કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે દ્વિતીયાષ્ટકે અષ્ટમઃ પ્રપાઠકઃ - કામ્યપશુયાજ્યાનુવાક્યા બ્રાહ્મણમ્

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

અનુવાકં 1 - વાયવ્યાદિપશૂનાં સૂક્તાનિ

પીવો᳚ન્નાગ્​મ્ રયિ॒વૃધ॑-સ્સુમે॒ધાઃ । શ્વે॒ત-સ્સિ॑ષક્તિ નિ॒યુતા॑મભિ॒શ્રીઃ । તે વા॒યવે॒ સમ॑નસો॒ વિત॑સ્થુઃ । વિશ્વેન્નર॑-સ્સ્વપ॒ત્યાનિ॑ ચક્રુઃ ॥ રા॒યે-ઽનુ ય-ઞ્જ॒જ્ઞતૂ॒ રોદ॑સી ઉ॒ભે । રા॒યે દે॒વી ધિ॒ષણા॑ ધાતિ દે॒વમ્ । અધા॑ વા॒યુ-ન્નિ॒યુત॑-સ્સશ્ચત॒ સ્વાઃ । ઉ॒ત શ્વે॒તં-વઁસુ॑ધિતિ-ન્નિરે॒કે ॥ આ વા॑યો ભૂષ શુચિપા॒ ઉપ॑ ન-સ્સ॒હસ્ર॑-ન્તે નિ॒યુતો॑ વિશ્વવાર । ઉપો॑ તે॒ અન્ધો॒ મદ્ય॑મયામિ॒ યસ્ય॑ દેવ દધિ॒ષે પૂ᳚ર્વ॒પેય᳚મ્ ॥ પ્ર યાભિ॒ર્યાસિ॑ દા॒શ્વાગ્​મ્ સમચ્છા॑ નિ॒યુદ્ભિ॑-ર્વાયવિ॒ષ્ટયે॑ દુરો॒ણે । નિ નો॑ ર॒યિગ્​મ્ સુ॒ભોજ॑સં-યુઁવે॒હ નિ વી॒રવ॒-દ્ગવ્ય॒મશ્વિ॑ય-ઞ્ચ॒ રાધઃ॑ ॥॥ પ્ર વા॒યુમચ્છા॑ બૃહ॒તી મ॑ની॒ષા ॥ 1 ॥

બૃ॒હદ્ર॑યિં-વિઁ॒શ્વવા॑રાગ્​મ્ રથ॒પ્રામ્ । દ્યુ॒તદ્યા॑મા નિ॒યુતઃ॒ પત્ય॑માનઃ । ક॒વિઃ ક॒વિમિ॑યક્ષસિ પ્રયજ્યો ॥ આ નો॑ નિ॒યુદ્ભિ॑-શ્શ॒તિની॑ભિ-રદ્ધ્વ॒રમ્ । સ॒હ॒સ્રિણી॑ભિ॒રુપ॑ યાહિ ય॒જ્ઞમ્ । વાયો॑ અ॒સ્મિન્. હ॒વિષિ॑ માદયસ્વ । યૂ॒ય-મ્પા॑ત સ્વ॒સ્તિભિ॒-સ્સદા॑ નઃ ॥ પ્રજા॑પતે॒ ન ત્વદે॒તાન્ય॒ન્યઃ । વિશ્વા॑ જા॒તાનિ॒ પરિ॒ તા બ॑ભૂવ । ય-ત્કા॑માસ્તે જુહુ॒મસ્તન્નો॑ અસ્તુ ॥ 2 ॥

વ॒યગ્ગ્​ સ્યા॑મ॒ પત॑યો રયી॒ણામ્ ॥ ર॒યી॒ણા-મ્પતિં॑-યઁજ॒ત-મ્બૃ॒હન્ત᳚મ્ । અ॒સ્મિન્ભરે॒ નૃત॑મં॒-વાઁજ॑સાતૌ । પ્ર॒જાપ॑તિ-મ્પ્રથમ॒જામૃ॒તસ્ય॑ । યજા॑મ દે॒વમધિ॑ નો બ્રવીતુ ॥ પ્રજા॑પતે॒ ત્વ-ન્નિ॑ધિ॒પાઃ પુ॑રા॒ણઃ । દે॒વાના᳚-મ્પિ॒તા જ॑નિ॒તા પ્ર॒જાના᳚મ્ । પતિ॒-ર્વિશ્વ॑સ્ય॒ જગ॑તઃ પર॒સ્પાઃ । હ॒વિર્નો॑ દેવ વિહ॒વે જુ॑ષસ્વ ॥ તવે॒મે લો॒કાઃ પ્ર॒દિશો॒ દિશ॑શ્ચ ॥ 3 ॥

પ॒રા॒વતો॑ નિ॒વત॑ ઉ॒દ્વત॑શ્ચ । પ્રજા॑પતે વિશ્વ॒સૃજ્જી॒વધ॑ન્ય ઇ॒દ-ન્નો॑ દેવ । પ્રતિ॑હર્ય હ॒વ્યમ્ ॥ પ્ર॒જાપ॑તિ-મ્પ્રથ॒મં-યઁ॒જ્ઞિયા॑નામ્ । દે॒વાના॒મગ્રે॑ યજ॒તં-યઁ॑જદ્ધ્વમ્ । સ નો॑ દદાતુ॒ દ્રવિ॑ણગ્​મ્ સુ॒વીર્ય᳚મ્ । રા॒યસ્પોષં॒-વિઁષ્ય॑તુ॒ નાભિ॑મ॒સ્મે ॥ યો રા॒ય ઈશે॑ શતદા॒ય ઉ॒ક્થ્યઃ॑ । યઃ પ॑શૂ॒નાગ્​મ્ ર॑ક્ષિ॒તા વિષ્ઠિ॑તાનામ્ । પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્રથમ॒જા ઋ॒તસ્ય॑ ॥ 4 ॥

સ॒હસ્ર॑ધામા જુષતાગ્​મ્ હ॒વિર્નઃ॑ ॥ સોમા॑પૂષણા॒ જન॑ના રયી॒ણા-ઞ્જન॑ના દિ॒વો જન॑ના પૃથિ॒વ્યાઃ । જા॒તૌ વિશ્વ॑સ્ય॒ ભુવ॑નસ્ય ગો॒પૌ દે॒વા અ॑કૃણ્વન્ન॒મૃત॑સ્ય॒ નાભિ᳚મ્ ॥ ઇ॒મૌ દે॒વૌ જાય॑માનૌ જુષન્તે॒મૌ તમાગ્​મ્॑સિ ગૂહતા॒મજુ॑ષ્ટા । આ॒ભ્યામિન્દ્રઃ॑ પ॒ક્વમા॒માસ્વ॒ન્ત-સ્સો॑માપૂ॒ષભ્યા᳚-ઞ્જનદુ॒સ્રિયા॑સુ ॥ ॥ સોમા॑પૂષણા॒ રજ॑સો વિ॒માન᳚મ્ । સ॒પ્તચ॑ક્ર॒ગ્​મ્॒ રથ॒મવિ॑શ્વમિન્વમ્ । વિ॒ષૂ॒વૃત॒-મ્મન॑સા યુ॒જ્યમા॑નમ્ । ત-ઞ્જિ॑ન્વથો વૃષણા॒ પઞ્ચ॑રશ્મિમ્ ॥ દિ॒વ્ય॑ન્ય-સ્સદ॑ન-ઞ્ચ॒ક્ર ઉ॒ચ્ચા । પૃ॒થિ॒વ્યામ॒ન્યો અદ્ધ્ય॒ન્તરિ॑ક્ષે । તાવ॒સ્મભ્ય॑-મ્પુરુ॒વાર॑-મ્પુરુ॒ક્ષુમ્ । રા॒યસ્પોષં॒-વિઁષ્ય॑તા॒-ન્નાભિ॑મ॒સ્મે ॥ 5 ॥

ધિય॑-મ્પૂ॒ષા જિ॑ન્વતુ વિશ્વમિ॒ન્વઃ । ર॒યિગ્​મ્ સોમો॑ રયિ॒પતિ॑-ર્દધાતુ । અવ॑તુ દે॒વ્યદિ॑તિર-ન॒ર્વા । બૃ॒હ-દ્વ॑દેમ વિ॒દથે॑ સુ॒વીરાઃ᳚ ॥ વિશ્વા᳚ન્ય॒ન્યો ભુવ॑ના જ॒જાન॑ । વિશ્વ॑મ॒ન્યો અ॑ભિ॒ચક્ષા॑ણ એતિ । સોમા॑પૂષણા॒-વવ॑ત॒-ન્ધિય॑-મ્મે । યુ॒વભ્યાં॒-વિઁશ્વાઃ॒ પૃત॑ના જયેમ ॥ ઉદુ॑ત્ત॒મં-વઁ॑રુણ॒ પાશ॑મ॒સ્મદવા॑-ઽધ॒મં-વિઁમ॑ધ્ય॒મગ્ગ્​ શ્ર॑થાય । અથા॑ વ॒યમા॑દિત્ય વ્ર॒તે તવા-ઽના॑ગસો॒ અદિ॑તયે સ્યામ અસ્ત॑ભ્ના॒દ્યામૃ॑ષ॒ભો અ॒ન્તરિ॑ક્ષ॒મમિ॑મીત વરિ॒માણ॑-મ્પૃથિ॒વ્યા આ-ઽસી॑દ॒-દ્વિશ્વા॒ ભુવ॑નાનિ સ॒મ્રા-ડ્વિશ્વેત્તાનિ॒ વરુ॑ણસ્ય વ્ર॒તાનિ॑ ॥ । ય-ત્કિઞ્ચે॒દં-વઁ॑રુણ॒ દૈવ્યે॒ જને॑-ઽભિદ્રો॒હ-મ્મ॑નુ॒ષ્યા᳚શ્ચરા॑મસિ । અચિ॑ત્તી॒ય-ત્તવ॒ ધર્મા॑ યુયોપિ॒મ મા ન॒સ્તસ્મા॒ દેન॑સો દેવ રીરિષઃ ॥ કિ॒ત॒વાસો॒ યદ્રિ॑ રિ॒પુર્ન દી॒વિ યદ્વા॑ ઘા સ॒ત્ય મુ॒તયન્ન વિ॒દ્મ । સર્વા॒ તા વિષ્ય॑ શિથિ॒રેવ॑ દે॒વાથા॑ તે સ્યામ વરુણ પ્રિ॒યાસઃ॑ ॥( ) । અવ॑ તે॒ હેડો॑ વરુણ॒ નમો॑ભિ॒રવ॑ ય॒જ્ઞેભિ॑રીમહે હ॒વિર્ભિઃ॑ । ક્ષય॑ન્ન॒સ્મભ્ય॑મસુર પ્રચેતો॒ રાજ॒ન્નેનાગ્​મ્॑સિ શિશ્રથઃ કૃ॒તાનિ॑ ॥, તત્ત્વા॑ યામિ॒ બ્રહ્મ॑ણા॒ વન્દ॑માન॒સ્તદા શા᳚સ્તે॒ યજ॑માનો હ॒વિર્ભિઃ॑ । અહે॑ડમાનો વરુણે॒હ બો॒ધ્યુરુ॑શગ્​મ્સ॒ મા ન॒ આયુઃ॒ પ્રમો॑ષીઃ ॥ ॥ આ॒દિ॒ત્યાના॒મવ॑સા॒ નૂત॑નેન સક્ષી॒મહિ॒ શર્મ॑ણા॒ શન્ત॑મેન । અ॒ના॒ગા॒સ્ત્વે અ॑દિતિ॒ત્વે તુ॒રાસ॑ ઇ॒મં-યઁ॒જ્ઞ-ન્દ॑ધતુ॒ શ્રોષ॑માણાઃ ॥, ન દ॑ક્ષિ॒ણા વિચિ॑કિતે॒ ન સ॒વ્યા ન પ્રા॒ચીન॑માદિત્યા॒ નોત પ॒શ્ચા । પા॒ક્યા॑ ચિદ્વસવો ધી॒ર્યા॑ ચિ--દ્યુ॒ષ્માની॑તો॒ અભ॑ય॒-ઞ્જ્યોતિ॑રશ્યામ્ ॥ । ધા॒રય॑ન્ત આદિ॒ત્યાસો॒ જગ॒થ્સ્થા દે॒વા વિશ્વ॑સ્ય॒ ભુવ॑નસ્ય ગો॒પાઃ । દી॒ર્ઘાધિ॑યો॒ રક્ષ॑માણા અસુ॒ર્ય॑મૃ॒તાવા॑ન॒-શ્ચય॑માના ઋ॒ણાનિ॑ ॥, તિ॒સ્રો ભૂમી᳚ર્ધારય॒-ન્ત્રીગ્​મ્ રુ॒ત દ્યૂ-ન્ત્રીણિ॑ વ્ર॒તા વિ॒દથે॑ અ॒ન્તરે॑ષામ્ । ઋ॒તેના॑-ઽઽદિત્યા॒ મહિ॑ વો મહિ॒ત્વ-ન્તદ॑ર્યમન્ વરુણ મિત્ર॒ ચારુ॑ ॥ । ય॒જ્ઞો દે॒વાના॒-મ્પ્રત્યે॑તિ સુ॒મ્નમાદિ॑ત્યાસો॒ ભવ॑તા મૃડ॒યન્તઃ॑ । આ વો॒-ઽર્વાચી॑ સુમ॒તિ ર્વ॑વૃત્યાદ॒ગ્​મ્॒ હોશ્ચિ॒દ્યા વ॑રિવો॒વિત્ત॒રા-ઽસ॑ત્ ॥ શુચિ॑ર॒પ-સ્સૂ॒યવ॑સા॒ અદ॑બ્ધ॒ ઉપ॑ ક્ષેતિ વૃ॒દ્ધવ॑યા-સ્સુ॒વીરઃ॑ । નકિ॒ષ્ટ-ઙ્ઘ્ન॒ન્ત્યન્તિ॑તો॒ ન દૂ॒રાદ્ય આ॑દિ॒ત્યાના॒-મ્ભવ॑તિ॒ પ્રણી॑તૌ ॥ ॥ 6 ॥
(મ॒ની॒ષા-ઽસ્તુ॑-ચ॒-ર્ત-સ્યા॒સ્મે-કિ॑ત॒વાસ॑ શ્ચ॒ત્વારિ॑ ચ ) (અ. 1)

અનુવાકં 2 - વશાદીનાં સૂક્તાનિ
તે શુ॒ક્રાસ॒-શ્શુચ॑યો રશ્મિ॒વન્તઃ॑ । સીદ॑ન્નાદિ॒ત્યા અધિ॑ બ॒ર॒ઃઇષિ॑ પ્રિ॒યે । કામે॑ન દે॒વા-સ્સ॒રથ॑-ન્દિ॒વો નઃ॑ । આયા᳚ન્તુ ય॒જ્ઞમુપ॑ નો જુષા॒ણાઃ ॥ તે સૂ॒નવો॒ અદિ॑તેઃ પીવ॒સામિષ᳚મ્ । ઘૃ॒ત-મ્પિન્વ॒ત્-પ્રતિ॑હર્યન્નૃતે॒જાઃ । પ્ર ય॒જ્ઞિયા॒ યજ॑માનાય યેમુરે । આ॒દિ॒ત્યાઃ કામ॑-મ્પિતુ॒મન્ત॑મ॒સ્મે ॥ આ નઃ॑ પુ॒ત્રા અદિ॑તેર્યાન્તુ ય॒જ્ઞમ્ । આ॒દિ॒ત્યાસઃ॑ પ॒થિભિ॑-ર્દેવ॒યાનૈઃ᳚ ॥ 7 ॥

અ॒સ્મે કામ॑-ન્દા॒શુષે॑ સ॒ન્નમ॑ન્તઃ । પુ॒રો॒ડાશ॑-ઙ્ઘૃ॒તવ॑ન્ત-ઞ્જુષન્તામ્ ॥ સ્ક॒ભા॒યત॒ નિર્-ઋ॑તિ॒ગ્​મ્॒ સેધ॒તામ॑તિમ્ । પ્ર ર॒શ્મિભિ॒-ર્યત॑માના અમૃદ્ધ્રાઃ । આદિ॑ત્યાઃ॒ કામ॒ પ્રય॑તાં॒-વઁષ॑ટ્કૃતિમ્ । જુ॒ષદ્ધ્વ॑-ન્નો હ॒વ્યદા॑તિં-યઁજત્રાઃ ॥ આ॒દિ॒ત્યાન્-કામ॒મવ॑સે હુવેમ । યે ભૂ॒તાનિ॑ જ॒નય॑ન્તો વિચિ॒ખ્યુઃ । સીદ॑ન્તુ પુ॒ત્રા અદિ॑તેરુ॒પસ્થ᳚મ્ । સ્તી॒ર્ણ-મ્બ॒ર॒ઃઇર્​હ॑વિ॒રદ્યા॑ય દે॒વાઃ ॥ 8 ॥

સ્તી॒ર્ણ-મ્બ॒ર॒ઃઇ-સ્સી॑દતા ય॒જ્ઞે અ॒સ્મિન્ન્ । ધ્રા॒જા-સ્સેધ॑ન્તો॒ અમ॑તિ-ન્દુ॒રેવા᳚મ્ । અ॒સ્મભ્ય॑-મ્પુત્રા અદિતેઃ॒ પ્રયગ્​મ્॑સત । આદિ॑ત્યાઃ॒ કામ॑ હ॒વિષો॑ જુષા॒ણાઃ ॥ અગ્ને॒ નય॑ સુ॒પથા॑ રા॒યે અ॒સ્માન્ । વિશ્વા॑નિ દેવ વ॒યુના॑નિ વિ॒દ્વાન્ । યુ॒યો॒દ્ધ્ય॑સ્મ-જ્જુ॑હુરા॒ણમેનઃ॑ । ભૂયિ॑ષ્ઠા-ન્તે॒ નમ॑ ઉક્તિં-વિઁધેમ ॥ પ્રવ॑-શ્શુ॒ક્રાય॑ ભા॒નવે॑ ભરદ્ધ્વમ્ । હ॒વ્ય-મ્મ॒તિ-ઞ્ચા॒ગ્નયે॒ સુપૂ॑તમ્ ॥ 9 ॥

યો દૈવ્યા॑નિ॒ માનુ॑ષા જ॒નૂગ્​મ્ષિ॑ । અ॒ન્ત-ર્વિશ્વા॑નિ વિ॒દ્મના॒ જિગા॑તિ ॥ અચ્છા॒ ગિરો॑ મ॒તયો॑ દેવ॒યન્તીઃ᳚ । અ॒ગ્નિં-યઁ॑ન્તિ॒ દ્રવિ॑ણ॒-મ્ભિક્ષ॑માણાઃ । સુ॒સ॒દૃંશગ્​મ્॑ સુ॒પ્રતી॑ક॒ગ્ગ્॒ સ્વઞ્ચ᳚મ્ । હ॒વ્ય॒વાહ॑મર॒તિ-મ્માનુ॑ષાણામ્ ॥ અગ્ને॒ ત્વમ॒સ્મ-દ્યુ॑યો॒દ્ધ્યમી॑વાઃ । અન॑ગ્નિત્રા અ॒ભ્ય॑મન્ત કૃ॒ષ્ટીઃ । પુન॑ર॒સ્મભ્યગ્​મ્॑ સુવિ॒તાય॑ દેવ । ક્ષાં-વિઁશ્વે॑ભિર॒જરે॑ભિ-ર્યજત્ર ॥ 10 ॥

અગ્ને॒ ત્વ-મ્પા॑રયા॒ નવ્યો॑ અ॒સ્માન્ । સ્વ॒સ્તિભિ॒રતિ॑ દુ॒ર્ગાણિ॒ વિશ્વા᳚ । પૂશ્ચ॑ પૃ॒થ્વી બ॑હુ॒લા ન॑ ઉ॒ર્વી । ભવા॑ તો॒કાય॒ તન॑યાય॒ શં-યોઃ ઁ॥ પ્ર કા॑રવો મન॒ના વ॒ચ્યમા॑નાઃ । દે॒વ॒દ્રીચી᳚-ન્નયથ દેવ॒યન્તઃ॑ । દ॒ક્ષિ॒ણા॒વાડ્-વા॒જિની॒ પ્રાચ્યે॑તિ । હ॒વિર્ભર॑ન્ત્ય॒ગ્નયે॑ ઘૃ॒તાચી᳚ ॥ ઇન્દ્ર॒-ન્નરો॑ ને॒મધિ॑તા હવન્તે॒ યત્પાર્યા॑ યુ॒નજ॑તે॒ ધિય॒સ્તાઃ । શૂરો॒ નૃષા॑તા॒ શવ॑સશ્ચકા॒ન આ ગોમ॑તિ વ્ર॒જે ભ॑જા॒ ત્વન્નઃ॑ ॥ યુ॒જે રથ॑-ઙ્ગ॒વેષ॑ણ॒ગ્​મ્॒ હરિ॑ભ્યામ્ । ઉપ॒ બ્રહ્મા॑ણિ જુજુષા॒ણ-મ॑સ્થુઃ । વિબા॑ધિષ્ટા॒સ્ય રોદ॑સી મહિ॒ત્વા । ઇન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રાણ્ય॑પ્ર॒તી જ॑ઘ॒ન્વાન્ ॥ ॥ જ॒ગૃ॒ભ્ણા તે॒ દક્ષિ॑ણામિન્દ્ર॒ હસ્ત᳚મ્ ॥ 11 ॥

વ॒સૂ॒યવો॑ વસુપતે॒ વસૂ॑નામ્ । વિ॒દ્મા હિ ત્વા॒ ગોપ॑તિગ્​મ્ શૂર॒ ગોના᳚મ્ । અ॒સ્મભ્ય॑-ઞ્ચિ॒ત્રં-વૃઁષ॑ણગ્​મ્ ર॒યિ-ન્દાઃ᳚ ॥ તવે॒દં-વિઁશ્વ॑મ॒ભિતઃ॑ પશ॒વ્ય᳚મ્ । ય-ત્પશ્ય॑સિ॒ ચક્ષ॑સા॒ સૂર્ય॑સ્ય । ગવા॑મસિ॒ ગોપ॑તિ॒રેક॑ ઇન્દ્ર । ભ॒ક્ષી॒મહિ॑ તે॒ પ્રય॑તસ્ય॒ વસ્વઃ॑ ॥ સમિ॑ન્દ્ર ણો॒ મન॑સા નેષિ॒ ગોભિઃ॑ । સગ્​મ્ સૂ॒રિભિ॑-ર્મઘવ॒ન્-થ્સગ્ગ્​ સ્વ॒સ્ત્યા । સ-મ્બ્રહ્મ॑ણા દે॒વકૃ॑તં॒-યઁદસ્તિ॑ ॥ 12 ॥

સ-ન્દે॒વાનાગ્​મ્॑ સુમ॒ત્યા ય॒જ્ઞિયા॑નામ્ ॥ આ॒રાચ્છત્રુ॒-મપ॑બાધસ્વ દૂ॒રમ્ । ઉ॒ગ્રો ય-શ્શમ્બઃ॑ પુરુહૂત॒ તેન॑ । અ॒સ્મે ધે॑હિ॒ યવ॑મ॒દ્ગોમ॑દિન્દ્ર । કૃ॒ધી ધિય॑-ઞ્જરિ॒ત્રે વાજ॑રત્નામ્ ॥ આવે॒ધસ॒-ન્નીલ॑પૃષ્ઠ-મ્બૃ॒હન્ત᳚મ્ । બૃહ॒સ્પતિ॒ગ્​મ્॒ સદ॑ને સાદયધ્વમ્ । સા॒દદ્યો॑નિ॒-ન્દમ॒ આદી॑દિ॒વાગ્​મ્સ᳚મ્ । હિર॑ણ્યવર્ણમરુ॒ષગ્​મ્ સ॑પેમ ॥ સ હિ શુચિઃ॑ ॥ બૃહ॒સ્પતિઃ॑ પ્રથ॒મ-ઞ્જાય॑માનઃ । મ॒હો જ્યોતિ॑ષઃ પર॒મે વ્યો॑મન્ન્ । સ॒પ્તાસ્ય॑સ્તુવિજા॒તો રવે॑ણ । વિ સ॒પ્તર॑શ્મિરધમ॒ત્તમાગ્​મ્॑સિ ॥ 13 ॥

બૃહ॒સ્પતિ॒-સ્સમ॑જય॒-દ્વસૂ॑નિ । મ॒હો વ્ર॒જા-ન્ગોમ॑તો દે॒વ એ॒ષઃ । અ॒પ-સ્સિષા॑સ॒ન્-થ્સુવ॒ર પ્ર॑તીત્તઃ । બૃહ॒સ્પતિ॒ર॒ઃઅન્ત્ય॒મિત્ર॑-મ॒ર્કૈઃ ॥ બૃહ॑સ્પતે॒ પરિ॑ દીયા॒ રથે॑ન રક્ષો॒હા ઽમિત્રાગ્​મ્॑ અપ॒ બાધ॑માનઃ । પ્ર॒ભ॒ઞ્જન્-થ્સેનાઃ᳚ પ્રમૃ॒ણો યુ॒ધા જય॑ન્ન॒સ્માક॑-મેધ્યવિ॒તા રથા॑નામ્ ॥ એ॒વા પિ॒ત્રે વિ॒શ્વદે॑વાય॒ વૃષ્ણે॑ ય॒જ્ઞૈર્વિ॑ધેમ॒ નમ॑સા હ॒વિર્ભિઃ॑ । બૃહ॑સ્પતે સુપ્ર॒જા વી॒રવ॑ન્તો વ॒યગ્ગ્​ સ્યા॑મ॒ પત॑યો રયી॒ણામ્ ॥ ॥ આ નો॑ દિ॒વો બૃ॑હ॒તઃ પર્વ॑તા॒દા સર॑સ્વતી યજ॒તા ગ॑ન્તુ ય॒જ્ઞમ્ । હવ॑-ન્દે॒વી જુ॑જુષા॒ણા ઘૃ॒તાચી॑ શ॒ગ્મા-ન્નો॒ વાચ॑મુશ॒તી શૃ॑ણોતુ ॥પાવી॑રવી ક॒ન્યા॑ ચિ॒ત્રાયુ॒-સ્સર॑સ્વતી વી॒રપ॑ત્ની॒ ધિય॑-ન્ધાત્ । ગ્નાભિ॒રચ્છિ॑દ્રગ્​મ્ શર॒ણગ્​મ્ સ॒જોષા॑ દુરા॒ધર્​ષ॑-ઙ્ગૃણ॒તે શર્મ॑ યગ્​મ્સત્ ॥ । ઇ॒મા જુહ્વા॑ના યુ॒ષ્મદા નમો॑ભિઃ । પ્રતિ॒ સ્તોમગ્​મ્॑ સરસ્વતિ જુષસ્વ । તવ॒ શર્મ॑-ન્પ્રિ॒યત॑મે॒ દધા॑નાઃ । ઉપ॑સ્થેયામ શર॒ણ-ન્ન વૃ॒ક્ષમ્ ॥ યસ્તે॒ સ્તન॑શ્શશ॒ય ઇત્યા॑હ । સ્તૌત્યે॒વૈના᳚મ્ । ઉસ્ર॑ ઘ॒ર્મગ્​મ્ શિ॒ગ્​મ્॒ષોસ્ર॑ ઘ॒ર્મ-મ્પા॑હિ ઘ॒ર્માય॑ શિ॒ગ્​મ્॒ષેત્યા॑હ । યથા᳚ બ્રૂ॒યાદ॒મુષ્મૈ॑ દે॒હીતિ॑ । તા॒દૃગે॒વ તત્ । બૃહ॒સ્પતિ॒સ્ત્વોપ॑ સીદ॒ત્વિત્યા॑હ । । સર॑સ્વત્ય॒ભિ નો॑ નેષિ॒ વસ્યઃ॑ । મા પ॑સ્ફરીઃ॒ પય॑સા॒ મા ન॒ આ ધ॑ક્ । જુ॒ષસ્વ॑ ન-સ્સ॒ખ્યા॑ વે॒શ્યા॑ ચ । મા ત્વત્ક્ષેત્રા॒-ણ્યર॑ણાનિ ગન્મ ॥ ॥ ઇ॒યગ્​મ્ શુષ્મે॑ભિર્બિસ॒ખા ઇ॑વારુજત્ । સાનુ॑ ગિરી॒ણા-ન્ત॑વિ॒ષેભિ॑રૂ॒ર્મિભિઃ॑ । પા॒રા॒વ॒દ॒ઘ્નીમવ॑સે સુવૃ॒ક્તિભિઃ॑ । સર॑સ્વતી॒-માવિ॑વાસેમ ધી॒તિભિઃ॑ ॥ 14 ॥
(દે॒વ॒યાનૈ᳚--ર્ દે॒વાઃ - સુપૂ॑તં​યઁજત્ર॒-હસ્ત॒-મસ્તિ॒-તમાગ્॑-સ્યૂ॒ર્મિભિ॒-ર્દ્વે ચ॑) (અ. 2)

અનુવાકં 3 - સૌમ્યાદીનાં સૂક્તાનિ
સોમો॑ ધે॒નુગ્​મ્ સોમો॒ અર્વ॑ન્તમા॒શુમ્ । સોમો॑ વી॒ર-ઙ્ક॑ર્મ॒ણ્ય॑-ન્દદાતુ । સા॒દ॒ન્યં॑-વિઁદ॒થ્યગ્​મ્॑ સ॒ભેય᳚મ્ । પિ॒તુ॒-શ્શ્રવ॑ણં॒-યોઁ દદા॑શદસ્મૈ ॥ અષા॑ઢં-યુઁ॒થ્સુ પૃત॑નાસુ॒ પપ્રિ᳚મ્ । સુ॒વ॒ર્॒ષામ॒ફ્સ્વાં-વૃઁ॒જન॑સ્ય ગો॒પામ્ । ભ॒રે॒ષુ॒જાગ્​મ્ સુ॑ક્ષિ॒તિગ્​મ્ સુ॒શ્રવ॑સમ્ । જય॑ન્ત॒-ન્ત્વામનુ॑ મદેમ સોમ ॥ ત્વગ્​મ્ સો॑મ॒ ક્રતુ॑ભિઃ ॥ યા તે॒ ધામા॑નિ હ॒વિષા॒ યજ॑ન્તિ॒ તા તે॒ વિશ્વા॑ પરિ॒ભૂર॑સ્તુ ય॒જ્ઞ-ઙ્ગ॑ય॒સ્ફાનઃ॑ પ્ર॒તર॑ણ-સ્સુ॒વીરો-ઽવી॑રહા॒ પ્રચ॑રા સોમ॒ દુર્યા॒ન॥ ત્વમિ॒મા ઓષ॑ધી-સ્સોમ॒ વિશ્વાઃ᳚ । ત્વમ॒પો અ॑જનય॒સ્ત્વ-ઙ્ગાઃ । ત્વમાત॑તન્થો॒ર્વ॑ન્તરિ॑ક્ષમ્ । ત્વ-ઞ્જ્યોતિ॑ષા॒ વિતમો॑ વવર્થ ॥ 15 ॥

યા તે॒ ધામા॑નિ દિ॒વિ યા પૃ॑થિ॒વ્યામ્ । યા પર્વ॑તે॒ષ્વોષ॑ધીષ્વ॒ફ્સુ । તેભિ॑ર્નો॒ વિશ્વૈ᳚-સ્સુ॒મના॒ અહે॑ડન્ન્ । રાજન્᳚-થ્સોમ॒ પ્રતિ॑ હ॒વ્યા ગૃ॑ભાય ॥ વિષ્ણો॒ર્નુકં॑-વીઁ॒ર્યા॑ણિ॒ પ્ર વો॑ચં॒-યઃ ઁપાર્થિ॑વાનિ વિમ॒મે રજાગ્​મ્॑સિ॒ યો અસ્ક॑ભાય॒દુત્ત॑રગ્​મ્ સ॒ધસ્થં॑-વિઁચક્રમા॒ણ સ્ત્રે॒ધોરુ॑ગા॒યો વિષ્ણો॑ ર॒રાટ॑મસિ॒ વિષ્ણોઃ᳚ પૃ॒ષ્ઠમ॑સિ॒ વિષ્ણો॒-શ્શ્ન્યપ્ત્રે᳚ સ્થો॒ વિષ્ણો॒-સ્સ્યૂર॑સિ॒ વિષ્ણો᳚-ર્ધ્રુ॒વમ॑સિ વૈષ્ણ॒વમ॑સિ॒ વિષ્ણ॑વે ત્વા ॥ તદ॑સ્ય પ્રિ॒યમ॒ભિ પાથો॑ અશ્યામ્ । નરો॒ યત્ર॑ દેવ॒યવો॒ મદ॑ન્તિ । ઉ॒રુ॒ક્ર॒મસ્ય॒ સ હિ બન્ધુ॑રિ॒ત્થા । વિષ્ણોઃ᳚ પ॒દે પ॑ર॒મે મધ્વ॒ ઉથ્સઃ॑ ॥ । પ્રત-દ્વિષ્ણુ॑-સ્સ્તવતે વી॒ર્યા॑ય । મૃ॒ગો ન ભી॒મઃ કુ॑ચ॒રો ગિ॑રિ॒ષ્ઠાઃ । યસ્યો॒રુષુ॑ ત્રિ॒ષુ વિ॒ક્રમ॑ણેષુ । અધિ॑ક્ષિ॒યન્તિ॒ ભુવ॑નાનિ॒ વિશ્વા᳚ ॥ ॥ પ॒રો માત્ર॑યા ત॒નુવા॑ વૃધાન । ન તે॑ મહિ॒ત્વ-મન્વ॑શ્નુવન્તિ । ઉ॒ભે તે॑ વિદ્મ॒ રજ॑સી પૃથિ॒વ્યા વિષ્ણો॑ દેવ॒ ત્વમ્ । પ॒ર॒મસ્ય॑ વિથ્સે ॥ 16 ॥

વિચ॑ક્રમે પૃથિ॒વીમે॒ષ એ॒તામ્ । ક્ષેત્રા॑ય॒ વિષ્ણુ॒-ર્મનુ॑ષે દશ॒સ્યન્ન્ । ધ્રુ॒વાસો॑ અસ્ય કી॒રયો॒ જના॑સઃ । ઉ॒રુ॒ક્ષિ॒તિગ્​મ્ સુ॒જનિ॑મા ચકાર ॥ ત્રિર્દે॒વઃ પૃ॑થિ॒વીમે॒ષ એ॒તામ્ । વિચ॑ક્રમે શ॒તર્ચ॑સ-મ્મહિ॒ત્વા । પ્ર વિષ્ણુ॑-રસ્તુ ત॒વસ॒સ્ત વી॑યાન્ । ત્વે॒ષગ્ગ્​ હ્ય॑સ્ય॒ સ્થવિ॑રસ્ય॒ નામ॑ ॥ ॥ આ તે॑ મ॒હ ઇ॑ન્દ્રો॒ત્યુ॑ગ્ર॒ સમ॑ન્યવો॒ ય-થ્સ॒મર॑ન્ત॒ સેનાઃ᳚ । પતા॑તિ દિ॒દ્યુન્નર્ય॑સ્ય બાહુ॒વોર્મા તે॒ મનો॑ વિષ્વ॒દ્રિય॒ગ્વિ ચા॑રીત્ ॥ યો જા॒ત એ॒વ પ્ર॑થ॒મો મન॑સ્વા-ન્દે॒વો દે॒વાન્ ક્રતુ॑ના પ॒ર્યભૂ॑ષત્ । યસ્ય॒ શુષ્મા॒દ્રોદ॑સી॒ અભ્ય॑સેતા-ન્નૃ॒મ્ણસ્ય॑ મ॒હ્ના સ જ॑નાસ॒ ઇન્દ્રઃ॑ ॥ । અ॒ભિ ગો॒ત્રાણિ॒ સહ॑સા॒ ગાહ॑માનો-ઽદા॒યો વી॒ર-શ્શ॒તમ॑ન્યુ॒રિન્દ્રઃ॑ । દુ॒શ્ચ્ય॒વ॒નઃ પૃ॑તના॒ષાડ॑ યુ॒ધ્યો᳚-સ્માક॒ગ્​મ્॒ સેના॑ અવતુ॒ પ્ર યુ॒થ્સુ ॥ ॥ આભિ॒-સ્સ્પૃધો॑ મિથ॒તી- રરિ॑ષણ્યન્ન્ । અ॒મિત્ર॑સ્ય વ્યથયા મ॒ન્યુમિ॑ન્દ્ર । આભિ॒ર્વિશ્વા॑ અભિ॒યુજો॒ વિષૂ॑ચીઃ । આર્યા॑ય॒ વિશો-ઽવ॑તારી॒ર્દાસીઃ᳚ ॥ અ॒યગ્​મ્ શૃ॑ણ્વે॒ અધ॒ જય॑ન્નુ॒ત ઘ્નન્ન્ । અ॒યમુ॒ત પ્રકૃ॑ણુતે યુ॒ધા ગાઃ । ય॒દા સ॒ત્ય-ઙ્કૃ॑ણુ॒તે મ॒ન્યુમિન્દ્રઃ॑ ॥ 17 ॥

વિશ્વ॑-ન્દૃ॒ઢ-મ્ભ॑યત॒ એજ॑દસ્માત્ ॥ અનુ॑ સ્વ॒ધા-મ॑ક્ષર॒ન્નાપો॑ અસ્ય । અવ॑ર્ધત॒ મદ્ધ્ય॒ આ ના॒વ્યા॑નામ્ । સ॒દ્ધ્રી॒ચીને॑ન॒ મન॑સા॒ તમિ॑ન્દ્ર॒ ઓજિ॑ષ્ઠેન । હન્મ॑ના-ઽહન્ન॒ભિદ્યૂન્ ॥ મ॒રુત્વ॑ન્તં-વૃઁષ॒ભં-વાઁ॑વૃધા॒નમ્ । અક॑વારિ-ન્દિ॒વ્યગ્​મ્ શા॒સમિન્દ્ર᳚મ્ । વિ॒શ્વા॒સાહ॒મવ॑સે॒ નૂત॑નાય । ઉ॒ગ્રગ્​મ્ સ॑હો॒દામિ॒હ તગ્​મ્ હુ॑વેમ ॥ જનિ॑ષ્ઠા ઉ॒ગ્ર-સ્સહ॑સે તુ॒રાય॑ ॥ 18 ॥

મ॒ન્દ્ર ઓજિ॑ષ્ઠો બહુ॒લાભિ॑માનઃ । અવ॑ર્ધ॒ન્નિન્દ્ર॑-મ્મ॒રુત॑શ્ચિ॒દત્ર॑ । મા॒તા ય-દ્વી॒ર-ન્દ॒ધન॒દ્ધનિ॑ષ્ઠા ॥ ક્વ॑ સ્યા વો॑ મરુત-સ્સ્વ॒ધા-ઽઽસી᳚ત્ । ય-ન્મામેકગ્​મ્॑ સ॒મધ॑ત્તાહિ॒હત્યે᳚ । અ॒હગ્ગ્​ હ્યુ॑ગ્રસ્ત॑વિ॒ષ-સ્તુવિ॑ષ્માન્ । વિશ્વ॑સ્ય॒ શત્રો॒રન॑મં-વઁધ॒સ્નૈઃ ॥ વૃ॒ત્રસ્ય॑ ત્વા શ્વ॒સથા॒દીષ॑માણાઃ । વિશ્વે॑ દે॒વા અ॑જહુ॒ર્યે સખા॑યઃ । મ॒રુદ્ભિ॑રિન્દ્ર સ॒ખ્ય-ન્તે॑ અસ્તુ ॥ 19 ॥

અથે॒મા વિશ્વાઃ॒ પૃત॑ના જયાસિ ॥ વધીં᳚-વૃઁ॒ત્ર-મ્મ॑રુત ઇન્દ્રિ॒યેણ॑ । સ્વેન॒ ભામે॑ન તવિ॒ષો બ॑ભૂ॒વાન્ । અ॒હમે॒તા મન॑વે વિ॒શ્વશ્ચ॑ન્દ્રાઃ । સુ॒ગા અ॒પશ્ચ॑કર॒ વજ્ર॑બાહુઃ ॥ સ યો વૃષા॒ વૃષ્ણિ॑યેભિ॒-સ્સમો॑કાઃ । મ॒હો દિ॒વઃ પૃ॑થિ॒વ્યાશ્ચ॑ સ॒મ્રાટ્ । સ॒તી॒નસ॑ત્ત્વા॒ હવ્યો॒ ભરે॑ષુ । મ॒રુત્વા᳚ન્નો ભવ॒ત્વિન્દ્ર॑ ઊ॒તી ॥ ઇન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રમ॑તર-દ્વૃત્ર॒તૂર્યે᳚ ॥ 20 ॥

અ॒ના॒ધૃ॒ષ્યો મ॒ઘવા॒ શૂર॒ ઇન્દ્રઃ॑ । અન્વે॑નં॒-વિઁશો॑ અમદન્ત પૂ॒ર્વીઃ । અ॒યગ્​મ્ રાજા॒ જગ॑તશ્ચર્​ષણી॒નામ્ ॥ સ એ॒વ વી॒ર-સ્સ ઉ॑ વી॒ર્યા॑વાન્ । સ એ॑કરા॒જો જગ॑તઃ પર॒સ્પાઃ । ય॒દા વૃ॒ત્રમત॑ર॒ચ્છૂર॒ ઇન્દ્રઃ॑ । અથા॑ ભવદ્દમિ॒તા-ઽભિક્ર॑તૂનામ્ ॥ ઇન્દ્રો॑ ય॒જ્ઞં-વઁ॒ર્ધય॑ન્ વિ॒શ્વવે॑દાઃ । પુ॒રો॒ડાશ॑સ્ય જુષતાગ્​મ્ હ॒વિર્નઃ॑ । વૃ॒ત્ર-ન્તી॒ર્ત્વા દા॑ન॒વં-વઁજ્ર॑બાહુઃ ॥ 21 ॥

દિશો॑-ઽદૃગ્​મ્ હદ્દૃગ્​મ્હિ॒તા દૃગ્​મ્હ॑ણેન ॥ ઇ॒મં-યઁ॒જ્ઞં-વઁ॒ર્ધય॑ન્ વિ॒શ્વવે॑દાઃ । પુ॒રો॒ડાશ॒-મ્પ્રતિ॑ગૃભ્ણા॒ત્વિન્દ્રઃ॑ । ય॒દા વૃ॒ત્રમત॑ર॒ચ્છૂર॒ ઇન્દ્રઃ॑ । અથૈ॑કરા॒જો અ॑ભવ॒જ્જના॑નામ્ ॥ ઇન્દ્રો॑ દે॒વાઞ્છ॑મ્બર॒હત્ય॑ આવત્ । ઇન્દ્રો॑ દે॒વાના॑- મભવ-ત્પુરો॒ગાઃ । ઇન્દ્રો॑ ય॒જ્ઞે હ॒વિષા॑ વાવૃધા॒નઃ । વૃ॒ત્ર॒તૂર્ણો॒ અભ॑ય॒ગ્​મ્॒ શર્મ॑ યગ્​મ્સત્ ॥ ય-સ્સ॒પ્ત સિન્ધૂ॒ગ્​મ્॒ રદ॑ધાત્-પૃથિ॒વ્યામ્ । ય-સ્સ॒પ્ત લો॒કાનકૃ॑ણો॒-દ્દિશ॑શ્ચ । ઇન્દ્રો॑ હ॒વિષ્મા॒ન્-થ્સગ॑ણો મ॒રુદ્ભિઃ॑ । વૃ॒ત્ર॒તૂર્ણો॑ ય॒જ્ઞમિ॒હોપ॑યાસત્ ॥ 22 ॥
(વ॒વ॒ર્થ॒ - વિ॒થ્સ॒ - ઇન્દ્ર॑ - સ્તુ॒રા - યા᳚સ્તુ॒ - વૃત્ર॒તૂર્યે॒ - વજ્ર॑બાહુઃ - પૃથિ॒વ્યા-ન્ત્રીણિ॑ ચ) (અ. 3)

અનુવાકં 4 - અભિમાતિહૈન્દ્રાદિપશૂનાં સૂક્તાનિ
ઇન્દ્ર॒-સ્તર॑સ્વા-નભિમાતિ॒હોગ્રઃ । હિર॑ણ્યવાશી-રિષિ॒ર-સ્સુ॑વ॒ર॒.ષાઃ । તસ્ય॑ વ॒યગ્​મ્ સુ॑મ॒તૌ ય॒જ્ઞિય॑સ્ય । અપિ॑ ભ॒દ્રે સૌ॑મન॒સે સ્યા॑મ ॥ હિર॑ણ્યવર્ણો॒ અભ॑ય-ઙ્કૃણોતુ । અ॒ભિ॒મા॒તિ॒હેન્દ્રઃ॒ પૃત॑નાસુ જિ॒ષ્ણુઃ । સ ન॒-શ્શર્મ॑ ત્રિ॒વરૂ॑થં॒-વિઁયગ્​મ્॑સત્ । યૂ॒ય-મ્પા॑ત સ્વ॒સ્તિભિ॒-સ્સદા॑ નઃ ॥ ઇન્દ્રગ્ગ્॑ સ્તુહિ વ॒જ્રિણ॒ગ્ગ્॒ સ્તોમ॑પૃષ્ઠમ્ । પુ॒રો॒ડાશ॑સ્ય જુષતાગ્​મ્ હ॒વિર્નઃ॑ ॥ 23 ॥

હ॒ત્વા-ઽભિમા॑તીઃ॒ પૃત॑ના॒-સ્સહ॑સ્વાન્ । અથાભય॑-ઙ્કૃણુહિ વિ॒શ્વતો॑ નઃ ॥ સ્તુ॒હિ શૂરં॑-વઁ॒જ્રિણ॒-મપ્ર॑તીતમ્ (મપ્ર॑તીત્તમ્) । અ॒ભિ॒મા॒તિ॒હન॑-મ્પુરુહૂ॒તમિન્દ્ર᳚મ્ । ય એક॒ ઇચ્છ॒તપ॑તિ॒ર્જને॑ષુ । તસ્મા॒ ઇન્દ્રા॑ય હ॒વિરાજુ॑હોત ॥ ઇન્દ્રો॑ દે॒વાના॑મધિ॒પાઃ પુ॒રોહિ॑તઃ । દિ॒શા-મ્પતિ॑રભવ-દ્વા॒જિની॑વાન્ । અ॒ભિ॒મા॒તિ॒હા ત॑વિ॒ષસ્તુવિ॑ષ્માન્ । અ॒સ્મભ્ય॑-ઞ્ચિ॒ત્રં-વૃઁષ॑ણગ્​મ્ ર॒યિ-ન્દા᳚ત્ ॥ 24 ॥

ય ઇ॒મે દ્યાવા॑પૃથિ॒વી મ॑હિ॒ત્વા । બલે॒નાદૃગ્​મ્॑હદભિમાતિ॒હેન્દ્રઃ॑ । સ નો॑ હ॒વિઃ પ્રતિ॑ગૃભ્ણાતુ રા॒તયે᳚ । દે॒વાના᳚-ન્દે॒વો નિ॑ધિ॒પા નો॑ અવ્યાત્ ॥ અન॑વસ્તે॒ રથ॒મશ્વા॑ય તક્ષ॒ન્-ત્વષ્ટા॒ વજ્ર॑-મ્પુરુહૂત દ્યુ॒મન્ત᳚મ્ । બ્ર॒હ્માણ॒ ઇન્દ્ર॑-મ્મ॒હય॑ન્તો અ॒ર્કૈરવ॑ર્ધય॒ન્નહ॑યે॒ હન્ત॒ વા ઉ॑ ॥ વૃષ્ણે॒ ય-ત્તે॒ વૃષ॑ણો અ॒ર્કમર્ચા॒નિન્દ્ર॒ ગ્રાવા॑ણો॒ અદિ॑તિ-સ્સ॒જોષાઃ᳚ । અ॒ન॒શ્વાસો॒ યે પ॒વયો॑-ઽર॒થા ઇન્દ્રે॑ષિતા અ॒ભ્યવ॑ર્તન્ત॒ દસ્યૂન્॑ ॥ । ઇન્દ્ર॑સ્ય॒ નુ વી॒ર્યા॑ણિ॒ પ્રવો॑ચમ્ । યાનિ॑ ચ॒કાર॑ પ્રથ॒માનિ॑ વ॒જ્રી ॥ અહ॒-ન્નહિ॒મન્વ॒પસ્ત॑તર્દ । પ્ર વ॒ક્ષણા॑ અભિન॒-ત્પર્વ॑તાનામ્ ॥ ॥ ઇન્દ્રો॑ યા॒તો-ઽવ॑સિતસ્ય॒ રાજા᳚ । શમ॑સ્ય ચ શૃ॒ઙ્ગિણો॒ વજ્ર॑બાહુઃ । સેદુ॒ રાજા᳚ ક્ષેતિ ચર્​ષણી॒નામ્ । અ॒રાન્ન ને॒મિઃ પરિ॒તા બ॑ભૂવ ॥ 25 ॥

અ॒ભિ સિ॒દ્ધ્મો અ॑જિગાદસ્ય॒ શત્રૂન્॑ । વિ તિ॒ગ્મેન॑ વૃષ॒ભેણા॒ પુરો॑-ઽભેત્ । સં-વઁજ્રે॑ણાસૃજ-દ્વૃ॒ત્રમિન્દ્રઃ॑ । પ્ર સ્વા-મ્મ॒તિમ॑તિર॒ચ્છાશ॑દાનઃ ॥ વિષ્ણુ॑-ન્દે॒વં-વઁરુ॑ણમૂ॒તયે॒ ભગ᳚મ્ । મેદ॑સા દે॒વા વ॒પયા॑ યજદ્ધ્વમ્ । તા નો॑ ય॒જ્ઞમાગ॑તં-વિઁ॒શ્વધે॑ના । પ્ર॒જાવ॑દ॒સ્મે દ્રવિ॑ણે॒હ ધ॑ત્તમ્ ॥ મેદ॑સા દે॒વા વ॒પયા॑ યજદ્ધ્વમ્ । વિષ્ણુ॑-ઞ્ચ દે॒વં-વઁરુ॑ણ-ઞ્ચ રા॒તિમ્ ॥ 26 ॥

તા નો॒ અમી॑વા અપ॒બાધ॑માનૌ । ઇ॒મં-યઁ॒જ્ઞ-ઞ્જુ॒ષમા॑ણા॒વુપેત᳚મ્ ॥ વિષ્ણૂ॑વરુણા યુ॒વમ॑દ્ધ્વ॒રાય॑ નઃ । વિ॒શે જના॑ય॒ મહિ॒ શર્મ॑ યચ્છતમ્ । દી॒ર્ઘપ્ર॑યજ્યૂ હ॒વિષા॑ વૃધા॒ના । જ્યોતિ॒ષા-ઽરા॑તીર્દહત॒-ન્તમાગ્​મ્॑સિ ॥ યયો॒રોજ॑સા સ્કભિ॒તા રજાગ્​મ્॑સિ । વી॒ર્યે॑ભિ-ર્વી॒રત॑મા॒ શવિ॑ષ્ઠા । યા પત્યે॑તે॒ અપ્ર॑તીત્તા॒ સહો॑ભિઃ । વિષ્ણૂ॑ અગ॒ન્વરુ॑ણા પૂ॒ર્વહૂ॑તૌ ॥ 27 ॥

વિષ્ણૂ॑વરુણા વભિશસ્તિ॒પા વા᳚મ્ । દે॒વા ય॑જન્ત હ॒વિષા॑ ઘૃ॒તેન॑ । અપામી॑વાગ્​મ્ સેધતગ્​મ્ ર॒ક્ષસ॑શ્ચ । અથા॑ ધત્તં॒-યઁજ॑માનાય॒ શં-યોઃ ઁ॥ અ॒ગ્​મ્॒હો॒મુચા॑ વૃષ॒ભા સુ॒પ્રતૂ᳚ર્તી । દે॒વાના᳚-ન્દે॒વત॑મા॒ શચિ॑ષ્ઠા । વિષ્ણૂ॑વરુણા॒ પ્રતિ॑હર્યત-ન્નઃ । ઇ॒દ-ન્નરા॒ પ્રય॑તમૂ॒તયે॑ હ॒વિઃ ॥ મ॒હી નુ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી ઇ॒હ જ્યેષ્ઠે᳚ । રુ॒ચા ભ॑વતાગ્​મ્ શુ॒ચય॑દ્ભિ-ર॒ર્કૈઃ ॥ 28 ॥

યથ્સીં॒-વઁરિ॑ષ્ઠે બૃહ॒તી વિ॑મિ॒ન્વન્ન્ । નૃ॒વદ્ભ્યો॒-ઽક્ષા પ॑પ્રથા॒નેભિ॒રેવૈઃ᳚ ॥ પ્ર પૂ᳚ર્વ॒જે પિ॒તરા॒ નવ્ય॑સીભિઃ । ગી॒ર્ભિઃ કૃ॑ણુદ્ધ્વ॒ગ્​મ્॒ સદ॑ને ઋ॒તસ્ય॑ । આ નો᳚ દ્યાવાપૃથિવી॒ દૈવ્યે॑ન । જને॑ન યાત॒-મ્મહિ॑ વાં॒-વઁરૂ॑થમ્ ॥ સ ઇથ્સ્વપા॒ ભુવ॑નેષ્વાસ । ય ઇ॒મે દ્યાવા॑પૃથિ॒વી જ॒જાન॑ । ઉ॒ર્વી ગ॑ભી॒રે રજ॑સી સુ॒મેકે᳚ । અ॒વ॒ગ્​મ્॒શે ધીર॒-શ્શચ્યા॒ સમૈ॑રત્ ॥ 29 ॥

ભૂરિ॒-ન્દ્વે અચ॑રન્તી॒ ચર॑ન્તમ્ । પ॒દ્વન્ત॒-ઙ્ગર્ભ॑મ॒પદી॑ દધાતે । નિત્ય॒-ન્ન સૂ॒નુ-મ્પિ॒ત્રોરુ॒પસ્થે᳚ । ત-મ્પિ॑પૃતગ્​મ્ રોદસી સત્ય॒વાચ᳚મ્ ॥ ઇ॒દ-ન્દ્યા॑વાપૃથિવી સ॒ત્યમ॑સ્તુ । પિત॒-ર્માત॒-ર્યદિ॒હોપ॑બ્રુ॒વે વા᳚મ્ । ભૂ॒ત-ન્દે॒વાના॑મવ॒મે અવો॑ભિઃ । વિદ્યામે॒ષં-વૃઁ॒જન॑-ઞ્જી॒રદા॑નુમ્ ॥ ઉ॒ર્વી પૃ॒થ્વી બ॑હુ॒લે દૂ॒રે અ॑ન્તે । ઉપ॑બ્રુવે॒ નમ॑સા ય॒જ્ઞે અ॒સ્મિન્ન્ । દધા॑તે॒ યે સુ॒ભગે॑ સુ॒પ્રતૂ᳚ર્તી । દ્યાવા॒ રક્ષ॑ત-મ્પૃથિ॒વી નો॒ અભ્વા᳚ત્ ॥ યા જા॒તા ઓષ॑ધયો દે॒વેભ્ય॑સ્ત્રિયુ॒ગ-મ્પુ॒રા । મન્દા॑મિ બ॒ભ્રૂણા॑મ॒હગ્​મ્ શ॒ત-ન્ધામા॑નિ સ॒પ્ત ચ॑ ॥, અતિ॒ વિશ્વાઃ᳚ પરિ॒ષ્ઠા-સ્સ્તે॒ન ઇ॑વ વ્ર॒જમ॑ક્રમુઃ । ઓષ॑ધયઃ॒ પ્રાચુ॑ચ્યવુ॒ ર્ય-ત્કિ-ઞ્ચ॑ ત॒નુવા॒ગ્​મ્॒ રપઃ॑ ॥ । યા ઓષ॑ધય॒-સ્સોમ॑રાજ્ઞીઃ॒ પ્રવિ॑ષ્ટાઃ પૃથિ॒વીમનુ॑ । તાસા॒-ન્ત્વમ॑સ્યુત્ત॒મા પ્રણો॑ જી॒વાત॑-વેસુવ ॥ અ॒શ્વા॒વ॒તીગ્​મ્ સો॑મવ॒તી મૂ॒ર્જય॑ન્તી॒ મુદો॑જસમ્ । આ વિ॑થ્સિ॒ સર્વા॒ ઓષ॑ધીર॒સ્મા અ॑રિ॒ષ્ટતા॑તયે ॥ । ઓષ॑ધી॒રિતિ॑ માતર॒-સ્તદ્વો॑ દેવી॒-રુપ॑ બ્રુવે । રપાગ્​મ્॑સિ વિઘ્ન॒તીરિ॑ત॒ રપ॑શ્ચા॒તય॑માનાઃ ॥ અ॒ન્યા વો॑ અ॒ન્યામ॑વ-ત્વ॒ન્યા-ઽન્યસ્યા॒ ઉપા॑વત । તા-સ્સર્વા॒ ઓષ॑ધય-સ્સં​વિઁદા॒ના ઇ॒દ-મ્મે॒ પ્રાવ॑તા॒ વચઃ॑ ॥ ॥ 30 ॥
(હ॒વિર્નો॑ - દા-દ્- બભૂવ - રા॒તિં - પૂ॒ર્વહૂ॑તા - વ॒ર્કૈ - રૈ॑ર - દ॒સ્મિ-ન્પઞ્ચ ચ) (અ. 4)

અનુવાકં 5 - ઐન્દ્રાગ્નપશ્વાદીનાં સૂક્તાનિ
શુચિ॒-ન્નુ સ્તોમ॒-ન્નવ॑જાત-મ॒દ્યેન્દ્રા᳚ગ્ની વૃત્રહણા જુ॒ષેથા᳚મ્ । ઉ॒ભા હિ વાગ્​મ્॑ સુ॒હવા॒ જોહ॑વીમિ॒ તા વાજગ્​મ્॑ સ॒દ્ય ઉ॑શ॒તે ધેષ્ઠા᳚ ॥, શ્નથ॑-દ્વૃ॒ત્રમુ॒ત સ॑નોતિ॒ વાજ॒મિન્દ્રા॒ યો અ॒ગ્ની સહુ॑રી સપ॒ર્યાત્ । ઇ॒ર॒જ્યન્તા॑ વસ॒વ્ય॑સ્ય॒ ભૂરે॒-સ્સહ॑સ્તમા॒ સહ॑સા વાજ॒યન્તા᳚ ॥ । ઉ॒ભા વા॑મિન્દ્રાગ્ની આહુ॒વધ્યા॑ ઉ॒ભા રાધ॑સ-સ્સ॒હ મા॑દ॒યધ્યૈ᳚ । ઉ॒ભા દા॒તારા॑વિ॒ષાગ્​મ્ ર॑યી॒ણામુ॒ભા વાજ॑સ્ય સા॒તયે॑ હુવે વામ્ ॥,પ્ર ચ॑ર્​ષ॒ણિભ્યઃ॑ પૃતના॒ હવે॑ષુ॒ પ્ર પૃ॑થિ॒વ્યા રિ॑રિચાથે દિ॒વશ્ચ॑ । પ્ર સિન્ધુ॑ભ્યઃ॒ પ્રગિ॒રિભ્યો॑ મહિ॒ત્વા પ્રેન્દ્રા᳚ગ્ની॒ વિશ્વા॒ ભુવ॒ના-ઽત્ય॒ન્યા ॥ । આ વૃ॑ત્રહણા વૃત્ર॒હભિ॒-શ્શુષ્મૈઃ᳚ । ઇન્દ્ર॑ યા॒ત-ન્નમો॑ભિરગ્ને અ॒ર્વાક્ । યુ॒વગ્​મ્ રાધો॑ભિ॒રક॑વેભિરિન્દ્ર । અગ્ને॑ અ॒સ્મે ભ॑વતમુત્ત॒મેભિઃ॑ ॥ ગી॒ર્ભિ-ર્વિપ્રઃ॒ પ્રમ॑તિમિ॒ચ્છમા॑નઃ । ઈ॒॑ ર॒યિં-યઁ॒શસ॑-મ્પૂર્વ॒ભાજ᳚મ્ । ઇન્દ્રા᳚ગ્ની વૃત્રહણા સુવજ્રા । પ્રણો॒ નવ્યે॑ભિસ્તિરત-ન્દે॒ષ્ણૈઃ ॥ ॥ બ્રહ્મ॑ણસ્પતે॒ ત્વમ॒સ્ય ય॒ન્તા । સૂ॒ક્તસ્ય॑ બોધિ॒ તન॑ય-ઞ્ચ જિન્વ । વિશ્વ॒-ન્ત-દ્ભ॒દ્રં-યઁદ॒વન્તિ॑ દે॒વાઃ । બૃ॒હદ્વ॑દેમ વિ॒દથે॑ સુ॒વીરાઃ᳚ ॥ સ ઈગ્​મ્॑ સ॒ત્યેભિ॒-સ્સખિ॑ભિ-શ્શુ॒ચદ્ભિઃ॑ । ગોધા॑યસં॒​વિઁ ધ॑ન॒સૈર॑તર્દત્ । બ્રહ્મ॑ણ॒સ્પતિ॒-ર્વૃષ॑ભિર્વ॒રાહૈઃ᳚ ॥ 31 ॥

ઘ॒ર્મસ્વે॑દેભિ॒-ર્દ્રવિ॑ણં॒-વ્યાઁ॑નટ્ ॥ બ્રહ્મ॑ણ॒સ્પતે॑-રભવદ્યથા વ॒શમ્ । સ॒ત્યો મ॒ન્યુર્મહિ॒ કર્મા॑ કરિષ્ય॒તઃ । યો ગા ઉ॒દાજ॒થ્સ દિ॒વે વિ ચા॑ભજત્ । મ॒હીવ॑ રી॒તિ-શ્શવ॑સા સર॒-ત્પૃથ॑ક્ ॥ ઇન્ધા॑નો અ॒ગ્નિં-વઁ॑નવદ્વનુષ્ય॒તઃ । કૃ॒તબ્ર॑હ્મા શૂશુવ-દ્રા॒તહ॑વ્ય॒ ઇત્ । જા॒તેન॑ જા॒તમતિ॒ સૃ-ત્પ્રસૃગ્​મ્॑સતે । યં-યઁં॒-યુઁજ॑-ઙ્કૃણુ॒તે બ્રહ્મ॑ણ॒સ્પતિઃ॑ ॥ બ્રહ્મ॑ણસ્પતે સુ॒યમ॑સ્ય વિ॒શ્વહા᳚ ॥ 32 ॥

રા॒ય-સ્સ્યા॑મ ર॒થ્યો॑ વિવ॑સ્વતઃ । વી॒રેષુ॑ વી॒રાગ્​મ્ ઉપ॑પૃઙ્ગ્ધિ ન॒સ્ત્વમ્ । યદીશા॑નો॒ બ્રહ્મ॑ણા॒ વેષિ॑ મે॒ હવ᳚મ્ ॥ સ ઇજ્જને॑ન॒ સ વિ॒શા સ જન્મ॑ના । સ પુ॒ત્રૈર્વાજ॑-મ્ભરતે॒ ધના॒ નૃભિઃ॑ । દે॒વાનાં॒-યઃ ઁપિ॒તર॑મા॒વિવા॑સતિ । શ્ર॒દ્ધામ॑ના હ॒વિષા॒ બ્રહ્મ॑ણ॒સ્પતિ᳚મ્ ॥ યાસ્તે॑ પૂષ॒ન્નાવો॑ અ॒ન્ત-સ્સ॑મુ॒દ્રે । હિ॒ર॒ણ્યયી॑ર॒ન્તરિ॑ક્ષે॒ ચર॑ન્તિ । યાભિ॑ર્યાસિ દૂ॒ત્યાગ્​મ્ સૂર્ય॑સ્ય । કામે॑ન કૃ॒ત-શ્શ્રવ॑ ઇ॒ચ્છમા॑નઃ ॥ । શુ॒ક્ર-ન્તે॑ અ॒ન્યદ્ય॑જ॒ત-ન્તે॑ અ॒ન્યદ્વિષુ॑રૂપે॒ અહ॑ની॒ દ્યૌરિ॑વાસિ । વિશ્વા॒ હિ મા॒યા અવ॑સિ સ્વધાવો ભ॒દ્રા તે॑ પૂષન્નિ॒હ રા॒તિર॑સ્તુ ॥, પૂ॒ષેમા આશા॒ અનુ॑વેદ॒ સર્વા᳚-સ્સો અ॒સ્માગ્​મ્ અભ॑યતમેન નેષત્ । સ્વ॒સ્તિ॒દા અઘૃ॑ણિ॒-સ્સર્વ॑વીરઃ । અપ્ર॑યુચ્છ-ન્પુ॒ર એ॑તુ॒ પ્રજા॒નન્ન્ ॥ ॥ પ્રપ॑થે પ॒થામ॑જનિષ્ટ પૂ॒ષા ॥ 33 ॥

પ્રપ॑થે દિ॒વઃ પ્રપ॑થે પૃથિ॒વ્યાઃ । ઉ॒ભે અ॒ભિ પ્રિ॒યત॑મે સ॒ધસ્થે᳚ । આ ચ॒ પરા॑ ચ ચરતિ પ્રજા॒નન્ન્ ॥ પૂ॒ષા સુ॒બન્ધુ॑ર્દિ॒વ આ પૃ॑થિ॒વ્યાઃ । ઇ॒ડસ્પતિ॑-ર્મ॒ઘવા॑ દ॒સ્મવ॑ર્ચાઃ । ત-ન્દે॒વાસો॒ અદ॑દુ-સ્સૂ॒ર્યાયૈ᳚ । કામે॑ન કૃ॒ત-ન્ત॒વસ॒ગ્ગ્॒ સ્વઞ્ચ᳚મ્ ॥ અ॒જાશ્વઃ॑ પશુ॒પા વાજ॑વસ્ત્યઃ । ધિ॒ય॒જિ॒ન્ન્વો વિશ્વે॒ ભુવ॑ને॒ અર્પિ॑તઃ । અષ્ટ્રા᳚-મ્પૂ॒ષા શિ॑થિ॒રામુ॒દ્વરી॑વૃજત્ ॥ 34 ॥

સ॒ચઙ્ક્ષા॑ણો॒ ભુવ॑ના દે॒વ ઈ॑યતે ॥ શુચી॑ વો હ॒વ્યા મ॑રુત॒-શ્શુચી॑નામ્ । શુચિગ્​મ્॑ હિનોમ્યદ્ધ્વ॒રગ્​મ્ શુચિ॑ભ્યઃ । ઋ॒તેન॑ સ॒ત્યમૃત॒સાપ॑ આયન્ન્ । શુચિ॑જન્માન॒-શ્શુચ॑યઃ પાવ॒કાઃ ॥ પ્ર ચિ॒ત્રમ॒ર્ક-ઙ્ગૃ॑ણ॒તે તુ॒રાય॑ । મારુ॑તાય॒ સ્વત॑વસે ભરદ્ધ્વમ્ । યે સહાગ્​મ્॑સિ॒ સહ॑સા॒ સહ॑ન્તે । રેજ॑તે અગ્ને પૃથિ॒વી મ॒ખેભ્યઃ॑ ॥ અગ્​મ્સે॒ષ્વા મ॑રુતઃ ખા॒દયો॑ વઃ ॥ 35 ॥

વક્ષ॑સ્સુ રુ॒ક્મા ઉપ॑શિશ્રિયા॒ણાઃ । વિ વિ॒દ્યુતો॒ ન વૃ॒ષ્ટિભી॑ રુચા॒નાઃ । અનુ॑ સ્વ॒ધામાયુ॑ધૈ॒-ર્યચ્છ॑માનાઃ ॥ યા વ॒-શ્શર્મ॑ શશમા॒નાય॒ સન્તિ॑ । ત્રિ॒ધાતૂ॑નિ દા॒શુષે॑ યચ્છ॒તાધિ॑ । અ॒સ્મભ્ય॒-ન્તાનિ॑ મરુતો॒ વિય॑ન્ત । ર॒યિ-ન્નો॑ ધત્ત વૃષણ-સ્સુ॒વીર᳚મ્ ॥ ઇ॒મે તુ॒ર-મ્મ॒રુતો॑ રામયન્તિ । ઇ॒મે સ॒હ-સ્સહ॑સ॒ આન॑મન્તિ । ઇ॒મે શગ્​મ્સં॑-વઁનુષ્ય॒તો નિપા᳚ન્તિ ॥ 36 ॥

ગુ॒રુદ્વેષો॒ અર॑રુષે દધન્તિ ॥ અ॒રા ઇ॒વેદચ॑રમા॒ અહે॑વ । પ્ર પ્ર॑જાયન્તે॒ અક॑વા॒ મહો॑ભિઃ । પૃશ્નેઃ᳚ પુ॒ત્રા ઉ॑પ॒માસો॒ રભિ॑ષ્ઠાઃ । સ્વયા॑ મ॒ત્યા મ॒રુત॒-સ્સમ્મિ॑મિક્ષુઃ ॥ અનુ॑ તે દાયિ મ॒હ ઇ॑ન્દ્રિ॒યાય॑ । સ॒ત્રા તે॒ વિશ્વ॒મનુ॑ વૃત્ર॒હત્યે᳚ । અનુ॑ ક્ષ॒ત્રમનુ॒ સહો॑ યજત્ર । ઇન્દ્ર॑ દે॒વેભિ॒રનુ॑ તે નૃ॒ષહ્યે᳚ ॥ ય ઇન્દ્ર॒ શુષ્મો॑ મઘવન્તે॒ અસ્તિ॑ ॥ 37 ॥

શિક્ષા॒ સખિ॑ભ્યઃ પુરુહૂત॒ નૃભ્યઃ॑ । ત્વગ્​મ્ હિ દૃ॒ઢા મ॑ઘવ॒ન્ વિચે॑તાઃ । અપા॑વૃધિ॒ પરિ॑વૃતિ॒-ન્ન રાધઃ॑ ॥ ઇન્દ્રો॒ રાજા॒ જગ॑તશ્ચર્​ષણી॒નામ્ । અધિ॒ક્ષમિ॒ વિષુ॑રૂપં॒-યઁદસ્તિ॑ । તતો॑ દદાતુ દા॒શુષે॒ વસૂ॑નિ । ચોદ॒દ્રાધ॒ ઉપ॑સ્તુતશ્ચિદ॒ર્વાક્ ॥ તમુ॑ ષ્ટુહિ॒ યો અ॒ભિભૂ᳚ત્યોજાઃ । વ॒ન્વન્નવા॑તઃ પુરુહૂ॒ત ઇન્દ્રઃ॑ । અષા॑ઢમુ॒ગ્રગ્​મ્ સહ॑માનમા॒ભિઃ ॥ 38 ॥

ગી॒ર્ભિર્વ॑ર્ધ વૃષ॒ભ-ઞ્ચ॑ર્​ષણી॒નામ્ ॥ સ્થૂ॒રસ્ય॑ રા॒યો બૃ॑હ॒તો ય ઈશે᳚ । તમુ॑ ષ્ટવામ વિ॒દથે॒ષ્વિન્દ્ર᳚મ્ । યો વા॒યુના॒ જય॑તિ॒ ગોમ॑તીષુ । પ્ર ધૃ॑ષ્ણુ॒યા ન॑યતિ॒ વસ્યો॒ અચ્છ॑ ॥ આ તે॒ શુષ્મો॑ વૃષ॒ભ એતુ॑ પ॒શ્ચાત્ । ઓત્ત॒રાદ॑ધ॒રાગા પુ॒રસ્તા᳚ત્ । આ વિ॒શ્વતો॑ અ॒ભિ સમે᳚ત્વ॒ર્વામ્ । ઇન્દ્ર॑ દ્યુ॒મ્નગ્​મ્ સુવ॑ર્વદ્ધેહ્ય॒સ્મે ॥ 39 ॥
(વ॒રાહૈ᳚--ર્ વિ॒શ્વહા॑ - ઽજનિષ્ટ પૂ॒ષો - દ્વરી॑વૃજત્ - ખા॒દયો॑ વઃ - પા॒ન્ - ત્યસ્ત - યા॒ભિ--ર્ + નવ॑ ચ) (અ. 5)

અનુવાકં 6 - સાવિત્રાદિપશૂનાં સૂક્તાનિ
આ દે॒વો યા॑તુ સવિ॒તા સુ॒રત્નઃ॑ । અ॒ન્ત॒રિ॒ક્ષ॒પ્રા વહ॑માનો॒ અશ્વૈઃ᳚ । હસ્તે॒ દધા॑નો॒ નર્યા॑ પુ॒રૂણિ॑ । નિ॒વે॒શય॑ન્ ચ પ્રસુ॒વન્ ચ॒ ભૂમ॑ ॥ અ॒ભીવૃ॑ત॒-ઙ્કૃશ॑નૈ-ર્વિ॒શ્વરૂ॑પમ્ ।
હિર॑ણ્યશમ્યં-યઁજ॒તો બૃ॒હન્ત᳚મ્ । આસ્થા॒-દ્રથગ્​મ્॑ સવિ॒તા ચિ॒ત્રભા॑નુઃ । કૃ॒ષ્ણા રજાગ્​મ્॑સિ॒ તવિ॑ષી॒-ન્દધા॑નઃ ॥ સઘા॑ નો દે॒વ-સ્સ॑વિ॒તા સ॒વાય॑ । આસા॑વિષ॒-દ્વસુ॑પતિ॒-ર્વસૂ॑નિ ॥ 40 ॥

વિ॒શ્રય॑માણો॒ અમ॑તિમુરૂ॒ચીમ્ । મ॒ર્ત॒ભોજ॑ન॒મધ॑ રાસતે ન ॥ વિ જના᳚ઞ્છ્યા॒વા-શ્શિ॑તિ॒પાદો॑ અખ્યન્ન્ । રથ॒ગ્​મ્॒ હિર॑ણ્ય પ્ર ઉગં॒-વઁહ॑ન્તઃ । શશ્વ॒-દ્દિશ॑-સ્સવિ॒તુ-ર્દૈવ્ય॑સ્ય । ઉ॒પસ્થે॒ વિશ્વા॒ ભુવ॑નાનિ તસ્થુઃ ॥ વિ સુ॑પ॒ર્ણો અ॒ન્તરિ॑ક્ષાણ્યખ્યત્ । ગ॒ભી॒રવે॑પા॒ અસુ॑ર-સ્સુની॒થઃ । ક્વે॑દાની॒ગ્​મ્॒ સૂર્યઃ॒ કશ્ચિ॑કેત । ક॒ત॒મા-ન્દ્યાગ્​મ્ ર॒શ્મિર॒સ્યાત॑તાન ॥ 41 ॥

ભગ॒-ન્ધિયં॑-વાઁ॒જય॑ન્તઃ॒ પુર॑ન્ધિમ્ । નરા॒શગ્​મ્સો॒ ગ્નાસ્પતિ॑ર્નો અવ્યાત્ । આ-ઽયે વા॒મસ્ય॑ સઙ્ગ॒થે ર॑યી॒ણામ્ । પ્રિ॒યા દે॒વસ્ય॑ સવિ॒તુ-સ્સ્યા॑મ ॥ આ નો॒ વિશ્વે॒ અસ્ક્રા॑ ગમન્તુ દે॒વાઃ । મિ॒ત્રો અ॑ર્ય॒મા વરુ॑ણ-સ્સ॒જોષાઃ᳚ । ભુવ॒ન્॒. યથા॑ નો॒ વિશ્વે॑ વૃ॒ધાસઃ॑ । કર᳚ન્-થ્સુ॒ષહા॑ વિથુ॒ર-ન્ન શવઃ॑ ॥ શ-ન્નો॑ દે॒વા વિ॒શ્વદે॑વા ભવન્તુ । શગ્​મ્ સર॑સ્વતી સ॒હ ધી॒ભિર॑સ્તુ ॥ 42 ॥

શમ॑ભિ॒ષાચ॒-શ્શમુ॑ રાતિ॒ષાચઃ॑ । શ-ન્નો॑ દિ॒વ્યાઃ પાર્થિ॑વા॒-શ્શ-ન્નો॒ અપ્યાઃ᳚ ॥ યે સ॑વિ॒તુ-સ્સ॒ત્યસ॑વસ્ય॒ વિશ્વે᳚ । મિ॒ત્રસ્ય॑ વ્ર॒તે વરુ॑ણસ્ય દે॒વાઃ । તે સૌભ॑ગં-વીઁ॒રવ॒દ્ગોમ॒દપ્નઃ॑ । દધા॑તન॒ દ્રવિ॑ણ-ઞ્ચિ॒ત્રમ॒સ્મે ॥ અગ્ને॑ યા॒હિ દૂ॒ત્યં॑-વાઁરિ॑ષેણ્યઃ । દે॒વાં અચ્છા᳚ બ્રહ્મ॒કૃતા॑ ગ॒ણેન॑ । સર॑સ્વતી-મ્મ॒રુતો॑ અ॒શ્વિના-ઽ॒પઃ । ય॒ક્ષિ॒ દે॒વા-ન્ર॑ત્ન॒ધેયા॑ય॒ વિશ્વાન્॑ ॥ 43 ॥

દ્યૌઃ પિ॑તઃ॒ પૃથિ॑વિ॒ માત॒રદ્ધ્રુ॑ક્ । અગ્ને᳚ ભ્રાતર્વસવો મૃ॒ડતા॑ નઃ । વિશ્વ॑ આદિત્યા આદિતે સ॒જોષાઃ᳚ । અ॒સ્મભ્ય॒ગ્​મ્॒ શર્મ॑ બહુ॒લં-વિઁય॑ન્ત ॥ વિશ્વે॑ દેવા-શ્શૃણુ॒તેમગ્​મ્ હવ॑-મ્મે । યે અ॒ન્તરિ॑ક્ષે॒ ય ઉપ॒ દ્યવિ॒ ષ્ઠ । યે અ॑ગ્નિજિ॒હ્વા ઉ॒ત વા॒ યજ॑ત્રાઃ । આ॒સ-દ્યા॒સ્મિ-ન્બ॒ર્॒હિષિ॑ માદયદ્ધ્વમ્ ॥ આ વા᳚-મ્મિત્રાવરુણા હ॒વ્યજુ॑ષ્ટિમ્ । નમ॑સા દેવા॒ વવ॑સા-ઽઽવવૃત્યામ્ ॥ 44 ॥

અ॒સ્માક॒-મ્બ્રહ્મ॒ પૃત॑નાસુ સહ્યા અ॒સ્માક᳚મ્ । વૃ॒ષ્ટિ-ર્દિ॒વ્યા સુ॑પા॒રા ॥ યુ॒વં-વઁસ્ત્રા॑ણિ પીવ॒સા વ॑સાથે । યુ॒વોરચ્છિ॑દ્રા॒ મન્ત॑વો હ॒ સર્ગાઃ᳚ । અવા॑તિરત॒મનૃ॑તાનિ॒ વિશ્વા᳚ । ઋ॒તેન॑ મિત્રાવરુણા સચેથે ॥ તથ્સુ વા᳚-મ્મિત્રાવરુણા મહિ॒ત્વમ્ । ઈ॒ર્મા ત॒સ્થુષી॒રહ॑ભિ-ર્દુદુહ્રે । વિશ્વાઃ᳚ પિન્વથ॒ સ્વસ॑રસ્ય॒ ધેનાઃ᳚ । અનુ॑ વા॒મેકઃ॑ પ॒વિરાવ॑વર્તિ ॥ 45 ॥

યદ્બગ્​મ્હિ॑ષ્ઠ॒-ન્નાતિ॒વિદે॑ સુદાનૂ । અચ્છિ॑દ્ર॒ગ્​મ્॒ શર્મ॒ ભુવ॑નસ્ય ગોપા । તતો॑ નો મિત્રાવરુણા-વવીષ્ટમ્ । સિષા॑સન્તો જીગિ॒વાગ્​મ્સ॑-સ્સ્યામ ॥ આ નો॑ મિત્રાવરુણા હ॒વ્યદા॑તિમ્ । ઘૃ॒તૈ-ર્ગવ્યૂ॑તિમુક્ષત॒મિડા॑ભિઃ । પ્રતિ॑ વા॒મત્ર॒ વર॒મા જના॑ય । પૃ॒ણી॒તમુ॒દ્ગો દિ॒વ્યસ્ય॒ ચારોઃ᳚ ॥ પ્ર બા॒હવા॑ સિસૃત-ઞ્જી॒વસે॑ નઃ । આ નો॒ ગવ્યૂ॑તિમુક્ષત-ઙ્ઘૃ॒તેન॑ ॥ 46 ॥

આ નો॒ જને᳚ શ્રવયતં-યુઁવાના । શ્રુ॒ત-મ્મે॑ મિત્રાવરુણા॒ હવે॒મા ॥ ઇ॒મા રુ॒દ્રાય॑ સ્થિ॒રધ॑ન્વને॒ ગિરઃ॑ । ક્ષિ॒પ્રેષ॑વે દે॒વાય॑ સ્વ॒ધામ્ને᳚ । અષા॑ઢાય॒ સહ॑માનાય મી॒ઢુષે᳚ । તિ॒ગ્માયુ॑ધાય ભરતા શૃ॒ણોત॑ન ॥ ત્વા દ॑ત્તેભી રુદ્ર॒ શન્ત॑મેભિઃ । શ॒તગ્​મ્ હિમા॑ અશીય ભેષ॒જેભિઃ॑ । વ્ય॑સ્મદ્દ્વેષો॑ વિત॒રં-વ્યઁગ્​મ્હઃ॑ । વ્યમી॑વાગ્​ શ્ચાતયસ્વા॒ વિષૂ॑ચીઃ ॥ 47 ॥

અર્​હ॑ન્બિભર્​ષિ॒ સાય॑કાનિ॒ ધન્વ॑ । અર્​હ॑ન્નિ॒ષ્કં-યઁ॑જ॒તં-વિઁ॒શ્વરૂ॑પમ્ । અર્​હ॑ન્નિ॒દન્દ॑યસે॒ વિશ્વ॒મબ્ભુ॑વમ્ । ન વા ઓજી॑યો રુદ્ર॒ ત્વદ॑સ્તિ ॥, મા ન॑સ્તો॒કે તન॑યે॒ મા ન॒ આયુ॑ષિ॒ મા નો॒ ગોષુ॒ મા નો॒ અશ્વે॑ષુ રીરિષઃ । વી॒રા-ન્માનો॑ રુદ્ર ભામિ॒તો વ॑ધીર્​હ॒વિષ્મ॑ન્તો॒ નમ॑સા વિધેમ તે ॥॥ આ તે॑ પિતર્મરુતાગ્​મ્ સુ॒મ્નમે॑તુ । મા ન॒-સ્સૂર્ય॑સ્ય સ॒દૃંશો॑ યુયોથાઃ । અ॒ભિ નો॑ વી॒રો અર્વ॑તિ ક્ષમેત । પ્રજા॑યેમહિ રુદ્ર પ્ર॒જાભિઃ॑ ॥ એ॒વા બ॑ભ્રો વૃષભ ચેકિતાન । યથા॑ દેવ॒ ન હૃ॑ણી॒ષે ન હગ્​મ્સિ॑ । હા॒વ॒ન॒શ્રૂર્નો॑ રુદ્રે॒હ બો॑ધિ । બૃ॒હદ્વ॑દેમ વિ॒દથે॑ સુ॒વીરાઃ᳚ ॥ પરિ॑ણો રુ॒દ્રસ્ય॑ હે॒તિ ર્વૃ॑ણક્તુ॒ પરિ॑ત્વે॒ષસ્ય॑ દુર્મ॒તિર॑ઘા॒યોઃ । અવ॑ સ્થિ॒રા મ॒ઘવ॑દ્ભ્ય-સ્તનુષ્વ॒ મીઢ્વ॑સ્તો॒કાય॒ તન॑યાય મૃડય ॥, સ્તુ॒હિ શ્રુ॒ત-ઙ્ગ॑ર્ત॒સદં॒-યુઁવા॑ન-મ્મૃ॒ગ-ન્ન ભી॒મ-મુ॑પહ॒ત્નુ-મુ॒ગ્રમ્ । મૃ॒ડા જ॑રિ॒ત્રે રુ॑દ્ર॒ સ્તવા॑નો અ॒ન્યન્તે॑ અ॒સ્મન્નિવ॑પન્તુ॒ સેનાઃ᳚ ॥ । મીઢુ॑ષ્ટમ॒ શિવ॑તમ શિ॒વો ન॑-સ્સુ॒મના॑ ભવ ।પ॒ર॒મે વૃ॒ક્ષ આયુ॑ધ-ન્નિ॒ધાય॒ કૃત્તિં॒-વઁસા॑ન॒ આચ॑ર॒ પિના॑ક॒મ્બિભ્ર॒દાગ॑હિ ॥ અર્​હ॑ન્બિભર્​ષિ॒ સાય॑કાનિ॒ ધન્વ॑ । અર્​હ॑ન્નિ॒ષ્કં-યઁ॑જ॒તં-વિઁ॒શ્વરૂ॑પમ્ । અર્​હ॑ન્નિ॒દન્દ॑યસે॒ વિશ્વ॒મબ્ભુ॑વમ્ । ન વા ઓજી॑યો રુદ્ર॒ ત્વદ॑સ્તિ ॥। ત્વમ॑ગ્ને રુ॒દ્રો અસુ॑રો મ॒હો દિ॒વસ્ત્વગ્​મ્ શર્ધો॒ મારુ॑ત-મ્પૃ॒ક્ષ ઈ॑શિષે । ત્વં-વાઁતૈ॑રરુ॒ણૈર્યા॑સિ શઙ્ગ॒યસ્ત્વ-મ્પૂ॒ષા વિ॑ધ॒તઃ પા॑સિ॒ નુત્મના᳚ ॥, આ વો॒ રાજા॑નમધ્વ॒રસ્ય॑ રુ॒દ્રગ્​મ્ હોતા॑રગ્​મ્ સત્ય॒યજ॒ગ્​મ્॒ રોદ॑સ્યોઃ । અ॒ગ્નિ-મ્પુ॒રા ત॑નયિ॒ત્નો ર॒ચિત્તા॒-દ્ધિર॑ણ્યરૂપ॒મવ॑સે કૃણુધ્વમ્ ॥ ॥ 48 ॥
(વસૂ॑નિ - તતા - નાસ્તુ॒ - વિશ્વાન્॑.-વવૃત્યાં​વઁવર્તિ-ઘૃ॒તેન॒-વિષૂ॑ચીઃ-શ્રુ॒ત-ન્દ્વે ચ॑) (અ. 6)

અનુવાકં 7 - સૌર્યાદિપશૂનાં સૂક્તાનિ
સૂર્યો॑ દે॒વીમુ॒ષસ॒ગ્​મ્ રોચ॑માના॒ મર્યઃ॑ । ન યોષા॑મ॒ભ્યે॑તિ પ॒શ્ચાત્ । યત્રા॒ નરો॑ દેવ॒યન્તો॑ યુ॒ગાનિ॑ । વિ॒ત॒ન્વતે॒ પ્રતિ॑ ભ॒દ્રાય॑ ભ॒દ્રમ્ ॥ ભ॒દ્રા અશ્વા॑ હ॒રિત॒-સ્સૂર્ય॑સ્ય । ચિ॒ત્રા એદ॑ગ્વા અનુ॒માદ્યા॑સઃ । ન॒મ॒સ્યન્તો॑ દિ॒વ આ પૃ॒ષ્ઠમ॑સ્થુઃ ।
પરિ॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી ય॑ન્તિ સ॒દ્યઃ ॥ ત-થ્સૂર્ય॑સ્ય દેવ॒ત્વ-ન્ત-ન્મ॑હિ॒ત્વમ્ । મ॒દ્ધ્યા કર્તો॒-ર્વિત॑ત॒ગ્​મ્॒ સઞ્જ॑ભાર ॥ 49 ॥

ય॒દેદયુ॑ક્ત હ॒રિત॑-સ્સ॒ધસ્થા᳚ત્ । આદ્રાત્રી॒ વાસ॑સ્તનુતે સિ॒મસ્મૈ᳚ ॥ ત-ન્મિ॒ત્રસ્ય॒ વરુ॑ણસ્યાભિ॒ચક્ષે᳚ । સૂર્યો॑ રૂ॒પ-ઙ્કૃ॑ણુતે॒ દ્યોરુ॒પસ્થે᳚ । અ॒ન॒ન્તમ॒ન્ય-દ્રુશ॑દસ્ય॒ પાજઃ॑ । કૃ॒ષ્ણમ॒ન્યદ્ધ॒રિત॒-સ્સમ્ભ॑રન્તિ ॥ અ॒દ્યા દે॑વા॒ ઉદિ॑તા॒ સૂર્ય॑સ્ય । નિરગ્​મ્હ॑સઃ પિપૃ॒તાન્નિર॑વ॒દ્યાત્ । તન્નો॑ મિ॒ત્રો વરુ॑ણો મામહન્તામ્ । અદિ॑તિ॒-સ્સિન્ધુઃ॑ પૃથિ॒વી ઉ॒ત દ્યૌઃ ॥ 50 ॥

દિ॒વો રુ॒ક્મ ઉ॑રુ॒ચક્ષા॒ ઉદે॑તિ । દૂ॒રે અ॑ર્થસ્ત॒રણિ॒-ર્ભ્રાજ॑માનઃ । નૂ॒ન-ઞ્જના॒-સ્સૂર્યે॑ણ॒ પ્રસૂ॑તાઃ । આયન્નર્થા॑નિ કૃ॒ણવ॒ન્નપાગ્​મ્॑સિ ॥ શ-ન્નો॑ ભવ॒ ચક્ષ॑સા॒ શ-ન્નો॒ અહ્ના᳚ । શ-મ્ભા॒નુના॒ શગ્​મ્ હિ॒મા શ-ઙ્ઘૃ॒ણેન॑ । યથા॒ શમ॒સ્મૈ શમસ॑-દ્દુરો॒ણે । ત-થ્સૂ᳚ર્ય॒ દ્રવિ॑ણ-ન્ધે॒હિ ચિ॒ત્રમ્ ॥ ચિ॒ત્ર-ન્દે॒વાના॒-મુદ॑ગા॒દની॑કમ્ । ચક્ષુ॑ર્મિ॒ત્રસ્ય॒ વરુ॑ણસ્યા॒ગ્નેઃ ॥ 51 ॥

આ-ઽપ્રા॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી અ॒ન્તરિ॑ક્ષમ્ । સૂર્ય॑ આ॒ત્મા જગ॑તસ્ત॒સ્થુષ॑શ્ચ ॥ ત્વષ્ટા॒ દધ॒દિન્દ્રા॑ય॒ શુષ્મ᳚મ્ । અપા॒કો-ઽચિ॑ષ્ટુર્ય॒શસે॑ પુ॒રૂણિ॑ । વૃષા॒ યજ॒ન્ વૃષ॑ણ॒-મ્ભૂરિ॑રેતાઃ । મૂ॒ર્ધન્. ય॒જ્ઞસ્ય॒ સમ॑નક્તુ દે॒વાન્ ॥, તન્ન॑સ્તુ॒રીપ॒મધ॑ પોષયિ॒ત્નુ દેવ॑ ત્વષ્ટ॒ર્વિ ર॑રા॒ણ-સ્સ્ય॑સ્વ । યતો॑ વી॒રઃ ક॑ર્મ॒ણ્ય॑-સ્સુ॒દક્ષો॑ યુ॒ક્તગ્રા॑વા॒ જાય॑તે દે॒વકા॑મઃ ॥ । ત્વષ્ટા॑ વી॒ર-ન્દે॒વકા॑મ-ઞ્જજાન॒ ત્વષ્ટુ॒રર્વા॑ જાયત આ॒શુરશ્વઃ॑ । ત્વષ્ટે॒દં-વિઁશ્વ॒-મ્ભુવ॑ન-ઞ્જજાન બ॒હોઃ ક॒ર્તાર॑મિ॒હ ય॑ક્ષિ હોતઃ ॥ પિ॒શઙ્ગ॑રૂપ-સ્સુ॒ભરો॑ વયો॒ધા-શ્શ્રુ॒ષ્ટી વી॒રો જા॑યતે દે॒વકા॑મઃ । પ્ર॒જા-ન્ત્વષ્ટા॒ વિષ્ય॑તુ॒ નાભિ॑મ॒સ્મે અથા॑ દે॒વાના॒મપ્યે॑તુ॒ પાથઃ॑ ॥ ॥ દશે॒મ-ન્ત્વષ્ટુ॑ર્જનયન્ત॒ ગર્ભ᳚મ્ । અત॑ન્દ્રાસો યુવ॒તયો॒ બિભ॑ર્ત્રમ્ । તિ॒ગ્માની॑ક॒ગ્ગ્॒ સ્વય॑શસ॒-ઞ્જને॑ષુ । વિ॒રોચ॑માન॒-મ્પરિ॑ષી-ન્નયન્તિ ॥ આવિષ્ટ્યો॑ વર્ધતે॒ ચારુ॑રાસુ । જિ॒હ્માના॑મૂ॒ર્ધ્વ-સ્સ્વય॑શા ઉ॒પસ્થે᳚ ॥ 52 ॥

ઉ॒ભે ત્વષ્ટુ॑ર્બિભ્યતુ॒-ર્જાય॑માનાત્ । પ્ર॒તીચી॑ સિ॒ગ્​મ્॒હ-મ્પ્રતિ॑જોષયેતે ॥ મિ॒ત્રો જનાન્॑ યાતયતિ પ્રજા॒ન-ન્મિ॒ત્રો દા॑ધાર પૃથિ॒વીમુ॒ત દ્યામ્ । મિ॒ત્રઃ કૃ॒ષ્ટીરનિ॑મિષા॒-ઽભિ ચ॑ષ્ટે સ॒ત્યાય॑ હ॒વ્ય-ઙ્ઘૃ॒તવ॑-દ્વિધેમ ॥, પ્ર સ મિ॑ત્ર॒ મર્તો॑ અસ્તુ॒ પ્રય॑સ્વા॒ન્ યસ્ત॑ આદિત્ય॒ શિક્ષ॑તિ વ્ર॒તેન॑ । ન હ॑ન્યતે॒ ન જી॑યતે॒ ત્વોતો॒ નૈન॒મગ્​મ્હો॑ અશ્નો॒ત્યન્તિ॑તો॒ ન દૂ॒રાત્ ॥ ॥ અ॒ય-મ્મિ॒ત્રો ન॑મ॒સ્ય॑-સ્સુ॒શેવઃ॑ । રાજા॑ સુક્ષ॒ત્રો અ॑જનિષ્ટ વે॒ધાઃ । તસ્ય॑ વ॒યગ્​મ્ સુ॑મ॒તૌ ય॒જ્ઞિય॑સ્ય । અપિ॑ ભ॒દ્રે સૌ॑મન॒સે સ્યા॑મ ॥ અ॒ન॒મી॒વાસ॒ ઇડ॑યા॒ મદ॑ન્તઃ । મિ॒તજ્મ॑વો॒ વરિ॑મ॒ન્ના પૃ॑થિ॒વ્યાઃ । આ॒દિ॒ત્યસ્ય॑ વ્ર॒તમુ॑પ॒ક્ષ્યન્તઃ॑ ॥ 53 ॥

વ॒ય-મ્મિ॒ત્રસ્ય॑ સુમ॒તૌ સ્યા॑મ ॥ મિ॒ત્ર-ન્ન ઈગ્​મ્ શિમ્યા॒ ગોષુ॑ ગ॒વ્યવ॑ત્ । સ્વા॒ધિયો॑ વિ॒દથે॑ અ॒ફ્સ્વજી॑જનન્ન્ । અરે॑જયતા॒ગ્​મ્॒ રોદ॑સી॒ પાજ॑સા ગિ॒રા । પ્રતિ॑ પ્રિ॒યં-યઁ॑જ॒ત-ઞ્જ॒નુષા॒મવઃ॑ ॥ મ॒હાગ્​મ્ આ॑દિ॒ત્યો નમ॑સોપ॒સદ્યઃ॑ । યા॒ત॒યજ્જ॑નો ગૃણ॒તે સુ॒શેવઃ॑ । તસ્મા॑ એ॒ત-ત્પન્ય॑તમાય॒ જુષ્ટ᳚મ્ । અ॒ગ્નૌ મિ॒ત્રાય॑ હ॒વિરાજુ॑હોત ॥ આવા॒ગ્​મ્॒ રથો॒ રોદ॑સી બદ્બધા॒નઃ ॥ 54 ॥

હિ॒ર॒ણ્યયો॒ વૃષ॑ભિર્યા॒ત્વશ્વૈઃ᳚ । ઘૃ॒તવ॑ર્તનિઃ પ॒વિભી॑ રુચા॒નઃ । ઇ॒ષાં-વોઁ॒ઢા નૃ॒પતિ॑ર્વા॒જિની॑વાન્ ॥ સ પ॑પ્રથા॒નો અ॒ભિ પઞ્ચ॒ ભૂમ॑ । ત્રિ॒વ॒ન્ધુ॒રો મન॒સા-ઽઽયા॑તુ યુ॒ક્તઃ । વિશો॒ યેન॒ ગચ્છ॑થો દેવ॒યન્તીઃ᳚ । કુત્રા॑ ચિ॒દ્યામ॑મશ્વિના॒ દધા॑ના ॥ સ્વશ્વા॑ ય॒શસા-ઽઽયા॑તમ॒ર્વાક્ । દસ્રા॑ નિ॒ધિ-મ્મધુ॑મન્ત-મ્પિબાથઃ । વિ વા॒ગ્​મ્॒ રથો॑ વ॒દ્ધ્વા॑ યાદ॑માનઃ ॥ 55 ॥

અન્તા᳚-ન્દિ॒વો બા॑ધતે વર્ત॒નિભ્યા᳚મ્ ॥ યુ॒વો-શ્શ્રિય॒-મ્પરિ॒ યોષા॑ વૃણીત । સૂરો॑ દુહિ॒તા પરિ॑તક્મિયાયામ્ । ય-દ્દે॑વ॒યન્ત॒મવ॑થ॒-શ્શચી॑ભિઃ । પરિ॑ઘ્ર॒ગ્​મ્॒સ વા॒-મ્મના॑ વાં॒-વઁયો॑ ગામ્ ॥ યો હ॒ સ્ય વાગ્​મ્॑ રથિરા॒ વસ્ત॑ ઉ॒સ્રાઃ । રથો॑ યુજા॒નઃ પ॑રિ॒યાતિ॑ વ॒ર્તિઃ । તેન॑ ન॒-શ્શં-યોઁરુ॒ષસો॒ વ્યુ॑ષ્ટૌ । ન્ય॑શ્વિના વહતં-યઁ॒જ્ઞે અ॒સ્મિન્ન્ ॥ યુ॒વ-મ્ભુ॒જ્યુમવ॑વિદ્ધગ્​મ્ સમુ॒દ્રે ॥ 56 ॥

ઉદૂ॑હથુ॒રર્ણ॑સો॒ અસ્રિ॑ધાનૈઃ । પ॒ત॒ત્રિભિ॑-રશ્ર॒મૈ-ર॑વ્ય॒થિભિઃ॑ । દ॒ગ્​મ્॒સના॑ભિરશ્વિના પા॒રય॑ન્તા ॥ અગ્ની॑ષોમા॒ યો અ॒દ્ય વા᳚મ્ । ઇ॒દં-વઁચ॑-સ્સપ॒ર્યતિ॑ । તસ્મૈ॑ ધત્તગ્​મ્ સુ॒વીર્ય᳚મ્ । ગવા॒-મ્પોષ॒ગ્ગ્॒ સ્વશ્વિ॑યમ્ ॥ યો અ॒ગ્નીષોમા॑ હ॒વિષા॑ સપ॒ર્યાત્ । દે॒વ॒દ્રીચા॒ મન॑સા॒ યો ઘૃ॒તેન॑ । તસ્ય॑ વ્ર॒તગ્​મ્ ર॑ક્ષત-મ્પા॒તમગ્​મ્હ॑સઃ ॥ 57 ॥

વિ॒શે જના॑ય॒ મહિ॒ શર્મ॑ યચ્છતમ્ ॥ અગ્ની॑ષોમા॒ ય આહુ॑તિમ્ । યો વા॒-ન્દાશા᳚દ્ધ॒વિષ્કૃ॑તિમ્ । સ પ્ર॒જયા॑ સુ॒વીર્ય᳚મ્ । વિશ્વ॒માયુ॒-ર્વ્ય॑શ્નવત્ ॥ અગ્ની॑ષોમા॒ ચેતિ॒ ત-દ્વી॒ર્યં॑-વાઁમ્ । યદમુ॑ષ્ણીતમવ॒સ-મ્પ॒ણિ-ઙ્ગોઃ । અવા॑તિરત॒-મ્પ્રથ॑યસ્ય॒ શેષઃ॑ । અવિ॑ન્દત॒-ઞ્જ્યોતિ॒રેક॑-મ્બ॒હુભ્યઃ॑ ॥ અગ્ની॑ષોમા વિ॒મગ્​મ્ સુ મે॑ શૃણુ॒તં-વૃઁ॑ષણા॒ હવ᳚મ્ । પ્રતિ॑ સૂ॒ક્તાનિ॑ હર્યત॒-મ્ભવ॑ત-ન્દા॒શુષે॒ મયઃ॑ ॥ અગ્ની॑ષોમા હ॒વિષઃ॒ પ્રસ્થિ॑તસ્ય વી॒તગ્​મ્હર્ય॑તં-વૃઁષણા જુ॒ષેથા᳚મ્ । સુ॒શર્મા॑ણા॒ સ્વવ॑સા॒ હિ ભૂ॒તમથા॑ ધત્તં॒-યઁજ॑માનાય॒ શં-યોઃ ઁ॥ ॥ 58 ॥
(જ॒ભા॒ર॒ - દ્યૌ - ર॒ગ્ને - રુ॒પસ્થ॑ - ઉપ॒ક્ષ્યન્તો॑ - બદ્બધા॒નો-યાદ॑માનઃ - સમુ॒દ્રે - ઽગ્​મ્હ॑સઃ॒ - પ્રસ્થિ॑તસ્ય) (અ. 7)

અનુવાકં 8 - વેહદાદિપશૂનાં સૂક્તાનિ
અ॒હમ॑સ્મિ પ્રથમ॒જા ઋ॒તસ્ય॑ । પૂર્વ॑-ન્દે॒વેભ્યો॑ અ॒મૃત॑સ્ય॒ નાભિઃ॑ । યો મા॒ દદા॑તિ॒ સ ઇદે॒વ મા વાઃ᳚ । અ॒હ-મન્ન॒-મન્ન॑-મ॒દન્ત॑મદ્મિ ॥ પૂર્વ॑-મ॒ગ્નેરપિ॑ દહ॒ત્યન્ન᳚મ્ । ય॒ત્તૌ હા॑-ઽઽસાતે અહમુત્ત॒રેષુ॑ । વ્યાત્ત॑મસ્ય પ॒શવ॑-સ્સુ॒જમ્ભ᳚મ્ । પશ્ય॑ન્તિ॒ ધીરાઃ॒ પ્રચ॑રન્તિ॒ પાકાઃ᳚ ॥ જહા᳚મ્ય॒ન્ય-ન્ન જ॑હામ્ય॒ન્યમ્ । અ॒હમન્નં॒-વઁશ॒મિચ્ચ॑રામિ ॥ 59 ॥

સ॒મા॒નમર્થ॒-મ્પર્યે॑મિ ભુ॒ઞ્જત્ । કો મામન્ન॑-મ્મનુ॒ષ્યો॑ દયેત ॥ પરા॑કે॒ અન્ન॒-ન્નિહિ॑તં-લોઁ॒ક એ॒તત્ । વિશ્વૈ᳚-ર્દે॒વૈઃ પિ॒તૃભિ॑-ર્ગુ॒પ્તમન્ન᳚મ્ । યદ॒દ્યતે॑ લુ॒પ્યતે॒ ય-ત્પ॑રો॒પ્યતે᳚ । શ॒ત॒ત॒મી સા ત॒નૂર્મે॑ બભૂવ ॥ મ॒હાન્તૌ॑ ચ॒રૂ સ॑કૃ-દ્દુ॒ગ્ધેન॑ પપ્રૌ । દિવ॑ઞ્ચ॒ પૃશ્ઞિ॑ પૃથિ॒વી-ઞ્ચ॑ સા॒કમ્ । ત-થ્સ॒મ્પિબ॑ન્તો॒ ન મિ॑નન્તિ વે॒ધસઃ॑ । નૈત-દ્ભૂયો॒ ભવ॑તિ॒ નો કની॑યઃ ॥ 60 ॥

અન્ન॑-મ્પ્રા॒ણ-મન્ન॑-મપા॒ન-મા॑હુઃ । અન્ન॑-મ્મૃ॒ત્યુ-ન્તમુ॑ જી॒વાતુ॑માહુઃ । અન્ન॑-મ્બ્ર॒હ્માણો॑ જ॒રસં॑-વઁદન્તિ । અન્ન॑માહુઃ પ્ર॒જન॑ન-મ્પ્ર॒જાના᳚મ્ ॥ મોઘ॒મન્નં॑-વિઁન્દતે॒ અપ્ર॑ચેતાઃ । સ॒ત્ય-મ્બ્ર॑વીમિ વ॒ધ ઇથ્સ તસ્ય॑ । નાર્ય॒મણ॒-મ્પુષ્ય॑તિ॒ નો સખા॑યમ્ । કેવ॑લાઘો ભવતિ કેવલા॒દી ॥ અ॒હ-મ્મે॒ઘ-સ્સ્ત॒નય॒ન્. વર્​ષ॑ન્નસ્મિ । મામ॑દન્ત્ય॒હમ॑દ્મ્ય॒ન્યાન્ ॥ 61 ॥

અ॒હગ્​મ્ સદ॒મૃતો॑ ભવામિ । મદા॑દિ॒ત્યા અધિ॒ સર્વે॑ તપન્તિ ॥ સા નો॑ મ॒ન્દ્રેષ॒મૂર્જ॒-ન્દુહા॑ના । ધે॒નુર્વાગ॒સ્માનુપ॒ સુષ્ટુ॒તૈતુ॑ ॥, ય-દ્વાગ્વદ॑ન્ત્ય-વિચેત॒નાનિ॑ । રાષ્ટ્રી॑ દે॒વાના᳚-ન્નિષ॒સાદ॑ મ॒ન્દ્રા । ચત॑સ્ર॒ ઊર્જ॑-ન્દુદુહે॒ પયાગ્​મ્॑સિ । ક્વ॑ સ્વિ દસ્યાઃ પર॒મ-ઞ્જ॑ગામ ॥ ॥ અ॒ન॒ન્તા-મન્તા॒દધિ॒ નિર્મિ॑તા-મ્મ॒હીમ્ । યસ્યા᳚-ન્દે॒વા અ॑દધુ॒-ર્ભોજ॑નાનિ । એકા᳚ક્ષરા-ન્દ્વિ॒પદા॒ગ્​મ્॒ ષટ્પ॑દાઞ્ચ । વાચ॑-ન્દે॒વા ઉપ॑જીવન્તિ॒ વિશ્વે᳚ ॥ વાચ॑-ન્દે॒વા ઉપ॑જીવન્તિ॒ વિશ્વે᳚ । વાચ॑-ઙ્ગન્ધ॒ર્વાઃ પ॒શવો॑ મનુ॒ષ્યાઃ᳚ । વા॒ચીમા વિશ્વા॒ ભુવ॑ના॒ન્યર્પિ॑તા ॥ 62 ॥

સા નો॒ હવ॑-ઞ્જુષતા॒-મિન્દ્ર॑પત્ની ॥ વાગ॒ક્ષર॑-મ્પ્રથમ॒જા ઋ॒તસ્ય॑ । વેદા॑ના-મ્મા॒તા-ઽમૃત॑સ્ય॒ નાભિઃ॑ । સા નો॑ જુષા॒ણોપ॑ ય॒જ્ઞમાગા᳚ત્ । અવ॑ન્તી દે॒વી સુ॒હવા॑ મે અસ્તુ ॥ યા મૃષ॑યો મન્ત્ર॒કૃતો॑ મની॒ષિણઃ॑ । અ॒ન્વૈચ્છ॑-ન્દે॒વા-સ્તપ॑સા॒ શ્રમે॑ણ । તા-ન્દે॒વીં-વાઁચગ્​મ્॑ હ॒વિષા॑ યજામહે । સા નો॑ દધાતુ સુકૃ॒તસ્ય॑ લો॒કે ॥ ચ॒ત્વારિ॒ વા-ક્પરિ॑મિતા પ॒દાનિ॑ ॥ 63 ॥

તાનિ॑ વિદુ-ર્બ્રાહ્મ॒ણા યે મ॑ની॒ષિણઃ॑ । ગુહા॒ ત્રીણિ॒ નિહિ॑તા॒ નેઙ્ગ॑યન્તિ । તુ॒રીયં॑-વાઁ॒ચો મ॑નુ॒ષ્યા॑ વદન્તિ ॥ શ્ર॒દ્ધયા॒-ઽગ્નિ-સ્સમિ॑દ્ધ્યતે । શ્ર॒દ્ધયા॑ વિન્દતે હ॒વિઃ । શ્ર॒દ્ધા-મ્ભગ॑સ્ય મૂ॒ર્ધનિ॑ । વચ॒સા ઽઽવે॑દયામસિ ॥ પ્રિ॒યગ્ગ્​ શ્ર॑દ્ધે॒ દદ॑તઃ । પ્રિ॒યગ્ગ્​ શ્ર॑દ્ધે॒ દિદા॑સતઃ । પ્રિ॒ય-મ્ભો॒જેષુ॒ યજ્વ॑સુ ॥ 64 ॥

ઇ॒દ-મ્મ॑ ઉદિ॒ત-ઙ્કૃ॑ધિ ॥ યથા॑ દે॒વા અસુ॑રેષુ । શ્ર॒દ્ધા-મુ॒ગ્રેષુ॑ ચક્રિ॒રે । એ॒વ-મ્ભો॒જેષુ॒ યજ્વ॑સુ । અ॒સ્માક॑-મુદિ॒ત-ઙ્કૃ॑ધિ ॥ શ્ર॒દ્ધા-ન્દે॑વા॒ યજ॑માનાઃ । વા॒યુગો॑પા॒ ઉપા॑સતે । શ્ર॒દ્ધાગ્​મ્ હૃ॑દ॒ય્ય॑યા-ઽઽકૂ᳚ત્યા । શ્ર॒દ્ધયા॑ હૂયતે હ॒વિઃ ॥ શ્ર॒દ્ધા-મ્પ્રા॒તર્-હ॑વામહે ॥ 65 ॥

શ્ર॒દ્ધા-મ્મ॒દ્ધ્યન્દિ॑ન॒-મ્પરિ॑ । શ્ર॒દ્ધાગ્​મ્ સૂર્ય॑સ્ય નિ॒મ્રુચિ॑ । શ્રદ્ધે॒ શ્રદ્ધા॑પયે॒હ મા᳚ ॥ શ્ર॒દ્ધા દે॒વા-નધિ॑વસ્તે । શ્ર॒દ્ધા વિશ્વ॑મિ॒દ-ઞ્જગ॑ત્ । શ્ર॒દ્ધા-ઙ્કામ॑સ્ય મા॒તર᳚મ્ । હ॒વિષા॑ વર્ધયામસિ ॥ બ્રહ્મ॑જજ્ઞા॒ન-મ્પ્ર॑થ॒મ-મ્પુ॒રસ્તા᳚ત્ । વિ સી॑મ॒ત-સ્સુ॒રુચો॑ વે॒ન આ॑વઃ । સ બુ॒દ્ધ્નિયા॑ ઉપ॒મા અ॑સ્ય વિ॒ષ્ઠાઃ ॥ 66 ॥

સ॒તશ્ચ॒ યોનિ॒-મસ॑તશ્ચ॒ વિવઃ॑ ॥ પિ॒તા વિ॒રાજા॑મૃષ॒ભો ર॑યી॒ણામ્ । અ॒ન્તરિ॑ક્ષં-વિઁ॒શ્વરૂ॑પ॒ આવિ॑વેશ । તમ॒ર્કૈ-ર॒ભ્ય॑ર્ચન્તિ વ॒થ્સમ્ । બ્રહ્મ॒ સન્ત॒-મ્બ્રહ્મ॑ણા વ॒ર્ધય॑ન્તઃ ॥ બ્રહ્મ॑ દે॒વાન॑જનયત્ । બ્રહ્મ॒ વિશ્વ॑મિ॒દ-ઞ્જગ॑ત્ । બ્રહ્મ॑ણઃ, ક્ષ॒ત્ર-ન્નિર્મિ॑તમ્ । બ્રહ્મ॑ બ્રાહ્મ॒ણ આ॒ત્મના᳚ ॥ અ॒ન્તર॑સ્મિ-ન્નિ॒મે લો॒કાઃ ॥ 67 ॥

અ॒ન્ત-ર્વિશ્વ॑મિ॒દ-ઞ્જગ॑ત્ । બ્રહ્મૈ॒વ ભૂ॒તાના॒-ઞ્જ્યેષ્ઠ᳚મ્ । તેન॒ કો॑-ઽર્​હતિ॒ સ્પર્ધિ॑તુમ્ ॥ બ્રહ્મ॑-ન્દે॒વા-સ્ત્રય॑સ્ત્રિગ્​મ્શત્ । બ્રહ્મ॑ન્નિન્દ્ર પ્રજાપ॒તી । બ્રહ્મ॑ન્. હ॒ વિશ્વા॑ ભૂ॒તાનિ॑ । ના॒વી વા॒ન્ત-સ્સ॒માહિ॑તા ॥ ચત॑સ્ર॒ આશાઃ॒ પ્રચ॑રન્ત્વ॒-ગ્નયઃ॑ । ઇ॒મન્નો॑ ય॒જ્ઞ-ન્ન॑યતુ પ્રજા॒નન્ન્ । ઘૃ॒ત-મ્પિન્વ॑ન્ન॒જરગ્​મ્॑ સુ॒વીર᳚મ્ ॥ 68 ॥

બ્રહ્મ॑ સ॒મિ-દ્ભ॑વ॒ત્યાહુ॑તીનામ્ ॥ આ ગાવો॑ અગ્મન્નુ॒ત ભ॒દ્રમ॑ક્રન્ન્ । સીદ॑ન્તુ ગો॒ષ્ઠે ર॒ણય॑ન્ત્વ॒સ્મે । પ્ર॒જાવ॑તીઃ પુરુ॒રૂપા॑ ઇ॒હ સ્યુઃ । ઇન્દ્રા॑ય પૂ॒ર્વી રુ॒ષસો॒ દુહા॑નાઃ ॥ ઇન્દ્રો॒ યજ્વ॑ને પૃણ॒તે ચ॑ શિક્ષતિ । ઉપેદ્દ॑દાતિ॒ ન સ્વ-મ્મુ॑ષાયતિ । ભૂયો॑ ભૂયો ર॒યિમિદ॑સ્ય વ॒ર્ધયન્ન્॑ । અભિ॑ન્ને ખિ॒લ્લે નિદ॑ધાતિ દેવ॒યુમ્ ॥ ન તા ન॑શન્તિ॒ ન દ॑ભાતિ॒ તસ્ક॑રઃ । નૈના॑ અમિ॒ત્રો વ્યથિ॒રાદ॑ધર્​ષતિ । દે॒વાગ્​શ્ચ॒ યાભિ॒-ર્યજ॑તે॒ દદા॑તિ ચ । જ્યોગિત્તાભિ॑-સ્સચતે॒ ગોપ॑તિ-સ્સ॒હ ॥, ન તા અર્વા॑ રે॒ણુક॑કાટો અશ્નુતે । ન સગ્ગ્॑ સ્કૃત॒ત્ર-મુપ॑યન્તિ॒ તા અ॒ભિ । ઉ॒રુ॒ગા॒યમભ॑ય॒-ન્તસ્ય॒ તા અનુ॑ । ગાવો॒ મર્ત્ય॑સ્ય॒ વિચ॑રન્તિ॒ યજ્વ॑નઃ ॥ ॥ 69 ॥

ગાવો॒ ભગો॒ ગાવ॒ ઇન્દ્રો॑ મે અચ્છાત્ । ગાવ॒-સ્સોમ॑સ્ય પ્રથ॒મસ્ય॑ ભ॒ક્ષઃ । ઇ॒મા યા ગાવ॒-સ્સજ॑નાસ॒ ઇન્દ્રઃ॑ । ઇ॒ચ્છામીદ્ધૃ॒દા મન॑સા ચિ॒દિન્દ્ર᳚મ્ ॥ યૂ॒ય-ઙ્ગા॑વો મેદયથા કૃ॒શ-ઞ્ચિ॑ત્ । અ॒શ્લી॒લ-ઞ્ચિ॑-ત્કૃણુથા સુ॒પ્રતી॑કમ્ । ભ॒દ્ર-ઙ્ગૃ॒હ-ઙ્કૃ॑ણુથ ભદ્રવાચઃ । બૃ॒હદ્વો॒ વય॑ ઉચ્યતે સ॒ભાસુ॑ ॥ પ્ર॒જાવ॑તી-સ્સૂ॒યવ॑સગ્​મ્ રિ॒શન્તીઃ᳚ (રુ॒શન્તીઃ᳚) । શુ॒દ્ધા અ॒પ-સ્સુ॑પ્રપા॒ણે પિબ॑ન્તીઃ । મા વ॑-સ્સ્તે॒ન ઈ॑શત॒ મા-ઽઘશગ્​મ્॑સઃ । પરિ॑વો હે॒તી રુ॒દ્રસ્ય॑ વૃઞ્જ્યાત્ ॥ ઉપે॒દ-મુ॑પ॒પર્ચ॑નમ્ । આ॒સુ ગોષૂપ॑પૃચ્યતામ્ । ઉપ॑ર્​ષ॒ભસ્ય॒ રેત॑સિ । ઉપે᳚ન્દ્ર॒ તવ॑ વી॒ર્યે᳚ ॥ 70 ॥
(ચ॒રા॒મિ॒ - કની॑યો॒ - ઽન્યા - નર્પિ॑તા - પ॒દાનિ॒ - યજ્વ॑સુ - હવામહે - વિ॒ષ્ઠા - લો॒કાઃ - સુ॒વીર॒ - મર્વા॒ - પિબ॑ન્તી॒-ષ્ષટ્ચ॑) (અ. 8)

અનુવાકં 9 - શુક્લકૃષ્ણપશ્વાદીનાં સૂક્તાનિ
તા સૂ᳚ર્યા ચન્દ્ર॒મસા॑ વિશ્વ॒ભૃત્ત॑મા મ॒હત્ । તેજો॒ વસુ॑મ-દ્રાજતો દિ॒વિ । સામા᳚ત્માના ચરત-સ્સામચા॒રિણા᳚ । યયો᳚ર્વ્ર॒ત-ન્ન મ॒મે જાતુ॑ દે॒વયોઃ᳚ ॥ ઉ॒ભાવન્તૌ॒ પરિ॑યાત॒ અર્મ્યા᳚ । દિ॒વો ન ર॒શ્મીગ્​ સ્ત॑નુ॒તો-વ્ય॑ર્ણ॒વે । ઉ॒ભા ભુ॑વ॒ન્તી ભુવ॑ના ક॒વિક્ર॑તૂ । સૂર્યા॒ ન ચ॒ન્દ્રા ચ॑રતો હ॒તામ॑તી ॥ પતી᳚ દ્યુ॒મ-દ્વિ॑શ્વ॒વિદા॑ ઉ॒ભા દિ॒વઃ । સૂર્યા॑ ઉ॒ભા ચ॒ન્દ્રમ॑સા વિચક્ષ॒ણા ॥ 71 ॥

વિ॒શ્વવા॑રા વરિવો॒ભા વરે᳚ણ્યા । તા નો॑-ઽવત-મ્મતિ॒મન્તા॒ મહિ॑વ્રતા ॥ વિ॒શ્વ॒વપ॑રી પ્ર॒તર॑ણા તર॒ન્તા । સુ॒વ॒ર્વિદા॑ દૃ॒શયે॒ ભૂરિ॑રશ્મી । સૂર્યા॒ હિ ચ॒ન્દ્રા વસુ॑ત્વે॒ષ-દ॑ર્​શતા । મ॒ન॒સ્વિનો॒ભા-ઽનુ॑ ચર॒તો નુ॒ સ-ન્દિવ᳚મ્ ॥ અ॒સ્ય શ્રવો॑ ન॒દ્ય॑-સ્સ॒પ્ત બિ॑ભ્રતિ । દ્યાવા॒ ક્ષામા॑ પૃથિ॒વી દ॑ર્​શ॒તં-વઁપુઃ॑ । અ॒સ્મે સૂ᳚ર્યા ચન્દ્ર॒મસા॑-ઽભિ॒ચક્ષે᳚ । શ્ર॒દ્ધે કમિ॑ન્દ્ર ચરતો વિચર્તુ॒રમ્ ॥ 72 ॥

પૂ॒ર્વા॒પ॒ર-ઞ્ચ॑રતો મા॒ય યૈ॒તૌ । શિશૂ॒ ક્રીડ॑ન્તૌ॒ પરિ॑યાતો અદ્ધ્વ॒રમ્ । વિશ્વા᳚ન્ય॒ન્યો ભુવ॑ના ઽભિ॒ચષ્ટે᳚ । ઋ॒તૂન॒ન્યો વિ॒દધ॑જ્જાયતે॒ પુનઃ॑ ॥ હિર॑ણ્યવર્ણા॒-શ્શુચ॑યઃ પાવ॒કા યાસુ॑ જા॒તઃ ક॒શ્યપો॒ યાસ્વિન્દ્રઃ॑ । અ॒ગ્નિં-યાઁ ગર્ભ॑-ન્દધિ॒રે વિરૂ॑પા॒સ્તા ન॒ આપ॒-શ્શગ્ગ્​ સ્યો॒ના ભ॑વન્તુ ॥,
યાસા॒ગ્​મ્॒ રાજા॒ વરુ॑ણો॒ યાતિ॒ મધ્યે॑ સત્યાનૃ॒તે અ॑વ॒પશ્ય॒ન્ જના॑નામ્ । મ॒ધુ॒શ્ચુત॒-શ્શુચ॑યો॒ યાઃ પા॑વ॒કાસ્તા ન॒ આપ॒-શ્શગ્ગ્​ સ્યો॒ના ભ॑વન્તુ ॥ । યાસા᳚-ન્દે॒વા દિ॒વિ કૃ॒ણ્વન્તિ॑ ભ॒ક્ષં-યાઁ અ॒ન્તરિ॑ક્ષે બહુ॒ધા ભવ॑ન્તિ । યાઃ પૃ॑થિ॒વી-મ્પય॑સો॒ન્દન્તિ॑શુ॒ક્રાસ્તા ન॒ આપ॒-શ્શગ્ગ્​ સ્યો॒ના ભ॑વન્તુ ॥, શિ॒વેન॑ મા॒ ચક્ષુ॑ષા પશ્યતા-ઽઽપ-શ્શિ॒વયા॑ ત॒નુવોપ॑ સ્પૃશત॒ ત્વચ॑-મ્મે । સર્વાગ્​મ્॑ અ॒ગ્નીગ્​મ્ ર॑ફ્સુ॒ષદો॑ હુવે વો॒ મયિ॒ વર્ચો॒ બલ॒મોજો॒ નિ ધ॑ત્ત ॥ । આપો॑ ભ॒દ્રા ઘૃ॒તમિદાપ॑ આસુર॒ગ્ની-ષોમૌ॑ બિભ્ર॒ત્યાપ॒ ઇ-ત્તાઃ । તી॒વ્રો રસો॑ મધુ॒પૃચા॑ -મરઙ્ગ॒મ આ મા᳚ પ્રા॒ણેન॑ સ॒હ વર્ચ॑સા ગન્ન્ ॥, આદિ-ત્પ॑શ્યામ્યુ॒ત વા॑ શૃણો॒મ્યા મા॒ ઘોષો॑ ગચ્છતિ॒ વાન્ન॑ આસામ્ । મન્યે॑ ભેજા॒નો અ॒મૃત॑સ્ય॒ તર્​હિ॒ હિર॑ણ્યવર્ણા॒ અતૃ॑પં-યઁ॒દા વઃ॑ ॥ ॥ નાસ॑દાસી॒ન્નો સદા॑સી-ત્ત॒દાની᳚મ્ । નાસી॒-દ્રજો॒ નો વ્યો॑માપ॒રો યત્ । કિમાવ॑રીવઃ॒ કુહ॒ કસ્ય॒ શર્મન્ન્॑ ॥ 73 ॥

અમ્ભઃ॒ કિમા॑સી॒-દ્ગહ॑ન-ઙ્ગભી॒રમ્ ॥ ન મૃ॒ત્યુર॒મૃત॒-ન્તર્​હિ॒ ન । રાત્રિ॑યા॒ અહ્ન॑ આસી-ત્પ્રકે॒તઃ । આની॑દવા॒તગ્ગ્​ સ્વ॒ધયા॒ તદેક᳚મ્ । તસ્મા᳚-દ્ધા॒ન્ય-ન્ન પ॒રઃ (પ॒રં) કિઞ્ચ॒ નાસ॑ ॥ તમ॑ આસી॒-ત્તમ॑સા ગૂ॒ઢમગ્રે᳚ પ્રકે॒તમ્ । સ॒લિ॒લગ્​મ્ સર્વ॑મા ઇ॒દમ્ । તુ॒ચ્છે ના॒ભ્વપિ॑હિતQં-યઁદાસી᳚ત્ । તમ॑સ॒ સ્તન્મ॑હિ॒ના જા॑ય॒તૈક᳚મ્ ॥ કામ॒સ્તદગ્રે॒ સમ॑વર્ત॒તાધિ॑ ॥ 74 ॥

મન॑સો॒ રેતઃ॑ પ્રથ॒મં-યઁદાસી᳚ત્ । સ॒ તો બન્ધુ॒મસ॑તિ॒ નિર॑વિન્દન્ન્ (નિર॑વિદન્ન્) । હૃ॒દિ પ્ર॒તીષ્યા॑ ક॒વયો॑ મની॒ષા ॥ તિ॒ર॒શ્ચીનો॒ વિત॑તો ર॒શ્મિરે॑ષામ્ । અ॒ધ-સ્સ્વિ॑દા॒સી(3) દુ॒પરિ॑ સ્વિદાસી(3)ત્ । રે॒તો॒ધા આ॑સ-ન્મહિ॒માન॑ આસન્ન્ । સ્વ॒ધા અ॒વસ્તા॒-ત્પ્રય॑તિઃ પ॒રસ્તા᳚ત્ ॥ કો અ॒દ્ધા વે॑દ॒ ક ઇ॒હ પ્રવો॑ચત્ । કુત॒ આજા॑તા॒ કુત॑ ઇ॒યં-વિઁસૃ॑ષ્ટિઃ । અ॒ર્વાગ્દે॒વા અ॒સ્ય વિ॒સર્જ॑નાય ॥ 75 ॥

અથા॒ કો વે॑દ॒ યત॑ આબ॒ભૂવ॑ ॥ ઇ॒યં-વિઁસૃ॑ષ્ટિ॒-ર્યત॑ આબ॒ભૂવ॑ । યદિ॑ વા દ॒ધે યદિ॑ વા॒ ન । યો અ॒સ્યાદ્ધ્ય॑ક્ષઃ પર॒મે વ્યો॑મન્ન્ । સો અ॒ઙ્ગ વે॑દ॒ યદિ॑ વા॒ ન વેદ॑ ॥ કિગ્ગ્​સ્વિ॒દ્વન॒-ઙ્ક ઉ॒ સ વૃ॒ક્ષ આ॑સીત્ । યતો॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી નિ॑ષ્ટત॒ક્ષુઃ । મની॑ષિણો॒ મન॑સા પૃ॒ચ્છતેદુ॒ તત્ । યદ॒દ્ધ્યતિ॑ષ્ઠ॒-દ્ભુવ॑નાનિ ધા॒રયન્ન્॑ ॥ બ્રહ્મ॒ વન॒-મ્બ્રહ્મ॒ સ વૃ॒ક્ષ આ॑સીત્ ॥ 76 ॥

યતો॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી નિ॑ષ્ટત॒ક્ષુઃ । મની॑ષિણો॒ મન॑સા॒ વિબ્ર॑વીમિ વઃ । બ્રહ્મા॒દ્ધ્યતિ॑ષ્ઠ॒-દ્ભુવ॑નાનિ ધા॒રયન્ન્॑ ॥ પ્રા॒તર॒ગ્નિ-મ્પ્રા॒તરિન્દ્રગ્​મ્॑ હવામહે । પ્રા॒ત ર્મિ॒ત્રાવરુ॑ણા પ્રા॒તર॒શ્વિના᳚ । પ્રા॒ત ર્ભગ॑-મ્પૂ॒ષણ॒-મ્બ્રહ્મ॑ણ॒સ્પતિ᳚મ્ । પ્રા॒તસ્સોમ॑મુ॒ત રુ॒દ્રગ્​મ્ હુ॑વેમ ॥ પ્રા॒ત॒ર્જિત॒-મ્ભગ॑મુ॒ગ્રગ્​મ્ હુ॑વેમ । વ॒ય-મ્પુ॒ત્રમદિ॑તે॒ર્યો વિ॑ધ॒ર્તા । આ॒દ્ધ્રશ્ચિ॒દ્ય-મ્મન્ય॑માન-સ્તુ॒રશ્ચિ॑ત્ ॥ 77 ॥

રાજા॑ ચિ॒દ્ય-મ્ભગ॑-મ્ભ॒ક્ષીત્યાહ॑ ॥ ભગ॒ પ્રણે॑ત॒ર્ભગ॒ સત્ય॑રાધઃ । ભગે॒મા-ન્ધિય॒મુદ॑વ॒ દદ॑ન્નઃ । ભગ॒ પ્રણો॑ જનય॒ ગોભિ॒રશ્વૈઃ᳚ । ભગ॒ પ્રનૃભિ॑-ર્નૃ॒વન્ત॑-સ્સ્યામ । ઉ॒તેદાની॒-મ્ભગ॑વન્ત-સ્સ્યામ ॥ ઉ॒ત પ્રપિ॒ત્વ ઉ॒ત મદ્ધ્યે॒ અહ્ના᳚મ્ । ઉ॒તોદિ॑તા મઘવ॒ન્-થ્સૂર્ય॑સ્ય । વ॒ય-ન્દે॒વાનાગ્​મ્॑ સુમ॒તૌ સ્યા॑મ ॥ ભગ॑ એ॒વ ભગ॑વાગ્​મ્ અસ્તુ દેવાઃ ॥ 78 ॥

તેન॑ વ॒ય-મ્ભગ॑વન્ત-સ્સ્યામ । ત-ન્ત્વા॑ ભગ॒ સર્વ॒ ઇજ્જો॑હવીમિ । સ નો॑ ભગ પુર એ॒તા ભ॑વે॒હ ॥ સમ॑દ્ધ્વ॒રાયો॒ષસો॑ નમન્ત । દ॒ધિ॒ક્રાવે॑વ॒ શુચ॑યે પ॒દાય॑ । અ॒ર્વા॒ચી॒નં-વઁ॑સુ॒વિદ॒-મ્ભગ॑ન્નઃ । રથ॑મિ॒વાશ્વા॑ વા॒જિન॒ આવ॑હન્તુ ॥ અશ્વા॑વતી॒-ર્ગોમ॑તી-ર્ન ઉ॒ષાસઃ॑ । વી॒રવ॑તી॒-સ્સદ॑મુચ્છન્તુ ભ॒દ્રાઃ । ઘૃ॒ત-ન્દુહા॑ના વિ॒શ્વતઃ॒ પ્રપી॑નાઃ । યૂ॒ય-મ્પા॑ત સ્વ॒સ્તિભિ॒-સ્સદા॑ નઃ ॥ 79 ॥
(વિ॒ચ॒ક્ષ॒ણા - વિ॑ચર્તુ॒રગ્​મ્ - શર્મ॒ - ન્નધિ॑ - વિ॒સર્જ॑નાય॒ - બ્રહ્મ॒ વન॒-મ્બ્રહ્મ॒ સ વૃ॒ક્ષ આ॑સીત્- તુ॒રશ્ચિ॑-દ્- દેવાઃ॒ - પ્રપી॑ના॒ એક॑-ઞ્ચ) (અ. 9)

(પીવો᳚-ઽન્ના॒ - મગ્ને॒ ત્વ-મ્પા॑ર - યાનાઘૃ॒ષ્યઃ - શુચિ॒-ન્નુ સ્તોમં॑ - ઁવિ॒શ્રય॑માણો - દિ॒વો રુ॒ક્મો - ઽન્ન॑-મ્પ્રા॒ણં - તા સૂ᳚ર્યાચન્દ્ર॒મસા॒ નવ॑સપ્તતિઃ)

(પીવો᳚ન્ના - ઁયૂ॒ય-મ્પા॑ત સ્વ॒સ્તિભિ॒-સ્સદા॑નઃ)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે દ્વિતીયાષ્ટકે અષ્ટમઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે દ્વિતીયાષ્ટકં સમાપ્તમ્ ॥