ଜ॒ନୟ॑ନ୍ତୋ ଵିଚି॒ଖ୍ୟୁଃ । ସୀଦ॑ନ୍ତୁ ପୁ॒ତ୍ରା ଅଦି॑ତେରୁ॒ପସ୍ଥ᳚ମ୍ । ସ୍ତୀ॒ର୍ଣ-ମ୍ବ॒ର॒ଃଇର୍​ହ॑ଵି॒ରଦ୍ୟା॑ୟ ଦେ॒ଵାଃ ॥ 8 ॥

ସ୍ତୀ॒ର୍ଣ-ମ୍ବ॒ର॒ଃଇ-ସ୍ସୀ॑ଦତା ୟ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନ୍ । ଧ୍ରା॒ଜା-ସ୍ସେଧ॑ନ୍ତୋ॒ ଅମ॑ତି-ନ୍ଦୁ॒ରେଵା᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॑-ମ୍ପୁତ୍ରା ଅଦିତେଃ॒ ପ୍ରୟଗ୍​ମ୍॑ସତ । ଆଦି॑ତ୍ୟାଃ॒ କାମ॑ ହ॒ଵିଷୋ॑ ଜୁଷା॒ଣାଃ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ନୟ॑ ସୁ॒ପଥା॑ ରା॒ୟେ ଅ॒ସ୍ମାନ୍ । ଵିଶ୍ଵା॑ନି ଦେଵ ଵ॒ୟୁନା॑ନି ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ୟୁ॒ୟୋ॒ଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ମ-ଜ୍ଜୁ॑ହୁରା॒ଣମେନଃ॑ । ଭୂୟି॑ଷ୍ଠା-ନ୍ତେ॒ ନମ॑ ଉକ୍ତିଂ-ଵିଁଧେମ ॥ ପ୍ରଵ॑-ଶ୍ଶୁ॒କ୍ରାୟ॑ ଭା॒ନଵେ॑ ଭରଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ହ॒ଵ୍ୟ-ମ୍ମ॒ତି-ଞ୍ଚା॒ଗ୍ନୟେ॒ ସୁପୂ॑ତମ୍ ॥ 9 ॥

ୟୋ ଦୈଵ୍ୟା॑ନି॒ ମାନୁ॑ଷା ଜ॒ନୂଗ୍​ମ୍ଷି॑ । ଅ॒ନ୍ତ-ର୍ଵିଶ୍ଵା॑ନି ଵି॒ଦ୍ମନା॒ ଜିଗା॑ତି ॥ ଅଚ୍ଛା॒ ଗିରୋ॑ ମ॒ତୟୋ॑ ଦେଵ॒ୟନ୍ତୀଃ᳚ । ଅ॒ଗ୍ନିଂ-ୟଁ॑ନ୍ତି॒ ଦ୍ରଵି॑ଣ॒-ମ୍ଭିକ୍ଷ॑ମାଣାଃ । ସୁ॒ସ॒ଦୃଂଶଗ୍​ମ୍॑ ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵଞ୍ଚ᳚ମ୍ । ହ॒ଵ୍ୟ॒ଵାହ॑ମର॒ତି-ମ୍ମାନୁ॑ଷାଣାମ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵମ॒ସ୍ମ-ଦ୍ୟୁ॑ୟୋ॒ଦ୍ଧ୍ୟମୀ॑ଵାଃ । ଅନ॑ଗ୍ନିତ୍ରା ଅ॒ଭ୍ୟ॑ମନ୍ତ କୃ॒ଷ୍ଟୀଃ । ପୁନ॑ର॒ସ୍ମଭ୍ୟଗ୍​ମ୍॑ ସୁଵି॒ତାୟ॑ ଦେଵ । କ୍ଷାଂ-ଵିଁଶ୍ଵେ॑ଭିର॒ଜରେ॑ଭି-ର୍ୟଜତ୍ର ॥ 10 ॥

ଅଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ପା॑ରୟା॒ ନଵ୍ୟୋ॑ ଅ॒ସ୍ମାନ୍ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒ରତି॑ ଦୁ॒ର୍ଗାଣି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ । ପୂଶ୍ଚ॑ ପୃ॒ଥ୍ଵୀ ବ॑ହୁ॒ଲା ନ॑ ଉ॒ର୍ଵୀ । ଭଵା॑ ତୋ॒କାୟ॒ ତନ॑ୟାୟ॒ ଶଂ-ୟୋଃ ଁ॥ ପ୍ର କା॑ରଵୋ ମନ॒ନା ଵ॒ଚ୍ୟମା॑ନାଃ । ଦେ॒ଵ॒ଦ୍ରୀଚୀ᳚-ନ୍ନୟଥ ଦେଵ॒ୟନ୍ତଃ॑ । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣା॒ଵାଡ୍-ଵା॒ଜିନୀ॒ ପ୍ରାଚ୍ୟେ॑ତି । ହ॒ଵିର୍ଭର॑ନ୍ତ୍ୟ॒ଗ୍ନୟେ॑ ଘୃ॒ତାଚୀ᳚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॒-ନ୍ନରୋ॑ ନେ॒ମଧି॑ତା ହଵନ୍ତେ॒ ୟତ୍ପାର୍ୟା॑ ୟୁ॒ନଜ॑ତେ॒ ଧିୟ॒ସ୍ତାଃ । ଶୂରୋ॒ ନୃଷା॑ତା॒ ଶଵ॑ସଶ୍ଚକା॒ନ ଆ ଗୋମ॑ତି ଵ୍ର॒ଜେ ଭ॑ଜା॒ ତ୍ଵନ୍ନଃ॑ ॥ ୟୁ॒ଜେ ରଥ॑-ଙ୍ଗ॒ଵେଷ॑ଣ॒ଗ୍​ମ୍॒ ହରି॑ଭ୍ୟାମ୍ । ଉପ॒ ବ୍ରହ୍ମା॑ଣି ଜୁଜୁଷା॒ଣ-ମ॑ସ୍ଥୁଃ । ଵିବା॑ଧିଷ୍ଟା॒ସ୍ୟ ରୋଦ॑ସୀ ମହି॒ତ୍ଵା । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରାଣ୍ୟ॑ପ୍ର॒ତୀ ଜ॑ଘ॒ନ୍ଵାନ୍ ॥ ॥ ଜ॒ଗୃ॒ଭ୍ଣା ତେ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣାମିନ୍ଦ୍ର॒ ହସ୍ତ᳚ମ୍ ॥ 11 ॥

ଵ॒ସୂ॒ୟଵୋ॑ ଵସୁପତେ॒ ଵସୂ॑ନାମ୍ । ଵି॒ଦ୍ମା ହି ତ୍ଵା॒ ଗୋପ॑ତିଗ୍​ମ୍ ଶୂର॒ ଗୋନା᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॑-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରଂ-ଵୃଁଷ॑ଣଗ୍​ମ୍ ର॒ୟି-ନ୍ଦାଃ᳚ ॥ ତଵେ॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॑ମ॒ଭିତଃ॑ ପଶ॒ଵ୍ୟ᳚ମ୍ । ୟ-ତ୍ପଶ୍ୟ॑ସି॒ ଚକ୍ଷ॑ସା॒ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ । ଗଵା॑ମସି॒ ଗୋପ॑ତି॒ରେକ॑ ଇନ୍ଦ୍ର । ଭ॒କ୍ଷୀ॒ମହି॑ ତେ॒ ପ୍ରୟ॑ତସ୍ୟ॒ ଵସ୍ଵଃ॑ ॥ ସମି॑ନ୍ଦ୍ର ଣୋ॒ ମନ॑ସା ନେଷି॒ ଗୋଭିଃ॑ । ସଗ୍​ମ୍ ସୂ॒ରିଭି॑-ର୍ମଘଵ॒ନ୍-ଥ୍ସଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଵ॒ସ୍ତ୍ୟା । ସ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଦେ॒ଵକୃ॑ତଂ॒-ୟଁଦସ୍ତି॑ ॥ 12 ॥

ସ-ନ୍ଦେ॒ଵାନାଗ୍​ମ୍॑ ସୁମ॒ତ୍ୟା ୟ॒ଜ୍ଞିୟା॑ନାମ୍ ॥ ଆ॒ରାଚ୍ଛତ୍ରୁ॒-ମପ॑ବାଧସ୍ଵ ଦୂ॒ରମ୍ । ଉ॒ଗ୍ରୋ ୟ-ଶ୍ଶମ୍ବଃ॑ ପୁରୁହୂତ॒ ତେନ॑ । ଅ॒ସ୍ମେ ଧେ॑ହି॒ ୟଵ॑ମ॒ଦ୍ଗୋମ॑ଦିନ୍ଦ୍ର । କୃ॒ଧୀ ଧିୟ॑-ଞ୍ଜରି॒ତ୍ରେ ଵାଜ॑ରତ୍ନାମ୍ ॥ ଆଵେ॒ଧସ॒-ନ୍ନୀଲ॑ପୃଷ୍ଠ-ମ୍ବୃ॒ହନ୍ତ᳚ମ୍ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ଗ୍​ମ୍॒ ସଦ॑ନେ ସାଦୟଧ୍ଵମ୍ । ସା॒ଦଦ୍ୟୋ॑ନି॒-ନ୍ଦମ॒ ଆଦୀ॑ଦି॒ଵାଗ୍​ମ୍ସ᳚ମ୍ । ହିର॑ଣ୍ୟଵର୍ଣମରୁ॒ଷଗ୍​ମ୍ ସ॑ପେମ ॥ ସ ହି ଶୁଚିଃ॑ ॥ ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମ-ଞ୍ଜାୟ॑ମାନଃ । ମ॒ହୋ ଜ୍ୟୋତି॑ଷଃ ପର॒ମେ ଵ୍ୟୋ॑ମନ୍ନ୍ । ସ॒ପ୍ତାସ୍ୟ॑ସ୍ତୁଵିଜା॒ତୋ ରଵେ॑ଣ । ଵି ସ॒ପ୍ତର॑ଶ୍ମିରଧମ॒ତ୍ତମାଗ୍​ମ୍॑ସି ॥ 13 ॥

ବୃହ॒ସ୍ପତି॒-ସ୍ସମ॑ଜୟ॒-ଦ୍ଵସୂ॑ନି । ମ॒ହୋ ଵ୍ର॒ଜା-ନ୍ଗୋମ॑ତୋ ଦେ॒ଵ ଏ॒ଷଃ । ଅ॒ପ-ସ୍ସିଷା॑ସ॒ନ୍-ଥ୍ସୁଵ॒ର ପ୍ର॑ତୀତ୍ତଃ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ର॒ଃଅନ୍ତ୍ୟ॒ମିତ୍ର॑-ମ॒ର୍କୈଃ ॥ ବୃହ॑ସ୍ପତେ॒ ପରି॑ ଦୀୟା॒ ରଥେ॑ନ ରକ୍ଷୋ॒ହା ଽମିତ୍ରାଗ୍​ମ୍॑ ଅପ॒ ବାଧ॑ମାନଃ । ପ୍ର॒ଭ॒ଞ୍ଜନ୍-ଥ୍ସେନାଃ᳚ ପ୍ରମୃ॒ଣୋ ୟୁ॒ଧା ଜୟ॑ନ୍ନ॒ସ୍ମାକ॑-ମେଧ୍ୟଵି॒ତା ରଥା॑ନାମ୍ ॥ ଏ॒ଵା ପି॒ତ୍ରେ ଵି॒ଶ୍ଵଦେ॑ଵାୟ॒ ଵୃଷ୍ଣେ॑ ୟ॒ଜ୍ଞୈର୍ଵି॑ଧେମ॒ ନମ॑ସା ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ । ବୃହ॑ସ୍ପତେ ସୁପ୍ର॒ଜା ଵୀ॒ରଵ॑ନ୍ତୋ ଵ॒ୟଗ୍ଗ୍​ ସ୍ୟା॑ମ॒ ପତ॑ୟୋ ରୟୀ॒ଣାମ୍ ॥ ॥ ଆ ନୋ॑ ଦି॒ଵୋ ବୃ॑ହ॒ତଃ ପର୍ଵ॑ତା॒ଦା ସର॑ସ୍ଵତୀ ୟଜ॒ତା ଗ॑ନ୍ତୁ ୟ॒ଜ୍ଞମ୍ । ହଵ॑-ନ୍ଦେ॒ଵୀ ଜୁ॑ଜୁଷା॒ଣା ଘୃ॒ତାଚୀ॑ ଶ॒ଗ୍ମା-ନ୍ନୋ॒ ଵାଚ॑ମୁଶ॒ତୀ ଶୃ॑ଣୋତୁ ॥ପାଵୀ॑ରଵୀ କ॒ନ୍ୟା॑ ଚି॒ତ୍ରାୟୁ॒-ସ୍ସର॑ସ୍ଵତୀ ଵୀ॒ରପ॑ତ୍ନୀ॒ ଧିୟ॑-ନ୍ଧାତ୍ । ଗ୍ନାଭି॒ରଚ୍ଛି॑ଦ୍ରଗ୍​ମ୍ ଶର॒ଣଗ୍​ମ୍ ସ॒ଜୋଷା॑ ଦୁରା॒ଧର୍​ଷ॑-ଙ୍ଗୃଣ॒ତେ ଶର୍ମ॑ ୟଗ୍​ମ୍ସତ୍ ॥ । ଇ॒ମା ଜୁହ୍ଵା॑ନା ୟୁ॒ଷ୍ମଦା ନମୋ॑ଭିଃ । ପ୍ରତି॒ ସ୍ତୋମଗ୍​ମ୍॑ ସରସ୍ଵତି ଜୁଷସ୍ଵ । ତଵ॒ ଶର୍ମ॑-ନ୍ପ୍ରି॒ୟତ॑ମେ॒ ଦଧା॑ନାଃ । ଉପ॑ସ୍ଥେୟାମ ଶର॒ଣ-ନ୍ନ ଵୃ॒କ୍ଷମ୍ ॥ ୟସ୍ତେ॒ ସ୍ତନ॑ଶ୍ଶଶ॒ୟ ଇତ୍ୟା॑ହ । ସ୍ତୌତ୍ୟେ॒ଵୈନା᳚ମ୍ । ଉସ୍ର॑ ଘ॒ର୍ମଗ୍​ମ୍ ଶି॒ଗ୍​ମ୍॒ଷୋସ୍ର॑ ଘ॒ର୍ମ-ମ୍ପା॑ହି ଘ॒ର୍ମାୟ॑ ଶି॒ଗ୍​ମ୍॒ଷେତ୍ୟା॑ହ । ୟଥା᳚ ବ୍ରୂ॒ୟାଦ॒ମୁଷ୍ମୈ॑ ଦେ॒ହୀତି॑ । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ସ୍ତ୍ଵୋପ॑ ସୀଦ॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ । । ସର॑ସ୍ଵତ୍ୟ॒ଭି ନୋ॑ ନେଷି॒ ଵସ୍ୟଃ॑ । ମା ପ॑ସ୍ଫରୀଃ॒ ପୟ॑ସା॒ ମା ନ॒ ଆ ଧ॑କ୍ । ଜୁ॒ଷସ୍ଵ॑ ନ-ସ୍ସ॒ଖ୍ୟା॑ ଵେ॒ଶ୍ୟା॑ ଚ । ମା ତ୍ଵତ୍କ୍ଷେତ୍ରା॒-ଣ୍ୟର॑ଣାନି ଗନ୍ମ ॥ ॥ ଇ॒ୟଗ୍​ମ୍ ଶୁଷ୍ମେ॑ଭିର୍ବିସ॒ଖା ଇ॑ଵାରୁଜତ୍ । ସାନୁ॑ ଗିରୀ॒ଣା-ନ୍ତ॑ଵି॒ଷେଭି॑ରୂ॒ର୍ମିଭିଃ॑ । ପା॒ରା॒ଵ॒ଦ॒ଘ୍ନୀମଵ॑ସେ ସୁଵୃ॒କ୍ତିଭିଃ॑ । ସର॑ସ୍ଵତୀ॒-ମାଵି॑ଵାସେମ ଧୀ॒ତିଭିଃ॑ ॥ 14 ॥
(ଦେ॒ଵ॒ୟାନୈ᳚--ର୍ ଦେ॒ଵାଃ - ସୁପୂ॑ତଂ​ୟଁଜତ୍ର॒-ହସ୍ତ॒-ମସ୍ତି॒-ତମାଗ୍॑-ସ୍ୟୂ॒ର୍ମିଭି॒-ର୍ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 2)

ଅନୁଵାକଂ 3 - ସୌମ୍ୟାଦୀନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ସୋମୋ॑ ଧେ॒ନୁଗ୍​ମ୍ ସୋମୋ॒ ଅର୍ଵ॑ନ୍ତମା॒ଶୁମ୍ । ସୋମୋ॑ ଵୀ॒ର-ଙ୍କ॑ର୍ମ॒ଣ୍ୟ॑-ନ୍ଦଦାତୁ । ସା॒ଦ॒ନ୍ୟଂ॑-ଵିଁଦ॒ଥ୍ୟଗ୍​ମ୍॑ ସ॒ଭେୟ᳚ମ୍ । ପି॒ତୁ॒-ଶ୍ଶ୍ରଵ॑ଣଂ॒-ୟୋଁ ଦଦା॑ଶଦସ୍ମୈ ॥ ଅଷା॑ଢଂ-ୟୁଁ॒ଥ୍ସୁ ପୃତ॑ନାସୁ॒ ପପ୍ରି᳚ମ୍ । ସୁ॒ଵ॒ର୍॒ଷାମ॒ଫ୍ସ୍ଵାଂ-ଵୃଁ॒ଜନ॑ସ୍ୟ ଗୋ॒ପାମ୍ । ଭ॒ରେ॒ଷୁ॒ଜାଗ୍​ମ୍ ସୁ॑କ୍ଷି॒ତିଗ୍​ମ୍ ସୁ॒ଶ୍ରଵ॑ସମ୍ । ଜୟ॑ନ୍ତ॒-ନ୍ତ୍ଵାମନୁ॑ ମଦେମ ସୋମ ॥ ତ୍ଵଗ୍​ମ୍ ସୋ॑ମ॒ କ୍ରତୁ॑ଭିଃ ॥ ୟା ତେ॒ ଧାମା॑ନି ହ॒ଵିଷା॒ ୟଜ॑ନ୍ତି॒ ତା ତେ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ ପରି॒ଭୂର॑ସ୍ତୁ ୟ॒ଜ୍ଞ-ଙ୍ଗ॑ୟ॒ସ୍ଫାନଃ॑ ପ୍ର॒ତର॑ଣ-ସ୍ସୁ॒ଵୀରୋ-ଽଵୀ॑ରହା॒ ପ୍ରଚ॑ରା ସୋମ॒ ଦୁର୍ୟା॒ନ॥ ତ୍ଵମି॒ମା ଓଷ॑ଧୀ-ସ୍ସୋମ॒ ଵିଶ୍ଵାଃ᳚ । ତ୍ଵମ॒ପୋ ଅ॑ଜନୟ॒ସ୍ତ୍ଵ-ଙ୍ଗାଃ । ତ୍ଵମାତ॑ତନ୍ଥୋ॒ର୍ଵ॑ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ତ୍ଵ-ଞ୍ଜ୍ୟୋତି॑ଷା॒ ଵିତମୋ॑ ଵଵର୍ଥ ॥ 15 ॥

ୟା ତେ॒ ଧାମା॑ନି ଦି॒ଵି ୟା ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟାମ୍ । ୟା ପର୍ଵ॑ତେ॒ଷ୍ଵୋଷ॑ଧୀଷ୍ଵ॒ଫ୍ସୁ । ତେଭି॑ର୍ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵୈ᳚-ସ୍ସୁ॒ମନା॒ ଅହେ॑ଡନ୍ନ୍ । ରାଜନ୍᳚-ଥ୍ସୋମ॒ ପ୍ରତି॑ ହ॒ଵ୍ୟା ଗୃ॑ଭାୟ ॥ ଵିଷ୍ଣୋ॒ର୍ନୁକଂ॑-ଵୀଁ॒ର୍ୟା॑ଣି॒ ପ୍ର ଵୋ॑ଚଂ॒-ୟଃ ଁପାର୍ଥି॑ଵାନି ଵିମ॒ମେ ରଜାଗ୍​ମ୍॑ସି॒ ୟୋ ଅସ୍କ॑ଭାୟ॒ଦୁତ୍ତ॑ରଗ୍​ମ୍ ସ॒ଧସ୍ଥଂ॑-ଵିଁଚକ୍ରମା॒ଣ ସ୍ତ୍ରେ॒ଧୋରୁ॑ଗା॒ୟୋ ଵିଷ୍ଣୋ॑ ର॒ରାଟ॑ମସି॒ ଵିଷ୍ଣୋଃ᳚ ପୃ॒ଷ୍ଠମ॑ସି॒ ଵିଷ୍ଣୋ॒-ଶ୍ଶ୍ନ୍ୟପ୍ତ୍ରେ᳚ ସ୍ଥୋ॒ ଵିଷ୍ଣୋ॒-ସ୍ସ୍ୟୂର॑ସି॒ ଵିଷ୍ଣୋ᳚-ର୍ଧ୍ରୁ॒ଵମ॑ସି ଵୈଷ୍ଣ॒ଵମ॑ସି॒ ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ ତ୍ଵା ॥ ତଦ॑ସ୍ୟ ପ୍ରି॒ୟମ॒ଭି ପାଥୋ॑ ଅଶ୍ୟାମ୍ । ନରୋ॒ ୟତ୍ର॑ ଦେଵ॒ୟଵୋ॒ ମଦ॑ନ୍ତି । ଉ॒ରୁ॒କ୍ର॒ମସ୍ୟ॒ ସ ହି ବନ୍ଧୁ॑ରି॒ତ୍ଥା । ଵିଷ୍ଣୋଃ᳚ ପ॒ଦେ ପ॑ର॒ମେ ମଧ୍ଵ॒ ଉଥ୍ସଃ॑ ॥ । ପ୍ରତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁ॑-ସ୍ସ୍ତଵତେ ଵୀ॒ର୍ୟା॑ୟ । ମୃ॒ଗୋ ନ ଭୀ॒ମଃ କୁ॑ଚ॒ରୋ ଗି॑ରି॒ଷ୍ଠାଃ । ୟସ୍ୟୋ॒ରୁଷୁ॑ ତ୍ରି॒ଷୁ ଵି॒କ୍ରମ॑ଣେଷୁ । ଅଧି॑କ୍ଷି॒ୟନ୍ତି॒ ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ ॥ ॥ ପ॒ରୋ ମାତ୍ର॑ୟା ତ॒ନୁଵା॑ ଵୃଧାନ । ନ ତେ॑ ମହି॒ତ୍ଵ-ମନ୍ଵ॑ଶ୍ନୁଵନ୍ତି । ଉ॒ଭେ ତେ॑ ଵିଦ୍ମ॒ ରଜ॑ସୀ ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଵିଷ୍ଣୋ॑ ଦେଵ॒ ତ୍ଵମ୍ । ପ॒ର॒ମସ୍ୟ॑ ଵିଥ୍ସେ ॥ 16 ॥

ଵିଚ॑କ୍ରମେ ପୃଥି॒ଵୀମେ॒ଷ ଏ॒ତାମ୍ । କ୍ଷେତ୍ରା॑ୟ॒ ଵିଷ୍ଣୁ॒-ର୍ମନୁ॑ଷେ ଦଶ॒ସ୍ୟନ୍ନ୍ । ଧ୍ରୁ॒ଵାସୋ॑ ଅସ୍ୟ କୀ॒ରୟୋ॒ ଜନା॑ସଃ । ଉ॒ରୁ॒କ୍ଷି॒ତିଗ୍​ମ୍ ସୁ॒ଜନି॑ମା ଚକାର ॥ ତ୍ରିର୍ଦେ॒ଵଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀମେ॒ଷ ଏ॒ତାମ୍ । ଵିଚ॑କ୍ରମେ ଶ॒ତର୍ଚ॑ସ-ମ୍ମହି॒ତ୍ଵା । ପ୍ର ଵିଷ୍ଣୁ॑-ରସ୍ତୁ ତ॒ଵସ॒ସ୍ତ ଵୀ॑ୟାନ୍ । ତ୍ଵେ॒ଷଗ୍ଗ୍​ ହ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ସ୍ଥଵି॑ରସ୍ୟ॒ ନାମ॑ ॥ ॥ ଆ ତେ॑ ମ॒ହ ଇ॑ନ୍ଦ୍ରୋ॒ତ୍ୟୁ॑ଗ୍ର॒ ସମ॑ନ୍ୟଵୋ॒ ୟ-ଥ୍ସ॒ମର॑ନ୍ତ॒ ସେନାଃ᳚ । ପତା॑ତି ଦି॒ଦ୍ୟୁନ୍ନର୍ୟ॑ସ୍ୟ ବାହୁ॒ଵୋର୍ମା ତେ॒ ମନୋ॑ ଵିଷ୍ଵ॒ଦ୍ରିୟ॒ଗ୍ଵି ଚା॑ରୀତ୍ ॥ ୟୋ ଜା॒ତ ଏ॒ଵ ପ୍ର॑ଥ॒ମୋ ମନ॑ସ୍ଵା-ନ୍ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵାନ୍ କ୍ରତୁ॑ନା ପ॒ର୍ୟଭୂ॑ଷତ୍ । ୟସ୍ୟ॒ ଶୁଷ୍ମା॒ଦ୍ରୋଦ॑ସୀ॒ ଅଭ୍ୟ॑ସେତା-ନ୍ନୃ॒ମ୍ଣସ୍ୟ॑ ମ॒ହ୍ନା ସ ଜ॑ନାସ॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ ॥ । ଅ॒ଭି ଗୋ॒ତ୍ରାଣି॒ ସହ॑ସା॒ ଗାହ॑ମାନୋ-ଽଦା॒ୟୋ ଵୀ॒ର-ଶ୍ଶ॒ତମ॑ନ୍ୟୁ॒ରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଦୁ॒ଶ୍ଚ୍ୟ॒ଵ॒ନଃ ପୃ॑ତନା॒ଷାଡ॑ ୟୁ॒ଧ୍ୟୋ᳚-ସ୍ମାକ॒ଗ୍​ମ୍॒ ସେନା॑ ଅଵତୁ॒ ପ୍ର ୟୁ॒ଥ୍ସୁ ॥ ॥ ଆଭି॒-ସ୍ସ୍ପୃଧୋ॑ ମିଥ॒ତୀ- ରରି॑ଷଣ୍ୟନ୍ନ୍ । ଅ॒ମିତ୍ର॑ସ୍ୟ ଵ୍ୟଥୟା ମ॒ନ୍ୟୁମି॑ନ୍ଦ୍ର । ଆଭି॒ର୍ଵିଶ୍ଵା॑ ଅଭି॒ୟୁଜୋ॒ ଵିଷୂ॑ଚୀଃ । ଆର୍ୟା॑ୟ॒ ଵିଶୋ-ଽଵ॑ତାରୀ॒ର୍ଦାସୀଃ᳚ ॥ ଅ॒ୟଗ୍​ମ୍ ଶୃ॑ଣ୍ଵେ॒ ଅଧ॒ ଜୟ॑ନ୍ନୁ॒ତ ଘ୍ନନ୍ନ୍ । ଅ॒ୟମୁ॒ତ ପ୍ରକୃ॑ଣୁତେ ୟୁ॒ଧା ଗାଃ । ୟ॒ଦା ସ॒ତ୍ୟ-ଙ୍କୃ॑ଣୁ॒ତେ ମ॒ନ୍ୟୁମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ॥ 17 ॥

ଵିଶ୍ଵ॑-ନ୍ଦୃ॒ଢ-ମ୍ଭ॑ୟତ॒ ଏଜ॑ଦସ୍ମାତ୍ ॥ ଅନୁ॑ ସ୍ଵ॒ଧା-ମ॑କ୍ଷର॒ନ୍ନାପୋ॑ ଅସ୍ୟ । ଅଵ॑ର୍ଧତ॒ ମଦ୍ଧ୍ୟ॒ ଆ ନା॒ଵ୍ୟା॑ନାମ୍ । ସ॒ଦ୍ଧ୍ରୀ॒ଚୀନେ॑ନ॒ ମନ॑ସା॒ ତମି॑ନ୍ଦ୍ର॒ ଓଜି॑ଷ୍ଠେନ । ହନ୍ମ॑ନା-ଽହନ୍ନ॒ଭିଦ୍ୟୂନ୍ ॥ ମ॒ରୁତ୍ଵ॑ନ୍ତଂ-ଵୃଁଷ॒ଭଂ-ଵାଁ॑ଵୃଧା॒ନମ୍ । ଅକ॑ଵାରି-ନ୍ଦି॒ଵ୍ୟଗ୍​ମ୍ ଶା॒ସମିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ଵି॒ଶ୍ଵା॒ସାହ॒ମଵ॑ସେ॒ ନୂତ॑ନାୟ । ଉ॒ଗ୍ରଗ୍​ମ୍ ସ॑ହୋ॒ଦାମି॒ହ ତଗ୍​ମ୍ ହୁ॑ଵେମ ॥ ଜନି॑ଷ୍ଠା ଉ॒ଗ୍ର-ସ୍ସହ॑ସେ ତୁ॒ରାୟ॑ ॥ 18 ॥

ମ॒ନ୍ଦ୍ର ଓଜି॑ଷ୍ଠୋ ବହୁ॒ଲାଭି॑ମାନଃ । ଅଵ॑ର୍ଧ॒ନ୍ନିନ୍ଦ୍ର॑-ମ୍ମ॒ରୁତ॑ଶ୍ଚି॒ଦତ୍ର॑ । ମା॒ତା ୟ-ଦ୍ଵୀ॒ର-ନ୍ଦ॒ଧନ॒ଦ୍ଧନି॑ଷ୍ଠା ॥ କ୍ଵ॑ ସ୍ୟା ଵୋ॑ ମରୁତ-ସ୍ସ୍ଵ॒ଧା-ଽଽସୀ᳚ତ୍ । ୟ-ନ୍ମାମେକଗ୍​ମ୍॑ ସ॒ମଧ॑ତ୍ତାହି॒ହତ୍ୟେ᳚ । ଅ॒ହଗ୍ଗ୍​ ହ୍ୟୁ॑ଗ୍ରସ୍ତ॑ଵି॒ଷ-ସ୍ତୁଵି॑ଷ୍ମାନ୍ । ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ଶତ୍ରୋ॒ରନ॑ମଂ-ଵଁଧ॒ସ୍ନୈଃ ॥ ଵୃ॒ତ୍ରସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ଶ୍ଵ॒ସଥା॒ଦୀଷ॑ମାଣାଃ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଅ॑ଜହୁ॒ର୍ୟେ ସଖା॑ୟଃ । ମ॒ରୁଦ୍ଭି॑ରିନ୍ଦ୍ର ସ॒ଖ୍ୟ-ନ୍ତେ॑ ଅସ୍ତୁ ॥ 19 ॥

ଅଥେ॒ମା ଵିଶ୍ଵାଃ॒ ପୃତ॑ନା ଜୟାସି ॥ ଵଧୀଂ᳚-ଵୃଁ॒ତ୍ର-ମ୍ମ॑ରୁତ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ୟେଣ॑ । ସ୍ଵେନ॒ ଭାମେ॑ନ ତଵି॒ଷୋ ବ॑ଭୂ॒ଵାନ୍ । ଅ॒ହମେ॒ତା ମନ॑ଵେ ଵି॒ଶ୍ଵଶ୍ଚ॑ନ୍ଦ୍ରାଃ । ସୁ॒ଗା ଅ॒ପଶ୍ଚ॑କର॒ ଵଜ୍ର॑ବାହୁଃ ॥ ସ ୟୋ ଵୃଷା॒ ଵୃଷ୍ଣି॑ୟେଭି॒-ସ୍ସମୋ॑କାଃ । ମ॒ହୋ ଦି॒ଵଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟାଶ୍ଚ॑ ସ॒ମ୍ରାଟ୍ । ସ॒ତୀ॒ନସ॑ତ୍ତ୍ଵା॒ ହଵ୍ୟୋ॒ ଭରେ॑ଷୁ । ମ॒ରୁତ୍ଵା᳚ନ୍ନୋ ଭଵ॒ତ୍ଵିନ୍ଦ୍ର॑ ଊ॒ତୀ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମ॑ତର-ଦ୍ଵୃତ୍ର॒ତୂର୍ୟେ᳚ ॥ 20 ॥

ଅ॒ନା॒ଧୃ॒ଷ୍ୟୋ ମ॒ଘଵା॒ ଶୂର॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅନ୍ଵେ॑ନଂ॒-ଵିଁଶୋ॑ ଅମଦନ୍ତ ପୂ॒ର୍ଵୀଃ । ଅ॒ୟଗ୍​ମ୍ ରାଜା॒ ଜଗ॑ତଶ୍ଚର୍​ଷଣୀ॒ନାମ୍ ॥ ସ ଏ॒ଵ ଵୀ॒ର-ସ୍ସ ଉ॑ ଵୀ॒ର୍ୟା॑ଵାନ୍ । ସ ଏ॑କରା॒ଜୋ ଜଗ॑ତଃ ପର॒ସ୍ପାଃ । ୟ॒ଦା ଵୃ॒ତ୍ରମତ॑ର॒ଚ୍ଛୂର॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅଥା॑ ଭଵଦ୍ଦମି॒ତା-ଽଭିକ୍ର॑ତୂନାମ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଂ-ଵଁ॒ର୍ଧୟ॑ନ୍ ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॑ସ୍ୟ ଜୁଷତାଗ୍​ମ୍ ହ॒ଵିର୍ନଃ॑ । ଵୃ॒ତ୍ର-ନ୍ତୀ॒ର୍ତ୍ଵା ଦା॑ନ॒ଵଂ-ଵଁଜ୍ର॑ବାହୁଃ ॥ 21 ॥

ଦିଶୋ॑-ଽଦୃଗ୍​ମ୍ ହଦ୍ଦୃଗ୍​ମ୍ହି॒ତା ଦୃଗ୍​ମ୍ହ॑ଣେନ ॥ ଇ॒ମଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞଂ-ଵଁ॒ର୍ଧୟ॑ନ୍ ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଗୃଭ୍ଣା॒ତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ୟ॒ଦା ଵୃ॒ତ୍ରମତ॑ର॒ଚ୍ଛୂର॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅଥୈ॑କରା॒ଜୋ ଅ॑ଭଵ॒ଜ୍ଜନା॑ନାମ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦେ॒ଵାଞ୍ଛ॑ମ୍ବର॒ହତ୍ୟ॑ ଆଵତ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॑- ମଭଵ-ତ୍ପୁରୋ॒ଗାଃ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେ ହ॒ଵିଷା॑ ଵାଵୃଧା॒ନଃ । ଵୃ॒ତ୍ର॒ତୂର୍ଣୋ॒ ଅଭ॑ୟ॒ଗ୍​ମ୍॒ ଶର୍ମ॑ ୟଗ୍​ମ୍ସତ୍ ॥ ୟ-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ସିନ୍ଧୂ॒ଗ୍​ମ୍॒ ରଦ॑ଧାତ୍-ପୃଥି॒ଵ୍ୟାମ୍ । ୟ-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ଲୋ॒କାନକୃ॑ଣୋ॒-ଦ୍ଦିଶ॑ଶ୍ଚ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ହ॒ଵିଷ୍ମା॒ନ୍-ଥ୍ସଗ॑ଣୋ ମ॒ରୁଦ୍ଭିଃ॑ । ଵୃ॒ତ୍ର॒ତୂର୍ଣୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞମି॒ହୋପ॑ୟାସତ୍ ॥ 22 ॥
(ଵ॒ଵ॒ର୍ଥ॒ - ଵି॒ଥ୍ସ॒ - ଇନ୍ଦ୍ର॑ - ସ୍ତୁ॒ରା - ୟା᳚ସ୍ତୁ॒ - ଵୃତ୍ର॒ତୂର୍ୟେ॒ - ଵଜ୍ର॑ବାହୁଃ - ପୃଥି॒ଵ୍ୟା-ନ୍ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 3)

ଅନୁଵାକଂ 4 - ଅଭିମାତିହୈନ୍ଦ୍ରାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଇନ୍ଦ୍ର॒-ସ୍ତର॑ସ୍ଵା-ନଭିମାତି॒ହୋଗ୍ରଃ । ହିର॑ଣ୍ୟଵାଶୀ-ରିଷି॒ର-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର॒.ଷାଃ । ତସ୍ୟ॑ ଵ॒ୟଗ୍​ମ୍ ସୁ॑ମ॒ତୌ ୟ॒ଜ୍ଞିୟ॑ସ୍ୟ । ଅପି॑ ଭ॒ଦ୍ରେ ସୌ॑ମନ॒ସେ ସ୍ୟା॑ମ ॥ ହିର॑ଣ୍ୟଵର୍ଣୋ॒ ଅଭ॑ୟ-ଙ୍କୃଣୋତୁ । ଅ॒ଭି॒ମା॒ତି॒ହେନ୍ଦ୍ରଃ॒ ପୃତ॑ନାସୁ ଜି॒ଷ୍ଣୁଃ । ସ ନ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ତ୍ରି॒ଵରୂ॑ଥଂ॒-ଵିଁୟଗ୍​ମ୍॑ସତ୍ । ୟୂ॒ୟ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ ନଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ତୁହି ଵ॒ଜ୍ରିଣ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତୋମ॑ପୃଷ୍ଠମ୍ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॑ସ୍ୟ ଜୁଷତାଗ୍​ମ୍ ହ॒ଵିର୍ନଃ॑ ॥ 23 ॥

ହ॒ତ୍ଵା-ଽଭିମା॑ତୀଃ॒ ପୃତ॑ନା॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ଵାନ୍ । ଅଥାଭୟ॑-ଙ୍କୃଣୁହି ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ ନଃ ॥ ସ୍ତୁ॒ହି ଶୂରଂ॑-ଵଁ॒ଜ୍ରିଣ॒-ମପ୍ର॑ତୀତମ୍ (ମପ୍ର॑ତୀତ୍ତମ୍) । ଅ॒ଭି॒ମା॒ତି॒ହନ॑-ମ୍ପୁରୁହୂ॒ତମିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ୟ ଏକ॒ ଇଚ୍ଛ॒ତପ॑ତି॒ର୍ଜନେ॑ଷୁ । ତସ୍ମା॒ ଇନ୍ଦ୍ରା॑ୟ ହ॒ଵିରାଜୁ॑ହୋତ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॑ମଧି॒ପାଃ ପୁ॒ରୋହି॑ତଃ । ଦି॒ଶା-ମ୍ପତି॑ରଭଵ-ଦ୍ଵା॒ଜିନୀ॑ଵାନ୍ । ଅ॒ଭି॒ମା॒ତି॒ହା ତ॑ଵି॒ଷସ୍ତୁଵି॑ଷ୍ମାନ୍ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॑-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରଂ-ଵୃଁଷ॑ଣଗ୍​ମ୍ ର॒ୟି-ନ୍ଦା᳚ତ୍ ॥ 24 ॥

ୟ ଇ॒ମେ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ମ॑ହି॒ତ୍ଵା । ବଲେ॒ନାଦୃଗ୍​ମ୍॑ହଦଭିମାତି॒ହେନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ସ ନୋ॑ ହ॒ଵିଃ ପ୍ରତି॑ଗୃଭ୍ଣାତୁ ରା॒ତୟେ᳚ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵୋ ନି॑ଧି॒ପା ନୋ॑ ଅଵ୍ୟାତ୍ ॥ ଅନ॑ଵସ୍ତେ॒ ରଥ॒ମଶ୍ଵା॑ୟ ତକ୍ଷ॒ନ୍-ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ଵଜ୍ର॑-ମ୍ପୁରୁହୂତ ଦ୍ୟୁ॒ମନ୍ତ᳚ମ୍ । ବ୍ର॒ହ୍ମାଣ॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑-ମ୍ମ॒ହୟ॑ନ୍ତୋ ଅ॒ର୍କୈରଵ॑ର୍ଧୟ॒ନ୍ନହ॑ୟେ॒ ହନ୍ତ॒ ଵା ଉ॑ ॥ ଵୃଷ୍ଣେ॒ ୟ-ତ୍ତେ॒ ଵୃଷ॑ଣୋ ଅ॒ର୍କମର୍ଚା॒ନିନ୍ଦ୍ର॒ ଗ୍ରାଵା॑ଣୋ॒ ଅଦି॑ତି-ସ୍ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ଅ॒ନ॒ଶ୍ଵାସୋ॒ ୟେ ପ॒ଵୟୋ॑-ଽର॒ଥା ଇନ୍ଦ୍ରେ॑ଷିତା ଅ॒ଭ୍ୟଵ॑ର୍ତନ୍ତ॒ ଦସ୍ୟୂନ୍॑ ॥ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ୟ॒ ନୁ ଵୀ॒ର୍ୟା॑ଣି॒ ପ୍ରଵୋ॑ଚମ୍ । ୟାନି॑ ଚ॒କାର॑ ପ୍ରଥ॒ମାନି॑ ଵ॒ଜ୍ରୀ ॥ ଅହ॒-ନ୍ନହି॒ମନ୍ଵ॒ପସ୍ତ॑ତର୍ଦ । ପ୍ର ଵ॒କ୍ଷଣା॑ ଅଭିନ॒-ତ୍ପର୍ଵ॑ତାନାମ୍ ॥ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ୟା॒ତୋ-ଽଵ॑ସିତସ୍ୟ॒ ରାଜା᳚ । ଶମ॑ସ୍ୟ ଚ ଶୃ॒ଙ୍ଗିଣୋ॒ ଵଜ୍ର॑ବାହୁଃ । ସେଦୁ॒ ରାଜା᳚ କ୍ଷେତି ଚର୍​ଷଣୀ॒ନାମ୍ । ଅ॒ରାନ୍ନ ନେ॒ମିଃ ପରି॒ତା ବ॑ଭୂଵ ॥ 25 ॥

ଅ॒ଭି ସି॒ଦ୍ଧ୍ମୋ ଅ॑ଜିଗାଦସ୍ୟ॒ ଶତ୍ରୂନ୍॑ । ଵି ତି॒ଗ୍ମେନ॑ ଵୃଷ॒ଭେଣା॒ ପୁରୋ॑-ଽଭେତ୍ । ସଂ-ଵଁଜ୍ରେ॑ଣାସୃଜ-ଦ୍ଵୃ॒ତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ପ୍ର ସ୍ଵା-ମ୍ମ॒ତିମ॑ତିର॒ଚ୍ଛାଶ॑ଦାନଃ ॥ ଵିଷ୍ଣୁ॑-ନ୍ଦେ॒ଵଂ-ଵଁରୁ॑ଣମୂ॒ତୟେ॒ ଭଗ᳚ମ୍ । ମେଦ॑ସା ଦେ॒ଵା ଵ॒ପୟା॑ ୟଜଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ତା ନୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞମାଗ॑ତଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵଧେ॑ନା । ପ୍ର॒ଜାଵ॑ଦ॒ସ୍ମେ ଦ୍ରଵି॑ଣେ॒ହ ଧ॑ତ୍ତମ୍ ॥ ମେଦ॑ସା ଦେ॒ଵା ଵ॒ପୟା॑ ୟଜଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁ॑-ଞ୍ଚ ଦେ॒ଵଂ-ଵଁରୁ॑ଣ-ଞ୍ଚ ରା॒ତିମ୍ ॥ 26 ॥

ତା ନୋ॒ ଅମୀ॑ଵା ଅପ॒ବାଧ॑ମାନୌ । ଇ॒ମଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞ-ଞ୍ଜୁ॒ଷମା॑ଣା॒ଵୁପେତ᳚ମ୍ ॥ ଵିଷ୍ଣୂ॑ଵରୁଣା ୟୁ॒ଵମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରାୟ॑ ନଃ । ଵି॒ଶେ ଜନା॑ୟ॒ ମହି॒ ଶର୍ମ॑ ୟଚ୍ଛତମ୍ । ଦୀ॒ର୍ଘପ୍ର॑ୟଜ୍ୟୂ ହ॒ଵିଷା॑ ଵୃଧା॒ନା । ଜ୍ୟୋତି॒ଷା-ଽରା॑ତୀର୍ଦହତ॒-ନ୍ତମାଗ୍​ମ୍॑ସି ॥ ୟୟୋ॒ରୋଜ॑ସା ସ୍କଭି॒ତା ରଜାଗ୍​ମ୍॑ସି । ଵୀ॒ର୍ୟେ॑ଭି-ର୍ଵୀ॒ରତ॑ମା॒ ଶଵି॑ଷ୍ଠା । ୟା ପତ୍ୟେ॑ତେ॒ ଅପ୍ର॑ତୀତ୍ତା॒ ସହୋ॑ଭିଃ । ଵିଷ୍ଣୂ॑ ଅଗ॒ନ୍ଵରୁ॑ଣା ପୂ॒ର୍ଵହୂ॑ତୌ ॥ 27 ॥

ଵିଷ୍ଣୂ॑ଵରୁଣା ଵଭିଶସ୍ତି॒ପା ଵା᳚ମ୍ । ଦେ॒ଵା ୟ॑ଜନ୍ତ ହ॒ଵିଷା॑ ଘୃ॒ତେନ॑ । ଅପାମୀ॑ଵାଗ୍​ମ୍ ସେଧତଗ୍​ମ୍ ର॒କ୍ଷସ॑ଶ୍ଚ । ଅଥା॑ ଧତ୍ତଂ॒-ୟଁଜ॑ମାନାୟ॒ ଶଂ-ୟୋଃ ଁ॥ ଅ॒ଗ୍​ମ୍॒ହୋ॒ମୁଚା॑ ଵୃଷ॒ଭା ସୁ॒ପ୍ରତୂ᳚ର୍ତୀ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ମା॒ ଶଚି॑ଷ୍ଠା । ଵିଷ୍ଣୂ॑ଵରୁଣା॒ ପ୍ରତି॑ହର୍ୟତ-ନ୍ନଃ । ଇ॒ଦ-ନ୍ନରା॒ ପ୍ରୟ॑ତମୂ॒ତୟେ॑ ହ॒ଵିଃ ॥ ମ॒ହୀ ନୁ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଇ॒ହ ଜ୍ୟେଷ୍ଠେ᳚ । ରୁ॒ଚା ଭ॑ଵତାଗ୍​ମ୍ ଶୁ॒ଚୟ॑ଦ୍ଭି-ର॒ର୍କୈଃ ॥ 28 ॥

ୟଥ୍ସୀଂ॒-ଵଁରି॑ଷ୍ଠେ ବୃହ॒ତୀ ଵି॑ମି॒ନ୍ଵନ୍ନ୍ । ନୃ॒ଵଦ୍ଭ୍ୟୋ॒-ଽକ୍ଷା ପ॑ପ୍ରଥା॒ନେଭି॒ରେଵୈଃ᳚ ॥ ପ୍ର ପୂ᳚ର୍ଵ॒ଜେ ପି॒ତରା॒ ନଵ୍ୟ॑ସୀଭିଃ । ଗୀ॒ର୍ଭିଃ କୃ॑ଣୁଦ୍ଧ୍ଵ॒ଗ୍​ମ୍॒ ସଦ॑ନେ ଋ॒ତସ୍ୟ॑ । ଆ ନୋ᳚ ଦ୍ୟାଵାପୃଥିଵୀ॒ ଦୈଵ୍ୟେ॑ନ । ଜନେ॑ନ ୟାତ॒-ମ୍ମହି॑ ଵାଂ॒-ଵଁରୂ॑ଥମ୍ ॥ ସ ଇଥ୍ସ୍ଵପା॒ ଭୁଵ॑ନେଷ୍ଵାସ । ୟ ଇ॒ମେ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଜ॒ଜାନ॑ । ଉ॒ର୍ଵୀ ଗ॑ଭୀ॒ରେ ରଜ॑ସୀ ସୁ॒ମେକେ᳚ । ଅ॒ଵ॒ଗ୍​ମ୍॒ଶେ ଧୀର॒-ଶ୍ଶଚ୍ୟା॒ ସମୈ॑ରତ୍ ॥ 29 ॥

ଭୂରି॒-ନ୍ଦ୍ଵେ ଅଚ॑ରନ୍ତୀ॒ ଚର॑ନ୍ତମ୍ । ପ॒ଦ୍ଵନ୍ତ॒-ଙ୍ଗର୍ଭ॑ମ॒ପଦୀ॑ ଦଧାତେ । ନିତ୍ୟ॒-ନ୍ନ ସୂ॒ନୁ-ମ୍ପି॒ତ୍ରୋରୁ॒ପସ୍ଥେ᳚ । ତ-ମ୍ପି॑ପୃତଗ୍​ମ୍ ରୋଦସୀ ସତ୍ୟ॒ଵାଚ᳚ମ୍ ॥ ଇ॒ଦ-ନ୍ଦ୍ୟା॑ଵାପୃଥିଵୀ ସ॒ତ୍ୟମ॑ସ୍ତୁ । ପିତ॒-ର୍ମାତ॒-ର୍ୟଦି॒ହୋପ॑ବ୍ରୁ॒ଵେ ଵା᳚ମ୍ । ଭୂ॒ତ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॑ମଵ॒ମେ ଅଵୋ॑ଭିଃ । ଵିଦ୍ୟାମେ॒ଷଂ-ଵୃଁ॒ଜନ॑-ଞ୍ଜୀ॒ରଦା॑ନୁମ୍ ॥ ଉ॒ର୍ଵୀ ପୃ॒ଥ୍ଵୀ ବ॑ହୁ॒ଲେ ଦୂ॒ରେ ଅ॑ନ୍ତେ । ଉପ॑ବ୍ରୁଵେ॒ ନମ॑ସା ୟ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନ୍ । ଦଧା॑ତେ॒ ୟେ ସୁ॒ଭଗେ॑ ସୁ॒ପ୍ରତୂ᳚ର୍ତୀ । ଦ୍ୟାଵା॒ ରକ୍ଷ॑ତ-ମ୍ପୃଥି॒ଵୀ ନୋ॒ ଅଭ୍ଵା᳚ତ୍ ॥ ୟା ଜା॒ତା ଓଷ॑ଧୟୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॑ସ୍ତ୍ରିୟୁ॒ଗ-ମ୍ପୁ॒ରା । ମନ୍ଦା॑ମି ବ॒ଭ୍ରୂଣା॑ମ॒ହଗ୍​ମ୍ ଶ॒ତ-ନ୍ଧାମା॑ନି ସ॒ପ୍ତ ଚ॑ ॥, ଅତି॒ ଵିଶ୍ଵାଃ᳚ ପରି॒ଷ୍ଠା-ସ୍ସ୍ତେ॒ନ ଇ॑ଵ ଵ୍ର॒ଜମ॑କ୍ରମୁଃ । ଓଷ॑ଧୟଃ॒ ପ୍ରାଚୁ॑ଚ୍ୟଵୁ॒ ର୍ୟ-ତ୍କି-ଞ୍ଚ॑ ତ॒ନୁଵା॒ଗ୍​ମ୍॒ ରପଃ॑ ॥ । ୟା ଓଷ॑ଧୟ॒-ସ୍ସୋମ॑ରାଜ୍ଞୀଃ॒ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟାଃ ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॑ । ତାସା॒-ନ୍ତ୍ଵମ॑ସ୍ୟୁତ୍ତ॒ମା ପ୍ରଣୋ॑ ଜୀ॒ଵାତ॑-ଵେସୁଵ ॥ ଅ॒ଶ୍ଵା॒ଵ॒ତୀଗ୍​ମ୍ ସୋ॑ମଵ॒ତୀ ମୂ॒ର୍ଜୟ॑ନ୍ତୀ॒ ମୁଦୋ॑ଜସମ୍ । ଆ ଵି॑ଥ୍ସି॒ ସର୍ଵା॒ ଓଷ॑ଧୀର॒ସ୍ମା ଅ॑ରି॒ଷ୍ଟତା॑ତୟେ ॥ । ଓଷ॑ଧୀ॒ରିତି॑ ମାତର॒-ସ୍ତଦ୍ଵୋ॑ ଦେଵୀ॒-ରୁପ॑ ବ୍ରୁଵେ । ରପାଗ୍​ମ୍॑ସି ଵିଘ୍ନ॒ତୀରି॑ତ॒ ରପ॑ଶ୍ଚା॒ତୟ॑ମାନାଃ ॥ ଅ॒ନ୍ୟା ଵୋ॑ ଅ॒ନ୍ୟାମ॑ଵ-ତ୍ଵ॒ନ୍ୟା-ଽନ୍ୟସ୍ୟା॒ ଉପା॑ଵତ । ତା-ସ୍ସର୍ଵା॒ ଓଷ॑ଧୟ-ସ୍ସଂ​ଵିଁଦା॒ନା ଇ॒ଦ-ମ୍ମେ॒ ପ୍ରାଵ॑ତା॒ ଵଚଃ॑ ॥ ॥ 30 ॥
(ହ॒ଵିର୍ନୋ॑ - ଦା-ଦ୍- ବଭୂଵ - ରା॒ତିଂ - ପୂ॒ର୍ଵହୂ॑ତା - ଵ॒ର୍କୈ - ରୈ॑ର - ଦ॒ସ୍ମି-ନ୍ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 4)

ଅନୁଵାକଂ 5 - ଐନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନପଶ୍ଵାଦୀନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଶୁଚି॒-ନ୍ନୁ ସ୍ତୋମ॒-ନ୍ନଵ॑ଜାତ-ମ॒ଦ୍ୟେନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ ଵୃତ୍ରହଣା ଜୁ॒ଷେଥା᳚ମ୍ । ଉ॒ଭା ହି ଵାଗ୍​ମ୍॑ ସୁ॒ହଵା॒ ଜୋହ॑ଵୀମି॒ ତା ଵାଜଗ୍​ମ୍॑ ସ॒ଦ୍ୟ ଉ॑ଶ॒ତେ ଧେଷ୍ଠା᳚ ॥, ଶ୍ନଥ॑-ଦ୍ଵୃ॒ତ୍ରମୁ॒ତ ସ॑ନୋତି॒ ଵାଜ॒ମିନ୍ଦ୍ରା॒ ୟୋ ଅ॒ଗ୍ନୀ ସହୁ॑ରୀ ସପ॒ର୍ୟାତ୍ । ଇ॒ର॒ଜ୍ୟନ୍ତା॑ ଵସ॒ଵ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଭୂରେ॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ତମା॒ ସହ॑ସା ଵାଜ॒ୟନ୍ତା᳚ ॥ । ଉ॒ଭା ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଆହୁ॒ଵଧ୍ୟା॑ ଉ॒ଭା ରାଧ॑ସ-ସ୍ସ॒ହ ମା॑ଦ॒ୟଧ୍ୟୈ᳚ । ଉ॒ଭା ଦା॒ତାରା॑ଵି॒ଷାଗ୍​ମ୍ ର॑ୟୀ॒ଣାମୁ॒ଭା ଵାଜ॑ସ୍ୟ ସା॒ତୟେ॑ ହୁଵେ ଵାମ୍ ॥,ପ୍ର ଚ॑ର୍​ଷ॒ଣିଭ୍ୟଃ॑ ପୃତନା॒ ହଵେ॑ଷୁ॒ ପ୍ର ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟା ରି॑ରିଚାଥେ ଦି॒ଵଶ୍ଚ॑ । ପ୍ର ସିନ୍ଧୁ॑ଭ୍ୟଃ॒ ପ୍ରଗି॒ରିଭ୍ୟୋ॑ ମହି॒ତ୍ଵା ପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॒ନା-ଽତ୍ୟ॒ନ୍ୟା ॥ । ଆ ଵୃ॑ତ୍ରହଣା ଵୃତ୍ର॒ହଭି॒-ଶ୍ଶୁଷ୍ମୈଃ᳚ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ୟା॒ତ-ନ୍ନମୋ॑ଭିରଗ୍ନେ ଅ॒ର୍ଵାକ୍ । ୟୁ॒ଵଗ୍​ମ୍ ରାଧୋ॑ଭି॒ରକ॑ଵେଭିରିନ୍ଦ୍ର । ଅଗ୍ନେ॑ ଅ॒ସ୍ମେ ଭ॑ଵତମୁତ୍ତ॒ମେଭିଃ॑ ॥ ଗୀ॒ର୍ଭି-ର୍ଵିପ୍ରଃ॒ ପ୍ରମ॑ତିମି॒ଚ୍ଛମା॑ନଃ । ଈ॒॑ ର॒ୟିଂ-ୟଁ॒ଶସ॑-ମ୍ପୂର୍ଵ॒ଭାଜ᳚ମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ ଵୃତ୍ରହଣା ସୁଵଜ୍ରା । ପ୍ରଣୋ॒ ନଵ୍ୟେ॑ଭିସ୍ତିରତ-ନ୍ଦେ॒ଷ୍ଣୈଃ ॥ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣସ୍ପତେ॒ ତ୍ଵମ॒ସ୍ୟ ୟ॒ନ୍ତା । ସୂ॒କ୍ତସ୍ୟ॑ ବୋଧି॒ ତନ॑ୟ-ଞ୍ଚ ଜିନ୍ଵ । ଵିଶ୍ଵ॒-ନ୍ତ-ଦ୍ଭ॒ଦ୍ରଂ-ୟଁଦ॒ଵନ୍ତି॑ ଦେ॒ଵାଃ । ବୃ॒ହଦ୍ଵ॑ଦେମ ଵି॒ଦଥେ॑ ସୁ॒ଵୀରାଃ᳚ ॥ ସ ଈଗ୍​ମ୍॑ ସ॒ତ୍ୟେଭି॒-ସ୍ସଖି॑ଭି-ଶ୍ଶୁ॒ଚଦ୍ଭିଃ॑ । ଗୋଧା॑ୟସଂ॒​ଵିଁ ଧ॑ନ॒ସୈର॑ତର୍ଦତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତି॒-ର୍ଵୃଷ॑ଭିର୍ଵ॒ରାହୈଃ᳚ ॥ 31 ॥

ଘ॒ର୍ମସ୍ଵେ॑ଦେଭି॒-ର୍ଦ୍ରଵି॑ଣଂ॒-ଵ୍ୟାଁ॑ନଟ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତେ॑-ରଭଵଦ୍ୟଥା ଵ॒ଶମ୍ । ସ॒ତ୍ୟୋ ମ॒ନ୍ୟୁର୍ମହି॒ କର୍ମା॑ କରିଷ୍ୟ॒ତଃ । ୟୋ ଗା ଉ॒ଦାଜ॒ଥ୍ସ ଦି॒ଵେ ଵି ଚା॑ଭଜତ୍ । ମ॒ହୀଵ॑ ରୀ॒ତି-ଶ୍ଶଵ॑ସା ସର॒-ତ୍ପୃଥ॑କ୍ ॥ ଇନ୍ଧା॑ନୋ ଅ॒ଗ୍ନିଂ-ଵଁ॑ନଵଦ୍ଵନୁଷ୍ୟ॒ତଃ । କୃ॒ତବ୍ର॑ହ୍ମା ଶୂଶୁଵ-ଦ୍ରା॒ତହ॑ଵ୍ୟ॒ ଇତ୍ । ଜା॒ତେନ॑ ଜା॒ତମତି॒ ସୃ-ତ୍ପ୍ରସୃଗ୍​ମ୍॑ସତେ । ୟଂ-ୟଁଂ॒-ୟୁଁଜ॑-ଙ୍କୃଣୁ॒ତେ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତିଃ॑ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣସ୍ପତେ ସୁ॒ୟମ॑ସ୍ୟ ଵି॒ଶ୍ଵହା᳚ ॥ 32 ॥

ରା॒ୟ-ସ୍ସ୍ୟା॑ମ ର॒ଥ୍ୟୋ॑ ଵିଵ॑ସ୍ଵତଃ । ଵୀ॒ରେଷୁ॑ ଵୀ॒ରାଗ୍​ମ୍ ଉପ॑ପୃଙ୍ଗ୍ଧି ନ॒ସ୍ତ୍ଵମ୍ । ୟଦୀଶା॑ନୋ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ଵେଷି॑ ମେ॒ ହଵ᳚ମ୍ ॥ ସ ଇଜ୍ଜନେ॑ନ॒ ସ ଵି॒ଶା ସ ଜନ୍ମ॑ନା । ସ ପୁ॒ତ୍ରୈର୍ଵାଜ॑-ମ୍ଭରତେ॒ ଧନା॒ ନୃଭିଃ॑ । ଦେ॒ଵାନାଂ॒-ୟଃ ଁପି॒ତର॑ମା॒ଵିଵା॑ସତି । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାମ॑ନା ହ॒ଵିଷା॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତି᳚ମ୍ ॥ ୟାସ୍ତେ॑ ପୂଷ॒ନ୍ନାଵୋ॑ ଅ॒ନ୍ତ-ସ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରେ । ହି॒ର॒ଣ୍ୟୟୀ॑ର॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ଚର॑ନ୍ତି । ୟାଭି॑ର୍ୟାସି ଦୂ॒ତ୍ୟାଗ୍​ମ୍ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ । କାମେ॑ନ କୃ॒ତ-ଶ୍ଶ୍ରଵ॑ ଇ॒ଚ୍ଛମା॑ନଃ ॥ । ଶୁ॒କ୍ର-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ନ୍ୟଦ୍ୟ॑ଜ॒ତ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ନ୍ୟଦ୍ଵିଷୁ॑ରୂପେ॒ ଅହ॑ନୀ॒ ଦ୍ୟୌରି॑ଵାସି । ଵିଶ୍ଵା॒ ହି ମା॒ୟା ଅଵ॑ସି ସ୍ଵଧାଵୋ ଭ॒ଦ୍ରା ତେ॑ ପୂଷନ୍ନି॒ହ ରା॒ତିର॑ସ୍ତୁ ॥, ପୂ॒ଷେମା ଆଶା॒ ଅନୁ॑ଵେଦ॒ ସର୍ଵା᳚-ସ୍ସୋ ଅ॒ସ୍ମାଗ୍​ମ୍ ଅଭ॑ୟତମେନ ନେଷତ୍ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି॒ଦା ଅଘୃ॑ଣି॒-ସ୍ସର୍ଵ॑ଵୀରଃ । ଅପ୍ର॑ୟୁଚ୍ଛ-ନ୍ପୁ॒ର ଏ॑ତୁ॒ ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନ୍ ॥ ॥ ପ୍ରପ॑ଥେ ପ॒ଥାମ॑ଜନିଷ୍ଟ ପୂ॒ଷା ॥ 33 ॥

ପ୍ରପ॑ଥେ ଦି॒ଵଃ ପ୍ରପ॑ଥେ ପୃଥି॒ଵ୍ୟାଃ । ଉ॒ଭେ ଅ॒ଭି ପ୍ରି॒ୟତ॑ମେ ସ॒ଧସ୍ଥେ᳚ । ଆ ଚ॒ ପରା॑ ଚ ଚରତି ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନ୍ ॥ ପୂ॒ଷା ସୁ॒ବନ୍ଧୁ॑ର୍ଦି॒ଵ ଆ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟାଃ । ଇ॒ଡସ୍ପତି॑-ର୍ମ॒ଘଵା॑ ଦ॒ସ୍ମଵ॑ର୍ଚାଃ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵାସୋ॒ ଅଦ॑ଦୁ-ସ୍ସୂ॒ର୍ୟାୟୈ᳚ । କାମେ॑ନ କୃ॒ତ-ନ୍ତ॒ଵସ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵଞ୍ଚ᳚ମ୍ ॥ ଅ॒ଜାଶ୍ଵଃ॑ ପଶୁ॒ପା ଵାଜ॑ଵସ୍ତ୍ୟଃ । ଧି॒ୟ॒ଜି॒ନ୍ନ୍ଵୋ ଵିଶ୍ଵେ॒ ଭୁଵ॑ନେ॒ ଅର୍ପି॑ତଃ । ଅଷ୍ଟ୍ରା᳚-ମ୍ପୂ॒ଷା ଶି॑ଥି॒ରାମୁ॒ଦ୍ଵରୀ॑ଵୃଜତ୍ ॥ 34 ॥

ସ॒ଚଙ୍କ୍ଷା॑ଣୋ॒ ଭୁଵ॑ନା ଦେ॒ଵ ଈ॑ୟତେ ॥ ଶୁଚୀ॑ ଵୋ ହ॒ଵ୍ୟା ମ॑ରୁତ॒-ଶ୍ଶୁଚୀ॑ନାମ୍ । ଶୁଚିଗ୍​ମ୍॑ ହିନୋମ୍ୟଦ୍ଧ୍ଵ॒ରଗ୍​ମ୍ ଶୁଚି॑ଭ୍ୟଃ । ଋ॒ତେନ॑ ସ॒ତ୍ୟମୃତ॒ସାପ॑ ଆୟନ୍ନ୍ । ଶୁଚି॑ଜନ୍ମାନ॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ୟଃ ପାଵ॒କାଃ ॥ ପ୍ର ଚି॒ତ୍ରମ॒ର୍କ-ଙ୍ଗୃ॑ଣ॒ତେ ତୁ॒ରାୟ॑ । ମାରୁ॑ତାୟ॒ ସ୍ଵତ॑ଵସେ ଭରଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ୟେ ସହାଗ୍​ମ୍॑ସି॒ ସହ॑ସା॒ ସହ॑ନ୍ତେ । ରେଜ॑ତେ ଅଗ୍ନେ ପୃଥି॒ଵୀ ମ॒ଖେଭ୍ୟଃ॑ ॥ ଅଗ୍​ମ୍ସେ॒ଷ୍ଵା ମ॑ରୁତଃ ଖା॒ଦୟୋ॑ ଵଃ ॥ 35 ॥

ଵକ୍ଷ॑ସ୍ସୁ ରୁ॒କ୍ମା ଉପ॑ଶିଶ୍ରିୟା॒ଣାଃ । ଵି ଵି॒ଦ୍ୟୁତୋ॒ ନ ଵୃ॒ଷ୍ଟିଭୀ॑ ରୁଚା॒ନାଃ । ଅନୁ॑ ସ୍ଵ॒ଧାମାୟୁ॑ଧୈ॒-ର୍ୟଚ୍ଛ॑ମାନାଃ ॥ ୟା ଵ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ଶଶମା॒ନାୟ॒ ସନ୍ତି॑ । ତ୍ରି॒ଧାତୂ॑ନି ଦା॒ଶୁଷେ॑ ୟଚ୍ଛ॒ତାଧି॑ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॒-ନ୍ତାନି॑ ମରୁତୋ॒ ଵିୟ॑ନ୍ତ । ର॒ୟି-ନ୍ନୋ॑ ଧତ୍ତ ଵୃଷଣ-ସ୍ସୁ॒ଵୀର᳚ମ୍ ॥ ଇ॒ମେ ତୁ॒ର-ମ୍ମ॒ରୁତୋ॑ ରାମୟନ୍ତି । ଇ॒ମେ ସ॒ହ-ସ୍ସହ॑ସ॒ ଆନ॑ମନ୍ତି । ଇ॒ମେ ଶଗ୍​ମ୍ସଂ॑-ଵଁନୁଷ୍ୟ॒ତୋ ନିପା᳚ନ୍ତି ॥ 36 ॥

ଗୁ॒ରୁଦ୍ଵେଷୋ॒ ଅର॑ରୁଷେ ଦଧନ୍ତି ॥ ଅ॒ରା ଇ॒ଵେଦଚ॑ରମା॒ ଅହେ॑ଵ । ପ୍ର ପ୍ର॑ଜାୟନ୍ତେ॒ ଅକ॑ଵା॒ ମହୋ॑ଭିଃ । ପୃଶ୍ନେଃ᳚ ପୁ॒ତ୍ରା ଉ॑ପ॒ମାସୋ॒ ରଭି॑ଷ୍ଠାଃ । ସ୍ଵୟା॑ ମ॒ତ୍ୟା ମ॒ରୁତ॒-ସ୍ସମ୍ମି॑ମିକ୍ଷୁଃ ॥ ଅନୁ॑ ତେ ଦାୟି ମ॒ହ ଇ॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟାୟ॑ । ସ॒ତ୍ରା ତେ॒ ଵିଶ୍ଵ॒ମନୁ॑ ଵୃତ୍ର॒ହତ୍ୟେ᳚ । ଅନୁ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ରମନୁ॒ ସହୋ॑ ୟଜତ୍ର । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଦେ॒ଵେଭି॒ରନୁ॑ ତେ ନୃ॒ଷହ୍ୟେ᳚ ॥ ୟ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଶୁଷ୍ମୋ॑ ମଘଵନ୍ତେ॒ ଅସ୍ତି॑ ॥ 37 ॥

ଶିକ୍ଷା॒ ସଖି॑ଭ୍ୟଃ ପୁରୁହୂତ॒ ନୃଭ୍ୟଃ॑ । ତ୍ଵଗ୍​ମ୍ ହି ଦୃ॒ଢା ମ॑ଘଵ॒ନ୍ ଵିଚେ॑ତାଃ । ଅପା॑ଵୃଧି॒ ପରି॑ଵୃତି॒-ନ୍ନ ରାଧଃ॑ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ରାଜା॒ ଜଗ॑ତଶ୍ଚର୍​ଷଣୀ॒ନାମ୍ । ଅଧି॒କ୍ଷମି॒ ଵିଷୁ॑ରୂପଂ॒-ୟଁଦସ୍ତି॑ । ତତୋ॑ ଦଦାତୁ ଦା॒ଶୁଷେ॒ ଵସୂ॑ନି । ଚୋଦ॒ଦ୍ରାଧ॒ ଉପ॑ସ୍ତୁତଶ୍ଚିଦ॒ର୍ଵାକ୍ ॥ ତମୁ॑ ଷ୍ଟୁହି॒ ୟୋ ଅ॒ଭିଭୂ᳚ତ୍ୟୋଜାଃ । ଵ॒ନ୍ଵନ୍ନଵା॑ତଃ ପୁରୁହୂ॒ତ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅଷା॑ଢମୁ॒ଗ୍ରଗ୍​ମ୍ ସହ॑ମାନମା॒ଭିଃ ॥ 38 ॥

ଗୀ॒ର୍ଭିର୍ଵ॑ର୍ଧ ଵୃଷ॒ଭ-ଞ୍ଚ॑ର୍​ଷଣୀ॒ନାମ୍ ॥ ସ୍ଥୂ॒ରସ୍ୟ॑ ରା॒ୟୋ ବୃ॑ହ॒ତୋ ୟ ଈଶେ᳚ । ତମୁ॑ ଷ୍ଟଵାମ ଵି॒ଦଥେ॒ଷ୍ଵିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ୟୋ ଵା॒ୟୁନା॒ ଜୟ॑ତି॒ ଗୋମ॑ତୀଷୁ । ପ୍ର ଧୃ॑ଷ୍ଣୁ॒ୟା ନ॑ୟତି॒ ଵସ୍ୟୋ॒ ଅଚ୍ଛ॑ ॥ ଆ ତେ॒ ଶୁଷ୍ମୋ॑ ଵୃଷ॒ଭ ଏତୁ॑ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଓତ୍ତ॒ରାଦ॑ଧ॒ରାଗା ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ଆ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ ଅ॒ଭି ସମେ᳚ତ୍ଵ॒ର୍ଵାମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଦ୍ୟୁ॒ମ୍ନଗ୍​ମ୍ ସୁଵ॑ର୍ଵଦ୍ଧେହ୍ୟ॒ସ୍ମେ ॥ 39 ॥
(ଵ॒ରାହୈ᳚--ର୍ ଵି॒ଶ୍ଵହା॑ - ଽଜନିଷ୍ଟ ପୂ॒ଷୋ - ଦ୍ଵରୀ॑ଵୃଜତ୍ - ଖା॒ଦୟୋ॑ ଵଃ - ପା॒ନ୍ - ତ୍ୟସ୍ତ - ୟା॒ଭି--ର୍ + ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 5)

ଅନୁଵାକଂ 6 - ସାଵିତ୍ରାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଆ ଦେ॒ଵୋ ୟା॑ତୁ ସଵି॒ତା ସୁ॒ରତ୍ନଃ॑ । ଅ॒ନ୍ତ॒ରି॒କ୍ଷ॒ପ୍ରା ଵହ॑ମାନୋ॒ ଅଶ୍ଵୈଃ᳚ । ହସ୍ତେ॒ ଦଧା॑ନୋ॒ ନର୍ୟା॑ ପୁ॒ରୂଣି॑ । ନି॒ଵେ॒ଶୟ॑ନ୍ ଚ ପ୍ରସୁ॒ଵନ୍ ଚ॒ ଭୂମ॑ ॥ ଅ॒ଭୀଵୃ॑ତ॒-ଙ୍କୃଶ॑ନୈ-ର୍ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପମ୍ ।
ହିର॑ଣ୍ୟଶମ୍ୟଂ-ୟଁଜ॒ତୋ ବୃ॒ହନ୍ତ᳚ମ୍ । ଆସ୍ଥା॒-ଦ୍ରଥଗ୍​ମ୍॑ ସଵି॒ତା ଚି॒ତ୍ରଭା॑ନୁଃ । କୃ॒ଷ୍ଣା ରଜାଗ୍​ମ୍॑ସି॒ ତଵି॑ଷୀ॒-ନ୍ଦଧା॑ନଃ ॥ ସଘା॑ ନୋ ଦେ॒ଵ-ସ୍ସ॑ଵି॒ତା ସ॒ଵାୟ॑ । ଆସା॑ଵିଷ॒-ଦ୍ଵସୁ॑ପତି॒-ର୍ଵସୂ॑ନି ॥ 40 ॥

ଵି॒ଶ୍ରୟ॑ମାଣୋ॒ ଅମ॑ତିମୁରୂ॒ଚୀମ୍ । ମ॒ର୍ତ॒ଭୋଜ॑ନ॒ମଧ॑ ରାସତେ ନ ॥ ଵି ଜନା᳚ଞ୍ଛ୍ୟା॒ଵା-ଶ୍ଶି॑ତି॒ପାଦୋ॑ ଅଖ୍ୟନ୍ନ୍ । ରଥ॒ଗ୍​ମ୍॒ ହିର॑ଣ୍ୟ ପ୍ର ଉଗଂ॒-ଵଁହ॑ନ୍ତଃ । ଶଶ୍ଵ॒-ଦ୍ଦିଶ॑-ସ୍ସଵି॒ତୁ-ର୍ଦୈଵ୍ୟ॑ସ୍ୟ । ଉ॒ପସ୍ଥେ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି ତସ୍ଥୁଃ ॥ ଵି ସୁ॑ପ॒ର୍ଣୋ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷାଣ୍ୟଖ୍ୟତ୍ । ଗ॒ଭୀ॒ରଵେ॑ପା॒ ଅସୁ॑ର-ସ୍ସୁନୀ॒ଥଃ । କ୍ଵେ॑ଦାନୀ॒ଗ୍​ମ୍॒ ସୂର୍ୟଃ॒ କଶ୍ଚି॑କେତ । କ॒ତ॒ମା-ନ୍ଦ୍ୟାଗ୍​ମ୍ ର॒ଶ୍ମିର॒ସ୍ୟାତ॑ତାନ ॥ 41 ॥

ଭଗ॒-ନ୍ଧିୟଂ॑-ଵାଁ॒ଜୟ॑ନ୍ତଃ॒ ପୁର॑ନ୍ଧିମ୍ । ନରା॒ଶଗ୍​ମ୍ସୋ॒ ଗ୍ନାସ୍ପତି॑ର୍ନୋ ଅଵ୍ୟାତ୍ । ଆ-ଽୟେ ଵା॒ମସ୍ୟ॑ ସଙ୍ଗ॒ଥେ ର॑ୟୀ॒ଣାମ୍ । ପ୍ରି॒ୟା ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ସଵି॒ତୁ-ସ୍ସ୍ୟା॑ମ ॥ ଆ ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵେ॒ ଅସ୍କ୍ରା॑ ଗମନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ । ମି॒ତ୍ରୋ ଅ॑ର୍ୟ॒ମା ଵରୁ॑ଣ-ସ୍ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ଭୁଵ॒ନ୍॒. ୟଥା॑ ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଵୃ॒ଧାସଃ॑ । କର᳚ନ୍-ଥ୍ସୁ॒ଷହା॑ ଵିଥୁ॒ର-ନ୍ନ ଶଵଃ॑ ॥ ଶ-ନ୍ନୋ॑ ଦେ॒ଵା ଵି॒ଶ୍ଵଦେ॑ଵା ଭଵନ୍ତୁ । ଶଗ୍​ମ୍ ସର॑ସ୍ଵତୀ ସ॒ହ ଧୀ॒ଭିର॑ସ୍ତୁ ॥ 42 ॥

ଶମ॑ଭି॒ଷାଚ॒-ଶ୍ଶମୁ॑ ରାତି॒ଷାଚଃ॑ । ଶ-ନ୍ନୋ॑ ଦି॒ଵ୍ୟାଃ ପାର୍ଥି॑ଵା॒-ଶ୍ଶ-ନ୍ନୋ॒ ଅପ୍ୟାଃ᳚ ॥ ୟେ ସ॑ଵି॒ତୁ-ସ୍ସ॒ତ୍ୟସ॑ଵସ୍ୟ॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ । ମି॒ତ୍ରସ୍ୟ॑ ଵ୍ର॒ତେ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟ ଦେ॒ଵାଃ । ତେ ସୌଭ॑ଗଂ-ଵୀଁ॒ରଵ॒ଦ୍ଗୋମ॒ଦପ୍ନଃ॑ । ଦଧା॑ତନ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣ-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରମ॒ସ୍ମେ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ୟା॒ହି ଦୂ॒ତ୍ୟଂ॑-ଵାଁରି॑ଷେଣ୍ୟଃ । ଦେ॒ଵାଂ ଅଚ୍ଛା᳚ ବ୍ରହ୍ମ॒କୃତା॑ ଗ॒ଣେନ॑ । ସର॑ସ୍ଵତୀ-ମ୍ମ॒ରୁତୋ॑ ଅ॒ଶ୍ଵିନା-ଽ॒ପଃ । ୟ॒କ୍ଷି॒ ଦେ॒ଵା-ନ୍ର॑ତ୍ନ॒ଧେୟା॑ୟ॒ ଵିଶ୍ଵାନ୍॑ ॥ 43 ॥

ଦ୍ୟୌଃ ପି॑ତଃ॒ ପୃଥି॑ଵି॒ ମାତ॒ରଦ୍ଧ୍ରୁ॑କ୍ । ଅଗ୍ନେ᳚ ଭ୍ରାତର୍ଵସଵୋ ମୃ॒ଡତା॑ ନଃ । ଵିଶ୍ଵ॑ ଆଦିତ୍ୟା ଆଦିତେ ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॒ଗ୍​ମ୍॒ ଶର୍ମ॑ ବହୁ॒ଲଂ-ଵିଁୟ॑ନ୍ତ ॥ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେଵା-ଶ୍ଶୃଣୁ॒ତେମଗ୍​ମ୍ ହଵ॑-ମ୍ମେ । ୟେ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ୟ ଉପ॒ ଦ୍ୟଵି॒ ଷ୍ଠ । ୟେ ଅ॑ଗ୍ନିଜି॒ହ୍ଵା ଉ॒ତ ଵା॒ ୟଜ॑ତ୍ରାଃ । ଆ॒ସ-ଦ୍ୟା॒ସ୍ମି-ନ୍ବ॒ର୍॒ହିଷି॑ ମାଦୟଦ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ଆ ଵା᳚-ମ୍ମିତ୍ରାଵରୁଣା ହ॒ଵ୍ୟଜୁ॑ଷ୍ଟିମ୍ । ନମ॑ସା ଦେଵା॒ ଵଵ॑ସା-ଽଽଵଵୃତ୍ୟାମ୍ ॥ 44 ॥

ଅ॒ସ୍ମାକ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ପୃତ॑ନାସୁ ସହ୍ୟା ଅ॒ସ୍ମାକ᳚ମ୍ । ଵୃ॒ଷ୍ଟି-ର୍ଦି॒ଵ୍ୟା ସୁ॑ପା॒ରା ॥ ୟୁ॒ଵଂ-ଵଁସ୍ତ୍ରା॑ଣି ପୀଵ॒ସା ଵ॑ସାଥେ । ୟୁ॒ଵୋରଚ୍ଛି॑ଦ୍ରା॒ ମନ୍ତ॑ଵୋ ହ॒ ସର୍ଗାଃ᳚ । ଅଵା॑ତିରତ॒ମନୃ॑ତାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ । ଋ॒ତେନ॑ ମିତ୍ରାଵରୁଣା ସଚେଥେ ॥ ତଥ୍ସୁ ଵା᳚-ମ୍ମିତ୍ରାଵରୁଣା ମହି॒ତ୍ଵମ୍ । ଈ॒ର୍ମା ତ॒ସ୍ଥୁଷୀ॒ରହ॑ଭି-ର୍ଦୁଦୁହ୍ରେ । ଵିଶ୍ଵାଃ᳚ ପିନ୍ଵଥ॒ ସ୍ଵସ॑ରସ୍ୟ॒ ଧେନାଃ᳚ । ଅନୁ॑ ଵା॒ମେକଃ॑ ପ॒ଵିରାଵ॑ଵର୍ତି ॥ 45 ॥

ୟଦ୍ବଗ୍​ମ୍ହି॑ଷ୍ଠ॒-ନ୍ନାତି॒ଵିଦେ॑ ସୁଦାନୂ । ଅଚ୍ଛି॑ଦ୍ର॒ଗ୍​ମ୍॒ ଶର୍ମ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ ଗୋପା । ତତୋ॑ ନୋ ମିତ୍ରାଵରୁଣା-ଵଵୀଷ୍ଟମ୍ । ସିଷା॑ସନ୍ତୋ ଜୀଗି॒ଵାଗ୍​ମ୍ସ॑-ସ୍ସ୍ୟାମ ॥ ଆ ନୋ॑ ମିତ୍ରାଵରୁଣା ହ॒ଵ୍ୟଦା॑ତିମ୍ । ଘୃ॒ତୈ-ର୍ଗଵ୍ୟୂ॑ତିମୁକ୍ଷତ॒ମିଡା॑ଭିଃ । ପ୍ରତି॑ ଵା॒ମତ୍ର॒ ଵର॒ମା ଜନା॑ୟ । ପୃ॒ଣୀ॒ତମୁ॒ଦ୍ଗୋ ଦି॒ଵ୍ୟସ୍ୟ॒ ଚାରୋଃ᳚ ॥ ପ୍ର ବା॒ହଵା॑ ସିସୃତ-ଞ୍ଜୀ॒ଵସେ॑ ନଃ । ଆ ନୋ॒ ଗଵ୍ୟୂ॑ତିମୁକ୍ଷତ-ଙ୍ଘୃ॒ତେନ॑ ॥ 46 ॥

ଆ ନୋ॒ ଜନେ᳚ ଶ୍ରଵୟତଂ-ୟୁଁଵାନା । ଶ୍ରୁ॒ତ-ମ୍ମେ॑ ମିତ୍ରାଵରୁଣା॒ ହଵେ॒ମା ॥ ଇ॒ମା ରୁ॒ଦ୍ରାୟ॑ ସ୍ଥି॒ରଧ॑ନ୍ଵନେ॒ ଗିରଃ॑ । କ୍ଷି॒ପ୍ରେଷ॑ଵେ ଦେ॒ଵାୟ॑ ସ୍ଵ॒ଧାମ୍ନେ᳚ । ଅଷା॑ଢାୟ॒ ସହ॑ମାନାୟ ମୀ॒ଢୁଷେ᳚ । ତି॒ଗ୍ମାୟୁ॑ଧାୟ ଭରତା ଶୃ॒ଣୋତ॑ନ ॥ ତ୍ଵା ଦ॑ତ୍ତେଭୀ ରୁଦ୍ର॒ ଶନ୍ତ॑ମେଭିଃ । ଶ॒ତଗ୍​ମ୍ ହିମା॑ ଅଶୀୟ ଭେଷ॒ଜେଭିଃ॑ । ଵ୍ୟ॑ସ୍ମଦ୍ଦ୍ଵେଷୋ॑ ଵିତ॒ରଂ-ଵ୍ୟଁଗ୍​ମ୍ହଃ॑ । ଵ୍ୟମୀ॑ଵାଗ୍​ ଶ୍ଚାତୟସ୍ଵା॒ ଵିଷୂ॑ଚୀଃ ॥ 47 ॥

ଅର୍​ହ॑ନ୍ବିଭର୍​ଷି॒ ସାୟ॑କାନି॒ ଧନ୍ଵ॑ । ଅର୍​ହ॑ନ୍ନି॒ଷ୍କଂ-ୟଁ॑ଜ॒ତଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପମ୍ । ଅର୍​ହ॑ନ୍ନି॒ଦନ୍ଦ॑ୟସେ॒ ଵିଶ୍ଵ॒ମବ୍ଭୁ॑ଵମ୍ । ନ ଵା ଓଜୀ॑ୟୋ ରୁଦ୍ର॒ ତ୍ଵଦ॑ସ୍ତି ॥, ମା ନ॑ସ୍ତୋ॒କେ ତନ॑ୟେ॒ ମା ନ॒ ଆୟୁ॑ଷି॒ ମା ନୋ॒ ଗୋଷୁ॒ ମା ନୋ॒ ଅଶ୍ଵେ॑ଷୁ ରୀରିଷଃ । ଵୀ॒ରା-ନ୍ମାନୋ॑ ରୁଦ୍ର ଭାମି॒ତୋ ଵ॑ଧୀର୍​ହ॒ଵିଷ୍ମ॑ନ୍ତୋ॒ ନମ॑ସା ଵିଧେମ ତେ ॥॥ ଆ ତେ॑ ପିତର୍ମରୁତାଗ୍​ମ୍ ସୁ॒ମ୍ନମେ॑ତୁ । ମା ନ॒-ସ୍ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ସ॒ଦୃଂଶୋ॑ ୟୁୟୋଥାଃ । ଅ॒ଭି ନୋ॑ ଵୀ॒ରୋ ଅର୍ଵ॑ତି କ୍ଷମେତ । ପ୍ରଜା॑ୟେମହି ରୁଦ୍ର ପ୍ର॒ଜାଭିଃ॑ ॥ ଏ॒ଵା ବ॑ଭ୍ରୋ ଵୃଷଭ ଚେକିତାନ । ୟଥା॑ ଦେଵ॒ ନ ହୃ॑ଣୀ॒ଷେ ନ ହଗ୍​ମ୍ସି॑ । ହା॒ଵ॒ନ॒ଶ୍ରୂର୍ନୋ॑ ରୁଦ୍ରେ॒ହ ବୋ॑ଧି । ବୃ॒ହଦ୍ଵ॑ଦେମ ଵି॒ଦଥେ॑ ସୁ॒ଵୀରାଃ᳚ ॥ ପରି॑ଣୋ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॑ ହେ॒ତି ର୍ଵୃ॑ଣକ୍ତୁ॒ ପରି॑ତ୍ଵେ॒ଷସ୍ୟ॑ ଦୁର୍ମ॒ତିର॑ଘା॒ୟୋଃ । ଅଵ॑ ସ୍ଥି॒ରା ମ॒ଘଵ॑ଦ୍ଭ୍ୟ-ସ୍ତନୁଷ୍ଵ॒ ମୀଢ୍ଵ॑ସ୍ତୋ॒କାୟ॒ ତନ॑ୟାୟ ମୃଡୟ ॥, ସ୍ତୁ॒ହି ଶ୍ରୁ॒ତ-ଙ୍ଗ॑ର୍ତ॒ସଦଂ॒-ୟୁଁଵା॑ନ-ମ୍ମୃ॒ଗ-ନ୍ନ ଭୀ॒ମ-ମୁ॑ପହ॒ତ୍ନୁ-ମୁ॒ଗ୍ରମ୍ । ମୃ॒ଡା ଜ॑ରି॒ତ୍ରେ ରୁ॑ଦ୍ର॒ ସ୍ତଵା॑ନୋ ଅ॒ନ୍ୟନ୍ତେ॑ ଅ॒ସ୍ମନ୍ନିଵ॑ପନ୍ତୁ॒ ସେନାଃ᳚ ॥ । ମୀଢୁ॑ଷ୍ଟମ॒ ଶିଵ॑ତମ ଶି॒ଵୋ ନ॑-ସ୍ସୁ॒ମନା॑ ଭଵ ।ପ॒ର॒ମେ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆୟୁ॑ଧ-ନ୍ନି॒ଧାୟ॒ କୃତ୍ତିଂ॒-ଵଁସା॑ନ॒ ଆଚ॑ର॒ ପିନା॑କ॒ମ୍ବିଭ୍ର॒ଦାଗ॑ହି ॥ ଅର୍​ହ॑ନ୍ବିଭର୍​ଷି॒ ସାୟ॑କାନି॒ ଧନ୍ଵ॑ । ଅର୍​ହ॑ନ୍ନି॒ଷ୍କଂ-ୟଁ॑ଜ॒ତଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପମ୍ । ଅର୍​ହ॑ନ୍ନି॒ଦନ୍ଦ॑ୟସେ॒ ଵିଶ୍ଵ॒ମବ୍ଭୁ॑ଵମ୍ । ନ ଵା ଓଜୀ॑ୟୋ ରୁଦ୍ର॒ ତ୍ଵଦ॑ସ୍ତି ॥। ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଅସୁ॑ରୋ ମ॒ହୋ ଦି॒ଵସ୍ତ୍ଵଗ୍​ମ୍ ଶର୍ଧୋ॒ ମାରୁ॑ତ-ମ୍ପୃ॒କ୍ଷ ଈ॑ଶିଷେ । ତ୍ଵଂ-ଵାଁତୈ॑ରରୁ॒ଣୈର୍ୟା॑ସି ଶଙ୍ଗ॒ୟସ୍ତ୍ଵ-ମ୍ପୂ॒ଷା ଵି॑ଧ॒ତଃ ପା॑ସି॒ ନୁତ୍ମନା᳚ ॥, ଆ ଵୋ॒ ରାଜା॑ନମଧ୍ଵ॒ରସ୍ୟ॑ ରୁ॒ଦ୍ରଗ୍​ମ୍ ହୋତା॑ରଗ୍​ମ୍ ସତ୍ୟ॒ୟଜ॒ଗ୍​ମ୍॒ ରୋଦ॑ସ୍ୟୋଃ । ଅ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॒ରା ତ॑ନୟି॒ତ୍ନୋ ର॒ଚିତ୍ତା॒-ଦ୍ଧିର॑ଣ୍ୟରୂପ॒ମଵ॑ସେ କୃଣୁଧ୍ଵମ୍ ॥ ॥ 48 ॥
(ଵସୂ॑ନି - ତତା - ନାସ୍ତୁ॒ - ଵିଶ୍ଵାନ୍॑.-ଵଵୃତ୍ୟାଂ​ଵଁଵର୍ତି-ଘୃ॒ତେନ॒-ଵିଷୂ॑ଚୀଃ-ଶ୍ରୁ॒ତ-ନ୍ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 6)

ଅନୁଵାକଂ 7 - ସୌର୍ୟାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ସୂର୍ୟୋ॑ ଦେ॒ଵୀମୁ॒ଷସ॒ଗ୍​ମ୍ ରୋଚ॑ମାନା॒ ମର୍ୟଃ॑ । ନ ୟୋଷା॑ମ॒ଭ୍ୟେ॑ତି ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ୟତ୍ରା॒ ନରୋ॑ ଦେଵ॒ୟନ୍ତୋ॑ ୟୁ॒ଗାନି॑ । ଵି॒ତ॒ନ୍ଵତେ॒ ପ୍ରତି॑ ଭ॒ଦ୍ରାୟ॑ ଭ॒ଦ୍ରମ୍ ॥ ଭ॒ଦ୍ରା ଅଶ୍ଵା॑ ହ॒ରିତ॒-ସ୍ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ । ଚି॒ତ୍ରା ଏଦ॑ଗ୍ଵା ଅନୁ॒ମାଦ୍ୟା॑ସଃ । ନ॒ମ॒ସ୍ୟନ୍ତୋ॑ ଦି॒ଵ ଆ ପୃ॒ଷ୍ଠମ॑ସ୍ଥୁଃ ।
ପରି॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ୟ॑ନ୍ତି ସ॒ଦ୍ୟଃ ॥ ତ-ଥ୍ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ଦେଵ॒ତ୍ଵ-ନ୍ତ-ନ୍ମ॑ହି॒ତ୍ଵମ୍ । ମ॒ଦ୍ଧ୍ୟା କର୍ତୋ॒-ର୍ଵିତ॑ତ॒ଗ୍​ମ୍॒ ସଞ୍ଜ॑ଭାର ॥ 49 ॥

ୟ॒ଦେଦୟୁ॑କ୍ତ ହ॒ରିତ॑-ସ୍ସ॒ଧସ୍ଥା᳚ତ୍ । ଆଦ୍ରାତ୍ରୀ॒ ଵାସ॑ସ୍ତନୁତେ ସି॒ମସ୍ମୈ᳚ ॥ ତ-ନ୍ମି॒ତ୍ରସ୍ୟ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟାଭି॒ଚକ୍ଷେ᳚ । ସୂର୍ୟୋ॑ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॑ଣୁତେ॒ ଦ୍ୟୋରୁ॒ପସ୍ଥେ᳚ । ଅ॒ନ॒ନ୍ତମ॒ନ୍ୟ-ଦ୍ରୁଶ॑ଦସ୍ୟ॒ ପାଜଃ॑ । କୃ॒ଷ୍ଣମ॒ନ୍ୟଦ୍ଧ॒ରିତ॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରନ୍ତି ॥ ଅ॒ଦ୍ୟା ଦେ॑ଵା॒ ଉଦି॑ତା॒ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ । ନିରଗ୍​ମ୍ହ॑ସଃ ପିପୃ॒ତାନ୍ନିର॑ଵ॒ଦ୍ୟାତ୍ । ତନ୍ନୋ॑ ମି॒ତ୍ରୋ ଵରୁ॑ଣୋ ମାମହନ୍ତାମ୍ । ଅଦି॑ତି॒-ସ୍ସିନ୍ଧୁଃ॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଉ॒ତ ଦ୍ୟୌଃ ॥ 50 ॥

ଦି॒ଵୋ ରୁ॒କ୍ମ ଉ॑ରୁ॒ଚକ୍ଷା॒ ଉଦେ॑ତି । ଦୂ॒ରେ ଅ॑ର୍ଥସ୍ତ॒ରଣି॒-ର୍ଭ୍ରାଜ॑ମାନଃ । ନୂ॒ନ-ଞ୍ଜନା॒-ସ୍ସୂର୍ୟେ॑ଣ॒ ପ୍ରସୂ॑ତାଃ । ଆୟନ୍ନର୍ଥା॑ନି କୃ॒ଣଵ॒ନ୍ନପାଗ୍​ମ୍॑ସି ॥ ଶ-ନ୍ନୋ॑ ଭଵ॒ ଚକ୍ଷ॑ସା॒ ଶ-ନ୍ନୋ॒ ଅହ୍ନା᳚ । ଶ-ମ୍ଭା॒ନୁନା॒ ଶଗ୍​ମ୍ ହି॒ମା ଶ-ଙ୍ଘୃ॒ଣେନ॑ । ୟଥା॒ ଶମ॒ସ୍ମୈ ଶମସ॑-ଦ୍ଦୁରୋ॒ଣେ । ତ-ଥ୍ସୂ᳚ର୍ୟ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣ-ନ୍ଧେ॒ହି ଚି॒ତ୍ରମ୍ ॥ ଚି॒ତ୍ର-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ମୁଦ॑ଗା॒ଦନୀ॑କମ୍ । ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ମି॒ତ୍ରସ୍ୟ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟା॒ଗ୍ନେଃ ॥ 51 ॥

ଆ-ଽପ୍ରା॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ସୂର୍ୟ॑ ଆ॒ତ୍ମା ଜଗ॑ତସ୍ତ॒ସ୍ଥୁଷ॑ଶ୍ଚ ॥ ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ଦଧ॒ଦିନ୍ଦ୍ରା॑ୟ॒ ଶୁଷ୍ମ᳚ମ୍ । ଅପା॒କୋ-ଽଚି॑ଷ୍ଟୁର୍ୟ॒ଶସେ॑ ପୁ॒ରୂଣି॑ । ଵୃଷା॒ ୟଜ॒ନ୍ ଵୃଷ॑ଣ॒-ମ୍ଭୂରି॑ରେତାଃ । ମୂ॒ର୍ଧନ୍. ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ସମ॑ନକ୍ତୁ ଦେ॒ଵାନ୍ ॥, ତନ୍ନ॑ସ୍ତୁ॒ରୀପ॒ମଧ॑ ପୋଷୟି॒ତ୍ନୁ ଦେଵ॑ ତ୍ଵଷ୍ଟ॒ର୍ଵି ର॑ରା॒ଣ-ସ୍ସ୍ୟ॑ସ୍ଵ । ୟତୋ॑ ଵୀ॒ରଃ କ॑ର୍ମ॒ଣ୍ୟ॑-ସ୍ସୁ॒ଦକ୍ଷୋ॑ ୟୁ॒କ୍ତଗ୍ରା॑ଵା॒ ଜାୟ॑ତେ ଦେ॒ଵକା॑ମଃ ॥ । ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ ଵୀ॒ର-ନ୍ଦେ॒ଵକା॑ମ-ଞ୍ଜଜାନ॒ ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॒ରର୍ଵା॑ ଜାୟତ ଆ॒ଶୁରଶ୍ଵଃ॑ । ତ୍ଵଷ୍ଟେ॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନ-ଞ୍ଜଜାନ ବ॒ହୋଃ କ॒ର୍ତାର॑ମି॒ହ ୟ॑କ୍ଷି ହୋତଃ ॥ ପି॒ଶଙ୍ଗ॑ରୂପ-ସ୍ସୁ॒ଭରୋ॑ ଵୟୋ॒ଧା-ଶ୍ଶ୍ରୁ॒ଷ୍ଟୀ ଵୀ॒ରୋ ଜା॑ୟତେ ଦେ॒ଵକା॑ମଃ । ପ୍ର॒ଜା-ନ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ଵିଷ୍ୟ॑ତୁ॒ ନାଭି॑ମ॒ସ୍ମେ ଅଥା॑ ଦେ॒ଵାନା॒ମପ୍ୟେ॑ତୁ॒ ପାଥଃ॑ ॥ ॥ ଦଶେ॒ମ-ନ୍ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॑ର୍ଜନୟନ୍ତ॒ ଗର୍ଭ᳚ମ୍ । ଅତ॑ନ୍ଦ୍ରାସୋ ୟୁଵ॒ତୟୋ॒ ବିଭ॑ର୍ତ୍ରମ୍ । ତି॒ଗ୍ମାନୀ॑କ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵୟ॑ଶସ॒-ଞ୍ଜନେ॑ଷୁ । ଵି॒ରୋଚ॑ମାନ॒-ମ୍ପରି॑ଷୀ-ନ୍ନୟନ୍ତି ॥ ଆଵିଷ୍ଟ୍ୟୋ॑ ଵର୍ଧତେ॒ ଚାରୁ॑ରାସୁ । ଜି॒ହ୍ମାନା॑ମୂ॒ର୍ଧ୍ଵ-ସ୍ସ୍ଵୟ॑ଶା ଉ॒ପସ୍ଥେ᳚ ॥ 52 ॥

ଉ॒ଭେ ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॑ର୍ବିଭ୍ୟତୁ॒-ର୍ଜାୟ॑ମାନାତ୍ । ପ୍ର॒ତୀଚୀ॑ ସି॒ଗ୍​ମ୍॒ହ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଜୋଷୟେତେ ॥ ମି॒ତ୍ରୋ ଜନାନ୍॑ ୟାତୟତି ପ୍ରଜା॒ନ-ନ୍ମି॒ତ୍ରୋ ଦା॑ଧାର ପୃଥି॒ଵୀମୁ॒ତ ଦ୍ୟାମ୍ । ମି॒ତ୍ରଃ କୃ॒ଷ୍ଟୀରନି॑ମିଷା॒-ଽଭି ଚ॑ଷ୍ଟେ ସ॒ତ୍ୟାୟ॑ ହ॒ଵ୍ୟ-ଙ୍ଘୃ॒ତଵ॑-ଦ୍ଵିଧେମ ॥, ପ୍ର ସ ମି॑ତ୍ର॒ ମର୍ତୋ॑ ଅସ୍ତୁ॒ ପ୍ରୟ॑ସ୍ଵା॒ନ୍ ୟସ୍ତ॑ ଆଦିତ୍ୟ॒ ଶିକ୍ଷ॑ତି ଵ୍ର॒ତେନ॑ । ନ ହ॑ନ୍ୟତେ॒ ନ ଜୀ॑ୟତେ॒ ତ୍ଵୋତୋ॒ ନୈନ॒ମଗ୍​ମ୍ହୋ॑ ଅଶ୍ନୋ॒ତ୍ୟନ୍ତି॑ତୋ॒ ନ ଦୂ॒ରାତ୍ ॥ ॥ ଅ॒ୟ-ମ୍ମି॒ତ୍ରୋ ନ॑ମ॒ସ୍ୟ॑-ସ୍ସୁ॒ଶେଵଃ॑ । ରାଜା॑ ସୁକ୍ଷ॒ତ୍ରୋ ଅ॑ଜନିଷ୍ଟ ଵେ॒ଧାଃ । ତସ୍ୟ॑ ଵ॒ୟଗ୍​ମ୍ ସୁ॑ମ॒ତୌ ୟ॒ଜ୍ଞିୟ॑ସ୍ୟ । ଅପି॑ ଭ॒ଦ୍ରେ ସୌ॑ମନ॒ସେ ସ୍ୟା॑ମ ॥ ଅ॒ନ॒ମୀ॒ଵାସ॒ ଇଡ॑ୟା॒ ମଦ॑ନ୍ତଃ । ମି॒ତଜ୍ମ॑ଵୋ॒ ଵରି॑ମ॒ନ୍ନା ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟାଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟସ୍ୟ॑ ଵ୍ର॒ତମୁ॑ପ॒କ୍ଷ୍ୟନ୍ତଃ॑ ॥ 53 ॥

ଵ॒ୟ-ମ୍ମି॒ତ୍ରସ୍ୟ॑ ସୁମ॒ତୌ ସ୍ୟା॑ମ ॥ ମି॒ତ୍ର-ନ୍ନ ଈଗ୍​ମ୍ ଶିମ୍ୟା॒ ଗୋଷୁ॑ ଗ॒ଵ୍ୟଵ॑ତ୍ । ସ୍ଵା॒ଧିୟୋ॑ ଵି॒ଦଥେ॑ ଅ॒ଫ୍ସ୍ଵଜୀ॑ଜନନ୍ନ୍ । ଅରେ॑ଜୟତା॒ଗ୍​ମ୍॒ ରୋଦ॑ସୀ॒ ପାଜ॑ସା ଗି॒ରା । ପ୍ରତି॑ ପ୍ରି॒ୟଂ-ୟଁ॑ଜ॒ତ-ଞ୍ଜ॒ନୁଷା॒ମଵଃ॑ ॥ ମ॒ହାଗ୍​ମ୍ ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟୋ ନମ॑ସୋପ॒ସଦ୍ୟଃ॑ । ୟା॒ତ॒ୟଜ୍ଜ॑ନୋ ଗୃଣ॒ତେ ସୁ॒ଶେଵଃ॑ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ତ-ତ୍ପନ୍ୟ॑ତମାୟ॒ ଜୁଷ୍ଟ᳚ମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନୌ ମି॒ତ୍ରାୟ॑ ହ॒ଵିରାଜୁ॑ହୋତ ॥ ଆଵା॒ଗ୍​ମ୍॒ ରଥୋ॒ ରୋଦ॑ସୀ ବଦ୍ବଧା॒ନଃ ॥ 54 ॥

ହି॒ର॒ଣ୍ୟୟୋ॒ ଵୃଷ॑ଭିର୍ୟା॒ତ୍ଵଶ୍ଵୈଃ᳚ । ଘୃ॒ତଵ॑ର୍ତନିଃ ପ॒ଵିଭୀ॑ ରୁଚା॒ନଃ । ଇ॒ଷାଂ-ଵୋଁ॒ଢା ନୃ॒ପତି॑ର୍ଵା॒ଜିନୀ॑ଵାନ୍ ॥ ସ ପ॑ପ୍ରଥା॒ନୋ ଅ॒ଭି ପଞ୍ଚ॒ ଭୂମ॑ । ତ୍ରି॒ଵ॒ନ୍ଧୁ॒ରୋ ମନ॒ସା-ଽଽୟା॑ତୁ ୟୁ॒କ୍ତଃ । ଵିଶୋ॒ ୟେନ॒ ଗଚ୍ଛ॑ଥୋ ଦେଵ॒ୟନ୍ତୀଃ᳚ । କୁତ୍ରା॑ ଚି॒ଦ୍ୟାମ॑ମଶ୍ଵିନା॒ ଦଧା॑ନା ॥ ସ୍ଵଶ୍ଵା॑ ୟ॒ଶସା-ଽଽୟା॑ତମ॒ର୍ଵାକ୍ । ଦସ୍ରା॑ ନି॒ଧି-ମ୍ମଧୁ॑ମନ୍ତ-ମ୍ପିବାଥଃ । ଵି ଵା॒ଗ୍​ମ୍॒ ରଥୋ॑ ଵ॒ଦ୍ଧ୍ଵା॑ ୟାଦ॑ମାନଃ ॥ 55 ॥

ଅନ୍ତା᳚-ନ୍ଦି॒ଵୋ ବା॑ଧତେ ଵର୍ତ॒ନିଭ୍ୟା᳚ମ୍ ॥ ୟୁ॒ଵୋ-ଶ୍ଶ୍ରିୟ॒-ମ୍ପରି॒ ୟୋଷା॑ ଵୃଣୀତ । ସୂରୋ॑ ଦୁହି॒ତା ପରି॑ତକ୍ମିୟାୟାମ୍ । ୟ-ଦ୍ଦେ॑ଵ॒ୟନ୍ତ॒ମଵ॑ଥ॒-ଶ୍ଶଚୀ॑ଭିଃ । ପରି॑ଘ୍ର॒ଗ୍​ମ୍॒ସ ଵା॒-ମ୍ମନା॑ ଵାଂ॒-ଵଁୟୋ॑ ଗାମ୍ ॥ ୟୋ ହ॒ ସ୍ୟ ଵାଗ୍​ମ୍॑ ରଥିରା॒ ଵସ୍ତ॑ ଉ॒ସ୍ରାଃ । ରଥୋ॑ ୟୁଜା॒ନଃ ପ॑ରି॒ୟାତି॑ ଵ॒ର୍ତିଃ । ତେନ॑ ନ॒-ଶ୍ଶଂ-ୟୋଁରୁ॒ଷସୋ॒ ଵ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟୌ । ନ୍ୟ॑ଶ୍ଵିନା ଵହତଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନ୍ ॥ ୟୁ॒ଵ-ମ୍ଭୁ॒ଜ୍ୟୁମଵ॑ଵିଦ୍ଧଗ୍​ମ୍ ସମୁ॒ଦ୍ରେ ॥ 56 ॥

ଉଦୂ॑ହଥୁ॒ରର୍ଣ॑ସୋ॒ ଅସ୍ରି॑ଧାନୈଃ । ପ॒ତ॒ତ୍ରିଭି॑-ରଶ୍ର॒ମୈ-ର॑ଵ୍ୟ॒ଥିଭିଃ॑ । ଦ॒ଗ୍​ମ୍॒ସନା॑ଭିରଶ୍ଵିନା ପା॒ରୟ॑ନ୍ତା ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା॒ ୟୋ ଅ॒ଦ୍ୟ ଵା᳚ମ୍ । ଇ॒ଦଂ-ଵଁଚ॑-ସ୍ସପ॒ର୍ୟତି॑ । ତସ୍ମୈ॑ ଧତ୍ତଗ୍​ମ୍ ସୁ॒ଵୀର୍ୟ᳚ମ୍ । ଗଵା॒-ମ୍ପୋଷ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵଶ୍ଵି॑ୟମ୍ ॥ ୟୋ ଅ॒ଗ୍ନୀଷୋମା॑ ହ॒ଵିଷା॑ ସପ॒ର୍ୟାତ୍ । ଦେ॒ଵ॒ଦ୍ରୀଚା॒ ମନ॑ସା॒ ୟୋ ଘୃ॒ତେନ॑ । ତସ୍ୟ॑ ଵ୍ର॒ତଗ୍​ମ୍ ର॑କ୍ଷତ-ମ୍ପା॒ତମଗ୍​ମ୍ହ॑ସଃ ॥ 57 ॥

ଵି॒ଶେ ଜନା॑ୟ॒ ମହି॒ ଶର୍ମ॑ ୟଚ୍ଛତମ୍ ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା॒ ୟ ଆହୁ॑ତିମ୍ । ୟୋ ଵା॒-ନ୍ଦାଶା᳚ଦ୍ଧ॒ଵିଷ୍କୃ॑ତିମ୍ । ସ ପ୍ର॒ଜୟା॑ ସୁ॒ଵୀର୍ୟ᳚ମ୍ । ଵିଶ୍ଵ॒ମାୟୁ॒-ର୍ଵ୍ୟ॑ଶ୍ନଵତ୍ ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା॒ ଚେତି॒ ତ-ଦ୍ଵୀ॒ର୍ୟଂ॑-ଵାଁମ୍ । ୟଦମୁ॑ଷ୍ଣୀତମଵ॒ସ-ମ୍ପ॒ଣି-ଙ୍ଗୋଃ । ଅଵା॑ତିରତ॒-ମ୍ପ୍ରଥ॑ୟସ୍ୟ॒ ଶେଷଃ॑ । ଅଵି॑ନ୍ଦତ॒-ଞ୍ଜ୍ୟୋତି॒ରେକ॑-ମ୍ବ॒ହୁଭ୍ୟଃ॑ ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା ଵି॒ମଗ୍​ମ୍ ସୁ ମେ॑ ଶୃଣୁ॒ତଂ-ଵୃଁ॑ଷଣା॒ ହଵ᳚ମ୍ । ପ୍ରତି॑ ସୂ॒କ୍ତାନି॑ ହର୍ୟତ॒-ମ୍ଭଵ॑ତ-ନ୍ଦା॒ଶୁଷେ॒ ମୟଃ॑ ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା ହ॒ଵିଷଃ॒ ପ୍ରସ୍ଥି॑ତସ୍ୟ ଵୀ॒ତଗ୍​ମ୍ହର୍ୟ॑ତଂ-ଵୃଁଷଣା ଜୁ॒ଷେଥା᳚ମ୍ । ସୁ॒ଶର୍ମା॑ଣା॒ ସ୍ଵଵ॑ସା॒ ହି ଭୂ॒ତମଥା॑ ଧତ୍ତଂ॒-ୟଁଜ॑ମାନାୟ॒ ଶଂ-ୟୋଃ ଁ॥ ॥ 58 ॥
(ଜ॒ଭା॒ର॒ - ଦ୍ୟୌ - ର॒ଗ୍ନେ - ରୁ॒ପସ୍ଥ॑ - ଉପ॒କ୍ଷ୍ୟନ୍ତୋ॑ - ବଦ୍ବଧା॒ନୋ-ୟାଦ॑ମାନଃ - ସମୁ॒ଦ୍ରେ - ଽଗ୍​ମ୍ହ॑ସଃ॒ - ପ୍ରସ୍ଥି॑ତସ୍ୟ) (ଅ. 7)

ଅନୁଵାକଂ 8 - ଵେହଦାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଅ॒ହମ॑ସ୍ମି ପ୍ରଥମ॒ଜା ଋ॒ତସ୍ୟ॑ । ପୂର୍ଵ॑-ନ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॑ ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ୟ॒ ନାଭିଃ॑ । ୟୋ ମା॒ ଦଦା॑ତି॒ ସ ଇଦେ॒ଵ ମା ଵାଃ᳚ । ଅ॒ହ-ମନ୍ନ॒-ମନ୍ନ॑-ମ॒ଦନ୍ତ॑ମଦ୍ମି ॥ ପୂର୍ଵ॑-ମ॒ଗ୍ନେରପି॑ ଦହ॒ତ୍ୟନ୍ନ᳚ମ୍ । ୟ॒ତ୍ତୌ ହା॑-ଽଽସାତେ ଅହମୁତ୍ତ॒ରେଷୁ॑ । ଵ୍ୟାତ୍ତ॑ମସ୍ୟ ପ॒ଶଵ॑-ସ୍ସୁ॒ଜମ୍ଭ᳚ମ୍ । ପଶ୍ୟ॑ନ୍ତି॒ ଧୀରାଃ॒ ପ୍ରଚ॑ରନ୍ତି॒ ପାକାଃ᳚ ॥ ଜହା᳚ମ୍ୟ॒ନ୍ୟ-ନ୍ନ ଜ॑ହାମ୍ୟ॒ନ୍ୟମ୍ । ଅ॒ହମନ୍ନଂ॒-ଵଁଶ॒ମିଚ୍ଚ॑ରାମି ॥ 59 ॥

ସ॒ମା॒ନମର୍ଥ॒-ମ୍ପର୍ୟେ॑ମି ଭୁ॒ଞ୍ଜତ୍ । କୋ ମାମନ୍ନ॑-ମ୍ମନୁ॒ଷ୍ୟୋ॑ ଦୟେତ ॥ ପରା॑କେ॒ ଅନ୍ନ॒-ନ୍ନିହି॑ତଂ-ଲୋଁ॒କ ଏ॒ତତ୍ । ଵିଶ୍ଵୈ᳚-ର୍ଦେ॒ଵୈଃ ପି॒ତୃଭି॑-ର୍ଗୁ॒ପ୍ତମନ୍ନ᳚ମ୍ । ୟଦ॒ଦ୍ୟତେ॑ ଲୁ॒ପ୍ୟତେ॒ ୟ-ତ୍ପ॑ରୋ॒ପ୍ୟତେ᳚ । ଶ॒ତ॒ତ॒ମୀ ସା ତ॒ନୂର୍ମେ॑ ବଭୂଵ ॥ ମ॒ହାନ୍ତୌ॑ ଚ॒ରୂ ସ॑କୃ-ଦ୍ଦୁ॒ଗ୍ଧେନ॑ ପପ୍ରୌ । ଦିଵ॑ଞ୍ଚ॒ ପୃଶ୍ଞି॑ ପୃଥି॒ଵୀ-ଞ୍ଚ॑ ସା॒କମ୍ । ତ-ଥ୍ସ॒ମ୍ପିବ॑ନ୍ତୋ॒ ନ ମି॑ନନ୍ତି ଵେ॒ଧସଃ॑ । ନୈତ-ଦ୍ଭୂୟୋ॒ ଭଵ॑ତି॒ ନୋ କନୀ॑ୟଃ ॥ 60 ॥

ଅନ୍ନ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣ-ମନ୍ନ॑-ମପା॒ନ-ମା॑ହୁଃ । ଅନ୍ନ॑-ମ୍ମୃ॒ତ୍ୟୁ-ନ୍ତମୁ॑ ଜୀ॒ଵାତୁ॑ମାହୁଃ । ଅନ୍ନ॑-ମ୍ବ୍ର॒ହ୍ମାଣୋ॑ ଜ॒ରସଂ॑-ଵଁଦନ୍ତି । ଅନ୍ନ॑ମାହୁଃ ପ୍ର॒ଜନ॑ନ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ ॥ ମୋଘ॒ମନ୍ନଂ॑-ଵିଁନ୍ଦତେ॒ ଅପ୍ର॑ଚେତାଃ । ସ॒ତ୍ୟ-ମ୍ବ୍ର॑ଵୀମି ଵ॒ଧ ଇଥ୍ସ ତସ୍ୟ॑ । ନାର୍ୟ॒ମଣ॒-ମ୍ପୁଷ୍ୟ॑ତି॒ ନୋ ସଖା॑ୟମ୍ । କେଵ॑ଲାଘୋ ଭଵତି କେଵଲା॒ଦୀ ॥ ଅ॒ହ-ମ୍ମେ॒ଘ-ସ୍ସ୍ତ॒ନୟ॒ନ୍. ଵର୍​ଷ॑ନ୍ନସ୍ମି । ମାମ॑ଦନ୍ତ୍ୟ॒ହମ॑ଦ୍ମ୍ୟ॒ନ୍ୟାନ୍ ॥ 61 ॥

ଅ॒ହଗ୍​ମ୍ ସଦ॒ମୃତୋ॑ ଭଵାମି । ମଦା॑ଦି॒ତ୍ୟା ଅଧି॒ ସର୍ଵେ॑ ତପନ୍ତି ॥ ସା ନୋ॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରେଷ॒ମୂର୍ଜ॒-ନ୍ଦୁହା॑ନା । ଧେ॒ନୁର୍ଵାଗ॒ସ୍ମାନୁପ॒ ସୁଷ୍ଟୁ॒ତୈତୁ॑ ॥, ୟ-ଦ୍ଵାଗ୍ଵଦ॑ନ୍ତ୍ୟ-ଵିଚେତ॒ନାନି॑ । ରାଷ୍ଟ୍ରୀ॑ ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ନିଷ॒ସାଦ॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରା । ଚତ॑ସ୍ର॒ ଊର୍ଜ॑-ନ୍ଦୁଦୁହେ॒ ପୟାଗ୍​ମ୍॑ସି । କ୍ଵ॑ ସ୍ଵି ଦସ୍ୟାଃ ପର॒ମ-ଞ୍ଜ॑ଗାମ ॥ ॥ ଅ॒ନ॒ନ୍ତା-ମନ୍ତା॒ଦଧି॒ ନିର୍ମି॑ତା-ମ୍ମ॒ହୀମ୍ । ୟସ୍ୟା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ଦଧୁ॒-ର୍ଭୋଜ॑ନାନି । ଏକା᳚କ୍ଷରା-ନ୍ଦ୍ଵି॒ପଦା॒ଗ୍​ମ୍॒ ଷଟ୍ପ॑ଦାଞ୍ଚ । ଵାଚ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା ଉପ॑ଜୀଵନ୍ତି॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ ॥ ଵାଚ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା ଉପ॑ଜୀଵନ୍ତି॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ । ଵାଚ॑-ଙ୍ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵାଃ ପ॒ଶଵୋ॑ ମନୁ॒ଷ୍ୟାଃ᳚ । ଵା॒ଚୀମା ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନା॒ନ୍ୟର୍ପି॑ତା ॥ 62 ॥

ସା ନୋ॒ ହଵ॑-ଞ୍ଜୁଷତା॒-ମିନ୍ଦ୍ର॑ପତ୍ନୀ ॥ ଵାଗ॒କ୍ଷର॑-ମ୍ପ୍ରଥମ॒ଜା ଋ॒ତସ୍ୟ॑ । ଵେଦା॑ନା-ମ୍ମା॒ତା-ଽମୃତ॑ସ୍ୟ॒ ନାଭିଃ॑ । ସା ନୋ॑ ଜୁଷା॒ଣୋପ॑ ୟ॒ଜ୍ଞମାଗା᳚ତ୍ । ଅଵ॑ନ୍ତୀ ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ହଵା॑ ମେ ଅସ୍ତୁ ॥ ୟା ମୃଷ॑ୟୋ ମନ୍ତ୍ର॒କୃତୋ॑ ମନୀ॒ଷିଣଃ॑ । ଅ॒ନ୍ଵୈଚ୍ଛ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ତପ॑ସା॒ ଶ୍ରମେ॑ଣ । ତା-ନ୍ଦେ॒ଵୀଂ-ଵାଁଚଗ୍​ମ୍॑ ହ॒ଵିଷା॑ ୟଜାମହେ । ସା ନୋ॑ ଦଧାତୁ ସୁକୃ॒ତସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କେ ॥ ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ଵା-କ୍ପରି॑ମିତା ପ॒ଦାନି॑ ॥ 63 ॥

ତାନି॑ ଵିଦୁ-ର୍ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣା ୟେ ମ॑ନୀ॒ଷିଣଃ॑ । ଗୁହା॒ ତ୍ରୀଣି॒ ନିହି॑ତା॒ ନେଙ୍ଗ॑ୟନ୍ତି । ତୁ॒ରୀୟଂ॑-ଵାଁ॒ଚୋ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟା॑ ଵଦନ୍ତି ॥ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧୟା॒-ଽଗ୍ନି-ସ୍ସମି॑ଦ୍ଧ୍ୟତେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧୟା॑ ଵିନ୍ଦତେ ହ॒ଵିଃ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମ୍ଭଗ॑ସ୍ୟ ମୂ॒ର୍ଧନି॑ । ଵଚ॒ସା ଽଽଵେ॑ଦୟାମସି ॥ ପ୍ରି॒ୟଗ୍ଗ୍​ ଶ୍ର॑ଦ୍ଧେ॒ ଦଦ॑ତଃ । ପ୍ରି॒ୟଗ୍ଗ୍​ ଶ୍ର॑ଦ୍ଧେ॒ ଦିଦା॑ସତଃ । ପ୍ରି॒ୟ-ମ୍ଭୋ॒ଜେଷୁ॒ ୟଜ୍ଵ॑ସୁ ॥ 64 ॥

ଇ॒ଦ-ମ୍ମ॑ ଉଦି॒ତ-ଙ୍କୃ॑ଧି ॥ ୟଥା॑ ଦେ॒ଵା ଅସୁ॑ରେଷୁ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମୁ॒ଗ୍ରେଷୁ॑ ଚକ୍ରି॒ରେ । ଏ॒ଵ-ମ୍ଭୋ॒ଜେଷୁ॒ ୟଜ୍ଵ॑ସୁ । ଅ॒ସ୍ମାକ॑-ମୁଦି॒ତ-ଙ୍କୃ॑ଧି ॥ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ନ୍ଦେ॑ଵା॒ ୟଜ॑ମାନାଃ । ଵା॒ୟୁଗୋ॑ପା॒ ଉପା॑ସତେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଗ୍​ମ୍ ହୃ॑ଦ॒ୟ୍ୟ॑ୟା-ଽଽକୂ᳚ତ୍ୟା । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧୟା॑ ହୂୟତେ ହ॒ଵିଃ ॥ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମ୍ପ୍ରା॒ତର୍-ହ॑ଵାମହେ ॥ 65 ॥

ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମ୍ମ॒ଦ୍ଧ୍ୟନ୍ଦି॑ନ॒-ମ୍ପରି॑ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଗ୍​ମ୍ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ନି॒ମ୍ରୁଚି॑ । ଶ୍ରଦ୍ଧେ॒ ଶ୍ରଦ୍ଧା॑ପୟେ॒ହ ମା᳚ ॥ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା ଦେ॒ଵା-ନଧି॑ଵସ୍ତେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା ଵିଶ୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ଙ୍କାମ॑ସ୍ୟ ମା॒ତର᳚ମ୍ । ହ॒ଵିଷା॑ ଵର୍ଧୟାମସି ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଜଜ୍ଞା॒ନ-ମ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ଵି ସୀ॑ମ॒ତ-ସ୍ସୁ॒ରୁଚୋ॑ ଵେ॒ନ ଆ॑ଵଃ । ସ ବୁ॒ଦ୍ଧ୍ନିୟା॑ ଉପ॒ମା ଅ॑ସ୍ୟ ଵି॒ଷ୍ଠାଃ ॥ 66 ॥

ସ॒ତଶ୍ଚ॒ ୟୋନି॒-ମସ॑ତଶ୍ଚ॒ ଵିଵଃ॑ ॥ ପି॒ତା ଵି॒ରାଜା॑ମୃଷ॒ଭୋ ର॑ୟୀ॒ଣାମ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପ॒ ଆଵି॑ଵେଶ । ତମ॒ର୍କୈ-ର॒ଭ୍ୟ॑ର୍ଚନ୍ତି ଵ॒ଥ୍ସମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॒ ସନ୍ତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଵ॒ର୍ଧୟ॑ନ୍ତଃ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ ଦେ॒ଵାନ॑ଜନୟତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵିଶ୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣଃ, କ୍ଷ॒ତ୍ର-ନ୍ନିର୍ମି॑ତମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣ ଆ॒ତ୍ମନା᳚ ॥ ଅ॒ନ୍ତର॑ସ୍ମି-ନ୍ନି॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ॥ 67 ॥

ଅ॒ନ୍ତ-ର୍ଵିଶ୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ବ୍ରହ୍ମୈ॒ଵ ଭୂ॒ତାନା॒-ଞ୍ଜ୍ୟେଷ୍ଠ᳚ମ୍ । ତେନ॒ କୋ॑-ଽର୍​ହତି॒ ସ୍ପର୍ଧି॑ତୁମ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ତ୍ରୟ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍​ମ୍ଶତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ନ୍ନିନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଜାପ॒ତୀ । ବ୍ରହ୍ମ॑ନ୍. ହ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ ଭୂ॒ତାନି॑ । ନା॒ଵୀ ଵା॒ନ୍ତ-ସ୍ସ॒ମାହି॑ତା ॥ ଚତ॑ସ୍ର॒ ଆଶାଃ॒ ପ୍ରଚ॑ରନ୍ତ୍ଵ॒-ଗ୍ନୟଃ॑ । ଇ॒ମନ୍ନୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ନ॑ୟତୁ ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନ୍ । ଘୃ॒ତ-ମ୍ପିନ୍ଵ॑ନ୍ନ॒ଜରଗ୍​ମ୍॑ ସୁ॒ଵୀର᳚ମ୍ ॥ 68 ॥

ବ୍ରହ୍ମ॑ ସ॒ମି-ଦ୍ଭ॑ଵ॒ତ୍ୟାହୁ॑ତୀନାମ୍ ॥ ଆ ଗାଵୋ॑ ଅଗ୍ମନ୍ନୁ॒ତ ଭ॒ଦ୍ରମ॑କ୍ରନ୍ନ୍ । ସୀଦ॑ନ୍ତୁ ଗୋ॒ଷ୍ଠେ ର॒ଣୟ॑ନ୍ତ୍ଵ॒ସ୍ମେ । ପ୍ର॒ଜାଵ॑ତୀଃ ପୁରୁ॒ରୂପା॑ ଇ॒ହ ସ୍ୟୁଃ । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ୟ ପୂ॒ର୍ଵୀ ରୁ॒ଷସୋ॒ ଦୁହା॑ନାଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ୟଜ୍ଵ॑ନେ ପୃଣ॒ତେ ଚ॑ ଶିକ୍ଷତି । ଉପେଦ୍ଦ॑ଦାତି॒ ନ ସ୍ଵ-ମ୍ମୁ॑ଷାୟତି । ଭୂୟୋ॑ ଭୂୟୋ ର॒ୟିମିଦ॑ସ୍ୟ ଵ॒ର୍ଧୟନ୍ନ୍॑ । ଅଭି॑ନ୍ନେ ଖି॒ଲ୍ଲେ ନିଦ॑ଧାତି ଦେଵ॒ୟୁମ୍ ॥ ନ ତା ନ॑ଶନ୍ତି॒ ନ ଦ॑ଭାତି॒ ତସ୍କ॑ରଃ । ନୈନା॑ ଅମି॒ତ୍ରୋ ଵ୍ୟଥି॒ରାଦ॑ଧର୍​ଷତି । ଦେ॒ଵାଗ୍​ଶ୍ଚ॒ ୟାଭି॒-ର୍ୟଜ॑ତେ॒ ଦଦା॑ତି ଚ । ଜ୍ୟୋଗିତ୍ତାଭି॑-ସ୍ସଚତେ॒ ଗୋପ॑ତି-ସ୍ସ॒ହ ॥, ନ ତା ଅର୍ଵା॑ ରେ॒ଣୁକ॑କାଟୋ ଅଶ୍ନୁତେ । ନ ସଗ୍ଗ୍॑ ସ୍କୃତ॒ତ୍ର-ମୁପ॑ୟନ୍ତି॒ ତା ଅ॒ଭି । ଉ॒ରୁ॒ଗା॒ୟମଭ॑ୟ॒-ନ୍ତସ୍ୟ॒ ତା ଅନୁ॑ । ଗାଵୋ॒ ମର୍ତ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଵିଚ॑ରନ୍ତି॒ ୟଜ୍ଵ॑ନଃ ॥ ॥ 69 ॥

ଗାଵୋ॒ ଭଗୋ॒ ଗାଵ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ମେ ଅଚ୍ଛାତ୍ । ଗାଵ॒-ସ୍ସୋମ॑ସ୍ୟ ପ୍ରଥ॒ମସ୍ୟ॑ ଭ॒କ୍ଷଃ । ଇ॒ମା ୟା ଗାଵ॒-ସ୍ସଜ॑ନାସ॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଇ॒ଚ୍ଛାମୀଦ୍ଧୃ॒ଦା ମନ॑ସା ଚି॒ଦିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ ॥ ୟୂ॒ୟ-ଙ୍ଗା॑ଵୋ ମେଦୟଥା କୃ॒ଶ-ଞ୍ଚି॑ତ୍ । ଅ॒ଶ୍ଲୀ॒ଲ-ଞ୍ଚି॑-ତ୍କୃଣୁଥା ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କମ୍ । ଭ॒ଦ୍ର-ଙ୍ଗୃ॒ହ-ଙ୍କୃ॑ଣୁଥ ଭଦ୍ରଵାଚଃ । ବୃ॒ହଦ୍ଵୋ॒ ଵୟ॑ ଉଚ୍ୟତେ ସ॒ଭାସୁ॑ ॥ ପ୍ର॒ଜାଵ॑ତୀ-ସ୍ସୂ॒ୟଵ॑ସଗ୍​ମ୍ ରି॒ଶନ୍ତୀଃ᳚ (ରୁ॒ଶନ୍ତୀଃ᳚) । ଶୁ॒ଦ୍ଧା ଅ॒ପ-ସ୍ସୁ॑ପ୍ରପା॒ଣେ ପିବ॑ନ୍ତୀଃ । ମା ଵ॑-ସ୍ସ୍ତେ॒ନ ଈ॑ଶତ॒ ମା-ଽଘଶଗ୍​ମ୍॑ସଃ । ପରି॑ଵୋ ହେ॒ତୀ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॑ ଵୃଞ୍ଜ୍ୟାତ୍ ॥ ଉପେ॒ଦ-ମୁ॑ପ॒ପର୍ଚ॑ନମ୍ । ଆ॒ସୁ ଗୋଷୂପ॑ପୃଚ୍ୟତାମ୍ । ଉପ॑ର୍​ଷ॒ଭସ୍ୟ॒ ରେତ॑ସି । ଉପେ᳚ନ୍ଦ୍ର॒ ତଵ॑ ଵୀ॒ର୍ୟେ᳚ ॥ 70 ॥
(ଚ॒ରା॒ମି॒ - କନୀ॑ୟୋ॒ - ଽନ୍ୟା - ନର୍ପି॑ତା - ପ॒ଦାନି॒ - ୟଜ୍ଵ॑ସୁ - ହଵାମହେ - ଵି॒ଷ୍ଠା - ଲୋ॒କାଃ - ସୁ॒ଵୀର॒ - ମର୍ଵା॒ - ପିବ॑ନ୍ତୀ॒-ଷ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 8)

ଅନୁଵାକଂ 9 - ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣପଶ୍ଵାଦୀନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ତା ସୂ᳚ର୍ୟା ଚନ୍ଦ୍ର॒ମସା॑ ଵିଶ୍ଵ॒ଭୃତ୍ତ॑ମା ମ॒ହତ୍ । ତେଜୋ॒ ଵସୁ॑ମ-ଦ୍ରାଜତୋ ଦି॒ଵି । ସାମା᳚ତ୍ମାନା ଚରତ-ସ୍ସାମଚା॒ରିଣା᳚ । ୟୟୋ᳚ର୍ଵ୍ର॒ତ-ନ୍ନ ମ॒ମେ ଜାତୁ॑ ଦେ॒ଵୟୋଃ᳚ ॥ ଉ॒ଭାଵନ୍ତୌ॒ ପରି॑ୟାତ॒ ଅର୍ମ୍ୟା᳚ । ଦି॒ଵୋ ନ ର॒ଶ୍ମୀଗ୍​ ସ୍ତ॑ନୁ॒ତୋ-ଵ୍ୟ॑ର୍ଣ॒ଵେ । ଉ॒ଭା ଭୁ॑ଵ॒ନ୍ତୀ ଭୁଵ॑ନା କ॒ଵିକ୍ର॑ତୂ । ସୂର୍ୟା॒ ନ ଚ॒ନ୍ଦ୍ରା ଚ॑ରତୋ ହ॒ତାମ॑ତୀ ॥ ପତୀ᳚ ଦ୍ୟୁ॒ମ-ଦ୍ଵି॑ଶ୍ଵ॒ଵିଦା॑ ଉ॒ଭା ଦି॒ଵଃ । ସୂର୍ୟା॑ ଉ॒ଭା ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସା ଵିଚକ୍ଷ॒ଣା ॥ 71 ॥

ଵି॒ଶ୍ଵଵା॑ରା ଵରିଵୋ॒ଭା ଵରେ᳚ଣ୍ୟା । ତା ନୋ॑-ଽଵତ-ମ୍ମତି॒ମନ୍ତା॒ ମହି॑ଵ୍ରତା ॥ ଵି॒ଶ୍ଵ॒ଵପ॑ରୀ ପ୍ର॒ତର॑ଣା ତର॒ନ୍ତା । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଵିଦା॑ ଦୃ॒ଶୟେ॒ ଭୂରି॑ରଶ୍ମୀ । ସୂର୍ୟା॒ ହି ଚ॒ନ୍ଦ୍ରା ଵସୁ॑ତ୍ଵେ॒ଷ-ଦ॑ର୍​ଶତା । ମ॒ନ॒ସ୍ଵିନୋ॒ଭା-ଽନୁ॑ ଚର॒ତୋ ନୁ॒ ସ-ନ୍ଦିଵ᳚ମ୍ ॥ ଅ॒ସ୍ୟ ଶ୍ରଵୋ॑ ନ॒ଦ୍ୟ॑-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ବି॑ଭ୍ରତି । ଦ୍ୟାଵା॒ କ୍ଷାମା॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଦ॑ର୍​ଶ॒ତଂ-ଵଁପୁଃ॑ । ଅ॒ସ୍ମେ ସୂ᳚ର୍ୟା ଚନ୍ଦ୍ର॒ମସା॑-ଽଭି॒ଚକ୍ଷେ᳚ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧେ କମି॑ନ୍ଦ୍ର ଚରତୋ ଵିଚର୍ତୁ॒ରମ୍ ॥ 72 ॥

ପୂ॒ର୍ଵା॒ପ॒ର-ଞ୍ଚ॑ରତୋ ମା॒ୟ ୟୈ॒ତୌ । ଶିଶୂ॒ କ୍ରୀଡ॑ନ୍ତୌ॒ ପରି॑ୟାତୋ ଅଦ୍ଧ୍ଵ॒ରମ୍ । ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ୟ॒ନ୍ୟୋ ଭୁଵ॑ନା ଽଭି॒ଚଷ୍ଟେ᳚ । ଋ॒ତୂନ॒ନ୍ୟୋ ଵି॒ଦଧ॑ଜ୍ଜାୟତେ॒ ପୁନଃ॑ ॥ ହିର॑ଣ୍ୟଵର୍ଣା॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ୟଃ ପାଵ॒କା ୟାସୁ॑ ଜା॒ତଃ କ॒ଶ୍ୟପୋ॒ ୟାସ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନିଂ-ୟାଁ ଗର୍ଭ॑-ନ୍ଦଧି॒ରେ ଵିରୂ॑ପା॒ସ୍ତା ନ॒ ଆପ॒-ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍​ ସ୍ୟୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥,
ୟାସା॒ଗ୍​ମ୍॒ ରାଜା॒ ଵରୁ॑ଣୋ॒ ୟାତି॒ ମଧ୍ୟେ॑ ସତ୍ୟାନୃ॒ତେ ଅ॑ଵ॒ପଶ୍ୟ॒ନ୍ ଜନା॑ନାମ୍ । ମ॒ଧୁ॒ଶ୍ଚୁତ॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ୟୋ॒ ୟାଃ ପା॑ଵ॒କାସ୍ତା ନ॒ ଆପ॒-ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍​ ସ୍ୟୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥ । ୟାସା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵା ଦି॒ଵି କୃ॒ଣ୍ଵନ୍ତି॑ ଭ॒କ୍ଷଂ-ୟାଁ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ ବହୁ॒ଧା ଭଵ॑ନ୍ତି । ୟାଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ-ମ୍ପୟ॑ସୋ॒ନ୍ଦନ୍ତି॑ଶୁ॒କ୍ରାସ୍ତା ନ॒ ଆପ॒-ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍​ ସ୍ୟୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥, ଶି॒ଵେନ॑ ମା॒ ଚକ୍ଷୁ॑ଷା ପଶ୍ୟତା-ଽଽପ-ଶ୍ଶି॒ଵୟା॑ ତ॒ନୁଵୋପ॑ ସ୍ପୃଶତ॒ ତ୍ଵଚ॑-ମ୍ମେ । ସର୍ଵାଗ୍​ମ୍॑ ଅ॒ଗ୍ନୀଗ୍​ମ୍ ର॑ଫ୍ସୁ॒ଷଦୋ॑ ହୁଵେ ଵୋ॒ ମୟି॒ ଵର୍ଚୋ॒ ବଲ॒ମୋଜୋ॒ ନି ଧ॑ତ୍ତ ॥ । ଆପୋ॑ ଭ॒ଦ୍ରା ଘୃ॒ତମିଦାପ॑ ଆସୁର॒ଗ୍ନୀ-ଷୋମୌ॑ ବିଭ୍ର॒ତ୍ୟାପ॒ ଇ-ତ୍ତାଃ । ତୀ॒ଵ୍ରୋ ରସୋ॑ ମଧୁ॒ପୃଚା॑ -ମରଙ୍ଗ॒ମ ଆ ମା᳚ ପ୍ରା॒ଣେନ॑ ସ॒ହ ଵର୍ଚ॑ସା ଗନ୍ନ୍ ॥, ଆଦି-ତ୍ପ॑ଶ୍ୟାମ୍ୟୁ॒ତ ଵା॑ ଶୃଣୋ॒ମ୍ୟା ମା॒ ଘୋଷୋ॑ ଗଚ୍ଛତି॒ ଵାନ୍ନ॑ ଆସାମ୍ । ମନ୍ୟେ॑ ଭେଜା॒ନୋ ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ୟ॒ ତର୍​ହି॒ ହିର॑ଣ୍ୟଵର୍ଣା॒ ଅତୃ॑ପଂ-ୟଁ॒ଦା ଵଃ॑ ॥ ॥ ନାସ॑ଦାସୀ॒ନ୍ନୋ ସଦା॑ସୀ-ତ୍ତ॒ଦାନୀ᳚ମ୍ । ନାସୀ॒-ଦ୍ରଜୋ॒ ନୋ ଵ୍ୟୋ॑ମାପ॒ରୋ ୟତ୍ । କିମାଵ॑ରୀଵଃ॒ କୁହ॒ କସ୍ୟ॒ ଶର୍ମନ୍ନ୍॑ ॥ 73 ॥

ଅମ୍ଭଃ॒ କିମା॑ସୀ॒-ଦ୍ଗହ॑ନ-ଙ୍ଗଭୀ॒ରମ୍ ॥ ନ ମୃ॒ତ୍ୟୁର॒ମୃତ॒-ନ୍ତର୍​ହି॒ ନ । ରାତ୍ରି॑ୟା॒ ଅହ୍ନ॑ ଆସୀ-ତ୍ପ୍ରକେ॒ତଃ । ଆନୀ॑ଦଵା॒ତଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଵ॒ଧୟା॒ ତଦେକ᳚ମ୍ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଧା॒ନ୍ୟ-ନ୍ନ ପ॒ରଃ (ପ॒ରଂ) କିଞ୍ଚ॒ ନାସ॑ ॥ ତମ॑ ଆସୀ॒-ତ୍ତମ॑ସା ଗୂ॒ଢମଗ୍ରେ᳚ ପ୍ରକେ॒ତମ୍ । ସ॒ଲି॒ଲଗ୍​ମ୍ ସର୍ଵ॑ମା ଇ॒ଦମ୍ । ତୁ॒ଚ୍ଛେ ନା॒ଭ୍ଵପି॑ହିତQଂ-ୟଁଦାସୀ᳚ତ୍ । ତମ॑ସ॒ ସ୍ତନ୍ମ॑ହି॒ନା ଜା॑ୟ॒ତୈକ᳚ମ୍ ॥ କାମ॒ସ୍ତଦଗ୍ରେ॒ ସମ॑ଵର୍ତ॒ତାଧି॑ ॥ 74 ॥

ମନ॑ସୋ॒ ରେତଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଂ-ୟଁଦାସୀ᳚ତ୍ । ସ॒ ତୋ ବନ୍ଧୁ॒ମସ॑ତି॒ ନିର॑ଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ (ନିର॑ଵିଦନ୍ନ୍) । ହୃ॒ଦି ପ୍ର॒ତୀଷ୍ୟା॑ କ॒ଵୟୋ॑ ମନୀ॒ଷା ॥ ତି॒ର॒ଶ୍ଚୀନୋ॒ ଵିତ॑ତୋ ର॒ଶ୍ମିରେ॑ଷାମ୍ । ଅ॒ଧ-ସ୍ସ୍ଵି॑ଦା॒ସୀ(3) ଦୁ॒ପରି॑ ସ୍ଵିଦାସୀ(3)ତ୍ । ରେ॒ତୋ॒ଧା ଆ॑ସ-ନ୍ମହି॒ମାନ॑ ଆସନ୍ନ୍ । ସ୍ଵ॒ଧା ଅ॒ଵସ୍ତା॒-ତ୍ପ୍ରୟ॑ତିଃ ପ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ ॥ କୋ ଅ॒ଦ୍ଧା ଵେ॑ଦ॒ କ ଇ॒ହ ପ୍ରଵୋ॑ଚତ୍ । କୁତ॒ ଆଜା॑ତା॒ କୁତ॑ ଇ॒ୟଂ-ଵିଁସୃ॑ଷ୍ଟିଃ । ଅ॒ର୍ଵାଗ୍ଦେ॒ଵା ଅ॒ସ୍ୟ ଵି॒ସର୍ଜ॑ନାୟ ॥ 75 ॥

ଅଥା॒ କୋ ଵେ॑ଦ॒ ୟତ॑ ଆବ॒ଭୂଵ॑ ॥ ଇ॒ୟଂ-ଵିଁସୃ॑ଷ୍ଟି॒-ର୍ୟତ॑ ଆବ॒ଭୂଵ॑ । ୟଦି॑ ଵା ଦ॒ଧେ ୟଦି॑ ଵା॒ ନ । ୟୋ ଅ॒ସ୍ୟାଦ୍ଧ୍ୟ॑କ୍ଷଃ ପର॒ମେ ଵ୍ୟୋ॑ମନ୍ନ୍ । ସୋ ଅ॒ଙ୍ଗ ଵେ॑ଦ॒ ୟଦି॑ ଵା॒ ନ ଵେଦ॑ ॥ କିଗ୍ଗ୍​ସ୍ଵି॒ଦ୍ଵନ॒-ଙ୍କ ଉ॒ ସ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆ॑ସୀତ୍ । ୟତୋ॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ନି॑ଷ୍ଟତ॒କ୍ଷୁଃ । ମନୀ॑ଷିଣୋ॒ ମନ॑ସା ପୃ॒ଚ୍ଛତେଦୁ॒ ତତ୍ । ୟଦ॒ଦ୍ଧ୍ୟତି॑ଷ୍ଠ॒-ଦ୍ଭୁଵ॑ନାନି ଧା॒ରୟନ୍ନ୍॑ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵନ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ସ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆ॑ସୀତ୍ ॥ 76 ॥

ୟତୋ॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ନି॑ଷ୍ଟତ॒କ୍ଷୁଃ । ମନୀ॑ଷିଣୋ॒ ମନ॑ସା॒ ଵିବ୍ର॑ଵୀମି ଵଃ । ବ୍ରହ୍ମା॒ଦ୍ଧ୍ୟତି॑ଷ୍ଠ॒-ଦ୍ଭୁଵ॑ନାନି ଧା॒ରୟନ୍ନ୍॑ ॥ ପ୍ରା॒ତର॒ଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରା॒ତରିନ୍ଦ୍ରଗ୍​ମ୍॑ ହଵାମହେ । ପ୍ରା॒ତ ର୍ମି॒ତ୍ରାଵରୁ॑ଣା ପ୍ରା॒ତର॒ଶ୍ଵିନା᳚ । ପ୍ରା॒ତ ର୍ଭଗ॑-ମ୍ପୂ॒ଷଣ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତି᳚ମ୍ । ପ୍ରା॒ତସ୍ସୋମ॑ମୁ॒ତ ରୁ॒ଦ୍ରଗ୍​ମ୍ ହୁ॑ଵେମ ॥ ପ୍ରା॒ତ॒ର୍ଜିତ॒-ମ୍ଭଗ॑ମୁ॒ଗ୍ରଗ୍​ମ୍ ହୁ॑ଵେମ । ଵ॒ୟ-ମ୍ପୁ॒ତ୍ରମଦି॑ତେ॒ର୍ୟୋ ଵି॑ଧ॒ର୍ତା । ଆ॒ଦ୍ଧ୍ରଶ୍ଚି॒ଦ୍ୟ-ମ୍ମନ୍ୟ॑ମାନ-ସ୍ତୁ॒ରଶ୍ଚି॑ତ୍ ॥ 77 ॥

ରାଜା॑ ଚି॒ଦ୍ୟ-ମ୍ଭଗ॑-ମ୍ଭ॒କ୍ଷୀତ୍ୟାହ॑ ॥ ଭଗ॒ ପ୍ରଣେ॑ତ॒ର୍ଭଗ॒ ସତ୍ୟ॑ରାଧଃ । ଭଗେ॒ମା-ନ୍ଧିୟ॒ମୁଦ॑ଵ॒ ଦଦ॑ନ୍ନଃ । ଭଗ॒ ପ୍ରଣୋ॑ ଜନୟ॒ ଗୋଭି॒ରଶ୍ଵୈଃ᳚ । ଭଗ॒ ପ୍ରନୃଭି॑-ର୍ନୃ॒ଵନ୍ତ॑-ସ୍ସ୍ୟାମ । ଉ॒ତେଦାନୀ॒-ମ୍ଭଗ॑ଵନ୍ତ-ସ୍ସ୍ୟାମ ॥ ଉ॒ତ ପ୍ରପି॒ତ୍ଵ ଉ॒ତ ମଦ୍ଧ୍ୟେ॒ ଅହ୍ନା᳚ମ୍ । ଉ॒ତୋଦି॑ତା ମଘଵ॒ନ୍-ଥ୍ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ । ଵ॒ୟ-ନ୍ଦେ॒ଵାନାଗ୍​ମ୍॑ ସୁମ॒ତୌ ସ୍ୟା॑ମ ॥ ଭଗ॑ ଏ॒ଵ ଭଗ॑ଵାଗ୍​ମ୍ ଅସ୍ତୁ ଦେଵାଃ ॥ 78 ॥

ତେନ॑ ଵ॒ୟ-ମ୍ଭଗ॑ଵନ୍ତ-ସ୍ସ୍ୟାମ । ତ-ନ୍ତ୍ଵା॑ ଭଗ॒ ସର୍ଵ॒ ଇଜ୍ଜୋ॑ହଵୀମି । ସ ନୋ॑ ଭଗ ପୁର ଏ॒ତା ଭ॑ଵେ॒ହ ॥ ସମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରାୟୋ॒ଷସୋ॑ ନମନ୍ତ । ଦ॒ଧି॒କ୍ରାଵେ॑ଵ॒ ଶୁଚ॑ୟେ ପ॒ଦାୟ॑ । ଅ॒ର୍ଵା॒ଚୀ॒ନଂ-ଵଁ॑ସୁ॒ଵିଦ॒-ମ୍ଭଗ॑ନ୍ନଃ । ରଥ॑ମି॒ଵାଶ୍ଵା॑ ଵା॒ଜିନ॒ ଆଵ॑ହନ୍ତୁ ॥ ଅଶ୍ଵା॑ଵତୀ॒-ର୍ଗୋମ॑ତୀ-ର୍ନ ଉ॒ଷାସଃ॑ । ଵୀ॒ରଵ॑ତୀ॒-ସ୍ସଦ॑ମୁଚ୍ଛନ୍ତୁ ଭ॒ଦ୍ରାଃ । ଘୃ॒ତ-ନ୍ଦୁହା॑ନା ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॒ ପ୍ରପୀ॑ନାଃ । ୟୂ॒ୟ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ ନଃ ॥ 79 ॥
(ଵି॒ଚ॒କ୍ଷ॒ଣା - ଵି॑ଚର୍ତୁ॒ରଗ୍​ମ୍ - ଶର୍ମ॒ - ନ୍ନଧି॑ - ଵି॒ସର୍ଜ॑ନାୟ॒ - ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵନ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ସ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆ॑ସୀତ୍- ତୁ॒ରଶ୍ଚି॑-ଦ୍- ଦେଵାଃ॒ - ପ୍ରପୀ॑ନା॒ ଏକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 9)

(ପୀଵୋ᳚-ଽନ୍ନା॒ - ମଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ପା॑ର - ୟାନାଘୃ॒ଷ୍ୟଃ - ଶୁଚି॒-ନ୍ନୁ ସ୍ତୋମଂ॑ - ଁଵି॒ଶ୍ରୟ॑ମାଣୋ - ଦି॒ଵୋ ରୁ॒କ୍ମୋ - ଽନ୍ନ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣଂ - ତା ସୂ᳚ର୍ୟାଚନ୍ଦ୍ର॒ମସା॒ ନଵ॑ସପ୍ତତିଃ)

(ପୀଵୋ᳚ନ୍ନା - ଁୟୂ॒ୟ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ନଃ)

॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥

॥ କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀୟାଷ୍ଟକେ ଅଷ୍ଟମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥

॥ କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀୟାଷ୍ଟକଂ ସମାପ୍ତମ୍ ॥