കൃഷ്ണ യജുർവേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ ദ്വിതീയാഷ്ടകേ അഷ്ടമഃ പ്രപാഠകഃ - കാമ്യപശുയാജ്യാനുവാക്യാ ബ്രാഹ്മണമ്

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

അനുവാകം 1 - വായവ്യാദിപശൂനാം സൂക്താനി

പീവോ᳚ന്നാഗ്​മ് രയി॒വൃധ॑-സ്സുമേ॒ധാഃ । ശ്വേ॒ത-സ്സി॑ഷക്തി നി॒യുതാ॑മഭി॒ശ്രീഃ । തേ വാ॒യവേ॒ സമ॑നസോ॒ വിത॑സ്ഥുഃ । വിശ്വേന്നര॑-സ്സ്വപ॒ത്യാനി॑ ചക്രുഃ ॥ രാ॒യേ-ഽനു യ-ഞ്ജ॒ജ്ഞതൂ॒ രോദ॑സീ ഉ॒ഭേ । രാ॒യേ ദേ॒വീ ധി॒ഷണാ॑ ധാതി ദേ॒വമ് । അധാ॑ വാ॒യു-ന്നി॒യുത॑-സ്സശ്ചത॒ സ്വാഃ । ഉ॒ത ശ്വേ॒തം-വഁസു॑ധിതി-ന്നിരേ॒കേ ॥ ആ വാ॑യോ ഭൂഷ ശുചിപാ॒ ഉപ॑ ന-സ്സ॒ഹസ്ര॑-ന്തേ നി॒യുതോ॑ വിശ്വവാര । ഉപോ॑ തേ॒ അന്ധോ॒ മദ്യ॑മയാമി॒ യസ്യ॑ ദേവ ദധി॒ഷേ പൂ᳚ർവ॒പേയ᳚മ് ॥ പ്ര യാഭി॒ര്യാസി॑ ദാ॒ശ്വാഗ്​മ് സമച്ഛാ॑ നി॒യുദ്ഭി॑-ർവായവി॒ഷ്ടയേ॑ ദുരോ॒ണേ । നി നോ॑ ര॒യിഗ്​മ് സു॒ഭോജ॑സം-യുഁവേ॒ഹ നി വീ॒രവ॒-ദ്ഗവ്യ॒മശ്വി॑യ-ഞ്ച॒ രാധഃ॑ ॥॥ പ്ര വാ॒യുമച്ഛാ॑ ബൃഹ॒തീ മ॑നീ॒ഷാ ॥ 1 ॥

ബൃ॒ഹദ്ര॑യിം-വിഁ॒ശ്വവാ॑രാഗ്​മ് രഥ॒പ്രാമ് । ദ്യു॒തദ്യാ॑മാ നി॒യുതഃ॒ പത്യ॑മാനഃ । ക॒വിഃ ക॒വിമി॑യക്ഷസി പ്രയജ്യോ ॥ ആ നോ॑ നി॒യുദ്ഭി॑-ശ്ശ॒തിനീ॑ഭി-രദ്ധ്വ॒രമ് । സ॒ഹ॒സ്രിണീ॑ഭി॒രുപ॑ യാഹി യ॒ജ്ഞമ് । വായോ॑ അ॒സ്മിന്. ഹ॒വിഷി॑ മാദയസ്വ । യൂ॒യ-മ്പാ॑ത സ്വ॒സ്തിഭി॒-സ്സദാ॑ നഃ ॥ പ്രജാ॑പതേ॒ ന ത്വദേ॒താന്യ॒ന്യഃ । വിശ്വാ॑ ജാ॒താനി॒ പരി॒ താ ബ॑ഭൂവ । യ-ത്കാ॑മാസ്തേ ജുഹു॒മസ്തന്നോ॑ അസ്തു ॥ 2 ॥

വ॒യഗ്ഗ്​ സ്യാ॑മ॒ പത॑യോ രയീ॒ണാമ് ॥ ര॒യീ॒ണാ-മ്പതിം॑-യഁജ॒ത-മ്ബൃ॒ഹന്ത᳚മ് । അ॒സ്മിന്ഭരേ॒ നൃത॑മം॒-വാഁജ॑സാതൌ । പ്ര॒ജാപ॑തി-മ്പ്രഥമ॒ജാമൃ॒തസ്യ॑ । യജാ॑മ ദേ॒വമധി॑ നോ ബ്രവീതു ॥ പ്രജാ॑പതേ॒ ത്വ-ന്നി॑ധി॒പാഃ പു॑രാ॒ണഃ । ദേ॒വാനാ᳚-മ്പി॒താ ജ॑നി॒താ പ്ര॒ജാനാ᳚മ് । പതി॒-ർവിശ്വ॑സ്യ॒ ജഗ॑തഃ പര॒സ്പാഃ । ഹ॒വിര്നോ॑ ദേവ വിഹ॒വേ ജു॑ഷസ്വ ॥ തവേ॒മേ ലോ॒കാഃ പ്ര॒ദിശോ॒ ദിശ॑ശ്ച ॥ 3 ॥

പ॒രാ॒വതോ॑ നി॒വത॑ ഉ॒ദ്വത॑ശ്ച । പ്രജാ॑പതേ വിശ്വ॒സൃജ്ജീ॒വധ॑ന്യ ഇ॒ദ-ന്നോ॑ ദേവ । പ്രതി॑ഹര്യ ഹ॒വ്യമ് ॥ പ്ര॒ജാപ॑തി-മ്പ്രഥ॒മം-യഁ॒ജ്ഞിയാ॑നാമ് । ദേ॒വാനാ॒മഗ്രേ॑ യജ॒തം-യഁ ॑ജദ്ധ്വമ് । സ നോ॑ ദദാതു॒ ദ്രവി॑ണഗ്​മ് സു॒വീര്യ᳚മ് । രാ॒യസ്പോഷം॒-വിഁഷ്യ॑തു॒ നാഭി॑മ॒സ്മേ ॥ യോ രാ॒യ ഈശേ॑ ശതദാ॒യ ഉ॒ക്ഥ്യഃ॑ । യഃ പ॑ശൂ॒നാഗ്​മ് ര॑ക്ഷി॒താ വിഷ്ഠി॑താനാമ് । പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്രഥമ॒ജാ ഋ॒തസ്യ॑ ॥ 4 ॥

സ॒ഹസ്ര॑ധാമാ ജുഷതാഗ്​മ് ഹ॒വിര്നഃ॑ ॥ സോമാ॑പൂഷണാ॒ ജന॑നാ രയീ॒ണാ-ഞ്ജന॑നാ ദി॒വോ ജന॑നാ പൃഥി॒വ്യാഃ । ജാ॒തൌ വിശ്വ॑സ്യ॒ ഭുവ॑നസ്യ ഗോ॒പൌ ദേ॒വാ അ॑കൃണ്വന്ന॒മൃത॑സ്യ॒ നാഭി᳚മ് ॥ ഇ॒മൌ ദേ॒വൌ ജായ॑മാനൌ ജുഷന്തേ॒മൌ തമാഗ്​മ്॑സി ഗൂഹതാ॒മജു॑ഷ്ടാ । ആ॒ഭ്യാമിന്ദ്രഃ॑ പ॒ക്വമാ॒മാസ്വ॒ന്ത-സ്സോ॑മാപൂ॒ഷഭ്യാ᳚-ഞ്ജനദു॒സ്രിയാ॑സു ॥ ॥ സോമാ॑പൂഷണാ॒ രജ॑സോ വി॒മാന᳚മ് । സ॒പ്തച॑ക്ര॒ഗ്​മ്॒ രഥ॒മവി॑ശ്വമിന്വമ് । വി॒ഷൂ॒വൃത॒-മ്മന॑സാ യു॒ജ്യമാ॑നമ് । ത-ഞ്ജി॑ന്വഥോ വൃഷണാ॒ പഞ്ച॑രശ്മിമ് ॥ ദി॒വ്യ॑ന്യ-സ്സദ॑ന-ഞ്ച॒ക്ര ഉ॒ച്ചാ । പൃ॒ഥി॒വ്യാമ॒ന്യോ അദ്ധ്യ॒ന്തരി॑ക്ഷേ । താവ॒സ്മഭ്യ॑-മ്പുരു॒വാര॑-മ്പുരു॒ക്ഷുമ് । രാ॒യസ്പോഷം॒-വിഁഷ്യ॑താ॒-ന്നാഭി॑മ॒സ്മേ ॥ 5 ॥

ധിയ॑-മ്പൂ॒ഷാ ജി॑ന്വതു വിശ്വമി॒ന്വഃ । ര॒യിഗ്​മ് സോമോ॑ രയി॒പതി॑-ര്ദധാതു । അവ॑തു ദേ॒വ്യദി॑തിര-ന॒ർവാ । ബൃ॒ഹ-ദ്വ॑ദേമ വി॒ദഥേ॑ സു॒വീരാഃ᳚ ॥ വിശ്വാ᳚ന്യ॒ന്യോ ഭുവ॑നാ ജ॒ജാന॑ । വിശ്വ॑മ॒ന്യോ അ॑ഭി॒ചക്ഷാ॑ണ ഏതി । സോമാ॑പൂഷണാ॒-വവ॑ത॒-ന്ധിയ॑-മ്മേ । യു॒വഭ്യാം॒-വിഁശ്വാഃ॒ പൃത॑നാ ജയേമ ॥ ഉദു॑ത്ത॒മം-വഁ ॑രുണ॒ പാശ॑മ॒സ്മദവാ॑-ഽധ॒മം-വിഁമ॑ധ്യ॒മഗ്ഗ്​ ശ്ര॑ഥായ । അഥാ॑ വ॒യമാ॑ദിത്യ വ്ര॒തേ തവാ-ഽനാ॑ഗസോ॒ അദി॑തയേ സ്യാമ അസ്ത॑ഭ്നാ॒ദ്യാമൃ॑ഷ॒ഭോ അ॒ന്തരി॑ക്ഷ॒മമി॑മീത വരി॒മാണ॑-മ്പൃഥി॒വ്യാ ആ-ഽസീ॑ദ॒-ദ്വിശ്വാ॒ ഭുവ॑നാനി സ॒മ്രാ-ഡ്വിശ്വേത്താനി॒ വരു॑ണസ്യ വ്ര॒താനി॑ ॥ । യ-ത്കിഞ്ചേ॒ദം-വഁ ॑രുണ॒ ദൈവ്യേ॒ ജനേ॑-ഽഭിദ്രോ॒ഹ-മ്മ॑നു॒ഷ്യാ᳚ശ്ചരാ॑മസി । അചി॑ത്തീ॒യ-ത്തവ॒ ധര്മാ॑ യുയോപി॒മ മാ ന॒സ്തസ്മാ॒ ദേന॑സോ ദേവ രീരിഷഃ ॥ കി॒ത॒വാസോ॒ യദ്രി॑ രി॒പുര്ന ദീ॒വി യദ്വാ॑ ഘാ സ॒ത്യ മു॒തയന്ന വി॒ദ്മ । സർവാ॒ താ വിഷ്യ॑ ശിഥി॒രേവ॑ ദേ॒വാഥാ॑ തേ സ്യാമ വരുണ പ്രി॒യാസഃ॑ ॥( ) । അവ॑ തേ॒ ഹേഡോ॑ വരുണ॒ നമോ॑ഭി॒രവ॑ യ॒ജ്ഞേഭി॑രീമഹേ ഹ॒വിര്ഭിഃ॑ । ക്ഷയ॑ന്ന॒സ്മഭ്യ॑മസുര പ്രചേതോ॒ രാജ॒ന്നേനാഗ്​മ്॑സി ശിശ്രഥഃ കൃ॒താനി॑ ॥, തത്ത്വാ॑ യാമി॒ ബ്രഹ്മ॑ണാ॒ വന്ദ॑മാന॒സ്തദാ ശാ᳚സ്തേ॒ യജ॑മാനോ ഹ॒വിര്ഭിഃ॑ । അഹേ॑ഡമാനോ വരുണേ॒ഹ ബോ॒ധ്യുരു॑ശഗ്​മ്സ॒ മാ ന॒ ആയുഃ॒ പ്രമോ॑ഷീഃ ॥ ॥ ആ॒ദി॒ത്യാനാ॒മവ॑സാ॒ നൂത॑നേന സക്ഷീ॒മഹി॒ ശര്മ॑ണാ॒ ശന്ത॑മേന । അ॒നാ॒ഗാ॒സ്ത്വേ അ॑ദിതി॒ത്വേ തു॒രാസ॑ ഇ॒മം-യഁ॒ജ്ഞ-ന്ദ॑ധതു॒ ശ്രോഷ॑മാണാഃ ॥, ന ദ॑ക്ഷി॒ണാ വിചി॑കിതേ॒ ന സ॒വ്യാ ന പ്രാ॒ചീന॑മാദിത്യാ॒ നോത പ॒ശ്ചാ । പാ॒ക്യാ॑ ചിദ്വസവോ ധീ॒ര്യാ॑ ചി--ദ്യു॒ഷ്മാനീ॑തോ॒ അഭ॑യ॒-ഞ്ജ്യോതി॑രശ്യാമ് ॥ । ധാ॒രയ॑ന്ത ആദി॒ത്യാസോ॒ ജഗ॒ഥ്സ്ഥാ ദേ॒വാ വിശ്വ॑സ്യ॒ ഭുവ॑നസ്യ ഗോ॒പാഃ । ദീ॒ര്ഘാധി॑യോ॒ രക്ഷ॑മാണാ അസു॒ര്യ॑മൃ॒താവാ॑ന॒-ശ്ചയ॑മാനാ ഋ॒ണാനി॑ ॥, തി॒സ്രോ ഭൂമീ᳚ര്ധാരയ॒-ന്ത്രീഗ്​മ് രു॒ത ദ്യൂ-ന്ത്രീണി॑ വ്ര॒താ വി॒ദഥേ॑ അ॒ന്തരേ॑ഷാമ് । ഋ॒തേനാ॑-ഽഽദിത്യാ॒ മഹി॑ വോ മഹി॒ത്വ-ന്തദ॑ര്യമന് വരുണ മിത്ര॒ ചാരു॑ ॥ । യ॒ജ്ഞോ ദേ॒വാനാ॒-മ്പ്രത്യേ॑തി സു॒മ്നമാദി॑ത്യാസോ॒ ഭവ॑താ മൃഡ॒യന്തഃ॑ । ആ വോ॒-ഽർവാചീ॑ സുമ॒തി ർവ॑വൃത്യാദ॒ഗ്​മ്॒ ഹോശ്ചി॒ദ്യാ വ॑രിവോ॒വിത്ത॒രാ-ഽസ॑ത് ॥ ശുചി॑ര॒പ-സ്സൂ॒യവ॑സാ॒ അദ॑ബ്ധ॒ ഉപ॑ ക്ഷേതി വൃ॒ദ്ധവ॑യാ-സ്സു॒വീരഃ॑ । നകി॒ഷ്ട-ങ്ഘ്ന॒ന്ത്യന്തി॑തോ॒ ന ദൂ॒രാദ്യ ആ॑ദി॒ത്യാനാ॒-മ്ഭവ॑തി॒ പ്രണീ॑തൌ ॥ ॥ 6 ॥
(മ॒നീ॒ഷാ-ഽസ്തു॑-ച॒-ര്ത-സ്യാ॒സ്മേ-കി॑ത॒വാസ॑ ശ്ച॒ത്വാരി॑ ച ) (അ. 1)

അനുവാകം 2 - വശാദീനാം സൂക്താനി
തേ ശു॒ക്രാസ॒-ശ്ശുച॑യോ രശ്മി॒വന്തഃ॑ । സീദ॑ന്നാദി॒ത്യാ അധി॑ ബ॒ര॒ഃഇഷി॑ പ്രി॒യേ । കാമേ॑ന ദേ॒വാ-സ്സ॒രഥ॑-ന്ദി॒വോ നഃ॑ । ആയാ᳚ന്തു യ॒ജ്ഞമുപ॑ നോ ജുഷാ॒ണാഃ ॥ തേ സൂ॒നവോ॒ അദി॑തേഃ പീവ॒സാമിഷ᳚മ് । ഘൃ॒ത-മ്പിന്വ॒ത്-പ്രതി॑ഹര്യന്നൃതേ॒ജാഃ । പ്ര യ॒ജ്ഞിയാ॒ യജ॑മാനായ യേമുരേ । ആ॒ദി॒ത്യാഃ കാമ॑-മ്പിതു॒മന്ത॑മ॒സ്മേ ॥ ആ നഃ॑ പു॒ത്രാ അദി॑തേര്യാന്തു യ॒ജ്ഞമ് । ആ॒ദി॒ത്യാസഃ॑ പ॒ഥിഭി॑-ര്ദേവ॒യാനൈഃ᳚ ॥ 7 ॥

അ॒സ്മേ കാമ॑-ന്ദാ॒ശുഷേ॑ സ॒ന്നമ॑ന്തഃ । പു॒രോ॒ഡാശ॑-ങ്ഘൃ॒തവ॑ന്ത-ഞ്ജുഷന്താമ് ॥ സ്ക॒ഭാ॒യത॒ നിര്-ഋ॑തി॒ഗ്​മ്॒ സേധ॒താമ॑തിമ് । പ്ര ര॒ശ്മിഭി॒-ര്യത॑മാനാ അമൃദ്ധ്രാഃ । ആദി॑ത്യാഃ॒ കാമ॒ പ്രയ॑താം॒-വഁഷ॑ട്കൃതിമ് । ജു॒ഷദ്ധ്വ॑-ന്നോ ഹ॒വ്യദാ॑തിം-യഁജത്രാഃ ॥ ആ॒ദി॒ത്യാന്-കാമ॒മവ॑സേ ഹുവേമ । യേ ഭൂ॒താനി॑ ജ॒നയ॑ന്തോ വിചി॒ഖ്യുഃ । സീദ॑ന്തു പു॒ത്രാ അദി॑തേരു॒പസ്ഥ᳚മ് । സ്തീ॒ര്ണ-മ്ബ॒ര॒ഃഇര്​ഹ॑വി॒രദ്യാ॑യ ദേ॒വാഃ ॥ 8 ॥

സ്തീ॒ര്ണ-മ്ബ॒ര॒ഃഇ-സ്സീ॑ദതാ യ॒ജ്ഞേ അ॒സ്മിന്ന് । ധ്രാ॒ജാ-സ്സേധ॑ന്തോ॒ അമ॑തി-ന്ദു॒രേവാ᳚മ് । അ॒സ്മഭ്യ॑-മ്പുത്രാ അദിതേഃ॒ പ്രയഗ്​മ്॑സത । ആദി॑ത്യാഃ॒ കാമ॑ ഹ॒വിഷോ॑ ജുഷാ॒ണാഃ ॥ അഗ്നേ॒ നയ॑ സു॒പഥാ॑ രാ॒യേ അ॒സ്മാന് । വിശ്വാ॑നി ദേവ വ॒യുനാ॑നി വി॒ദ്വാന് । യു॒യോ॒ദ്ധ്യ॑സ്മ-ജ്ജു॑ഹുരാ॒ണമേനഃ॑ । ഭൂയി॑ഷ്ഠാ-ന്തേ॒ നമ॑ ഉക്തിം-വിഁധേമ ॥ പ്രവ॑-ശ്ശു॒ക്രായ॑ ഭാ॒നവേ॑ ഭരദ്ധ്വമ് । ഹ॒വ്യ-മ്മ॒തി-ഞ്ചാ॒ഗ്നയേ॒ സുപൂ॑തമ് ॥ 9 ॥

യോ ദൈവ്യാ॑നി॒ മാനു॑ഷാ ജ॒നൂഗ്​മ്ഷി॑ । അ॒ന്ത-ർവിശ്വാ॑നി വി॒ദ്മനാ॒ ജിഗാ॑തി ॥ അച്ഛാ॒ ഗിരോ॑ മ॒തയോ॑ ദേവ॒യന്തീഃ᳚ । അ॒ഗ്നിം-യഁ ॑ന്തി॒ ദ്രവി॑ണ॒-മ്ഭിക്ഷ॑മാണാഃ । സു॒സ॒ദൃംശഗ്​മ്॑ സു॒പ്രതീ॑ക॒ഗ്ഗ്॒ സ്വഞ്ച᳚മ് । ഹ॒വ്യ॒വാഹ॑മര॒തി-മ്മാനു॑ഷാണാമ് ॥ അഗ്നേ॒ ത്വമ॒സ്മ-ദ്യു॑യോ॒ദ്ധ്യമീ॑വാഃ । അന॑ഗ്നിത്രാ അ॒ഭ്യ॑മന്ത കൃ॒ഷ്ടീഃ । പുന॑ര॒സ്മഭ്യഗ്​മ്॑ സുവി॒തായ॑ ദേവ । ക്ഷാം-വിഁശ്വേ॑ഭിര॒ജരേ॑ഭി-ര്യജത്ര ॥ 10 ॥

അഗ്നേ॒ ത്വ-മ്പാ॑രയാ॒ നവ്യോ॑ അ॒സ്മാന് । സ്വ॒സ്തിഭി॒രതി॑ ദു॒ര്ഗാണി॒ വിശ്വാ᳚ । പൂശ്ച॑ പൃ॒ഥ്വീ ബ॑ഹു॒ലാ ന॑ ഉ॒ർവീ । ഭവാ॑ തോ॒കായ॒ തന॑യായ॒ ശം-യോഃ ഁ॥ പ്ര കാ॑രവോ മന॒നാ വ॒ച്യമാ॑നാഃ । ദേ॒വ॒ദ്രീചീ᳚-ന്നയഥ ദേവ॒യന്തഃ॑ । ദ॒ക്ഷി॒ണാ॒വാഡ്-വാ॒ജിനീ॒ പ്രാച്യേ॑തി । ഹ॒വിര്ഭര॑ന്ത്യ॒ഗ്നയേ॑ ഘൃ॒താചീ᳚ ॥ ഇന്ദ്ര॒-ന്നരോ॑ നേ॒മധി॑താ ഹവന്തേ॒ യത്പാര്യാ॑ യു॒നജ॑തേ॒ ധിയ॒സ്താഃ । ശൂരോ॒ നൃഷാ॑താ॒ ശവ॑സശ്ചകാ॒ന ആ ഗോമ॑തി വ്ര॒ജേ ഭ॑ജാ॒ ത്വന്നഃ॑ ॥ യു॒ജേ രഥ॑-ങ്ഗ॒വേഷ॑ണ॒ഗ്​മ്॒ ഹരി॑ഭ്യാമ് । ഉപ॒ ബ്രഹ്മാ॑ണി ജുജുഷാ॒ണ-മ॑സ്ഥുഃ । വിബാ॑ധിഷ്ടാ॒സ്യ രോദ॑സീ മഹി॒ത്വാ । ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രാണ്യ॑പ്ര॒തീ ജ॑ഘ॒ന്വാന് ॥ ॥ ജ॒ഗൃ॒ഭ്ണാ തേ॒ ദക്ഷി॑ണാമിന്ദ്ര॒ ഹസ്ത᳚മ് ॥ 11 ॥

വ॒സൂ॒യവോ॑ വസുപതേ॒ വസൂ॑നാമ് । വി॒ദ്മാ ഹി ത്വാ॒ ഗോപ॑തിഗ്​മ് ശൂര॒ ഗോനാ᳚മ് । അ॒സ്മഭ്യ॑-ഞ്ചി॒ത്രം-വൃഁഷ॑ണഗ്​മ് ര॒യി-ന്ദാഃ᳚ ॥ തവേ॒ദം-വിഁശ്വ॑മ॒ഭിതഃ॑ പശ॒വ്യ᳚മ് । യ-ത്പശ്യ॑സി॒ ചക്ഷ॑സാ॒ സൂര്യ॑സ്യ । ഗവാ॑മസി॒ ഗോപ॑തി॒രേക॑ ഇന്ദ്ര । ഭ॒ക്ഷീ॒മഹി॑ തേ॒ പ്രയ॑തസ്യ॒ വസ്വഃ॑ ॥ സമി॑ന്ദ്ര ണോ॒ മന॑സാ നേഷി॒ ഗോഭിഃ॑ । സഗ്​മ് സൂ॒രിഭി॑-ര്മഘവ॒ന്-ഥ്സഗ്ഗ്​ സ്വ॒സ്ത്യാ । സ-മ്ബ്രഹ്മ॑ണാ ദേ॒വകൃ॑തം॒-യഁദസ്തി॑ ॥ 12 ॥

സ-ന്ദേ॒വാനാഗ്​മ്॑ സുമ॒ത്യാ യ॒ജ്ഞിയാ॑നാമ് ॥ ആ॒രാച്ഛത്രു॒-മപ॑ബാധസ്വ ദൂ॒രമ് । ഉ॒ഗ്രോ യ-ശ്ശമ്ബഃ॑ പുരുഹൂത॒ തേന॑ । അ॒സ്മേ ധേ॑ഹി॒ യവ॑മ॒ദ്ഗോമ॑ദിന്ദ്ര । കൃ॒ധീ ധിയ॑-ഞ്ജരി॒ത്രേ വാജ॑രത്നാമ് ॥ ആവേ॒ധസ॒-ന്നീല॑പൃഷ്ഠ-മ്ബൃ॒ഹന്ത᳚മ് । ബൃഹ॒സ്പതി॒ഗ്​മ്॒ സദ॑നേ സാദയധ്വമ് । സാ॒ദദ്യോ॑നി॒-ന്ദമ॒ ആദീ॑ദി॒വാഗ്​മ്സ᳚മ് । ഹിര॑ണ്യവര്ണമരു॒ഷഗ്​മ് സ॑പേമ ॥ സ ഹി ശുചിഃ॑ ॥ ബൃഹ॒സ്പതിഃ॑ പ്രഥ॒മ-ഞ്ജായ॑മാനഃ । മ॒ഹോ ജ്യോതി॑ഷഃ പര॒മേ വ്യോ॑മന്ന് । സ॒പ്താസ്യ॑സ്തുവിജാ॒തോ രവേ॑ണ । വി സ॒പ്തര॑ശ്മിരധമ॒ത്തമാഗ്​മ്॑സി ॥ 13 ॥

ബൃഹ॒സ്പതി॒-സ്സമ॑ജയ॒-ദ്വസൂ॑നി । മ॒ഹോ വ്ര॒ജാ-ന്ഗോമ॑തോ ദേ॒വ ഏ॒ഷഃ । അ॒പ-സ്സിഷാ॑സ॒ന്-ഥ്സുവ॒ര പ്ര॑തീത്തഃ । ബൃഹ॒സ്പതി॒ര॒ഃഅന്ത്യ॒മിത്ര॑-മ॒ര്കൈഃ ॥ ബൃഹ॑സ്പതേ॒ പരി॑ ദീയാ॒ രഥേ॑ന രക്ഷോ॒ഹാ ഽമിത്രാഗ്​മ്॑ അപ॒ ബാധ॑മാനഃ । പ്ര॒ഭ॒ഞ്ജന്-ഥ്സേനാഃ᳚ പ്രമൃ॒ണോ യു॒ധാ ജയ॑ന്ന॒സ്മാക॑-മേധ്യവി॒താ രഥാ॑നാമ് ॥ ഏ॒വാ പി॒ത്രേ വി॒ശ്വദേ॑വായ॒ വൃഷ്ണേ॑ യ॒ജ്ഞൈർവി॑ധേമ॒ നമ॑സാ ഹ॒വിര്ഭിഃ॑ । ബൃഹ॑സ്പതേ സുപ്ര॒ജാ വീ॒രവ॑ന്തോ വ॒യഗ്ഗ്​ സ്യാ॑മ॒ പത॑യോ രയീ॒ണാമ് ॥ ॥ ആ നോ॑ ദി॒വോ ബൃ॑ഹ॒തഃ പർവ॑താ॒ദാ സര॑സ്വതീ യജ॒താ ഗ॑ന്തു യ॒ജ്ഞമ് । ഹവ॑-ന്ദേ॒വീ ജു॑ജുഷാ॒ണാ ഘൃ॒താചീ॑ ശ॒ഗ്മാ-ന്നോ॒ വാച॑മുശ॒തീ ശൃ॑ണോതു ॥പാവീ॑രവീ ക॒ന്യാ॑ ചി॒ത്രായു॒-സ്സര॑സ്വതീ വീ॒രപ॑ത്നീ॒ ധിയ॑-ന്ധാത് । ഗ്നാഭി॒രച്ഛി॑ദ്രഗ്​മ് ശര॒ണഗ്​മ് സ॒ജോഷാ॑ ദുരാ॒ധര്​ഷ॑-ങ്ഗൃണ॒തേ ശര്മ॑ യഗ്​മ്സത് ॥ । ഇ॒മാ ജുഹ്വാ॑നാ യു॒ഷ്മദാ നമോ॑ഭിഃ । പ്രതി॒ സ്തോമഗ്​മ്॑ സരസ്വതി ജുഷസ്വ । തവ॒ ശര്മ॑-ന്പ്രി॒യത॑മേ॒ ദധാ॑നാഃ । ഉപ॑സ്ഥേയാമ ശര॒ണ-ന്ന വൃ॒ക്ഷമ് ॥ യസ്തേ॒ സ്തന॑ശ്ശശ॒യ ഇത്യാ॑ഹ । സ്തൌത്യേ॒വൈനാ᳚മ് । ഉസ്ര॑ ഘ॒ര്മഗ്​മ് ശി॒ഗ്​മ്॒ഷോസ്ര॑ ഘ॒ര്മ-മ്പാ॑ഹി ഘ॒ര്മായ॑ ശി॒ഗ്​മ്॒ഷേത്യാ॑ഹ । യഥാ᳚ ബ്രൂ॒യാദ॒മുഷ്മൈ॑ ദേ॒ഹീതി॑ । താ॒ദൃഗേ॒വ തത് । ബൃഹ॒സ്പതി॒സ്ത്വോപ॑ സീദ॒ത്വിത്യാ॑ഹ । । സര॑സ്വത്യ॒ഭി നോ॑ നേഷി॒ വസ്യഃ॑ । മാ പ॑സ്ഫരീഃ॒ പയ॑സാ॒ മാ ന॒ ആ ധ॑ക് । ജു॒ഷസ്വ॑ ന-സ്സ॒ഖ്യാ॑ വേ॒ശ്യാ॑ ച । മാ ത്വത്ക്ഷേത്രാ॒-ണ്യര॑ണാനി ഗന്മ ॥ ॥ ഇ॒യഗ്​മ് ശുഷ്മേ॑ഭിര്ബിസ॒ഖാ ഇ॑വാരുജത് । സാനു॑ ഗിരീ॒ണാ-ന്ത॑വി॒ഷേഭി॑രൂ॒ര്മിഭിഃ॑ । പാ॒രാ॒വ॒ദ॒ഘ്നീമവ॑സേ സുവൃ॒ക്തിഭിഃ॑ । സര॑സ്വതീ॒-മാവി॑വാസേമ ധീ॒തിഭിഃ॑ ॥ 14 ॥
(ദേ॒വ॒യാനൈ᳚--ര് ദേ॒വാഃ - സുപൂ॑തം​യഁജത്ര॒-ഹസ്ത॒-മസ്തി॒-തമാഗ്॑-സ്യൂ॒ര്മിഭി॒-ര്ദ്വേ ച॑) (അ. 2)

അനുവാകം 3 - സൌമ്യാദീനാം സൂക്താനി
സോമോ॑ ധേ॒നുഗ്​മ് സോമോ॒ അർവ॑ന്തമാ॒ശുമ് । സോമോ॑ വീ॒ര-ങ്ക॑ര്മ॒ണ്യ॑-ന്ദദാതു । സാ॒ദ॒ന്യം॑-വിഁദ॒ഥ്യഗ്​മ്॑ സ॒ഭേയ᳚മ് । പി॒തു॒-ശ്ശ്രവ॑ണം॒-യോഁ ദദാ॑ശദസ്മൈ ॥ അഷാ॑ഢം-യുഁ॒ഥ്സു പൃത॑നാസു॒ പപ്രി᳚മ് । സു॒വ॒ര്॒ഷാമ॒ഫ്സ്വാം-വൃഁ॒ജന॑സ്യ ഗോ॒പാമ് । ഭ॒രേ॒ഷു॒ജാഗ്​മ് സു॑ക്ഷി॒തിഗ്​മ് സു॒ശ്രവ॑സമ് । ജയ॑ന്ത॒-ന്ത്വാമനു॑ മദേമ സോമ ॥ ത്വഗ്​മ് സോ॑മ॒ ക്രതു॑ഭിഃ ॥ യാ തേ॒ ധാമാ॑നി ഹ॒വിഷാ॒ യജ॑ന്തി॒ താ തേ॒ വിശ്വാ॑ പരി॒ഭൂര॑സ്തു യ॒ജ്ഞ-ങ്ഗ॑യ॒സ്ഫാനഃ॑ പ്ര॒തര॑ണ-സ്സു॒വീരോ-ഽവീ॑രഹാ॒ പ്രച॑രാ സോമ॒ ദുര്യാ॒ന॥ ത്വമി॒മാ ഓഷ॑ധീ-സ്സോമ॒ വിശ്വാഃ᳚ । ത്വമ॒പോ അ॑ജനയ॒സ്ത്വ-ങ്ഗാഃ । ത്വമാത॑തന്ഥോ॒ർവ॑ന്തരി॑ക്ഷമ് । ത്വ-ഞ്ജ്യോതി॑ഷാ॒ വിതമോ॑ വവര്ഥ ॥ 15 ॥

യാ തേ॒ ധാമാ॑നി ദി॒വി യാ പൃ॑ഥി॒വ്യാമ് । യാ പർവ॑തേ॒ഷ്വോഷ॑ധീഷ്വ॒ഫ്സു । തേഭി॑ര്നോ॒ വിശ്വൈ᳚-സ്സു॒മനാ॒ അഹേ॑ഡന്ന് । രാജന്᳚-ഥ്സോമ॒ പ്രതി॑ ഹ॒വ്യാ ഗൃ॑ഭായ ॥ വിഷ്ണോ॒ര്നുകം॑-വീഁ॒ര്യാ॑ണി॒ പ്ര വോ॑ചം॒-യഃ ഁപാര്ഥി॑വാനി വിമ॒മേ രജാഗ്​മ്॑സി॒ യോ അസ്ക॑ഭായ॒ദുത്ത॑രഗ്​മ് സ॒ധസ്ഥം॑-വിഁചക്രമാ॒ണ സ്ത്രേ॒ധോരു॑ഗാ॒യോ വിഷ്ണോ॑ ര॒രാട॑മസി॒ വിഷ്ണോഃ᳚ പൃ॒ഷ്ഠമ॑സി॒ വിഷ്ണോ॒-ശ്ശ്ന്യപ്ത്രേ᳚ സ്ഥോ॒ വിഷ്ണോ॒-സ്സ്യൂര॑സി॒ വിഷ്ണോ᳚-ര്ധ്രു॒വമ॑സി വൈഷ്ണ॒വമ॑സി॒ വിഷ്ണ॑വേ ത്വാ ॥ തദ॑സ്യ പ്രി॒യമ॒ഭി പാഥോ॑ അശ്യാമ് । നരോ॒ യത്ര॑ ദേവ॒യവോ॒ മദ॑ന്തി । ഉ॒രു॒ക്ര॒മസ്യ॒ സ ഹി ബന്ധു॑രി॒ത്ഥാ । വിഷ്ണോഃ᳚ പ॒ദേ പ॑ര॒മേ മധ്വ॒ ഉഥ്സഃ॑ ॥ । പ്രത-ദ്വിഷ്ണു॑-സ്സ്തവതേ വീ॒ര്യാ॑യ । മൃ॒ഗോ ന ഭീ॒മഃ കു॑ച॒രോ ഗി॑രി॒ഷ്ഠാഃ । യസ്യോ॒രുഷു॑ ത്രി॒ഷു വി॒ക്രമ॑ണേഷു । അധി॑ക്ഷി॒യന്തി॒ ഭുവ॑നാനി॒ വിശ്വാ᳚ ॥ ॥ പ॒രോ മാത്ര॑യാ ത॒നുവാ॑ വൃധാന । ന തേ॑ മഹി॒ത്വ-മന്വ॑ശ്നുവന്തി । ഉ॒ഭേ തേ॑ വിദ്മ॒ രജ॑സീ പൃഥി॒വ്യാ വിഷ്ണോ॑ ദേവ॒ ത്വമ് । പ॒ര॒മസ്യ॑ വിഥ്സേ ॥ 16 ॥

വിച॑ക്രമേ പൃഥി॒വീമേ॒ഷ ഏ॒താമ് । ക്ഷേത്രാ॑യ॒ വിഷ്ണു॒-ര്മനു॑ഷേ ദശ॒സ്യന്ന് । ധ്രു॒വാസോ॑ അസ്യ കീ॒രയോ॒ ജനാ॑സഃ । ഉ॒രു॒ക്ഷി॒തിഗ്​മ് സു॒ജനി॑മാ ചകാര ॥ ത്രിര്ദേ॒വഃ പൃ॑ഥി॒വീമേ॒ഷ ഏ॒താമ് । വിച॑ക്രമേ ശ॒തര്ച॑സ-മ്മഹി॒ത്വാ । പ്ര വിഷ്ണു॑-രസ്തു ത॒വസ॒സ്ത വീ॑യാന് । ത്വേ॒ഷഗ്ഗ്​ ഹ്യ॑സ്യ॒ സ്ഥവി॑രസ്യ॒ നാമ॑ ॥ ॥ ആ തേ॑ മ॒ഹ ഇ॑ന്ദ്രോ॒ത്യു॑ഗ്ര॒ സമ॑ന്യവോ॒ യ-ഥ്സ॒മര॑ന്ത॒ സേനാഃ᳚ । പതാ॑തി ദി॒ദ്യുന്നര്യ॑സ്യ ബാഹു॒വോര്മാ തേ॒ മനോ॑ വിഷ്വ॒ദ്രിയ॒ഗ്വി ചാ॑രീത് ॥ യോ ജാ॒ത ഏ॒വ പ്ര॑ഥ॒മോ മന॑സ്വാ-ന്ദേ॒വോ ദേ॒വാന് ക്രതു॑നാ പ॒ര്യഭൂ॑ഷത് । യസ്യ॒ ശുഷ്മാ॒ദ്രോദ॑സീ॒ അഭ്യ॑സേതാ-ന്നൃ॒മ്ണസ്യ॑ മ॒ഹ്നാ സ ജ॑നാസ॒ ഇന്ദ്രഃ॑ ॥ । അ॒ഭി ഗോ॒ത്രാണി॒ സഹ॑സാ॒ ഗാഹ॑മാനോ-ഽദാ॒യോ വീ॒ര-ശ്ശ॒തമ॑ന്യു॒രിന്ദ്രഃ॑ । ദു॒ശ്ച്യ॒വ॒നഃ പൃ॑തനാ॒ഷാഡ॑ യു॒ധ്യോ᳚-സ്മാക॒ഗ്​മ്॒ സേനാ॑ അവതു॒ പ്ര യു॒ഥ്സു ॥ ॥ ആഭി॒-സ്സ്പൃധോ॑ മിഥ॒തീ- രരി॑ഷണ്യന്ന് । അ॒മിത്ര॑സ്യ വ്യഥയാ മ॒ന്യുമി॑ന്ദ്ര । ആഭി॒ർവിശ്വാ॑ അഭി॒യുജോ॒ വിഷൂ॑ചീഃ । ആര്യാ॑യ॒ വിശോ-ഽവ॑താരീ॒ര്ദാസീഃ᳚ ॥ അ॒യഗ്​മ് ശൃ॑ണ്വേ॒ അധ॒ ജയ॑ന്നു॒ത ഘ്നന്ന് । അ॒യമു॒ത പ്രകൃ॑ണുതേ യു॒ധാ ഗാഃ । യ॒ദാ സ॒ത്യ-ങ്കൃ॑ണു॒തേ മ॒ന്യുമിന്ദ്രഃ॑ ॥ 17 ॥

വിശ്വ॑-ന്ദൃ॒ഢ-മ്ഭ॑യത॒ ഏജ॑ദസ്മാത് ॥ അനു॑ സ്വ॒ധാ-മ॑ക്ഷര॒ന്നാപോ॑ അസ്യ । അവ॑ര്ധത॒ മദ്ധ്യ॒ ആ നാ॒വ്യാ॑നാമ് । സ॒ദ്ധ്രീ॒ചീനേ॑ന॒ മന॑സാ॒ തമി॑ന്ദ്ര॒ ഓജി॑ഷ്ഠേന । ഹന്മ॑നാ-ഽഹന്ന॒ഭിദ്യൂന് ॥ മ॒രുത്വ॑ന്തം-വൃഁഷ॒ഭം-വാഁ ॑വൃധാ॒നമ് । അക॑വാരി-ന്ദി॒വ്യഗ്​മ് ശാ॒സമിന്ദ്ര᳚മ് । വി॒ശ്വാ॒സാഹ॒മവ॑സേ॒ നൂത॑നായ । ഉ॒ഗ്രഗ്​മ് സ॑ഹോ॒ദാമി॒ഹ തഗ്​മ് ഹു॑വേമ ॥ ജനി॑ഷ്ഠാ ഉ॒ഗ്ര-സ്സഹ॑സേ തു॒രായ॑ ॥ 18 ॥

മ॒ന്ദ്ര ഓജി॑ഷ്ഠോ ബഹു॒ലാഭി॑മാനഃ । അവ॑ര്ധ॒ന്നിന്ദ്ര॑-മ്മ॒രുത॑ശ്ചി॒ദത്ര॑ । മാ॒താ യ-ദ്വീ॒ര-ന്ദ॒ധന॒ദ്ധനി॑ഷ്ഠാ ॥ ക്വ॑ സ്യാ വോ॑ മരുത-സ്സ്വ॒ധാ-ഽഽസീ᳚ത് । യ-ന്മാമേകഗ്​മ്॑ സ॒മധ॑ത്താഹി॒ഹത്യേ᳚ । അ॒ഹഗ്ഗ്​ ഹ്യു॑ഗ്രസ്ത॑വി॒ഷ-സ്തുവി॑ഷ്മാന് । വിശ്വ॑സ്യ॒ ശത്രോ॒രന॑മം-വഁധ॒സ്നൈഃ ॥ വൃ॒ത്രസ്യ॑ ത്വാ ശ്വ॒സഥാ॒ദീഷ॑മാണാഃ । വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ അ॑ജഹു॒ര്യേ സഖാ॑യഃ । മ॒രുദ്ഭി॑രിന്ദ്ര സ॒ഖ്യ-ന്തേ॑ അസ്തു ॥ 19 ॥

അഥേ॒മാ വിശ്വാഃ॒ പൃത॑നാ ജയാസി ॥ വധീം᳚-വൃഁ॒ത്ര-മ്മ॑രുത ഇന്ദ്രി॒യേണ॑ । സ്വേന॒ ഭാമേ॑ന തവി॒ഷോ ബ॑ഭൂ॒വാന് । അ॒ഹമേ॒താ മന॑വേ വി॒ശ്വശ്ച॑ന്ദ്രാഃ । സു॒ഗാ അ॒പശ്ച॑കര॒ വജ്ര॑ബാഹുഃ ॥ സ യോ വൃഷാ॒ വൃഷ്ണി॑യേഭി॒-സ്സമോ॑കാഃ । മ॒ഹോ ദി॒വഃ പൃ॑ഥി॒വ്യാശ്ച॑ സ॒മ്രാട് । സ॒തീ॒നസ॑ത്ത്വാ॒ ഹവ്യോ॒ ഭരേ॑ഷു । മ॒രുത്വാ᳚ന്നോ ഭവ॒ത്വിന്ദ്ര॑ ഊ॒തീ ॥ ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമ॑തര-ദ്വൃത്ര॒തൂര്യേ᳚ ॥ 20 ॥

അ॒നാ॒ധൃ॒ഷ്യോ മ॒ഘവാ॒ ശൂര॒ ഇന്ദ്രഃ॑ । അന്വേ॑നം॒-വിഁശോ॑ അമദന്ത പൂ॒ർവീഃ । അ॒യഗ്​മ് രാജാ॒ ജഗ॑തശ്ചര്​ഷണീ॒നാമ് ॥ സ ഏ॒വ വീ॒ര-സ്സ ഉ॑ വീ॒ര്യാ॑വാന് । സ ഏ॑കരാ॒ജോ ജഗ॑തഃ പര॒സ്പാഃ । യ॒ദാ വൃ॒ത്രമത॑ര॒ച്ഛൂര॒ ഇന്ദ്രഃ॑ । അഥാ॑ ഭവദ്ദമി॒താ-ഽഭിക്ര॑തൂനാമ് ॥ ഇന്ദ്രോ॑ യ॒ജ്ഞം-വഁ॒ര്ധയ॑ന് വി॒ശ്വവേ॑ദാഃ । പു॒രോ॒ഡാശ॑സ്യ ജുഷതാഗ്​മ് ഹ॒വിര്നഃ॑ । വൃ॒ത്ര-ന്തീ॒ര്ത്വാ ദാ॑ന॒വം-വഁജ്ര॑ബാഹുഃ ॥ 21 ॥

ദിശോ॑-ഽദൃഗ്​മ് ഹദ്ദൃഗ്​മ്ഹി॒താ ദൃഗ്​മ്ഹ॑ണേന ॥ ഇ॒മം-യഁ॒ജ്ഞം-വഁ॒ര്ധയ॑ന് വി॒ശ്വവേ॑ദാഃ । പു॒രോ॒ഡാശ॒-മ്പ്രതി॑ഗൃഭ്ണാ॒ത്വിന്ദ്രഃ॑ । യ॒ദാ വൃ॒ത്രമത॑ര॒ച്ഛൂര॒ ഇന്ദ്രഃ॑ । അഥൈ॑കരാ॒ജോ അ॑ഭവ॒ജ്ജനാ॑നാമ് ॥ ഇന്ദ്രോ॑ ദേ॒വാഞ്ഛ॑മ്ബര॒ഹത്യ॑ ആവത് । ഇന്ദ്രോ॑ ദേ॒വാനാ॑- മഭവ-ത്പുരോ॒ഗാഃ । ഇന്ദ്രോ॑ യ॒ജ്ഞേ ഹ॒വിഷാ॑ വാവൃധാ॒നഃ । വൃ॒ത്ര॒തൂര്ണോ॒ അഭ॑യ॒ഗ്​മ്॒ ശര്മ॑ യഗ്​മ്സത് ॥ യ-സ്സ॒പ്ത സിന്ധൂ॒ഗ്​മ്॒ രദ॑ധാത്-പൃഥി॒വ്യാമ് । യ-സ്സ॒പ്ത ലോ॒കാനകൃ॑ണോ॒-ദ്ദിശ॑ശ്ച । ഇന്ദ്രോ॑ ഹ॒വിഷ്മാ॒ന്-ഥ്സഗ॑ണോ മ॒രുദ്ഭിഃ॑ । വൃ॒ത്ര॒തൂര്ണോ॑ യ॒ജ്ഞമി॒ഹോപ॑യാസത് ॥ 22 ॥
(വ॒വ॒ര്ഥ॒ - വി॒ഥ്സ॒ - ഇന്ദ്ര॑ - സ്തു॒രാ - യാ᳚സ്തു॒ - വൃത്ര॒തൂര്യേ॒ - വജ്ര॑ബാഹുഃ - പൃഥി॒വ്യാ-ന്ത്രീണി॑ ച) (അ. 3)

അനുവാകം 4 - അഭിമാതിഹൈന്ദ്രാദിപശൂനാം സൂക്താനി
ഇന്ദ്ര॒-സ്തര॑സ്വാ-നഭിമാതി॒ഹോഗ്രഃ । ഹിര॑ണ്യവാശീ-രിഷി॒ര-സ്സു॑വ॒ര॒.ഷാഃ । തസ്യ॑ വ॒യഗ്​മ് സു॑മ॒തൌ യ॒ജ്ഞിയ॑സ്യ । അപി॑ ഭ॒ദ്രേ സൌ॑മന॒സേ സ്യാ॑മ ॥ ഹിര॑ണ്യവര്ണോ॒ അഭ॑യ-ങ്കൃണോതു । അ॒ഭി॒മാ॒തി॒ഹേന്ദ്രഃ॒ പൃത॑നാസു ജി॒ഷ്ണുഃ । സ ന॒-ശ്ശര്മ॑ ത്രി॒വരൂ॑ഥം॒-വിഁയഗ്​മ്॑സത് । യൂ॒യ-മ്പാ॑ത സ്വ॒സ്തിഭി॒-സ്സദാ॑ നഃ ॥ ഇന്ദ്രഗ്ഗ്॑ സ്തുഹി വ॒ജ്രിണ॒ഗ്ഗ്॒ സ്തോമ॑പൃഷ്ഠമ് । പു॒രോ॒ഡാശ॑സ്യ ജുഷതാഗ്​മ് ഹ॒വിര്നഃ॑ ॥ 23 ॥

ഹ॒ത്വാ-ഽഭിമാ॑തീഃ॒ പൃത॑നാ॒-സ്സഹ॑സ്വാന് । അഥാഭയ॑-ങ്കൃണുഹി വി॒ശ്വതോ॑ നഃ ॥ സ്തു॒ഹി ശൂരം॑-വഁ॒ജ്രിണ॒-മപ്ര॑തീതമ് (മപ്ര॑തീത്തമ്) । അ॒ഭി॒മാ॒തി॒ഹന॑-മ്പുരുഹൂ॒തമിന്ദ്ര᳚മ് । യ ഏക॒ ഇച്ഛ॒തപ॑തി॒ര്ജനേ॑ഷു । തസ്മാ॒ ഇന്ദ്രാ॑യ ഹ॒വിരാജു॑ഹോത ॥ ഇന്ദ്രോ॑ ദേ॒വാനാ॑മധി॒പാഃ പു॒രോഹി॑തഃ । ദി॒ശാ-മ്പതി॑രഭവ-ദ്വാ॒ജിനീ॑വാന് । അ॒ഭി॒മാ॒തി॒ഹാ ത॑വി॒ഷസ്തുവി॑ഷ്മാന് । അ॒സ്മഭ്യ॑-ഞ്ചി॒ത്രം-വൃഁഷ॑ണഗ്​മ് ര॒യി-ന്ദാ᳚ത് ॥ 24 ॥

യ ഇ॒മേ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ മ॑ഹി॒ത്വാ । ബലേ॒നാദൃഗ്​മ്॑ഹദഭിമാതി॒ഹേന്ദ്രഃ॑ । സ നോ॑ ഹ॒വിഃ പ്രതി॑ഗൃഭ്ണാതു രാ॒തയേ᳚ । ദേ॒വാനാ᳚-ന്ദേ॒വോ നി॑ധി॒പാ നോ॑ അവ്യാത് ॥ അന॑വസ്തേ॒ രഥ॒മശ്വാ॑യ തക്ഷ॒ന്-ത്വഷ്ടാ॒ വജ്ര॑-മ്പുരുഹൂത ദ്യു॒മന്ത᳚മ് । ബ്ര॒ഹ്മാണ॒ ഇന്ദ്ര॑-മ്മ॒ഹയ॑ന്തോ അ॒ര്കൈരവ॑ര്ധയ॒ന്നഹ॑യേ॒ ഹന്ത॒ വാ ഉ॑ ॥ വൃഷ്ണേ॒ യ-ത്തേ॒ വൃഷ॑ണോ അ॒ര്കമര്ചാ॒നിന്ദ്ര॒ ഗ്രാവാ॑ണോ॒ അദി॑തി-സ്സ॒ജോഷാഃ᳚ । അ॒ന॒ശ്വാസോ॒ യേ പ॒വയോ॑-ഽര॒ഥാ ഇന്ദ്രേ॑ഷിതാ അ॒ഭ്യവ॑ര്തന്ത॒ ദസ്യൂന്॑ ॥ । ഇന്ദ്ര॑സ്യ॒ നു വീ॒ര്യാ॑ണി॒ പ്രവോ॑ചമ് । യാനി॑ ച॒കാര॑ പ്രഥ॒മാനി॑ വ॒ജ്രീ ॥ അഹ॒-ന്നഹി॒മന്വ॒പസ്ത॑തര്ദ । പ്ര വ॒ക്ഷണാ॑ അഭിന॒-ത്പർവ॑താനാമ് ॥ ॥ ഇന്ദ്രോ॑ യാ॒തോ-ഽവ॑സിതസ്യ॒ രാജാ᳚ । ശമ॑സ്യ ച ശൃ॒ങ്ഗിണോ॒ വജ്ര॑ബാഹുഃ । സേദു॒ രാജാ᳚ ക്ഷേതി ചര്​ഷണീ॒നാമ് । അ॒രാന്ന നേ॒മിഃ പരി॒താ ബ॑ഭൂവ ॥ 25 ॥

അ॒ഭി സി॒ദ്ധ്മോ അ॑ജിഗാദസ്യ॒ ശത്രൂന്॑ । വി തി॒ഗ്മേന॑ വൃഷ॒ഭേണാ॒ പുരോ॑-ഽഭേത് । സം-വഁജ്രേ॑ണാസൃജ-ദ്വൃ॒ത്രമിന്ദ്രഃ॑ । പ്ര സ്വാ-മ്മ॒തിമ॑തിര॒ച്ഛാശ॑ദാനഃ ॥ വിഷ്ണു॑-ന്ദേ॒വം-വഁരു॑ണമൂ॒തയേ॒ ഭഗ᳚മ് । മേദ॑സാ ദേ॒വാ വ॒പയാ॑ യജദ്ധ്വമ് । താ നോ॑ യ॒ജ്ഞമാഗ॑തം-വിഁ॒ശ്വധേ॑നാ । പ്ര॒ജാവ॑ദ॒സ്മേ ദ്രവി॑ണേ॒ഹ ധ॑ത്തമ് ॥ മേദ॑സാ ദേ॒വാ വ॒പയാ॑ യജദ്ധ്വമ് । വിഷ്ണു॑-ഞ്ച ദേ॒വം-വഁരു॑ണ-ഞ്ച രാ॒തിമ് ॥ 26 ॥

താ നോ॒ അമീ॑വാ അപ॒ബാധ॑മാനൌ । ഇ॒മം-യഁ॒ജ്ഞ-ഞ്ജു॒ഷമാ॑ണാ॒വുപേത᳚മ് ॥ വിഷ്ണൂ॑വരുണാ യു॒വമ॑ദ്ധ്വ॒രായ॑ നഃ । വി॒ശേ ജനാ॑യ॒ മഹി॒ ശര്മ॑ യച്ഛതമ് । ദീ॒ര്ഘപ്ര॑യജ്യൂ ഹ॒വിഷാ॑ വൃധാ॒നാ । ജ്യോതി॒ഷാ-ഽരാ॑തീര്ദഹത॒-ന്തമാഗ്​മ്॑സി ॥ യയോ॒രോജ॑സാ സ്കഭി॒താ രജാഗ്​മ്॑സി । വീ॒ര്യേ॑ഭി-ർവീ॒രത॑മാ॒ ശവി॑ഷ്ഠാ । യാ പത്യേ॑തേ॒ അപ്ര॑തീത്താ॒ സഹോ॑ഭിഃ । വിഷ്ണൂ॑ അഗ॒ന്വരു॑ണാ പൂ॒ർവഹൂ॑തൌ ॥ 27 ॥

വിഷ്ണൂ॑വരുണാ വഭിശസ്തി॒പാ വാ᳚മ് । ദേ॒വാ യ॑ജന്ത ഹ॒വിഷാ॑ ഘൃ॒തേന॑ । അപാമീ॑വാഗ്​മ് സേധതഗ്​മ് ര॒ക്ഷസ॑ശ്ച । അഥാ॑ ധത്തം॒-യഁജ॑മാനായ॒ ശം-യോഃ ഁ॥ അ॒ഗ്​മ്॒ഹോ॒മുചാ॑ വൃഷ॒ഭാ സു॒പ്രതൂ᳚ര്തീ । ദേ॒വാനാ᳚-ന്ദേ॒വത॑മാ॒ ശചി॑ഷ്ഠാ । വിഷ്ണൂ॑വരുണാ॒ പ്രതി॑ഹര്യത-ന്നഃ । ഇ॒ദ-ന്നരാ॒ പ്രയ॑തമൂ॒തയേ॑ ഹ॒വിഃ ॥ മ॒ഹീ നു ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ഇ॒ഹ ജ്യേഷ്ഠേ᳚ । രു॒ചാ ഭ॑വതാഗ്​മ് ശു॒ചയ॑ദ്ഭി-ര॒ര്കൈഃ ॥ 28 ॥

യഥ്സീം॒-വഁരി॑ഷ്ഠേ ബൃഹ॒തീ വി॑മി॒ന്വന്ന് । നൃ॒വദ്ഭ്യോ॒-ഽക്ഷാ പ॑പ്രഥാ॒നേഭി॒രേവൈഃ᳚ ॥ പ്ര പൂ᳚ർവ॒ജേ പി॒തരാ॒ നവ്യ॑സീഭിഃ । ഗീ॒ര്ഭിഃ കൃ॑ണുദ്ധ്വ॒ഗ്​മ്॒ സദ॑നേ ഋ॒തസ്യ॑ । ആ നോ᳚ ദ്യാവാപൃഥിവീ॒ ദൈവ്യേ॑ന । ജനേ॑ന യാത॒-മ്മഹി॑ വാം॒-വഁരൂ॑ഥമ് ॥ സ ഇഥ്സ്വപാ॒ ഭുവ॑നേഷ്വാസ । യ ഇ॒മേ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ജ॒ജാന॑ । ഉ॒ർവീ ഗ॑ഭീ॒രേ രജ॑സീ സു॒മേകേ᳚ । അ॒വ॒ഗ്​മ്॒ശേ ധീര॒-ശ്ശച്യാ॒ സമൈ॑രത് ॥ 29 ॥

ഭൂരി॒-ന്ദ്വേ അച॑രന്തീ॒ ചര॑ന്തമ് । പ॒ദ്വന്ത॒-ങ്ഗര്ഭ॑മ॒പദീ॑ ദധാതേ । നിത്യ॒-ന്ന സൂ॒നു-മ്പി॒ത്രോരു॒പസ്ഥേ᳚ । ത-മ്പി॑പൃതഗ്​മ് രോദസീ സത്യ॒വാച᳚മ് ॥ ഇ॒ദ-ന്ദ്യാ॑വാപൃഥിവീ സ॒ത്യമ॑സ്തു । പിത॒-ര്മാത॒-ര്യദി॒ഹോപ॑ബ്രു॒വേ വാ᳚മ് । ഭൂ॒ത-ന്ദേ॒വാനാ॑മവ॒മേ അവോ॑ഭിഃ । വിദ്യാമേ॒ഷം-വൃഁ॒ജന॑-ഞ്ജീ॒രദാ॑നുമ് ॥ ഉ॒ർവീ പൃ॒ഥ്വീ ബ॑ഹു॒ലേ ദൂ॒രേ അ॑ന്തേ । ഉപ॑ബ്രുവേ॒ നമ॑സാ യ॒ജ്ഞേ അ॒സ്മിന്ന് । ദധാ॑തേ॒ യേ സു॒ഭഗേ॑ സു॒പ്രതൂ᳚ര്തീ । ദ്യാവാ॒ രക്ഷ॑ത-മ്പൃഥി॒വീ നോ॒ അഭ്വാ᳚ത് ॥ യാ ജാ॒താ ഓഷ॑ധയോ ദേ॒വേഭ്യ॑സ്ത്രിയു॒ഗ-മ്പു॒രാ । മന്ദാ॑മി ബ॒ഭ്രൂണാ॑മ॒ഹഗ്​മ് ശ॒ത-ന്ധാമാ॑നി സ॒പ്ത ച॑ ॥, അതി॒ വിശ്വാഃ᳚ പരി॒ഷ്ഠാ-സ്സ്തേ॒ന ഇ॑വ വ്ര॒ജമ॑ക്രമുഃ । ഓഷ॑ധയഃ॒ പ്രാചു॑ച്യവു॒ ര്യ-ത്കി-ഞ്ച॑ ത॒നുവാ॒ഗ്​മ്॒ രപഃ॑ ॥ । യാ ഓഷ॑ധയ॒-സ്സോമ॑രാജ്ഞീഃ॒ പ്രവി॑ഷ്ടാഃ പൃഥി॒വീമനു॑ । താസാ॒-ന്ത്വമ॑സ്യുത്ത॒മാ പ്രണോ॑ ജീ॒വാത॑-വേസുവ ॥ അ॒ശ്വാ॒വ॒തീഗ്​മ് സോ॑മവ॒തീ മൂ॒ര്ജയ॑ന്തീ॒ മുദോ॑ജസമ് । ആ വി॑ഥ്സി॒ സർവാ॒ ഓഷ॑ധീര॒സ്മാ അ॑രി॒ഷ്ടതാ॑തയേ ॥ । ഓഷ॑ധീ॒രിതി॑ മാതര॒-സ്തദ്വോ॑ ദേവീ॒-രുപ॑ ബ്രുവേ । രപാഗ്​മ്॑സി വിഘ്ന॒തീരി॑ത॒ രപ॑ശ്ചാ॒തയ॑മാനാഃ ॥ അ॒ന്യാ വോ॑ അ॒ന്യാമ॑വ-ത്വ॒ന്യാ-ഽന്യസ്യാ॒ ഉപാ॑വത । താ-സ്സർവാ॒ ഓഷ॑ധയ-സ്സം​വിഁദാ॒നാ ഇ॒ദ-മ്മേ॒ പ്രാവ॑താ॒ വചഃ॑ ॥ ॥ 30 ॥
(ഹ॒വിര്നോ॑ - ദാ-ദ്- ബഭൂവ - രാ॒തിം - പൂ॒ർവഹൂ॑താ - വ॒ര്കൈ - രൈ॑ര - ദ॒സ്മി-ന്പഞ്ച ച) (അ. 4)

അനുവാകം 5 - ഐന്ദ്രാഗ്നപശ്വാദീനാം സൂക്താനി
ശുചി॒-ന്നു സ്തോമ॒-ന്നവ॑ജാത-മ॒ദ്യേന്ദ്രാ᳚ഗ്നീ വൃത്രഹണാ ജു॒ഷേഥാ᳚മ് । ഉ॒ഭാ ഹി വാഗ്​മ്॑ സു॒ഹവാ॒ ജോഹ॑വീമി॒ താ വാജഗ്​മ്॑ സ॒ദ്യ ഉ॑ശ॒തേ ധേഷ്ഠാ᳚ ॥, ശ്നഥ॑-ദ്വൃ॒ത്രമു॒ത സ॑നോതി॒ വാജ॒മിന്ദ്രാ॒ യോ അ॒ഗ്നീ സഹു॑രീ സപ॒ര്യാത് । ഇ॒ര॒ജ്യന്താ॑ വസ॒വ്യ॑സ്യ॒ ഭൂരേ॒-സ്സഹ॑സ്തമാ॒ സഹ॑സാ വാജ॒യന്താ᳚ ॥ । ഉ॒ഭാ വാ॑മിന്ദ്രാഗ്നീ ആഹു॒വധ്യാ॑ ഉ॒ഭാ രാധ॑സ-സ്സ॒ഹ മാ॑ദ॒യധ്യൈ᳚ । ഉ॒ഭാ ദാ॒താരാ॑വി॒ഷാഗ്​മ് ര॑യീ॒ണാമു॒ഭാ വാജ॑സ്യ സാ॒തയേ॑ ഹുവേ വാമ് ॥,പ്ര ച॑ര്​ഷ॒ണിഭ്യഃ॑ പൃതനാ॒ ഹവേ॑ഷു॒ പ്ര പൃ॑ഥി॒വ്യാ രി॑രിചാഥേ ദി॒വശ്ച॑ । പ്ര സിന്ധു॑ഭ്യഃ॒ പ്രഗി॒രിഭ്യോ॑ മഹി॒ത്വാ പ്രേന്ദ്രാ᳚ഗ്നീ॒ വിശ്വാ॒ ഭുവ॒നാ-ഽത്യ॒ന്യാ ॥ । ആ വൃ॑ത്രഹണാ വൃത്ര॒ഹഭി॒-ശ്ശുഷ്മൈഃ᳚ । ഇന്ദ്ര॑ യാ॒ത-ന്നമോ॑ഭിരഗ്നേ അ॒ർവാക് । യു॒വഗ്​മ് രാധോ॑ഭി॒രക॑വേഭിരിന്ദ്ര । അഗ്നേ॑ അ॒സ്മേ ഭ॑വതമുത്ത॒മേഭിഃ॑ ॥ ഗീ॒ര്ഭി-ർവിപ്രഃ॒ പ്രമ॑തിമി॒ച്ഛമാ॑നഃ । ഈ॒॑ ര॒യിം-യഁ॒ശസ॑-മ്പൂർവ॒ഭാജ᳚മ് । ഇന്ദ്രാ᳚ഗ്നീ വൃത്രഹണാ സുവജ്രാ । പ്രണോ॒ നവ്യേ॑ഭിസ്തിരത-ന്ദേ॒ഷ്ണൈഃ ॥ ॥ ബ്രഹ്മ॑ണസ്പതേ॒ ത്വമ॒സ്യ യ॒ന്താ । സൂ॒ക്തസ്യ॑ ബോധി॒ തന॑യ-ഞ്ച ജിന്വ । വിശ്വ॒-ന്ത-ദ്ഭ॒ദ്രം-യഁദ॒വന്തി॑ ദേ॒വാഃ । ബൃ॒ഹദ്വ॑ദേമ വി॒ദഥേ॑ സു॒വീരാഃ᳚ ॥ സ ഈഗ്​മ്॑ സ॒ത്യേഭി॒-സ്സഖി॑ഭി-ശ്ശു॒ചദ്ഭിഃ॑ । ഗോധാ॑യസം॒​വിഁ ധ॑ന॒സൈര॑തര്ദത് । ബ്രഹ്മ॑ണ॒സ്പതി॒-ർവൃഷ॑ഭിർവ॒രാഹൈഃ᳚ ॥ 31 ॥

ഘ॒ര്മസ്വേ॑ദേഭി॒-ര്ദ്രവി॑ണം॒-വ്യാഁ ॑നട് ॥ ബ്രഹ്മ॑ണ॒സ്പതേ॑-രഭവദ്യഥാ വ॒ശമ് । സ॒ത്യോ മ॒ന്യുര്മഹി॒ കര്മാ॑ കരിഷ്യ॒തഃ । യോ ഗാ ഉ॒ദാജ॒ഥ്സ ദി॒വേ വി ചാ॑ഭജത് । മ॒ഹീവ॑ രീ॒തി-ശ്ശവ॑സാ സര॒-ത്പൃഥ॑ക് ॥ ഇന്ധാ॑നോ അ॒ഗ്നിം-വഁ ॑നവദ്വനുഷ്യ॒തഃ । കൃ॒തബ്ര॑ഹ്മാ ശൂശുവ-ദ്രാ॒തഹ॑വ്യ॒ ഇത് । ജാ॒തേന॑ ജാ॒തമതി॒ സൃ-ത്പ്രസൃഗ്​മ്॑സതേ । യം-യഁം॒-യുഁജ॑-ങ്കൃണു॒തേ ബ്രഹ്മ॑ണ॒സ്പതിഃ॑ ॥ ബ്രഹ്മ॑ണസ്പതേ സു॒യമ॑സ്യ വി॒ശ്വഹാ᳚ ॥ 32 ॥

രാ॒യ-സ്സ്യാ॑മ ര॒ഥ്യോ॑ വിവ॑സ്വതഃ । വീ॒രേഷു॑ വീ॒രാഗ്​മ് ഉപ॑പൃങ്ഗ്ധി ന॒സ്ത്വമ് । യദീശാ॑നോ॒ ബ്രഹ്മ॑ണാ॒ വേഷി॑ മേ॒ ഹവ᳚മ് ॥ സ ഇജ്ജനേ॑ന॒ സ വി॒ശാ സ ജന്മ॑നാ । സ പു॒ത്രൈർവാജ॑-മ്ഭരതേ॒ ധനാ॒ നൃഭിഃ॑ । ദേ॒വാനാം॒-യഃ ഁപി॒തര॑മാ॒വിവാ॑സതി । ശ്ര॒ദ്ധാമ॑നാ ഹ॒വിഷാ॒ ബ്രഹ്മ॑ണ॒സ്പതി᳚മ് ॥ യാസ്തേ॑ പൂഷ॒ന്നാവോ॑ അ॒ന്ത-സ്സ॑മു॒ദ്രേ । ഹി॒ര॒ണ്യയീ॑ര॒ന്തരി॑ക്ഷേ॒ ചര॑ന്തി । യാഭി॑ര്യാസി ദൂ॒ത്യാഗ്​മ് സൂര്യ॑സ്യ । കാമേ॑ന കൃ॒ത-ശ്ശ്രവ॑ ഇ॒ച്ഛമാ॑നഃ ॥ । ശു॒ക്ര-ന്തേ॑ അ॒ന്യദ്യ॑ജ॒ത-ന്തേ॑ അ॒ന്യദ്വിഷു॑രൂപേ॒ അഹ॑നീ॒ ദ്യൌരി॑വാസി । വിശ്വാ॒ ഹി മാ॒യാ അവ॑സി സ്വധാവോ ഭ॒ദ്രാ തേ॑ പൂഷന്നി॒ഹ രാ॒തിര॑സ്തു ॥, പൂ॒ഷേമാ ആശാ॒ അനു॑വേദ॒ സർവാ᳚-സ്സോ അ॒സ്മാഗ്​മ് അഭ॑യതമേന നേഷത് । സ്വ॒സ്തി॒ദാ അഘൃ॑ണി॒-സ്സർവ॑വീരഃ । അപ്ര॑യുച്ഛ-ന്പു॒ര ഏ॑തു॒ പ്രജാ॒നന്ന് ॥ ॥ പ്രപ॑ഥേ പ॒ഥാമ॑ജനിഷ്ട പൂ॒ഷാ ॥ 33 ॥

പ്രപ॑ഥേ ദി॒വഃ പ്രപ॑ഥേ പൃഥി॒വ്യാഃ । ഉ॒ഭേ അ॒ഭി പ്രി॒യത॑മേ സ॒ധസ്ഥേ᳚ । ആ ച॒ പരാ॑ ച ചരതി പ്രജാ॒നന്ന് ॥ പൂ॒ഷാ സു॒ബന്ധു॑ര്ദി॒വ ആ പൃ॑ഥി॒വ്യാഃ । ഇ॒ഡസ്പതി॑-ര്മ॒ഘവാ॑ ദ॒സ്മവ॑ര്ചാഃ । ത-ന്ദേ॒വാസോ॒ അദ॑ദു-സ്സൂ॒ര്യായൈ᳚ । കാമേ॑ന കൃ॒ത-ന്ത॒വസ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വഞ്ച᳚മ് ॥ അ॒ജാശ്വഃ॑ പശു॒പാ വാജ॑വസ്ത്യഃ । ധി॒യ॒ജി॒ന്ന്വോ വിശ്വേ॒ ഭുവ॑നേ॒ അര്പി॑തഃ । അഷ്ട്രാ᳚-മ്പൂ॒ഷാ ശി॑ഥി॒രാമു॒ദ്വരീ॑വൃജത് ॥ 34 ॥

സ॒ചങ്ക്ഷാ॑ണോ॒ ഭുവ॑നാ ദേ॒വ ഈ॑യതേ ॥ ശുചീ॑ വോ ഹ॒വ്യാ മ॑രുത॒-ശ്ശുചീ॑നാമ് । ശുചിഗ്​മ്॑ ഹിനോമ്യദ്ധ്വ॒രഗ്​മ് ശുചി॑ഭ്യഃ । ഋ॒തേന॑ സ॒ത്യമൃത॒സാപ॑ ആയന്ന് । ശുചി॑ജന്മാന॒-ശ്ശുച॑യഃ പാവ॒കാഃ ॥ പ്ര ചി॒ത്രമ॒ര്ക-ങ്ഗൃ॑ണ॒തേ തു॒രായ॑ । മാരു॑തായ॒ സ്വത॑വസേ ഭരദ്ധ്വമ് । യേ സഹാഗ്​മ്॑സി॒ സഹ॑സാ॒ സഹ॑ന്തേ । രേജ॑തേ അഗ്നേ പൃഥി॒വീ മ॒ഖേഭ്യഃ॑ ॥ അഗ്​മ്സേ॒ഷ്വാ മ॑രുതഃ ഖാ॒ദയോ॑ വഃ ॥ 35 ॥

വക്ഷ॑സ്സു രു॒ക്മാ ഉപ॑ശിശ്രിയാ॒ണാഃ । വി വി॒ദ്യുതോ॒ ന വൃ॒ഷ്ടിഭീ॑ രുചാ॒നാഃ । അനു॑ സ്വ॒ധാമായു॑ധൈ॒-ര്യച്ഛ॑മാനാഃ ॥ യാ വ॒-ശ്ശര്മ॑ ശശമാ॒നായ॒ സന്തി॑ । ത്രി॒ധാതൂ॑നി ദാ॒ശുഷേ॑ യച്ഛ॒താധി॑ । അ॒സ്മഭ്യ॒-ന്താനി॑ മരുതോ॒ വിയ॑ന്ത । ര॒യി-ന്നോ॑ ധത്ത വൃഷണ-സ്സു॒വീര᳚മ് ॥ ഇ॒മേ തു॒ര-മ്മ॒രുതോ॑ രാമയന്തി । ഇ॒മേ സ॒ഹ-സ്സഹ॑സ॒ ആന॑മന്തി । ഇ॒മേ ശഗ്​മ്സം॑-വഁനുഷ്യ॒തോ നിപാ᳚ന്തി ॥ 36 ॥

ഗു॒രുദ്വേഷോ॒ അര॑രുഷേ ദധന്തി ॥ അ॒രാ ഇ॒വേദച॑രമാ॒ അഹേ॑വ । പ്ര പ്ര॑ജായന്തേ॒ അക॑വാ॒ മഹോ॑ഭിഃ । പൃശ്നേഃ᳚ പു॒ത്രാ ഉ॑പ॒മാസോ॒ രഭി॑ഷ്ഠാഃ । സ്വയാ॑ മ॒ത്യാ മ॒രുത॒-സ്സമ്മി॑മിക്ഷുഃ ॥ അനു॑ തേ ദായി മ॒ഹ ഇ॑ന്ദ്രി॒യായ॑ । സ॒ത്രാ തേ॒ വിശ്വ॒മനു॑ വൃത്ര॒ഹത്യേ᳚ । അനു॑ ക്ഷ॒ത്രമനു॒ സഹോ॑ യജത്ര । ഇന്ദ്ര॑ ദേ॒വേഭി॒രനു॑ തേ നൃ॒ഷഹ്യേ᳚ ॥ യ ഇന്ദ്ര॒ ശുഷ്മോ॑ മഘവന്തേ॒ അസ്തി॑ ॥ 37 ॥

ശിക്ഷാ॒ സഖി॑ഭ്യഃ പുരുഹൂത॒ നൃഭ്യഃ॑ । ത്വഗ്​മ് ഹി ദൃ॒ഢാ മ॑ഘവ॒ന് വിചേ॑താഃ । അപാ॑വൃധി॒ പരി॑വൃതി॒-ന്ന രാധഃ॑ ॥ ഇന്ദ്രോ॒ രാജാ॒ ജഗ॑തശ്ചര്​ഷണീ॒നാമ് । അധി॒ക്ഷമി॒ വിഷു॑രൂപം॒-യഁദസ്തി॑ । തതോ॑ ദദാതു ദാ॒ശുഷേ॒ വസൂ॑നി । ചോദ॒ദ്രാധ॒ ഉപ॑സ്തുതശ്ചിദ॒ർവാക് ॥ തമു॑ ഷ്ടുഹി॒ യോ അ॒ഭിഭൂ᳚ത്യോജാഃ । വ॒ന്വന്നവാ॑തഃ പുരുഹൂ॒ത ഇന്ദ്രഃ॑ । അഷാ॑ഢമു॒ഗ്രഗ്​മ് സഹ॑മാനമാ॒ഭിഃ ॥ 38 ॥

ഗീ॒ര്ഭിർവ॑ര്ധ വൃഷ॒ഭ-ഞ്ച॑ര്​ഷണീ॒നാമ് ॥ സ്ഥൂ॒രസ്യ॑ രാ॒യോ ബൃ॑ഹ॒തോ യ ഈശേ᳚ । തമു॑ ഷ്ടവാമ വി॒ദഥേ॒ഷ്വിന്ദ്ര᳚മ് । യോ വാ॒യുനാ॒ ജയ॑തി॒ ഗോമ॑തീഷു । പ്ര ധൃ॑ഷ്ണു॒യാ ന॑യതി॒ വസ്യോ॒ അച്ഛ॑ ॥ ആ തേ॒ ശുഷ്മോ॑ വൃഷ॒ഭ ഏതു॑ പ॒ശ്ചാത് । ഓത്ത॒രാദ॑ധ॒രാഗാ പു॒രസ്താ᳚ത് । ആ വി॒ശ്വതോ॑ അ॒ഭി സമേ᳚ത്വ॒ർവാമ് । ഇന്ദ്ര॑ ദ്യു॒മ്നഗ്​മ് സുവ॑ർവദ്ധേഹ്യ॒സ്മേ ॥ 39 ॥
(വ॒രാഹൈ᳚--ര് വി॒ശ്വഹാ॑ - ഽജനിഷ്ട പൂ॒ഷോ - ദ്വരീ॑വൃജത് - ഖാ॒ദയോ॑ വഃ - പാ॒ന് - ത്യസ്ത - യാ॒ഭി--ര് + നവ॑ ച) (അ. 5)

അനുവാകം 6 - സാവിത്രാദിപശൂനാം സൂക്താനി
ആ ദേ॒വോ യാ॑തു സവി॒താ സു॒രത്നഃ॑ । അ॒ന്ത॒രി॒ക്ഷ॒പ്രാ വഹ॑മാനോ॒ അശ്വൈഃ᳚ । ഹസ്തേ॒ ദധാ॑നോ॒ നര്യാ॑ പു॒രൂണി॑ । നി॒വേ॒ശയ॑ന് ച പ്രസു॒വന് ച॒ ഭൂമ॑ ॥ അ॒ഭീവൃ॑ത॒-ങ്കൃശ॑നൈ-ർവി॒ശ്വരൂ॑പമ് ।
ഹിര॑ണ്യശമ്യം-യഁജ॒തോ ബൃ॒ഹന്ത᳚മ് । ആസ്ഥാ॒-ദ്രഥഗ്​മ്॑ സവി॒താ ചി॒ത്രഭാ॑നുഃ । കൃ॒ഷ്ണാ രജാഗ്​മ്॑സി॒ തവി॑ഷീ॒-ന്ദധാ॑നഃ ॥ സഘാ॑ നോ ദേ॒വ-സ്സ॑വി॒താ സ॒വായ॑ । ആസാ॑വിഷ॒-ദ്വസു॑പതി॒-ർവസൂ॑നി ॥ 40 ॥

വി॒ശ്രയ॑മാണോ॒ അമ॑തിമുരൂ॒ചീമ് । മ॒ര്ത॒ഭോജ॑ന॒മധ॑ രാസതേ ന ॥ വി ജനാ᳚ഞ്ഛ്യാ॒വാ-ശ്ശി॑തി॒പാദോ॑ അഖ്യന്ന് । രഥ॒ഗ്​മ്॒ ഹിര॑ണ്യ പ്ര ഉഗം॒-വഁഹ॑ന്തഃ । ശശ്വ॒-ദ്ദിശ॑-സ്സവി॒തു-ര്ദൈവ്യ॑സ്യ । ഉ॒പസ്ഥേ॒ വിശ്വാ॒ ഭുവ॑നാനി തസ്ഥുഃ ॥ വി സു॑പ॒ര്ണോ അ॒ന്തരി॑ക്ഷാണ്യഖ്യത് । ഗ॒ഭീ॒രവേ॑പാ॒ അസു॑ര-സ്സുനീ॒ഥഃ । ക്വേ॑ദാനീ॒ഗ്​മ്॒ സൂര്യഃ॒ കശ്ചി॑കേത । ക॒ത॒മാ-ന്ദ്യാഗ്​മ് ര॒ശ്മിര॒സ്യാത॑താന ॥ 41 ॥

ഭഗ॒-ന്ധിയം॑-വാഁ॒ജയ॑ന്തഃ॒ പുര॑ന്ധിമ് । നരാ॒ശഗ്​മ്സോ॒ ഗ്നാസ്പതി॑ര്നോ അവ്യാത് । ആ-ഽയേ വാ॒മസ്യ॑ സങ്ഗ॒ഥേ ര॑യീ॒ണാമ് । പ്രി॒യാ ദേ॒വസ്യ॑ സവി॒തു-സ്സ്യാ॑മ ॥ ആ നോ॒ വിശ്വേ॒ അസ്ക്രാ॑ ഗമന്തു ദേ॒വാഃ । മി॒ത്രോ അ॑ര്യ॒മാ വരു॑ണ-സ്സ॒ജോഷാഃ᳚ । ഭുവ॒ന്॒. യഥാ॑ നോ॒ വിശ്വേ॑ വൃ॒ധാസഃ॑ । കര᳚ന്-ഥ്സു॒ഷഹാ॑ വിഥു॒ര-ന്ന ശവഃ॑ ॥ ശ-ന്നോ॑ ദേ॒വാ വി॒ശ്വദേ॑വാ ഭവന്തു । ശഗ്​മ് സര॑സ്വതീ സ॒ഹ ധീ॒ഭിര॑സ്തു ॥ 42 ॥

ശമ॑ഭി॒ഷാച॒-ശ്ശമു॑ രാതി॒ഷാചഃ॑ । ശ-ന്നോ॑ ദി॒വ്യാഃ പാര്ഥി॑വാ॒-ശ്ശ-ന്നോ॒ അപ്യാഃ᳚ ॥ യേ സ॑വി॒തു-സ്സ॒ത്യസ॑വസ്യ॒ വിശ്വേ᳚ । മി॒ത്രസ്യ॑ വ്ര॒തേ വരു॑ണസ്യ ദേ॒വാഃ । തേ സൌഭ॑ഗം-വീഁ॒രവ॒ദ്ഗോമ॒ദപ്നഃ॑ । ദധാ॑തന॒ ദ്രവി॑ണ-ഞ്ചി॒ത്രമ॒സ്മേ ॥ അഗ്നേ॑ യാ॒ഹി ദൂ॒ത്യം॑-വാഁരി॑ഷേണ്യഃ । ദേ॒വാം അച്ഛാ᳚ ബ്രഹ്മ॒കൃതാ॑ ഗ॒ണേന॑ । സര॑സ്വതീ-മ്മ॒രുതോ॑ അ॒ശ്വിനാ-ഽ॒പഃ । യ॒ക്ഷി॒ ദേ॒വാ-ന്ര॑ത്ന॒ധേയാ॑യ॒ വിശ്വാന്॑ ॥ 43 ॥

ദ്യൌഃ പി॑തഃ॒ പൃഥി॑വി॒ മാത॒രദ്ധ്രു॑ക് । അഗ്നേ᳚ ഭ്രാതർവസവോ മൃ॒ഡതാ॑ നഃ । വിശ്വ॑ ആദിത്യാ ആദിതേ സ॒ജോഷാഃ᳚ । അ॒സ്മഭ്യ॒ഗ്​മ്॒ ശര്മ॑ ബഹു॒ലം-വിഁയ॑ന്ത ॥ വിശ്വേ॑ ദേവാ-ശ്ശൃണു॒തേമഗ്​മ് ഹവ॑-മ്മേ । യേ അ॒ന്തരി॑ക്ഷേ॒ യ ഉപ॒ ദ്യവി॒ ഷ്ഠ । യേ അ॑ഗ്നിജി॒ഹ്വാ ഉ॒ത വാ॒ യജ॑ത്രാഃ । ആ॒സ-ദ്യാ॒സ്മി-ന്ബ॒ര്॒ഹിഷി॑ മാദയദ്ധ്വമ് ॥ ആ വാ᳚-മ്മിത്രാവരുണാ ഹ॒വ്യജു॑ഷ്ടിമ് । നമ॑സാ ദേവാ॒ വവ॑സാ-ഽഽവവൃത്യാമ് ॥ 44 ॥

അ॒സ്മാക॒-മ്ബ്രഹ്മ॒ പൃത॑നാസു സഹ്യാ അ॒സ്മാക᳚മ് । വൃ॒ഷ്ടി-ര്ദി॒വ്യാ സു॑പാ॒രാ ॥ യു॒വം-വഁസ്ത്രാ॑ണി പീവ॒സാ വ॑സാഥേ । യു॒വോരച്ഛി॑ദ്രാ॒ മന്ത॑വോ ഹ॒ സര്ഗാഃ᳚ । അവാ॑തിരത॒മനൃ॑താനി॒ വിശ്വാ᳚ । ഋ॒തേന॑ മിത്രാവരുണാ സചേഥേ ॥ തഥ്സു വാ᳚-മ്മിത്രാവരുണാ മഹി॒ത്വമ് । ഈ॒ര്മാ ത॒സ്ഥുഷീ॒രഹ॑ഭി-ര്ദുദുഹ്രേ । വിശ്വാഃ᳚ പിന്വഥ॒ സ്വസ॑രസ്യ॒ ധേനാഃ᳚ । അനു॑ വാ॒മേകഃ॑ പ॒വിരാവ॑വര്തി ॥ 45 ॥

യദ്ബഗ്​മ്ഹി॑ഷ്ഠ॒-ന്നാതി॒വിദേ॑ സുദാനൂ । അച്ഛി॑ദ്ര॒ഗ്​മ്॒ ശര്മ॒ ഭുവ॑നസ്യ ഗോപാ । തതോ॑ നോ മിത്രാവരുണാ-വവീഷ്ടമ് । സിഷാ॑സന്തോ ജീഗി॒വാഗ്​മ്സ॑-സ്സ്യാമ ॥ ആ നോ॑ മിത്രാവരുണാ ഹ॒വ്യദാ॑തിമ് । ഘൃ॒തൈ-ര്ഗവ്യൂ॑തിമുക്ഷത॒മിഡാ॑ഭിഃ । പ്രതി॑ വാ॒മത്ര॒ വര॒മാ ജനാ॑യ । പൃ॒ണീ॒തമു॒ദ്ഗോ ദി॒വ്യസ്യ॒ ചാരോഃ᳚ ॥ പ്ര ബാ॒ഹവാ॑ സിസൃത-ഞ്ജീ॒വസേ॑ നഃ । ആ നോ॒ ഗവ്യൂ॑തിമുക്ഷത-ങ്ഘൃ॒തേന॑ ॥ 46 ॥

ആ നോ॒ ജനേ᳚ ശ്രവയതം-യുഁവാനാ । ശ്രു॒ത-മ്മേ॑ മിത്രാവരുണാ॒ ഹവേ॒മാ ॥ ഇ॒മാ രു॒ദ്രായ॑ സ്ഥി॒രധ॑ന്വനേ॒ ഗിരഃ॑ । ക്ഷി॒പ്രേഷ॑വേ ദേ॒വായ॑ സ്വ॒ധാമ്നേ᳚ । അഷാ॑ഢായ॒ സഹ॑മാനായ മീ॒ഢുഷേ᳚ । തി॒ഗ്മായു॑ധായ ഭരതാ ശൃ॒ണോത॑ന ॥ ത്വാ ദ॑ത്തേഭീ രുദ്ര॒ ശന്ത॑മേഭിഃ । ശ॒തഗ്​മ് ഹിമാ॑ അശീയ ഭേഷ॒ജേഭിഃ॑ । വ്യ॑സ്മദ്ദ്വേഷോ॑ വിത॒രം-വ്യഁഗ്​മ്ഹഃ॑ । വ്യമീ॑വാഗ്​ ശ്ചാതയസ്വാ॒ വിഷൂ॑ചീഃ ॥ 47 ॥

അര്​ഹ॑ന്ബിഭര്​ഷി॒ സായ॑കാനി॒ ധന്വ॑ । അര്​ഹ॑ന്നി॒ഷ്കം-യഁ ॑ജ॒തം-വിഁ॒ശ്വരൂ॑പമ് । അര്​ഹ॑ന്നി॒ദന്ദ॑യസേ॒ വിശ്വ॒മബ്ഭു॑വമ് । ന വാ ഓജീ॑യോ രുദ്ര॒ ത്വദ॑സ്തി ॥, മാ ന॑സ്തോ॒കേ തന॑യേ॒ മാ ന॒ ആയു॑ഷി॒ മാ നോ॒ ഗോഷു॒ മാ നോ॒ അശ്വേ॑ഷു രീരിഷഃ । വീ॒രാ-ന്മാനോ॑ രുദ്ര ഭാമി॒തോ വ॑ധീര്​ഹ॒വിഷ്മ॑ന്തോ॒ നമ॑സാ വിധേമ തേ ॥॥ ആ തേ॑ പിതര്മരുതാഗ്​മ് സു॒മ്നമേ॑തു । മാ ന॒-സ്സൂര്യ॑സ്യ സ॒ദൃംശോ॑ യുയോഥാഃ । അ॒ഭി നോ॑ വീ॒രോ അർവ॑തി ക്ഷമേത । പ്രജാ॑യേമഹി രുദ്ര പ്ര॒ജാഭിഃ॑ ॥ ഏ॒വാ ബ॑ഭ്രോ വൃഷഭ ചേകിതാന । യഥാ॑ ദേവ॒ ന ഹൃ॑ണീ॒ഷേ ന ഹഗ്​മ്സി॑ । ഹാ॒വ॒ന॒ശ്രൂര്നോ॑ രുദ്രേ॒ഹ ബോ॑ധി । ബൃ॒ഹദ്വ॑ദേമ വി॒ദഥേ॑ സു॒വീരാഃ᳚ ॥ പരി॑ണോ രു॒ദ്രസ്യ॑ ഹേ॒തി ർവൃ॑ണക്തു॒ പരി॑ത്വേ॒ഷസ്യ॑ ദുര്മ॒തിര॑ഘാ॒യോഃ । അവ॑ സ്ഥി॒രാ മ॒ഘവ॑ദ്ഭ്യ-സ്തനുഷ്വ॒ മീഢ്വ॑സ്തോ॒കായ॒ തന॑യായ മൃഡയ ॥, സ്തു॒ഹി ശ്രു॒ത-ങ്ഗ॑ര്ത॒സദം॒-യുഁവാ॑ന-മ്മൃ॒ഗ-ന്ന ഭീ॒മ-മു॑പഹ॒ത്നു-മു॒ഗ്രമ് । മൃ॒ഡാ ജ॑രി॒ത്രേ രു॑ദ്ര॒ സ്തവാ॑നോ അ॒ന്യന്തേ॑ അ॒സ്മന്നിവ॑പന്തു॒ സേനാഃ᳚ ॥ । മീഢു॑ഷ്ടമ॒ ശിവ॑തമ ശി॒വോ ന॑-സ്സു॒മനാ॑ ഭവ ।പ॒ര॒മേ വൃ॒ക്ഷ ആയു॑ധ-ന്നി॒ധായ॒ കൃത്തിം॒-വഁസാ॑ന॒ ആച॑ര॒ പിനാ॑ക॒മ്ബിഭ്ര॒ദാഗ॑ഹി ॥ അര്​ഹ॑ന്ബിഭര്​ഷി॒ സായ॑കാനി॒ ധന്വ॑ । അര്​ഹ॑ന്നി॒ഷ്കം-യഁ ॑ജ॒തം-വിഁ॒ശ്വരൂ॑പമ് । അര്​ഹ॑ന്നി॒ദന്ദ॑യസേ॒ വിശ്വ॒മബ്ഭു॑വമ് । ന വാ ഓജീ॑യോ രുദ്ര॒ ത്വദ॑സ്തി ॥। ത്വമ॑ഗ്നേ രു॒ദ്രോ അസു॑രോ മ॒ഹോ ദി॒വസ്ത്വഗ്​മ് ശര്ധോ॒ മാരു॑ത-മ്പൃ॒ക്ഷ ഈ॑ശിഷേ । ത്വം-വാഁതൈ॑രരു॒ണൈര്യാ॑സി ശങ്ഗ॒യസ്ത്വ-മ്പൂ॒ഷാ വി॑ധ॒തഃ പാ॑സി॒ നുത്മനാ᳚ ॥, ആ വോ॒ രാജാ॑നമധ്വ॒രസ്യ॑ രു॒ദ്രഗ്​മ് ഹോതാ॑രഗ്​മ് സത്യ॒യജ॒ഗ്​മ്॒ രോദ॑സ്യോഃ । അ॒ഗ്നി-മ്പു॒രാ ത॑നയി॒ത്നോ ര॒ചിത്താ॒-ദ്ധിര॑ണ്യരൂപ॒മവ॑സേ കൃണുധ്വമ് ॥ ॥ 48 ॥
(വസൂ॑നി - തതാ - നാസ്തു॒ - വിശ്വാന്॑.-വവൃത്യാം​വഁവര്തി-ഘൃ॒തേന॒-വിഷൂ॑ചീഃ-ശ്രു॒ത-ന്ദ്വേ ച॑) (അ. 6)

അനുവാകം 7 - സൌര്യാദിപശൂനാം സൂക്താനി
സൂര്യോ॑ ദേ॒വീമു॒ഷസ॒ഗ്​മ് രോച॑മാനാ॒ മര്യഃ॑ । ന യോഷാ॑മ॒ഭ്യേ॑തി പ॒ശ്ചാത് । യത്രാ॒ നരോ॑ ദേവ॒യന്തോ॑ യു॒ഗാനി॑ । വി॒ത॒ന്വതേ॒ പ്രതി॑ ഭ॒ദ്രായ॑ ഭ॒ദ്രമ് ॥ ഭ॒ദ്രാ അശ്വാ॑ ഹ॒രിത॒-സ്സൂര്യ॑സ്യ । ചി॒ത്രാ ഏദ॑ഗ്വാ അനു॒മാദ്യാ॑സഃ । ന॒മ॒സ്യന്തോ॑ ദി॒വ ആ പൃ॒ഷ്ഠമ॑സ്ഥുഃ ।
പരി॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ യ॑ന്തി സ॒ദ്യഃ ॥ ത-ഥ്സൂര്യ॑സ്യ ദേവ॒ത്വ-ന്ത-ന്മ॑ഹി॒ത്വമ് । മ॒ദ്ധ്യാ കര്തോ॒-ർവിത॑ത॒ഗ്​മ്॒ സഞ്ജ॑ഭാര ॥ 49 ॥

യ॒ദേദയു॑ക്ത ഹ॒രിത॑-സ്സ॒ധസ്ഥാ᳚ത് । ആദ്രാത്രീ॒ വാസ॑സ്തനുതേ സി॒മസ്മൈ᳚ ॥ ത-ന്മി॒ത്രസ്യ॒ വരു॑ണസ്യാഭി॒ചക്ഷേ᳚ । സൂര്യോ॑ രൂ॒പ-ങ്കൃ॑ണുതേ॒ ദ്യോരു॒പസ്ഥേ᳚ । അ॒ന॒ന്തമ॒ന്യ-ദ്രുശ॑ദസ്യ॒ പാജഃ॑ । കൃ॒ഷ്ണമ॒ന്യദ്ധ॒രിത॒-സ്സമ്ഭ॑രന്തി ॥ അ॒ദ്യാ ദേ॑വാ॒ ഉദി॑താ॒ സൂര്യ॑സ്യ । നിരഗ്​മ്ഹ॑സഃ പിപൃ॒താന്നിര॑വ॒ദ്യാത് । തന്നോ॑ മി॒ത്രോ വരു॑ണോ മാമഹന്താമ് । അദി॑തി॒-സ്സിന്ധുഃ॑ പൃഥി॒വീ ഉ॒ത ദ്യൌഃ ॥ 50 ॥

ദി॒വോ രു॒ക്മ ഉ॑രു॒ചക്ഷാ॒ ഉദേ॑തി । ദൂ॒രേ അ॑ര്ഥസ്ത॒രണി॒-ര്ഭ്രാജ॑മാനഃ । നൂ॒ന-ഞ്ജനാ॒-സ്സൂര്യേ॑ണ॒ പ്രസൂ॑താഃ । ആയന്നര്ഥാ॑നി കൃ॒ണവ॒ന്നപാഗ്​മ്॑സി ॥ ശ-ന്നോ॑ ഭവ॒ ചക്ഷ॑സാ॒ ശ-ന്നോ॒ അഹ്നാ᳚ । ശ-മ്ഭാ॒നുനാ॒ ശഗ്​മ് ഹി॒മാ ശ-ങ്ഘൃ॒ണേന॑ । യഥാ॒ ശമ॒സ്മൈ ശമസ॑-ദ്ദുരോ॒ണേ । ത-ഥ്സൂ᳚ര്യ॒ ദ്രവി॑ണ-ന്ധേ॒ഹി ചി॒ത്രമ് ॥ ചി॒ത്ര-ന്ദേ॒വാനാ॒-മുദ॑ഗാ॒ദനീ॑കമ് । ചക്ഷു॑ര്മി॒ത്രസ്യ॒ വരു॑ണസ്യാ॒ഗ്നേഃ ॥ 51 ॥

ആ-ഽപ്രാ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ അ॒ന്തരി॑ക്ഷമ് । സൂര്യ॑ ആ॒ത്മാ ജഗ॑തസ്ത॒സ്ഥുഷ॑ശ്ച ॥ ത്വഷ്ടാ॒ ദധ॒ദിന്ദ്രാ॑യ॒ ശുഷ്മ᳚മ് । അപാ॒കോ-ഽചി॑ഷ്ടുര്യ॒ശസേ॑ പു॒രൂണി॑ । വൃഷാ॒ യജ॒ന് വൃഷ॑ണ॒-മ്ഭൂരി॑രേതാഃ । മൂ॒ര്ധന്. യ॒ജ്ഞസ്യ॒ സമ॑നക്തു ദേ॒വാന് ॥, തന്ന॑സ്തു॒രീപ॒മധ॑ പോഷയി॒ത്നു ദേവ॑ ത്വഷ്ട॒ർവി ര॑രാ॒ണ-സ്സ്യ॑സ്വ । യതോ॑ വീ॒രഃ ക॑ര്മ॒ണ്യ॑-സ്സു॒ദക്ഷോ॑ യു॒ക്തഗ്രാ॑വാ॒ ജായ॑തേ ദേ॒വകാ॑മഃ ॥ । ത്വഷ്ടാ॑ വീ॒ര-ന്ദേ॒വകാ॑മ-ഞ്ജജാന॒ ത്വഷ്ടു॒രർവാ॑ ജായത ആ॒ശുരശ്വഃ॑ । ത്വഷ്ടേ॒ദം-വിഁശ്വ॒-മ്ഭുവ॑ന-ഞ്ജജാന ബ॒ഹോഃ ക॒ര്താര॑മി॒ഹ യ॑ക്ഷി ഹോതഃ ॥ പി॒ശങ്ഗ॑രൂപ-സ്സു॒ഭരോ॑ വയോ॒ധാ-ശ്ശ്രു॒ഷ്ടീ വീ॒രോ ജാ॑യതേ ദേ॒വകാ॑മഃ । പ്ര॒ജാ-ന്ത്വഷ്ടാ॒ വിഷ്യ॑തു॒ നാഭി॑മ॒സ്മേ അഥാ॑ ദേ॒വാനാ॒മപ്യേ॑തു॒ പാഥഃ॑ ॥ ॥ ദശേ॒മ-ന്ത്വഷ്ടു॑ര്ജനയന്ത॒ ഗര്ഭ᳚മ് । അത॑ന്ദ്രാസോ യുവ॒തയോ॒ ബിഭ॑ര്ത്രമ് । തി॒ഗ്മാനീ॑ക॒ഗ്ഗ്॒ സ്വയ॑ശസ॒-ഞ്ജനേ॑ഷു । വി॒രോച॑മാന॒-മ്പരി॑ഷീ-ന്നയന്തി ॥ ആവിഷ്ട്യോ॑ വര്ധതേ॒ ചാരു॑രാസു । ജി॒ഹ്മാനാ॑മൂ॒ര്ധ്വ-സ്സ്വയ॑ശാ ഉ॒പസ്ഥേ᳚ ॥ 52 ॥

ഉ॒ഭേ ത്വഷ്ടു॑ര്ബിഭ്യതു॒-ര്ജായ॑മാനാത് । പ്ര॒തീചീ॑ സി॒ഗ്​മ്॒ഹ-മ്പ്രതി॑ജോഷയേതേ ॥ മി॒ത്രോ ജനാന്॑ യാതയതി പ്രജാ॒ന-ന്മി॒ത്രോ ദാ॑ധാര പൃഥി॒വീമു॒ത ദ്യാമ് । മി॒ത്രഃ കൃ॒ഷ്ടീരനി॑മിഷാ॒-ഽഭി ച॑ഷ്ടേ സ॒ത്യായ॑ ഹ॒വ്യ-ങ്ഘൃ॒തവ॑-ദ്വിധേമ ॥, പ്ര സ മി॑ത്ര॒ മര്തോ॑ അസ്തു॒ പ്രയ॑സ്വാ॒ന് യസ്ത॑ ആദിത്യ॒ ശിക്ഷ॑തി വ്ര॒തേന॑ । ന ഹ॑ന്യതേ॒ ന ജീ॑യതേ॒ ത്വോതോ॒ നൈന॒മഗ്​മ്ഹോ॑ അശ്നോ॒ത്യന്തി॑തോ॒ ന ദൂ॒രാത് ॥ ॥ അ॒യ-മ്മി॒ത്രോ ന॑മ॒സ്യ॑-സ്സു॒ശേവഃ॑ । രാജാ॑ സുക്ഷ॒ത്രോ അ॑ജനിഷ്ട വേ॒ധാഃ । തസ്യ॑ വ॒യഗ്​മ് സു॑മ॒തൌ യ॒ജ്ഞിയ॑സ്യ । അപി॑ ഭ॒ദ്രേ സൌ॑മന॒സേ സ്യാ॑മ ॥ അ॒ന॒മീ॒വാസ॒ ഇഡ॑യാ॒ മദ॑ന്തഃ । മി॒തജ്മ॑വോ॒ വരി॑മ॒ന്നാ പൃ॑ഥി॒വ്യാഃ । ആ॒ദി॒ത്യസ്യ॑ വ്ര॒തമു॑പ॒ക്ഷ്യന്തഃ॑ ॥ 53 ॥

വ॒യ-മ്മി॒ത്രസ്യ॑ സുമ॒തൌ സ്യാ॑മ ॥ മി॒ത്ര-ന്ന ഈഗ്​മ് ശിമ്യാ॒ ഗോഷു॑ ഗ॒വ്യവ॑ത് । സ്വാ॒ധിയോ॑ വി॒ദഥേ॑ അ॒ഫ്സ്വജീ॑ജനന്ന് । അരേ॑ജയതാ॒ഗ്​മ്॒ രോദ॑സീ॒ പാജ॑സാ ഗി॒രാ । പ്രതി॑ പ്രി॒യം-യഁ ॑ജ॒ത-ഞ്ജ॒നുഷാ॒മവഃ॑ ॥ മ॒ഹാഗ്​മ് ആ॑ദി॒ത്യോ നമ॑സോപ॒സദ്യഃ॑ । യാ॒ത॒യജ്ജ॑നോ ഗൃണ॒തേ സു॒ശേവഃ॑ । തസ്മാ॑ ഏ॒ത-ത്പന്യ॑തമായ॒ ജുഷ്ട᳚മ് । അ॒ഗ്നൌ മി॒ത്രായ॑ ഹ॒വിരാജു॑ഹോത ॥ ആവാ॒ഗ്​മ്॒ രഥോ॒ രോദ॑സീ ബദ്ബധാ॒നഃ ॥ 54 ॥

ഹി॒ര॒ണ്യയോ॒ വൃഷ॑ഭിര്യാ॒ത്വശ്വൈഃ᳚ । ഘൃ॒തവ॑ര്തനിഃ പ॒വിഭീ॑ രുചാ॒നഃ । ഇ॒ഷാം-വോഁ॒ഢാ നൃ॒പതി॑ർവാ॒ജിനീ॑വാന് ॥ സ പ॑പ്രഥാ॒നോ അ॒ഭി പഞ്ച॒ ഭൂമ॑ । ത്രി॒വ॒ന്ധു॒രോ മന॒സാ-ഽഽയാ॑തു യു॒ക്തഃ । വിശോ॒ യേന॒ ഗച്ഛ॑ഥോ ദേവ॒യന്തീഃ᳚ । കുത്രാ॑ ചി॒ദ്യാമ॑മശ്വിനാ॒ ദധാ॑നാ ॥ സ്വശ്വാ॑ യ॒ശസാ-ഽഽയാ॑തമ॒ർവാക് । ദസ്രാ॑ നി॒ധി-മ്മധു॑മന്ത-മ്പിബാഥഃ । വി വാ॒ഗ്​മ്॒ രഥോ॑ വ॒ദ്ധ്വാ॑ യാദ॑മാനഃ ॥ 55 ॥

അന്താ᳚-ന്ദി॒വോ ബാ॑ധതേ വര്ത॒നിഭ്യാ᳚മ് ॥ യു॒വോ-ശ്ശ്രിയ॒-മ്പരി॒ യോഷാ॑ വൃണീത । സൂരോ॑ ദുഹി॒താ പരി॑തക്മിയായാമ് । യ-ദ്ദേ॑വ॒യന്ത॒മവ॑ഥ॒-ശ്ശചീ॑ഭിഃ । പരി॑ഘ്ര॒ഗ്​മ്॒സ വാ॒-മ്മനാ॑ വാം॒-വഁയോ॑ ഗാമ് ॥ യോ ഹ॒ സ്യ വാഗ്​മ്॑ രഥിരാ॒ വസ്ത॑ ഉ॒സ്രാഃ । രഥോ॑ യുജാ॒നഃ പ॑രി॒യാതി॑ വ॒ര്തിഃ । തേന॑ ന॒-ശ്ശം-യോഁരു॒ഷസോ॒ വ്യു॑ഷ്ടൌ । ന്യ॑ശ്വിനാ വഹതം-യഁ॒ജ്ഞേ അ॒സ്മിന്ന് ॥ യു॒വ-മ്ഭു॒ജ്യുമവ॑വിദ്ധഗ്​മ് സമു॒ദ്രേ ॥ 56 ॥

ഉദൂ॑ഹഥു॒രര്ണ॑സോ॒ അസ്രി॑ധാനൈഃ । പ॒ത॒ത്രിഭി॑-രശ്ര॒മൈ-ര॑വ്യ॒ഥിഭിഃ॑ । ദ॒ഗ്​മ്॒സനാ॑ഭിരശ്വിനാ പാ॒രയ॑ന്താ ॥ അഗ്നീ॑ഷോമാ॒ യോ അ॒ദ്യ വാ᳚മ് । ഇ॒ദം-വഁച॑-സ്സപ॒ര്യതി॑ । തസ്മൈ॑ ധത്തഗ്​മ് സു॒വീര്യ᳚മ് । ഗവാ॒-മ്പോഷ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വശ്വി॑യമ് ॥ യോ അ॒ഗ്നീഷോമാ॑ ഹ॒വിഷാ॑ സപ॒ര്യാത് । ദേ॒വ॒ദ്രീചാ॒ മന॑സാ॒ യോ ഘൃ॒തേന॑ । തസ്യ॑ വ്ര॒തഗ്​മ് ര॑ക്ഷത-മ്പാ॒തമഗ്​മ്ഹ॑സഃ ॥ 57 ॥

വി॒ശേ ജനാ॑യ॒ മഹി॒ ശര്മ॑ യച്ഛതമ് ॥ അഗ്നീ॑ഷോമാ॒ യ ആഹു॑തിമ് । യോ വാ॒-ന്ദാശാ᳚ദ്ധ॒വിഷ്കൃ॑തിമ് । സ പ്ര॒ജയാ॑ സു॒വീര്യ᳚മ് । വിശ്വ॒മായു॒-ർവ്യ॑ശ്നവത് ॥ അഗ്നീ॑ഷോമാ॒ ചേതി॒ ത-ദ്വീ॒ര്യം॑-വാഁമ് । യദമു॑ഷ്ണീതമവ॒സ-മ്പ॒ണി-ങ്ഗോഃ । അവാ॑തിരത॒-മ്പ്രഥ॑യസ്യ॒ ശേഷഃ॑ । അവി॑ന്ദത॒-ഞ്ജ്യോതി॒രേക॑-മ്ബ॒ഹുഭ്യഃ॑ ॥ അഗ്നീ॑ഷോമാ വി॒മഗ്​മ് സു മേ॑ ശൃണു॒തം-വൃഁ ॑ഷണാ॒ ഹവ᳚മ് । പ്രതി॑ സൂ॒ക്താനി॑ ഹര്യത॒-മ്ഭവ॑ത-ന്ദാ॒ശുഷേ॒ മയഃ॑ ॥ അഗ്നീ॑ഷോമാ ഹ॒വിഷഃ॒ പ്രസ്ഥി॑തസ്യ വീ॒തഗ്​മ്ഹര്യ॑തം-വൃഁഷണാ ജു॒ഷേഥാ᳚മ് । സു॒ശര്മാ॑ണാ॒ സ്വവ॑സാ॒ ഹി ഭൂ॒തമഥാ॑ ധത്തം॒-യഁജ॑മാനായ॒ ശം-യോഃ ഁ॥ ॥ 58 ॥
(ജ॒ഭാ॒ര॒ - ദ്യൌ - ര॒ഗ്നേ - രു॒പസ്ഥ॑ - ഉപ॒ക്ഷ്യന്തോ॑ - ബദ്ബധാ॒നോ-യാദ॑മാനഃ - സമു॒ദ്രേ - ഽഗ്​മ്ഹ॑സഃ॒ - പ്രസ്ഥി॑തസ്യ) (അ. 7)

അനുവാകം 8 - വേഹദാദിപശൂനാം സൂക്താനി
അ॒ഹമ॑സ്മി പ്രഥമ॒ജാ ഋ॒തസ്യ॑ । പൂർവ॑-ന്ദേ॒വേഭ്യോ॑ അ॒മൃത॑സ്യ॒ നാഭിഃ॑ । യോ മാ॒ ദദാ॑തി॒ സ ഇദേ॒വ മാ വാഃ᳚ । അ॒ഹ-മന്ന॒-മന്ന॑-മ॒ദന്ത॑മദ്മി ॥ പൂർവ॑-മ॒ഗ്നേരപി॑ ദഹ॒ത്യന്ന᳚മ് । യ॒ത്തൌ ഹാ॑-ഽഽസാതേ അഹമുത്ത॒രേഷു॑ । വ്യാത്ത॑മസ്യ പ॒ശവ॑-സ്സു॒ജമ്ഭ᳚മ് । പശ്യ॑ന്തി॒ ധീരാഃ॒ പ്രച॑രന്തി॒ പാകാഃ᳚ ॥ ജഹാ᳚മ്യ॒ന്യ-ന്ന ജ॑ഹാമ്യ॒ന്യമ് । അ॒ഹമന്നം॒-വഁശ॒മിച്ച॑രാമി ॥ 59 ॥

സ॒മാ॒നമര്ഥ॒-മ്പര്യേ॑മി ഭു॒ഞ്ജത് । കോ മാമന്ന॑-മ്മനു॒ഷ്യോ॑ ദയേത ॥ പരാ॑കേ॒ അന്ന॒-ന്നിഹി॑തം-ലോഁ॒ക ഏ॒തത് । വിശ്വൈ᳚-ര്ദേ॒വൈഃ പി॒തൃഭി॑-ര്ഗു॒പ്തമന്ന᳚മ് । യദ॒ദ്യതേ॑ ലു॒പ്യതേ॒ യ-ത്പ॑രോ॒പ്യതേ᳚ । ശ॒ത॒ത॒മീ സാ ത॒നൂര്മേ॑ ബഭൂവ ॥ മ॒ഹാന്തൌ॑ ച॒രൂ സ॑കൃ-ദ്ദു॒ഗ്ധേന॑ പപ്രൌ । ദിവ॑ഞ്ച॒ പൃശ്ഞി॑ പൃഥി॒വീ-ഞ്ച॑ സാ॒കമ് । ത-ഥ്സ॒മ്പിബ॑ന്തോ॒ ന മി॑നന്തി വേ॒ധസഃ॑ । നൈത-ദ്ഭൂയോ॒ ഭവ॑തി॒ നോ കനീ॑യഃ ॥ 60 ॥

അന്ന॑-മ്പ്രാ॒ണ-മന്ന॑-മപാ॒ന-മാ॑ഹുഃ । അന്ന॑-മ്മൃ॒ത്യു-ന്തമു॑ ജീ॒വാതു॑മാഹുഃ । അന്ന॑-മ്ബ്ര॒ഹ്മാണോ॑ ജ॒രസം॑-വഁദന്തി । അന്ന॑മാഹുഃ പ്ര॒ജന॑ന-മ്പ്ര॒ജാനാ᳚മ് ॥ മോഘ॒മന്നം॑-വിഁന്ദതേ॒ അപ്ര॑ചേതാഃ । സ॒ത്യ-മ്ബ്ര॑വീമി വ॒ധ ഇഥ്സ തസ്യ॑ । നാര്യ॒മണ॒-മ്പുഷ്യ॑തി॒ നോ സഖാ॑യമ് । കേവ॑ലാഘോ ഭവതി കേവലാ॒ദീ ॥ അ॒ഹ-മ്മേ॒ഘ-സ്സ്ത॒നയ॒ന്. വര്​ഷ॑ന്നസ്മി । മാമ॑ദന്ത്യ॒ഹമ॑ദ്മ്യ॒ന്യാന് ॥ 61 ॥

അ॒ഹഗ്​മ് സദ॒മൃതോ॑ ഭവാമി । മദാ॑ദി॒ത്യാ അധി॒ സർവേ॑ തപന്തി ॥ സാ നോ॑ മ॒ന്ദ്രേഷ॒മൂര്ജ॒-ന്ദുഹാ॑നാ । ധേ॒നുർവാഗ॒സ്മാനുപ॒ സുഷ്ടു॒തൈതു॑ ॥, യ-ദ്വാഗ്വദ॑ന്ത്യ-വിചേത॒നാനി॑ । രാഷ്ട്രീ॑ ദേ॒വാനാ᳚-ന്നിഷ॒സാദ॑ മ॒ന്ദ്രാ । ചത॑സ്ര॒ ഊര്ജ॑-ന്ദുദുഹേ॒ പയാഗ്​മ്॑സി । ക്വ॑ സ്വി ദസ്യാഃ പര॒മ-ഞ്ജ॑ഗാമ ॥ ॥ അ॒ന॒ന്താ-മന്താ॒ദധി॒ നിര്മി॑താ-മ്മ॒ഹീമ് । യസ്യാ᳚-ന്ദേ॒വാ അ॑ദധു॒-ര്ഭോജ॑നാനി । ഏകാ᳚ക്ഷരാ-ന്ദ്വി॒പദാ॒ഗ്​മ്॒ ഷട്പ॑ദാഞ്ച । വാച॑-ന്ദേ॒വാ ഉപ॑ജീവന്തി॒ വിശ്വേ᳚ ॥ വാച॑-ന്ദേ॒വാ ഉപ॑ജീവന്തി॒ വിശ്വേ᳚ । വാച॑-ങ്ഗന്ധ॒ർവാഃ പ॒ശവോ॑ മനു॒ഷ്യാഃ᳚ । വാ॒ചീമാ വിശ്വാ॒ ഭുവ॑നാ॒ന്യര്പി॑താ ॥ 62 ॥

സാ നോ॒ ഹവ॑-ഞ്ജുഷതാ॒-മിന്ദ്ര॑പത്നീ ॥ വാഗ॒ക്ഷര॑-മ്പ്രഥമ॒ജാ ഋ॒തസ്യ॑ । വേദാ॑നാ-മ്മാ॒താ-ഽമൃത॑സ്യ॒ നാഭിഃ॑ । സാ നോ॑ ജുഷാ॒ണോപ॑ യ॒ജ്ഞമാഗാ᳚ത് । അവ॑ന്തീ ദേ॒വീ സു॒ഹവാ॑ മേ അസ്തു ॥ യാ മൃഷ॑യോ മന്ത്ര॒കൃതോ॑ മനീ॒ഷിണഃ॑ । അ॒ന്വൈച്ഛ॑-ന്ദേ॒വാ-സ്തപ॑സാ॒ ശ്രമേ॑ണ । താ-ന്ദേ॒വീം-വാഁചഗ്​മ്॑ ഹ॒വിഷാ॑ യജാമഹേ । സാ നോ॑ ദധാതു സുകൃ॒തസ്യ॑ ലോ॒കേ ॥ ച॒ത്വാരി॒ വാ-ക്പരി॑മിതാ പ॒ദാനി॑ ॥ 63 ॥

താനി॑ വിദു-ര്ബ്രാഹ്മ॒ണാ യേ മ॑നീ॒ഷിണഃ॑ । ഗുഹാ॒ ത്രീണി॒ നിഹി॑താ॒ നേങ്ഗ॑യന്തി । തു॒രീയം॑-വാഁ॒ചോ മ॑നു॒ഷ്യാ॑ വദന്തി ॥ ശ്ര॒ദ്ധയാ॒-ഽഗ്നി-സ്സമി॑ദ്ധ്യതേ । ശ്ര॒ദ്ധയാ॑ വിന്ദതേ ഹ॒വിഃ । ശ്ര॒ദ്ധാ-മ്ഭഗ॑സ്യ മൂ॒ര്ധനി॑ । വച॒സാ ഽഽവേ॑ദയാമസി ॥ പ്രി॒യഗ്ഗ്​ ശ്ര॑ദ്ധേ॒ ദദ॑തഃ । പ്രി॒യഗ്ഗ്​ ശ്ര॑ദ്ധേ॒ ദിദാ॑സതഃ । പ്രി॒യ-മ്ഭോ॒ജേഷു॒ യജ്വ॑സു ॥ 64 ॥

ഇ॒ദ-മ്മ॑ ഉദി॒ത-ങ്കൃ॑ധി ॥ യഥാ॑ ദേ॒വാ അസു॑രേഷു । ശ്ര॒ദ്ധാ-മു॒ഗ്രേഷു॑ ചക്രി॒രേ । ഏ॒വ-മ്ഭോ॒ജേഷു॒ യജ്വ॑സു । അ॒സ്മാക॑-മുദി॒ത-ങ്കൃ॑ധി ॥ ശ്ര॒ദ്ധാ-ന്ദേ॑വാ॒ യജ॑മാനാഃ । വാ॒യുഗോ॑പാ॒ ഉപാ॑സതേ । ശ്ര॒ദ്ധാഗ്​മ് ഹൃ॑ദ॒യ്യ॑യാ-ഽഽകൂ᳚ത്യാ । ശ്ര॒ദ്ധയാ॑ ഹൂയതേ ഹ॒വിഃ ॥ ശ്ര॒ദ്ധാ-മ്പ്രാ॒തര്-ഹ॑വാമഹേ ॥ 65 ॥

ശ്ര॒ദ്ധാ-മ്മ॒ദ്ധ്യന്ദി॑ന॒-മ്പരി॑ । ശ്ര॒ദ്ധാഗ്​മ് സൂര്യ॑സ്യ നി॒മ്രുചി॑ । ശ്രദ്ധേ॒ ശ്രദ്ധാ॑പയേ॒ഹ മാ᳚ ॥ ശ്ര॒ദ്ധാ ദേ॒വാ-നധി॑വസ്തേ । ശ്ര॒ദ്ധാ വിശ്വ॑മി॒ദ-ഞ്ജഗ॑ത് । ശ്ര॒ദ്ധാ-ങ്കാമ॑സ്യ മാ॒തര᳚മ് । ഹ॒വിഷാ॑ വര്ധയാമസി ॥ ബ്രഹ്മ॑ജജ്ഞാ॒ന-മ്പ്ര॑ഥ॒മ-മ്പു॒രസ്താ᳚ത് । വി സീ॑മ॒ത-സ്സു॒രുചോ॑ വേ॒ന ആ॑വഃ । സ ബു॒ദ്ധ്നിയാ॑ ഉപ॒മാ അ॑സ്യ വി॒ഷ്ഠാഃ ॥ 66 ॥

സ॒തശ്ച॒ യോനി॒-മസ॑തശ്ച॒ വിവഃ॑ ॥ പി॒താ വി॒രാജാ॑മൃഷ॒ഭോ ര॑യീ॒ണാമ് । അ॒ന്തരി॑ക്ഷം-വിഁ॒ശ്വരൂ॑പ॒ ആവി॑വേശ । തമ॒ര്കൈ-ര॒ഭ്യ॑ര്ചന്തി വ॒ഥ്സമ് । ബ്രഹ്മ॒ സന്ത॒-മ്ബ്രഹ്മ॑ണാ വ॒ര്ധയ॑ന്തഃ ॥ ബ്രഹ്മ॑ ദേ॒വാന॑ജനയത് । ബ്രഹ്മ॒ വിശ്വ॑മി॒ദ-ഞ്ജഗ॑ത് । ബ്രഹ്മ॑ണഃ, ക്ഷ॒ത്ര-ന്നിര്മി॑തമ് । ബ്രഹ്മ॑ ബ്രാഹ്മ॒ണ ആ॒ത്മനാ᳚ ॥ അ॒ന്തര॑സ്മി-ന്നി॒മേ ലോ॒കാഃ ॥ 67 ॥

അ॒ന്ത-ർവിശ്വ॑മി॒ദ-ഞ്ജഗ॑ത് । ബ്രഹ്മൈ॒വ ഭൂ॒താനാ॒-ഞ്ജ്യേഷ്ഠ᳚മ് । തേന॒ കോ॑-ഽര്​ഹതി॒ സ്പര്ധി॑തുമ് ॥ ബ്രഹ്മ॑-ന്ദേ॒വാ-സ്ത്രയ॑സ്ത്രിഗ്​മ്ശത് । ബ്രഹ്മ॑ന്നിന്ദ്ര പ്രജാപ॒തീ । ബ്രഹ്മ॑ന്. ഹ॒ വിശ്വാ॑ ഭൂ॒താനി॑ । നാ॒വീ വാ॒ന്ത-സ്സ॒മാഹി॑താ ॥ ചത॑സ്ര॒ ആശാഃ॒ പ്രച॑രന്ത്വ॒-ഗ്നയഃ॑ । ഇ॒മന്നോ॑ യ॒ജ്ഞ-ന്ന॑യതു പ്രജാ॒നന്ന് । ഘൃ॒ത-മ്പിന്വ॑ന്ന॒ജരഗ്​മ്॑ സു॒വീര᳚മ് ॥ 68 ॥

ബ്രഹ്മ॑ സ॒മി-ദ്ഭ॑വ॒ത്യാഹു॑തീനാമ് ॥ ആ ഗാവോ॑ അഗ്മന്നു॒ത ഭ॒ദ്രമ॑ക്രന്ന് । സീദ॑ന്തു ഗോ॒ഷ്ഠേ ര॒ണയ॑ന്ത്വ॒സ്മേ । പ്ര॒ജാവ॑തീഃ പുരു॒രൂപാ॑ ഇ॒ഹ സ്യുഃ । ഇന്ദ്രാ॑യ പൂ॒ർവീ രു॒ഷസോ॒ ദുഹാ॑നാഃ ॥ ഇന്ദ്രോ॒ യജ്വ॑നേ പൃണ॒തേ ച॑ ശിക്ഷതി । ഉപേദ്ദ॑ദാതി॒ ന സ്വ-മ്മു॑ഷായതി । ഭൂയോ॑ ഭൂയോ ര॒യിമിദ॑സ്യ വ॒ര്ധയന്ന്॑ । അഭി॑ന്നേ ഖി॒ല്ലേ നിദ॑ധാതി ദേവ॒യുമ് ॥ ന താ ന॑ശന്തി॒ ന ദ॑ഭാതി॒ തസ്ക॑രഃ । നൈനാ॑ അമി॒ത്രോ വ്യഥി॒രാദ॑ധര്​ഷതി । ദേ॒വാഗ്​ശ്ച॒ യാഭി॒-ര്യജ॑തേ॒ ദദാ॑തി ച । ജ്യോഗിത്താഭി॑-സ്സചതേ॒ ഗോപ॑തി-സ്സ॒ഹ ॥, ന താ അർവാ॑ രേ॒ണുക॑കാടോ അശ്നുതേ । ന സഗ്ഗ്॑ സ്കൃത॒ത്ര-മുപ॑യന്തി॒ താ അ॒ഭി । ഉ॒രു॒ഗാ॒യമഭ॑യ॒-ന്തസ്യ॒ താ അനു॑ । ഗാവോ॒ മര്ത്യ॑സ്യ॒ വിച॑രന്തി॒ യജ്വ॑നഃ ॥ ॥ 69 ॥

ഗാവോ॒ ഭഗോ॒ ഗാവ॒ ഇന്ദ്രോ॑ മേ അച്ഛാത് । ഗാവ॒-സ്സോമ॑സ്യ പ്രഥ॒മസ്യ॑ ഭ॒ക്ഷഃ । ഇ॒മാ യാ ഗാവ॒-സ്സജ॑നാസ॒ ഇന്ദ്രഃ॑ । ഇ॒ച്ഛാമീദ്ധൃ॒ദാ മന॑സാ ചി॒ദിന്ദ്ര᳚മ് ॥ യൂ॒യ-ങ്ഗാ॑വോ മേദയഥാ കൃ॒ശ-ഞ്ചി॑ത് । അ॒ശ്ലീ॒ല-ഞ്ചി॑-ത്കൃണുഥാ സു॒പ്രതീ॑കമ് । ഭ॒ദ്ര-ങ്ഗൃ॒ഹ-ങ്കൃ॑ണുഥ ഭദ്രവാചഃ । ബൃ॒ഹദ്വോ॒ വയ॑ ഉച്യതേ സ॒ഭാസു॑ ॥ പ്ര॒ജാവ॑തീ-സ്സൂ॒യവ॑സഗ്​മ് രി॒ശന്തീഃ᳚ (രു॒ശന്തീഃ᳚) । ശു॒ദ്ധാ അ॒പ-സ്സു॑പ്രപാ॒ണേ പിബ॑ന്തീഃ । മാ വ॑-സ്സ്തേ॒ന ഈ॑ശത॒ മാ-ഽഘശഗ്​മ്॑സഃ । പരി॑വോ ഹേ॒തീ രു॒ദ്രസ്യ॑ വൃഞ്ജ്യാത് ॥ ഉപേ॒ദ-മു॑പ॒പര്ച॑നമ് । ആ॒സു ഗോഷൂപ॑പൃച്യതാമ് । ഉപ॑ര്​ഷ॒ഭസ്യ॒ രേത॑സി । ഉപേ᳚ന്ദ്ര॒ തവ॑ വീ॒ര്യേ᳚ ॥ 70 ॥
(ച॒രാ॒മി॒ - കനീ॑യോ॒ - ഽന്യാ - നര്പി॑താ - പ॒ദാനി॒ - യജ്വ॑സു - ഹവാമഹേ - വി॒ഷ്ഠാ - ലോ॒കാഃ - സു॒വീര॒ - മർവാ॒ - പിബ॑ന്തീ॒-ഷ്ഷട്ച॑) (അ. 8)

അനുവാകം 9 - ശുക്ലകൃഷ്ണപശ്വാദീനാം സൂക്താനി
താ സൂ᳚ര്യാ ചന്ദ്ര॒മസാ॑ വിശ്വ॒ഭൃത്ത॑മാ മ॒ഹത് । തേജോ॒ വസു॑മ-ദ്രാജതോ ദി॒വി । സാമാ᳚ത്മാനാ ചരത-സ്സാമചാ॒രിണാ᳚ । യയോ᳚ർവ്ര॒ത-ന്ന മ॒മേ ജാതു॑ ദേ॒വയോഃ᳚ ॥ ഉ॒ഭാവന്തൌ॒ പരി॑യാത॒ അര്മ്യാ᳚ । ദി॒വോ ന ര॒ശ്മീഗ്​ സ്ത॑നു॒തോ-വ്യ॑ര്ണ॒വേ । ഉ॒ഭാ ഭു॑വ॒ന്തീ ഭുവ॑നാ ക॒വിക്ര॑തൂ । സൂര്യാ॒ ന ച॒ന്ദ്രാ ച॑രതോ ഹ॒താമ॑തീ ॥ പതീ᳚ ദ്യു॒മ-ദ്വി॑ശ്വ॒വിദാ॑ ഉ॒ഭാ ദി॒വഃ । സൂര്യാ॑ ഉ॒ഭാ ച॒ന്ദ്രമ॑സാ വിചക്ഷ॒ണാ ॥ 71 ॥

വി॒ശ്വവാ॑രാ വരിവോ॒ഭാ വരേ᳚ണ്യാ । താ നോ॑-ഽവത-മ്മതി॒മന്താ॒ മഹി॑വ്രതാ ॥ വി॒ശ്വ॒വപ॑രീ പ്ര॒തര॑ണാ തര॒ന്താ । സു॒വ॒ർവിദാ॑ ദൃ॒ശയേ॒ ഭൂരി॑രശ്മീ । സൂര്യാ॒ ഹി ച॒ന്ദ്രാ വസു॑ത്വേ॒ഷ-ദ॑ര്​ശതാ । മ॒ന॒സ്വിനോ॒ഭാ-ഽനു॑ ചര॒തോ നു॒ സ-ന്ദിവ᳚മ് ॥ അ॒സ്യ ശ്രവോ॑ ന॒ദ്യ॑-സ്സ॒പ്ത ബി॑ഭ്രതി । ദ്യാവാ॒ ക്ഷാമാ॑ പൃഥി॒വീ ദ॑ര്​ശ॒തം-വഁപുഃ॑ । അ॒സ്മേ സൂ᳚ര്യാ ചന്ദ്ര॒മസാ॑-ഽഭി॒ചക്ഷേ᳚ । ശ്ര॒ദ്ധേ കമി॑ന്ദ്ര ചരതോ വിചര്തു॒രമ് ॥ 72 ॥

പൂ॒ർവാ॒പ॒ര-ഞ്ച॑രതോ മാ॒യ യൈ॒തൌ । ശിശൂ॒ ക്രീഡ॑ന്തൌ॒ പരി॑യാതോ അദ്ധ്വ॒രമ് । വിശ്വാ᳚ന്യ॒ന്യോ ഭുവ॑നാ ഽഭി॒ചഷ്ടേ᳚ । ഋ॒തൂന॒ന്യോ വി॒ദധ॑ജ്ജായതേ॒ പുനഃ॑ ॥ ഹിര॑ണ്യവര്ണാ॒-ശ്ശുച॑യഃ പാവ॒കാ യാസു॑ ജാ॒തഃ ക॒ശ്യപോ॒ യാസ്വിന്ദ്രഃ॑ । അ॒ഗ്നിം-യാഁ ഗര്ഭ॑-ന്ദധി॒രേ വിരൂ॑പാ॒സ്താ ന॒ ആപ॒-ശ്ശഗ്ഗ്​ സ്യോ॒നാ ഭ॑വന്തു ॥,
യാസാ॒ഗ്​മ്॒ രാജാ॒ വരു॑ണോ॒ യാതി॒ മധ്യേ॑ സത്യാനൃ॒തേ അ॑വ॒പശ്യ॒ന് ജനാ॑നാമ് । മ॒ധു॒ശ്ചുത॒-ശ്ശുച॑യോ॒ യാഃ പാ॑വ॒കാസ്താ ന॒ ആപ॒-ശ്ശഗ്ഗ്​ സ്യോ॒നാ ഭ॑വന്തു ॥ । യാസാ᳚-ന്ദേ॒വാ ദി॒വി കൃ॒ണ്വന്തി॑ ഭ॒ക്ഷം-യാഁ അ॒ന്തരി॑ക്ഷേ ബഹു॒ധാ ഭവ॑ന്തി । യാഃ പൃ॑ഥി॒വീ-മ്പയ॑സോ॒ന്ദന്തി॑ശു॒ക്രാസ്താ ന॒ ആപ॒-ശ്ശഗ്ഗ്​ സ്യോ॒നാ ഭ॑വന്തു ॥, ശി॒വേന॑ മാ॒ ചക്ഷു॑ഷാ പശ്യതാ-ഽഽപ-ശ്ശി॒വയാ॑ ത॒നുവോപ॑ സ്പൃശത॒ ത്വച॑-മ്മേ । സർവാഗ്​മ്॑ അ॒ഗ്നീഗ്​മ് ര॑ഫ്സു॒ഷദോ॑ ഹുവേ വോ॒ മയി॒ വര്ചോ॒ ബല॒മോജോ॒ നി ധ॑ത്ത ॥ । ആപോ॑ ഭ॒ദ്രാ ഘൃ॒തമിദാപ॑ ആസുര॒ഗ്നീ-ഷോമൌ॑ ബിഭ്ര॒ത്യാപ॒ ഇ-ത്താഃ । തീ॒വ്രോ രസോ॑ മധു॒പൃചാ॑ -മരങ്ഗ॒മ ആ മാ᳚ പ്രാ॒ണേന॑ സ॒ഹ വര്ച॑സാ ഗന്ന് ॥, ആദി-ത്പ॑ശ്യാമ്യു॒ത വാ॑ ശൃണോ॒മ്യാ മാ॒ ഘോഷോ॑ ഗച്ഛതി॒ വാന്ന॑ ആസാമ് । മന്യേ॑ ഭേജാ॒നോ അ॒മൃത॑സ്യ॒ തര്​ഹി॒ ഹിര॑ണ്യവര്ണാ॒ അതൃ॑പം-യഁ॒ദാ വഃ॑ ॥ ॥ നാസ॑ദാസീ॒ന്നോ സദാ॑സീ-ത്ത॒ദാനീ᳚മ് । നാസീ॒-ദ്രജോ॒ നോ വ്യോ॑മാപ॒രോ യത് । കിമാവ॑രീവഃ॒ കുഹ॒ കസ്യ॒ ശര്മന്ന്॑ ॥ 73 ॥

അമ്ഭഃ॒ കിമാ॑സീ॒-ദ്ഗഹ॑ന-ങ്ഗഭീ॒രമ് ॥ ന മൃ॒ത്യുര॒മൃത॒-ന്തര്​ഹി॒ ന । രാത്രി॑യാ॒ അഹ്ന॑ ആസീ-ത്പ്രകേ॒തഃ । ആനീ॑ദവാ॒തഗ്ഗ്​ സ്വ॒ധയാ॒ തദേക᳚മ് । തസ്മാ᳚-ദ്ധാ॒ന്യ-ന്ന പ॒രഃ (പ॒രം) കിഞ്ച॒ നാസ॑ ॥ തമ॑ ആസീ॒-ത്തമ॑സാ ഗൂ॒ഢമഗ്രേ᳚ പ്രകേ॒തമ് । സ॒ലി॒ലഗ്​മ് സർവ॑മാ ഇ॒ദമ് । തു॒ച്ഛേ നാ॒ഭ്വപി॑ഹിതQം-യഁദാസീ᳚ത് । തമ॑സ॒ സ്തന്മ॑ഹി॒നാ ജാ॑യ॒തൈക᳚മ് ॥ കാമ॒സ്തദഗ്രേ॒ സമ॑വര്ത॒താധി॑ ॥ 74 ॥

മന॑സോ॒ രേതഃ॑ പ്രഥ॒മം-യഁദാസീ᳚ത് । സ॒ തോ ബന്ധു॒മസ॑തി॒ നിര॑വിന്ദന്ന് (നിര॑വിദന്ന്) । ഹൃ॒ദി പ്ര॒തീഷ്യാ॑ ക॒വയോ॑ മനീ॒ഷാ ॥ തി॒ര॒ശ്ചീനോ॒ വിത॑തോ ര॒ശ്മിരേ॑ഷാമ് । അ॒ധ-സ്സ്വി॑ദാ॒സീ(3) ദു॒പരി॑ സ്വിദാസീ(3)ത് । രേ॒തോ॒ധാ ആ॑സ-ന്മഹി॒മാന॑ ആസന്ന് । സ്വ॒ധാ അ॒വസ്താ॒-ത്പ്രയ॑തിഃ പ॒രസ്താ᳚ത് ॥ കോ അ॒ദ്ധാ വേ॑ദ॒ ക ഇ॒ഹ പ്രവോ॑ചത് । കുത॒ ആജാ॑താ॒ കുത॑ ഇ॒യം-വിഁസൃ॑ഷ്ടിഃ । അ॒ർവാഗ്ദേ॒വാ അ॒സ്യ വി॒സര്ജ॑നായ ॥ 75 ॥

അഥാ॒ കോ വേ॑ദ॒ യത॑ ആബ॒ഭൂവ॑ ॥ ഇ॒യം-വിഁസൃ॑ഷ്ടി॒-ര്യത॑ ആബ॒ഭൂവ॑ । യദി॑ വാ ദ॒ധേ യദി॑ വാ॒ ന । യോ അ॒സ്യാദ്ധ്യ॑ക്ഷഃ പര॒മേ വ്യോ॑മന്ന് । സോ അ॒ങ്ഗ വേ॑ദ॒ യദി॑ വാ॒ ന വേദ॑ ॥ കിഗ്ഗ്​സ്വി॒ദ്വന॒-ങ്ക ഉ॒ സ വൃ॒ക്ഷ ആ॑സീത് । യതോ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ നി॑ഷ്ടത॒ക്ഷുഃ । മനീ॑ഷിണോ॒ മന॑സാ പൃ॒ച്ഛതേദു॒ തത് । യദ॒ദ്ധ്യതി॑ഷ്ഠ॒-ദ്ഭുവ॑നാനി ധാ॒രയന്ന്॑ ॥ ബ്രഹ്മ॒ വന॒-മ്ബ്രഹ്മ॒ സ വൃ॒ക്ഷ ആ॑സീത് ॥ 76 ॥

യതോ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ നി॑ഷ്ടത॒ക്ഷുഃ । മനീ॑ഷിണോ॒ മന॑സാ॒ വിബ്ര॑വീമി വഃ । ബ്രഹ്മാ॒ദ്ധ്യതി॑ഷ്ഠ॒-ദ്ഭുവ॑നാനി ധാ॒രയന്ന്॑ ॥ പ്രാ॒തര॒ഗ്നി-മ്പ്രാ॒തരിന്ദ്രഗ്​മ്॑ ഹവാമഹേ । പ്രാ॒ത ര്മി॒ത്രാവരു॑ണാ പ്രാ॒തര॒ശ്വിനാ᳚ । പ്രാ॒ത ര്ഭഗ॑-മ്പൂ॒ഷണ॒-മ്ബ്രഹ്മ॑ണ॒സ്പതി᳚മ് । പ്രാ॒തസ്സോമ॑മു॒ത രു॒ദ്രഗ്​മ് ഹു॑വേമ ॥ പ്രാ॒ത॒ര്ജിത॒-മ്ഭഗ॑മു॒ഗ്രഗ്​മ് ഹു॑വേമ । വ॒യ-മ്പു॒ത്രമദി॑തേ॒ര്യോ വി॑ധ॒ര്താ । ആ॒ദ്ധ്രശ്ചി॒ദ്യ-മ്മന്യ॑മാന-സ്തു॒രശ്ചി॑ത് ॥ 77 ॥

രാജാ॑ ചി॒ദ്യ-മ്ഭഗ॑-മ്ഭ॒ക്ഷീത്യാഹ॑ ॥ ഭഗ॒ പ്രണേ॑ത॒ര്ഭഗ॒ സത്യ॑രാധഃ । ഭഗേ॒മാ-ന്ധിയ॒മുദ॑വ॒ ദദ॑ന്നഃ । ഭഗ॒ പ്രണോ॑ ജനയ॒ ഗോഭി॒രശ്വൈഃ᳚ । ഭഗ॒ പ്രനൃഭി॑-ര്നൃ॒വന്ത॑-സ്സ്യാമ । ഉ॒തേദാനീ॒-മ്ഭഗ॑വന്ത-സ്സ്യാമ ॥ ഉ॒ത പ്രപി॒ത്വ ഉ॒ത മദ്ധ്യേ॒ അഹ്നാ᳚മ് । ഉ॒തോദി॑താ മഘവ॒ന്-ഥ്സൂര്യ॑സ്യ । വ॒യ-ന്ദേ॒വാനാഗ്​മ്॑ സുമ॒തൌ സ്യാ॑മ ॥ ഭഗ॑ ഏ॒വ ഭഗ॑വാഗ്​മ് അസ്തു ദേവാഃ ॥ 78 ॥

തേന॑ വ॒യ-മ്ഭഗ॑വന്ത-സ്സ്യാമ । ത-ന്ത്വാ॑ ഭഗ॒ സർവ॒ ഇജ്ജോ॑ഹവീമി । സ നോ॑ ഭഗ പുര ഏ॒താ ഭ॑വേ॒ഹ ॥ സമ॑ദ്ധ്വ॒രായോ॒ഷസോ॑ നമന്ത । ദ॒ധി॒ക്രാവേ॑വ॒ ശുച॑യേ പ॒ദായ॑ । അ॒ർവാ॒ചീ॒നം-വഁ ॑സു॒വിദ॒-മ്ഭഗ॑ന്നഃ । രഥ॑മി॒വാശ്വാ॑ വാ॒ജിന॒ ആവ॑ഹന്തു ॥ അശ്വാ॑വതീ॒-ര്ഗോമ॑തീ-ര്ന ഉ॒ഷാസഃ॑ । വീ॒രവ॑തീ॒-സ്സദ॑മുച്ഛന്തു ഭ॒ദ്രാഃ । ഘൃ॒ത-ന്ദുഹാ॑നാ വി॒ശ്വതഃ॒ പ്രപീ॑നാഃ । യൂ॒യ-മ്പാ॑ത സ്വ॒സ്തിഭി॒-സ്സദാ॑ നഃ ॥ 79 ॥
(വി॒ച॒ക്ഷ॒ണാ - വി॑ചര്തു॒രഗ്​മ് - ശര്മ॒ - ന്നധി॑ - വി॒സര്ജ॑നായ॒ - ബ്രഹ്മ॒ വന॒-മ്ബ്രഹ്മ॒ സ വൃ॒ക്ഷ ആ॑സീത്- തു॒രശ്ചി॑-ദ്- ദേവാഃ॒ - പ്രപീ॑നാ॒ ഏക॑-ഞ്ച) (അ. 9)

(പീവോ᳚-ഽന്നാ॒ - മഗ്നേ॒ ത്വ-മ്പാ॑ര - യാനാഘൃ॒ഷ്യഃ - ശുചി॒-ന്നു സ്തോമം॑ - ഁവി॒ശ്രയ॑മാണോ - ദി॒വോ രു॒ക്മോ - ഽന്ന॑-മ്പ്രാ॒ണം - താ സൂ᳚ര്യാചന്ദ്ര॒മസാ॒ നവ॑സപ്തതിഃ)

(പീവോ᳚ന്നാ - ഁയൂ॒യ-മ്പാ॑ത സ്വ॒സ്തിഭി॒-സ്സദാ॑നഃ)

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുർവേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ ദ്വിതീയാഷ്ടകേ അഷ്ടമഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുർവേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ ദ്വിതീയാഷ്ടകം സമാപ്തമ് ॥