View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

KYTB 1.1 Agnyadheya Brahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Patha - Brahma Sandhattam

kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya brāhmaṇē prathamāṣṭakē prathamaḥ prapāṭhakaḥ - agnyādhēyabrāhmaṇaṃ

ō-nnamaḥ paramātmanē, śrī mahāgaṇapatayē namaḥ,
śrī gurubhyō namaḥ । ha̠ri̠ḥ ōm ॥

brahma̠ sandha̍tta̠-ntanmē̍ jinvatam । kṣa̠tragṃ sandha̍tta̠-ntanmē̍ jinvatam । iṣa̠gṃ̠ sandha̍tta̠-ntā-mmē̍ jinvatam । ūrja̠gṃ̠ sandha̍tta̠-ntā-mmē̍ jinvatam । ra̠yigṃ sandha̍tta̠-ntā-mmē̍ jinvatam । puṣṭi̠gṃ̠ sandha̍tta̠-ntā-mmē̍ jinvatam । pra̠jāgṃ sandha̍tta̠-ntā-mmē̍ jinvatam । pa̠śū-nthsandha̍tta̠-ntānmē̍ jinvatam ॥ stu̠tō̍-'si̠ jana̍dhāḥ । dē̠vāstvā̍ śukra̠pāḥ praṇa̍yantu ॥ 1 ॥

su̠vīrā̎ḥ pra̠jāḥ pra̍ja̠naya̠-nparī̍hi । śu̠kra-śśu̠kraśō̍chiṣā ॥ stu̠tō̍-'si̠ jana̍dhāḥ । dē̠vāstvā̍ manthi̠pāḥ praṇa̍yantu ॥ su̠pra̠jāḥ pra̠jāḥ pra̍ja̠naya̠-nparī̍hi । ma̠nthī ma̠nthiśō̍chiṣā ॥sa̠ja̠ṅgmā̠nau di̠va ā pṛ̍thi̠vyā-''yu̍ḥ । sandha̍tta̠-ntanmē̍ jinvatam । prā̠ṇagṃ sandha̍tta̠-nta-mmē̍ jinvatam । a̠pā̠nagṃ sandha̍tta̠-nta-mmē̍ jinvatam ॥ 2 ॥

vyā̠nagṃ sandha̍tta̠-nta-mmē̍ jinvatam । chakṣu̠-ssandha̍tta̠-ntanmē̍ jinvatam । śrōtra̠gṃ̠ sandha̍tta̠-ntanmē̍ jinvatam । mana̠-ssandha̍tta̠-ntanmē̍ jinvatam । vācha̠gṃ̠ sandha̍tta̠-ntā-mmē̍ jinvatam ॥ āyu̍-sstha̠ āyu̍rmē dhattam । āyu̍-rya̠jñāya̍ dhattam । āyu̍-rya̠jñapa̍tayē dhattam । prā̠ṇa-sstha̍ḥ prā̠ṇa-mmē̍ dhattam । prā̠ṇaṃ ya̠jñāya̍ dhattam ॥ 3 ॥

prā̠ṇaṃ ya̠jñapa̍tayē dhattam । chakṣu̍-sstha̠śchakṣu̍rmē dhattam । chakṣu̍-rya̠jñāya̍ dhattam । chakṣu̍-rya̠jñapa̍tayē dhattam । śrōtragg̍ stha̠-śśrōtra̍-mmē dhattam । śrōtra̍ṃ ya̠jñāya̍ dhattam । śrōtra̍ṃ ya̠jñapa̍tayē dhattam । tau dē̍vau śukrāmanthinau ।ka̠lpaya̍ta̠-ndaivī̠rviśa̍ḥ । ka̠lpaya̍ta̠-mmānu̍ṣīḥ ॥ 4 ॥

iṣa̠-mūrja̍ma̠smāsu̍ dhattam । prā̠ṇā-npa̠śuṣu̍ । pra̠jā-mmayi̍ cha̠ yaja̍mānē cha ॥ nira̍sta̠-śśaṇḍa̍ḥ । nira̍stō̠ marka̍ḥ ॥ apa̍nuttau̠ śaṇḍā̠markau̍ sa̠hāmunā̎ ॥ śu̠krasya̍ sa̠mida̍si । ma̠nthina̍-ssa̠mida̍si ॥ sa pra̍tha̠ma-ssaṅkṛ̍ti-rvi̠śvaka̍rmā । sa pra̍tha̠mō mi̠trō varu̍ṇō a̠gniḥ । sa pra̍tha̠mō bṛha̠spati̍śchiki̠tvān । tasmā̠ indrā̍ya su̠tamāju̍hōmi ॥ 5 ॥
(na̠ya̠ - ntva̠pā̠nagṃ sandha̍ttaṃ̠ ta-mmē̍ jinvataṃ - prā̠ṇaṃ ya̠jñāya̍ dhattaṃ̠ - mānu̍ṣī--r a̠gni-rdvē cha̍) (a. 1)

brahma̍ kṣa̠tra-ntat । iṣa̠mūrjagṃ̍ ra̠yi-mpuṣṭi̍-mpra̠jā-ntām । pa̠śu-ntān । sandha̍tta̠-ntat । prā̠ṇama̍pā̠naṃ vyā̠na-ntam । chakṣu̠-śśrōtra̠-mmana̠stat । vācha̠-ntām । i̠ṣādi̠pañcha̍kē̠ vācha̠-ntā-mmē̎ । pa̠śū-nthsandha̍tta̠-ntānmē̎ । prā̠ṇādi̠trita̍yē̠ ta-mmē̎ । a̠nyatra̠ tanmē̎ । )

kṛtti̍kā-sva̠gni-māda̍dhīta । ē̠tadvā a̠gnē-rnakṣa̍tram । ya-tkṛtti̍kāḥ । svāyā̍mē̠vaina̍-ndē̠vatā̍yāmā̠dhāya̍ । bra̠hma̠va̠rcha̠sī bha̍vati ॥ mukha̠ṃ vā ē̠tannakṣa̍trāṇām । ya-tkṛtti̍kāḥ । yaḥ kṛtti̍kā-sva̠gni-mā̍dha̠ttē । mukhya̍ ē̠va bha̍vati ॥ athō̠ khalu̍ ॥ 6 ॥

a̠gni̠-na̠kṣa̠tramitya-pa̍chāyanti । gṛ̠hān.ha̠ dāhu̍kō bhavati ॥ pra̠jāpa̍tī rōhi̠ṇyā-ma̠gni-ma̍sṛjata । ta-ndē̠vā rō̍hi̠ṇyā-māda̍dhata । tatō̠ vai tē sarvā̠-nrōhā̍narōhann । ta-drō̍hi̠ṇyai rō̍hiṇi̠tvam । yō rō̍hi̠ṇyā-ma̠gnimā̍dha̠ttē । ṛ̠dhnōtyē̠va । sarvā̠-nrōhā̎n-rōhati ॥ dē̠vā vai bha̠drā-ssantō̠-'gni-mādhi̍thsanta ॥ 7 ॥

tēṣā̠manā̍hitō̠ 'gnirāsī̎t । athai̎bhyō vā̠maṃ vasvapā̎krāmat । tē puna̍rvasvō̠rāda̍dhata । tatō̠ vai tān vā̠maṃ vasū̠pāva̍rtata । yaḥ pu̠rā bha̠dra-ssampāpī̍yā̠-nthsyāt । sa puna̍rvasvō-ra̠gni-māda̍dhīta । puna̍rē̠vaina̍ṃ vā̠maṃ vasū̠pāva̍rtatē । bha̠drō bha̍vati ॥ yaḥ kā̠mayē̍ta̠ dāna̍kāmā mē pra̠jā-ssyu̠riti̍ । sa pūrva̍yō̠ḥ phalgu̍nyō-ra̠gni-māda̍dhīta ॥ 8 ॥

a̠rya̠mṇō vā ē̠tannakṣa̍tram । yatpūrvē̠ phalgu̍nī । a̠rya̠mēti̠ tamā̍hu̠ryō dadā̍ti । dāna̍kāmā asmai pra̠jā bha̍vanti ॥ yaḥ kā̠mayē̍ta bha̠gī syā̠miti̍ । sa utta̍rayō̠ḥ phalgu̍nyō-ra̠gnimāda̍dhīta । bhaga̍sya̠ vā ē̠tannakṣa̍tram । yadutta̍rē̠ phalgu̍nī । bha̠gyē̍va bha̍vati ॥ kā̠la̠ka̠ñjā vai nāmāsu̍rā āsann ॥ 9 ॥

tē su̍va̠rgāya̍ lō̠kāyā̠gni-ma̍chinvata । puru̍ṣa̠ iṣṭa̍kā̠-mupā̍dadhā̠t-puru̍ṣa̠ iṣṭa̍kām । sa indrō̎ brāhma̠ṇō bruvā̍ṇa̠ iṣṭa̍kā̠mupā̍dhatta । ē̠ṣā mē̍ chi̠trā nāmēti̍ । tē su̍va̠rgaṃ lō̠kamāprārō̍hann । sa indra̠ iṣṭa̍kā̠māvṛ̍hat । tē-'vā̍kīryanta । yē̍-'vākī̎ryanta । ta ūrṇā̠vabha̍yō-'bhavann । dvāvuda̍patatām ॥ 10 ॥

tau di̠vyau śvānā̍vabhavatām । yō bhrātṛ̍vyavā̠-nthsyāt । sa chi̠trāyā̍-ma̠gni-māda̍dhīta । a̠va̠kīryai̠va bhrātṛ̍vyān । ōjō̠ bala̍mindri̠yaṃ vī̠rya̍mā̠tman-dha̍ttē ॥ va̠santā̎ brāhma̠ṇō̎ 'gnimāda̍dhīta । va̠sa̠ntō vai brā̎hma̠ṇasya̠rtuḥ । sva ē̠vaina̍-mṛ̠tāvā̠dhāya̍ । bra̠hma̠va̠rcha̠sī bha̍vati । mukha̠ṃ vā ē̠tadṛ̍tū̠nām ॥ 11 ॥

ya-dva̍sa̠ntaḥ । yō va̠santā̠-'gnimā̍dha̠ttē । mukhya̍ ē̠va bha̍vati । athō̠ yōni̍mantamē̠vaina̠-mprajā̍ta̠mādha̍ttē । grī̠ṣmē rā̍ja̠nya̍ āda̍dhīta । grī̠ṣmō vai rā̍ja̠nya̍sya̠rtuḥ । sva ē̠vaina̍mṛ̠tāvā̠dhāya̍ । i̠ndri̠yā̠vī bha̍vati । śa̠radi̠ vaiśya̠ āda̍dhīta । śa̠radvai vaiśya̍sya̠rtuḥ ॥ 12 ॥

sva ē̠vaina̍mṛ̠tāvā̠dhāya̍ । pa̠śu̠mā-nbha̍vati ॥ na pūrva̍yō̠ḥ phalgu̍nyō-ra̠gnimāda̍dhīta । ē̠ṣā vai ja̍gha̠nyā̍ rātri̍-ssaṃvathsa̠rasya̍ । yatpūrvē̠ phalgu̍nī । pṛ̠ṣṭi̠ta ē̠va sa̍ṃvathsa̠rasyā̠-gnimā̠dhāya̍ । pāpī̍yān-bhavati । utta̍rayō̠rāda̍dhīta । ē̠ṣā vai pra̍tha̠mā rātri̍-ssaṃvathsa̠rasya̍ । yadutta̍rē̠ phalgu̍nī । mu̠kha̠ta ē̠va sa̍ṃvathsa̠rasyā̠-gnimā̠dhāya̍ । vasī̍yā-nbhavati ॥ athō̠ khalu̍ । ya̠daivaina̍ṃ ya̠jña u̍pa̠namē̎t । athāda̍dhīta । saivāsyardhi̍ḥ ॥ 13 ॥
(khalvā̍ - dhithsanta̠ - phalgu̍nyōra̠gnimāda̍dhītā - san - napatatā - matū̠nāṃ - ँvaiśya̍sya̠rtu - rutta̍rē̠ phalgu̍nī̠ ṣaṭ cha̍) (a. 2)

uddha̍nti । yadē̠vāsyā̍ amē̠ddhyam । tadapa̍ hanti ॥ a̠pō-'vō̎kṣati̠ śāntyai̎ ॥ sika̍tā̠ niva̍pati । ē̠tadvā a̠gnē-rvai̎śvāna̠rasya̍ rū̠pam । rū̠pēṇai̠va vai̎śvāna̠ramava̍-rundhē ॥ ūṣā̠-nniva̍pati । puṣṭi̠rvā ē̠ṣā pra̠jana̍nam । yadūṣā̎ḥ ॥ 14 ॥

puṣṭyā̍mē̠va pra̠jana̍nē̠ 'gnimādha̍ttē । athō̍ sa̠ñjñāna̍ ē̠va । sa̠-ñjñāna̠gg̠ hyē̍ta-tpa̍śū̠nām । yadūṣā̎ḥ ॥ dyāvā̍pṛthi̠vī sa̠hāstā̎m । tē vi̍ya̠tī a̍brūtām । astvē̠va nau̍ sa̠ha ya̠jñiya̠miti̍ । yada̠muṣyā̍ ya̠jñiya̠māsī̎t । tada̠syā-ma̍dadhāt । ta ūṣā̍ abhavann ॥ 15 ॥

yada̠syā ya̠jñiya̠māsī̎t । tada̠muṣyā̍-madadhāt । tada̠daścha̠ndrama̍si kṛ̠ṣṇam । ūṣā̎nni̠vapa̍nna̠dō ddhyā̍yēt । dyāvā̍pṛthi̠vyōrē̠va ya̠jñiyē̠-'gnimādha̍ttē ॥ a̠gnirdē̠vēbhyō̠ nilā̍yata । ā̠khū rū̠pa-ṅkṛ̠tvā । sa pṛ̍thi̠vī-mprāvi̍śat । sa ū̠tīḥ ku̍rvā̠ṇaḥ pṛ̍thi̠vīmanu̠ sama̍charat । tadā̍khukarī̠ṣa-ma̍bhavat ॥ 16 ॥

yadā̍khukarī̠ṣagṃ sa̍bhāṃ̠rō bhava̍ti । yadē̠vāsya̠ tatra̠ nya̍ktam । tadē̠vāva̍rundhē ॥ ūrja̠ṃ vā ē̠tagṃ rasa̍-mpṛthi̠vyā u̍pa̠dīkā̠ uddi̍hanti । ya-dva̠lmīka̎m । ya-dva̍lmīkava̠pā sa̍bhāṃ̠rō bhava̍ti । ūrja̍mē̠va rasa̍-mpṛthi̠vyā ava̍rundhē । athō̠ śrōtra̍mē̠va । śrōtra̠gg̠ hyē̍ta-tpṛ̍thi̠vyāḥ । ya-dva̠lmīka̍ḥ ॥ 17 ॥

aba̍dhirō bhavati । ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jā a̍sṛjata । tāsā̠manna̠-mupā̎kṣīyata । tābhya̠-ssūda̠mupa̠ prābhi̍nat । tatō̠ vai tāsā̠manna̠-nnākṣī̍yata । yasya̠ sūda̍-ssambhā̠rō bhava̍ti । nāsya̍ gṛ̠hē-'nna̍-ṅkṣīyatē ॥ āpō̠ vā i̠damagrē̍ sali̠lamā̍sīt । tēna̍ pra̠jāpa̍tiraśrāmyat ॥ 18 ॥

ka̠thami̠dagg​ syā̠diti̍ । sō̍-'paśya-tpuṣkarapa̠rṇa-ntiṣṭha̍t । sō̍-'manyata । asti̠ vai tat । yasmi̍-nni̠damadhi̠ tiṣṭha̠tīti̍ । sa va̍rā̠hō rū̠pa-ṅkṛ̠tvōpa̠nya̍majjat । sa pṛ̍thi̠vīma̠dha ā̎rchChat । tasyā̍ upa̠hatyōda̍majjat । ta-tpu̍ṣkarapa̠rṇē̎ 'prathayat । yadapra̍thayat ॥ 19 ॥

ta-tpṛ̍thi̠vyai pṛ̍thivi̠tvam । abhū̠dvā i̠damiti̍ । tadbhūmyai̍ bhūmi̠tvam । tā-ndiśō-'nu̠ vāta̠-ssama̍vahat । tāgṃ śarka̍rābhiradṛgṃ hat । śaṃ vai nō̍-'bhū̠diti̍ । tachCharka̍rāṇāgṃ śarkara̠tvam । ya-dva̍rā̠havi̍hatagṃ sambhā̠rō bhava̍ti । a̠syāmē̠vā-Cha̍mbaṭkārama̠gni-mādha̍ttē । śarka̍rā bhavanti̠ dhṛtyai̎ ॥ 20 ॥

athō̍ śa̠tvāṃya̍ ॥ sarē̍tā a̠gnirā̠dhēya̠ ityā̍huḥ । āpō̠ varu̍ṇasya̠ patna̍ya āsann । tā a̠gnira̠bhya̍ddhyāyat । tā-ssama̍bhavat । tasya̠ rēta̠ḥ parā̍-'patat । taddhira̍ṇya-mabhavat । yaddhira̍ṇya-mu̠pāsya̍ti । sarē̍tasamē̠vāgni-mādha̍ttē ॥ puru̍ṣa̠ invai svā-drēta̍sō bībhathsata̠ ityā̍huḥ ॥ 21 ॥

u̠tta̠ra̠ta upā̎sya̠tya-bī̍bhathsāyai ॥ ati̠ praya̍chChati । ārti̍mē̠vāti̠ praya̍chChati ॥ a̠gnirdē̠vēbhyō̠ nilā̍yata । aśvō̍ rū̠pa-ṅkṛ̠tvā । sō̎-'śva̠tthē sa̍ṃvathsa̠ra-ma̍tiṣṭhat । tada̍śva̠tthasyā̎-śvattha̠tvam । yadāśva̍ttha-ssambhā̠rō bhava̍ti । yadē̠vāsya̠ tatra̠ nya̍ktam । tadē̠vāva̍-rundhē ॥ 22 ॥

dē̠vā vā ūrja̠ṃ vya̍bhajanta । tata̍ udu̠mbara̠ uda̍tiṣṭhat । ūrgvā u̍du̠mbara̍ḥ । yadaudu̍mbara-ssambhā̠rō bhava̍ti । ūrja̍mē̠vāva̍-rundhē ॥ tṛ̠tīya̍syāmi̠tō di̠vi sōma̍ āsīt । ta-ṅgā̍ya̠tryāha̍rat । tasya̍ pa̠rṇama̍chChidyata । tatpa̠rṇō̍ 'bhavat । ta-tpa̠rṇasya̍ parṇa̠tvam ॥ 23 ॥

yasya̍ parṇa̠maya̍-ssambhā̠rō bhava̍ti । sō̠ma̠pī̠thamē̠vāva̍ rundhē ॥ dē̠vā vai brahma̍nnavadanta । ta-tpa̠rṇa upā̍śṛṇōt । su̠śravā̠ vai nāma̍ । ya-tpa̍rṇa̠maya̍-ssambhā̠rō bhava̍ti । bra̠hma̠va̠rcha̠samē̠vāva̍ rundhē ॥ pra̠jāpa̍ti-ra̠gni-ma̍sṛjata । sō̍-'bibhē̠tpra mā̍ dhakṣya̠tīti̍ । tagṃ śa̠myā̍-'śamayat ॥ 24 ॥

tachCha̠myai̍ śami̠tvam । yachCha̍mī̠maya̍-ssambhā̠rō bhava̍ti । śāntyā̠ apra̍dāhāya ॥ a̠gnē-ssṛ̠ṣṭasya̍ ya̠taḥ । vika̍ṅkata̠-mbhā ā̎rchChat । ya-dvaika̍ṅkata-ssambhā̠rō bhava̍ti । bhā ē̠vāva̍rundhē ॥ sahṛ̍dayō̠ 'gnirā̠dhēya̠ ityā̍huḥ । ma̠rutō̠-'dbhira̠gni-ma̍tamayann । tasya̍ tā̠ntasya̠ hṛda̍ya̠māchChi̍ndann । sā-'śani̍rabhavat । yada̠śani̍hatasya vṛ̠kṣasya̍ sambhā̠rō bhava̍ti ।sahṛ̍daya-mē̠vāgni-mādha̍ttē ॥ 25 ॥
(ūṣā̍ - abhavan - nabhava-d- va̠lmīkrō̎ - 'śrāmya̠ - dapra̍thaya̠ - ddhṛtyai̍ - bībhathsata̠ ityā̍hu - rundhē - parṇa̠tva - ma̍śamayada - chChinda̠gg̠ strīṇi̍ cha) (a. 3)

dvā̠da̠śasu̍ vikrā̠mēṣva̠gnimāda̍dhīta । dvāda̍śa̠ māsā̎-ssaṃvathsa̠raḥ । sa̠ṃva̠thsa̠rā-dē̠vaina̍-mava̠ruddhyā-dha̍ttē ॥ ya-ddvā̍da̠śasu̍ vikrā̠mē-ṣvā̠dadhī̍ta । pari̍mita̠mava̍rundhīta । chakṣu̍-rnimita̠ āda̍dhīta । iya̠-ddvāda̍śa vikrā̠mā(3) iti̍ । pari̍mita-ñchai̠vāpa̍rimita̠-ñchāva̍rundhē ॥ anṛ̍ta̠ṃ vai vā̠chā va̍dati । anṛ̍ta̠-mmana̍sā ddhyāyati ॥ 26 ॥

chakṣu̠-rvai sa̠tyam । adrā(3)gityā̍ha । ada̍r​śa̠miti̍ । ta-thsa̠tyam । yaśchakṣu̍-rnimitē̠-'gni-mā̍dha̠ttē । sa̠tya ē̠vaina̠-mādha̍ttē ॥ tasmā̠dāhi̍tāgni̠rnānṛ̍taṃ vadēt । nāsya̍ brāhma̠ṇō-'nā̎śvā-ngṛ̠hē va̍sēt । sa̠tyē hya̍syā̠gnirāhi̍taḥ ॥ ā̠gnē̠yī vai rātri̍ḥ ॥ 27 ॥

ā̠gnē̠yāḥ pa̠śava̍ḥ । ai̠ndramaha̍ḥ । nakta̠-ṅgār​ha̍patya̠-māda̍dhāti । pa̠śūnē̠vāva̍-rundhē । divā̍-''hava̠nīya̎m । i̠ndri̠yamē̠vā-va̍rundhē ॥ a̠rdhōdi̍tē̠ sūrya̍ āhava̠nīya̠-māda̍dhāti । ē̠tasmi̠n vai lō̠kē pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jā a̍sṛjata । pra̠jā ē̠va ta-dyaja̍māna-ssṛjatē । athō̍ bhū̠ta-ñchai̠va bha̍vi̠ṣyachchā-va̍rundhē ॥ 28 ॥

iḍā̠ vai mā̍na̠vī ya̍jñānūkā̠śinyā̍sīt । sā-'śṛ̍ṇōt । asu̍rā a̠gnimāda̍dhata̠ iti̍ । tada̍gachChat । ta ā̍hava̠nīya̠magra̠ āda̍dhata । atha̠ gār​ha̍patyam । athā̎-nvāhārya̠-pacha̍nam । sā 'bra̍vīt । pra̠tīchyē̍ṣā̠g̠ śrīra̍gāt । bha̠drā bhū̠tvā parā̍bhaviṣya̠ntīti̍ ॥ 29 ॥

yasyai̠va-ma̠gnirā̍dhī̠yatē̎ । pra̠tīchya̍sya̠ śrīrē̍ti । bha̠drō bhū̠tvā parā̍bhavati ॥ sā-'śṛ̍ṇōt । dē̠vā a̠gni-māda̍dhata̠ iti̍ । tada̍gachChat । tē̎-'nvāhārya̠-pacha̍na̠magra̠ āda̍dhata । atha̠ gār​ha̍patyam । athā̍hava̠nīya̎m । sā-'bra̍vīt ॥ 30 ॥

prāchyē̍ṣā̠g̠ śrīra̍gāt । bha̠drā bhū̠tvā su̍va̠rgaṃ lō̠kamē̎ṣyanti । pra̠jā-ntu na vē̎thsyanta̠ iti̍ । yasyai̠vama̠gni-rā̍dhī̠yatē̎ । prāchya̍sya̠ śrīrē̍ti । bha̠drō bhū̠tvā su̍va̠rgaṃ lō̠kamē̍ti । pra̠jā-ntu na vi̍ndatē ॥ sā-'bra̍vī̠diḍā̠ manu̎m । tathā̠ vā a̠ha-ntavā̠gni-mādhā̎syāmi । yathā̠ pra pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍-rmithu̠nai-rja̍ni̠ṣyasē̎ ॥ 31 ॥

pratya̠smin ँlō̠kē sthā̠syasi̍ । a̠bhi su̍va̠rgaṃ lō̠ka-ñjē̠ṣyasīti̍ । gār​ha̍patya̠magra̠ āda̍dhāt । gār​ha̍patya̠ṃ vā anu̍ pra̠jāḥ pa̠śava̠ḥ prajā̍yantē । gār​ha̍patyēnai̠vāsmai̎ pra̠jā-mpa̠śū-nprāja̍nayat । athā̎-nvāhārya̠-pacha̍nam । ti̠ryaṅṅ̍va̠ vā a̠yaṃ lō̠kaḥ । a̠sminnē̠va tēna̍ lō̠kē pratya̍tiṣṭhat । athā̍hava̠nīya̎m । tēnai̠va su̍va̠rgaṃ lō̠ka-ma̠bhya̍jayat ॥ 32 ॥

yasyai̠vama̠gni-rā̍dhī̠yatē̎ । pra pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍-rmithu̠nai-rjā̍yatē । pratya̠smin ँlō̠kē ti̍ṣṭhati । a̠bhi su̍va̠rgaṃ lō̠ka-ñja̍yati ॥ yasya̠ vā aya̍thādēvatama̠gni-rā̍dhī̠yatē̎ । ā dē̠vatā̎bhyō vṛśchyatē । pāpī̍yā-nbhavati । yasya̍ yathā dēva̠tam । na dē̠vatā̎bhya̠ āvṛ̍śchyatē । vasī̍yā-nbhavati ॥ 33 ॥

bhṛgū̍ṇā̠-ntvā-'ṅgi̍rasāṃ vratapatē vra̠tēnā-da̍dhā̠mīti̍ bhṛgvaṅgi̠rasā̠māda̍ddhyāt । ā̠di̠tyānā̎-ntvā dē̠vānā̎ṃ vratapatē vra̠tēnāda̍dhā̠mītya̠nyāsā̠-mbrāhma̍ṇīnā-mpra̠jānā̎m । varu̍ṇasya tvā̠ rājñō̎ vratapatē vra̠tēnāda̍dhā̠mīti̠ rājña̍ḥ । indra̍sya tvēndri̠yēṇa̍ vratapatē vra̠tēnāda̍dhā̠mīti̍ rāja̠nya̍sya । manō̎stvā grāma̠ṇyō̎ vratapatē vra̠tēnāda̍dhā̠mīti̠ vaiśya̍sya । ṛ̠bhū̠ṇā-ntvā̍ dē̠vānā̎ṃ vratapatē vra̠tēnāda̍dhā̠mīti̍ rathakā̠rasya̍ । ya̠thā̠ dē̠va̠tama̠gni-rādhī̍yatē । na dē̠vatā̎bhya̠ ā vṛ̍śchyatē । vasī̍yā-nbhavati ॥ 34 ॥
(dhyā̠ya̠ti̠ - vai rātri̠ - śchāva̍rundhē - bhaviṣya̠ntītya̍ - bravī - jjani̠ṣyasē̍ - 'jaya̠-d- vasī̍yā-nbhavati̠ - nava̍ cha) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - tatra pavamānahabīṃṣi
pra̠jāpa̍ti-rvā̠cha-ssa̠tya-ma̍paśyat । tēnā̠gnimādha̍tta । tēna̠ vai sa ā̎rdhnōt । bhūrbhuva̠-ssuva̠rityā̍ha । ē̠tadvai vā̠cha-ssa̠tyam । ya ē̠tēnā̠gni-mā̍dha̠ttē । ṛ̠ddhnōtyē̠va । athō̍ sa̠tyaprā̍śūrē̠va bha̍vati । athō̠ ya ē̠vaṃ vi̠dvāna̍bhi̠chara̍ti । stṛ̠ṇu̠ta ē̠vaina̎m ॥ 35 ॥

bhūrityā̍ha । pra̠jā ē̠va ta-dyaja̍māna-ssṛjatē । bhuva̠ ityā̍ha । a̠sminnē̠va lō̠kē prati̍ tiṣṭhati । suva̠rityā̍ha । su̠va̠rga ē̠va lō̠kē prati̍ tiṣṭhati ॥ tri̠bhira̠kṣarai̠-rgār​ha̍patya̠-māda̍dhāti । traya̍ i̠mē lō̠kāḥ । ē̠ṣvē̍vaina̍ṃ lō̠kēṣu̠ prati̍ṣṭhita̠-mādha̍ttē । sarvai̎ḥ pa̠ñchabhi̍-rāhava̠nīya̎m ॥ 36 ॥

su̠va̠rgāya̠ vā ē̠ṣa lō̠kāyādhī̍yatē । yadā̍hava̠nīya̍ḥ । su̠va̠rga ē̠vāsmai̍ lō̠kē vā̠cha-ssa̠tyagṃ sarva̍māpnōti ॥ tri̠bhi-rgār​ha̍patya̠-māda̍dhāti । pa̠ñchabhi̍-rāhava̠nīya̎m । a̠ṣṭau sampa̍dyantē । a̠ṣṭākṣa̍rā gāya̠trī । gā̠ya̠trō̎-'gniḥ । yāvā̍nē̠vāgniḥ । tamādha̍ttē ॥ 37 ॥

pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jā a̍sṛjata । tā a̍smā-thsṛ̠ṣṭāḥ parā̍chīrāyann । tābhyō̠ jyōti̠-ruda̍gṛhṇāt । ta-ñjyōti̠ḥ paśya̍ntīḥ pra̠jā a̠bhisa̠māva̍rtanta । u̠parī̍vā̠gni-mudgṛ̍hṇīyā-du̠ddharann̍ । jyōti̍rē̠va paśya̍ntīḥ pra̠jā yaja̍māna-ma̠bhi-sa̠māva̍rtantē ॥ pra̠jāpa̍tē̠rakṣya̍śvayat । ta-tparā̍-'patat । tadaśvō̍-'bhavat । tadaśva̍syā-śva̠tvam ॥ 38 ॥

ē̠ṣa vai pra̠jāpa̍tiḥ । yada̠gniḥ । prā̠jā̠pa̠tyō-'śva̍ḥ । yadaśva̍-mpu̠rastā̠nnaya̍ti । svamē̠va chakṣu̠ḥ paśya̍-npra̠jāpa̍ti̠-ranūdē̍ti ॥ va̠jrī vā ē̠ṣaḥ । yadaśva̍ḥ । yadaśva̍-mpu̠rastā̠nnaya̍ti । jā̠tānē̠va bhrātṛ̍vyā̠-npraṇu̍datē ॥ puna̠rāva̍rtayati ॥ 39 ॥

ja̠ni̠ṣyamā̍ṇānē̠va prati̍nudatē ॥ nyā̍hava̠nīyō̠ gār​ha̍patya-makāmayata । ni gār​ha̍patya āhava̠nīya̎m । tau vi̠bhāja̠-nnāśa̍knōt । sōśva̍ḥ pūrva̠vāḍ-bhū̠tvā । prāñcha̠-mpūrva̠muda̍vahat । ta-tpū̎rva̠vāha̍ḥ pūrvavā̠ṭ-tvam । yadaśva̍-mpu̠rastā̠nnaya̍ti । vibha̍ktirē̠vaina̍yō̠ssā । athō̠ nānā̍vīryāvē̠vainau̍ kurutē ॥ 40 ॥

yadu̠paryu̍pari̠ śirō̠ harē̎t । prā̠ṇān vichChi̍ndyāt । a̠dhō̍-'dha̠-śśirō̍ harati । prā̠ṇānā̎-ṅgōpī̠thāya̍ ॥ iya̠tyagrē̍ harati । athēya̠tyathēya̍ti । traya̍ i̠mē lō̠kāḥ । ē̠ṣvē̍vaina̍ṃ lō̠kēṣu̠ prati̍ṣṭhita̠mā-dha̍ttē ॥ pra̠jāpa̍ti-ra̠gni-ma̍sṛjata । sō̍-'bibhē̠tpra mā̍ dhakṣya̠tīti̍ ॥ 41 ॥

tasya̍ trē̠dhā ma̍hi̠māna̠ṃ vyau̍hat । śāntyā̠ apra̍dāhāya । yat-trē̠dhā-'gni-rā̍dhī̠yatē̎ । ma̠hi̠māna̍mē̠vāsya̠ ta-dvyū̍hati । śāntyā̠ apra̍dāhāya ॥ puna̠rāva̍rtayati । ma̠hi̠māna̍mē̠vāsya̠ sanda̍dhāti ॥ pa̠śurvā ē̠ṣaḥ । yadaśva̍ḥ । ē̠ṣa ru̠draḥ ॥ 42 ॥

yada̠gniḥ । yadaśva̍sya pa̠dē̎-'gni-mā̍da̠ddhyāt । ru̠drāya̍ pa̠śū-napi̍daddhyāt । a̠pa̠śu-ryaja̍māna-ssyāt । ya-nnākra̠mayē̎t । ana̍varuddhā asya pa̠śava̍-ssyuḥ । pā̠r​śva̠ta ākra̍mayēt । yathā ''hi̍tasyā̠gnē-raṅgā̍rā abhyava̠vartē̍rann । ava̍ruddhā asya pa̠śavō̠ bhava̍nti । na ru̠drāyāpi̍dadhāti ॥ 43 ॥

trīṇi̍ ha̠vīgṃṣi̠ nirva̍pati । vi̠rāja̍ ē̠va vikrā̎mta̠ṃ yaja̍mā̠nō-'nu̠ vikra̍matē ॥ a̠gnayē̠ pava̍mānāya । a̠gnayē̍ pāva̠kāya̍ । a̠gnayē̠ śucha̍yē । yada̠gnayē̠ pava̍mānāya ni̠rvapa̍ti । pu̠nātyē̠vaina̎m । yada̠gnayē̍ pāva̠kāya̍ । pū̠ta ē̠vāsmi̍-nna̠nnādya̍-ndadhāti । yada̠gnayē̠ śucha̍yē । bra̠hma̠va̠rcha̠sa-mē̠vāsmi̍-nnu̠pari̍ṣṭā-ddadhāti ॥ 44 ॥
(ē̠na̠ - mā̠ha̠va̠nīya̍ṃ - dhattē - 'śva̠tvaṃ - ँva̍rtayati - kuruta̠ - iti̍ -ru̠drō - da̍dhāti̠ - yada̠gnayē̠ śucha̍ya̠ ēka̍-ñcha) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - pavamānahavirvistāraḥ, havirantarāṇi, dakṣiṇāścha
dē̠vā̠su̠rā-ssaṃya̍ttā āsann । tē dē̠vā vi̍ja̠ya-mu̍pa̠yanta̍ḥ । a̠gnau vā̠maṃ vasu̠ sa-nnya̍dadhata । i̠damu̍ nō bhaviṣyati । yadi̍ nō jē̠ṣyantīti̍ । tada̠gnirnō-thsaha̍maśaknōt । tat-trē̠dhā vinya̍dadhāt । pa̠śuṣu̠ tṛtī̍yam । a̠phsu tṛtī̍yam । ā̠di̠tyē tṛtī̍yam ॥ 45 ॥

ta-ddē̠vā vi̠jitya̍ । puna̠ravā̍ruruthsanta । tē̎-'gnayē̠ pava̍mānāya purō̠ḍāśa̍-ma̠ṣṭāka̍pāla̠-nnira̍vapann । pa̠śavō̠ vā a̠gniḥ pava̍mānaḥ । yadē̠va pa̠śuṣvāsī̎t । tat-tēnāvā̍rundhata । tē̎-'gnayē̍ pāva̠kāya̍ । āpō̠ vā a̠gniḥ pā̍va̠kaḥ । yadē̠vāphsvāsī̎t । tat-tēnāvā̍rundhata ॥ 46 ॥

tē̎-'gnayē̠ śucha̍yē । a̠sau vā ā̍di̠tyō̎-'gni-śśuchi̍ḥ । yadē̠vādi̠tya āsī̎t । tat-tēnāvā̍rundhata ॥ bra̠hma̠vā̠dinō̍ vadanti । ta̠nuvō̠ vāvaitā a̍gnyā̠dhēya̍sya । ā̠gnē̠yō vā a̠ṣṭāka̍pālō 'gnyā̠dhēya̠miti̍ । yatta-nni̠rvapē̎t । naitāni̍ । yathā̠-''tmā syāt ॥ 47 ॥

nāṅgā̍ni । tā̠dṛgē̠va tat । yadē̠tāni̍ ni̠rvapē̎t । na tam । yathā-'ṅgā̍ni̠ syuḥ । nātmā । tā̠dṛgē̠va tat । u̠bhayā̍ni sa̠hani̠rupyā̍ṇi । ya̠jñasya̍ sātma̠tvāya̍ ॥ u̠bhaya̠ṃ vā ē̠tasyē̎mdri̠yaṃ vī̠rya̍māpyatē ॥ 48 ॥

yō̎-'gnimā̍dha̠ttē । ai̠ndrā̠gna-mēkā̍daśakapāla̠- manu̠ nirva̍pēt । ā̠di̠tya-ñcha̠rum । i̠ndrā̠gnī vai dē̠vānā̠-mayā̍tayāmānau । yē ē̠va dē̠vatē̠ ayā̍tayāmnī । tābhyā̍mē̠vāsmā̍ indri̠yaṃ vī̠rya̍mava̍- rundhē । ā̠di̠tyō bha̍vati । i̠yaṃ vā adi̍tiḥ । a̠syāmē̠va prati̍tiṣṭhati ॥ dhē̠nvai vā ē̠ta-drēta̍ḥ ॥ 49 ॥

yadājya̎m । a̠na̠ḍuha̍staṇḍu̠lāḥ । mi̠thu̠namē̠vāva̍-rundhē । ghṛ̠tē bha̍vati । ya̠jñasyālū̎kṣāntatvāya ॥ cha̠tvāra̍ ār​ṣē̠yāḥ prāśña̍nti । di̠śāmē̠va jyōti̍ṣi juhōti ॥ pa̠śavō̠ vā ē̠tāni̍ ha̠vīgṃṣi̍ । ē̠ṣa ru̠draḥ । yada̠gniḥ ॥ 50 ॥

yathsa̠dya ē̠tāni̍ ha̠vīgṃṣi̍ ni̠rvapē̎t । ru̠drāya̍ pa̠śūnapi̍ daddhyāt । a̠pa̠śu-ryaja̍māna-ssyāt । yannānu̍ni̠rvapē̎t । ana̍varuddhā asya pa̠śava̍-ssyuḥ । dvā̠da̠śasu̠ rātrī̠ṣvanu̠ nirva̍pēt । sa̠ṃva̠thsa̠ra pra̍timā̠ vai dvāda̍śa̠ rātra̍yaḥ । sa̠ṃva̠thsa̠rēṇai̠vāsmai̍ ru̠dragṃ śa̍mayi̠tvā । pa̠śūnava̍ rundhē ॥ yadēka̍-mēkamē̠tāni̍ ha̠vīgṃṣi̍ ni̠rvapē̎t ॥ 51 ॥

yathā̠ trīṇyā̠vapa̍nāni pū̠rayē̎t । tā̠dṛktat । na pra̠jana̍na̠muchChigṃ̍ṣēt । ēka̍-nni̠rupya̍ । utta̍rē̠ sama̍syēt । tṛ̠tīya̍mē̠vāsmai̍ lō̠kamuchChigṃ̍ṣati pra̠jana̍nāya । ta-mpra̠jayā̍ pa̠śubhi̠ranu̠ prajā̍yatē । athō̍ ya̠jñasyai̠vaiṣā-'bhikrā̎mtiḥ ॥ ra̠tha̠cha̠kra-mprava̍rtayati । ma̠nu̠ṣya̠ra̠thēnai̠va dē̍vara̠tha-mpra̠tyava̍rōhati ॥ 52 ॥

bra̠hma̠vā̠dinō̍ vadanti । hō̠ta̠vya̍-magnihō̠trāṃ(3) nahō̍ta̠vyā(3)miti̍ । ya-dyaju̍ṣā juhu̠yāt । aya̍thāpūrva̠māhu̍tī juhuyāt । yanna ju̍hu̠yāt । a̠gniḥ parā̍bhavēt । tū̠ṣṇīmē̠va hō̍ta̠vya̎m । ya̠thā̠pū̠rva-māhu̍tī ju̠hōti̍ । nāgniḥ parā̍bhavati ॥ a̠gnīdhē̍ dadāti ॥ 53 ॥

a̠gnimu̍khā-nē̠vartū-nprī̍ṇāti । u̠pa̠bar​ha̍ṇa-ndadāti । rū̠pāṇā̠mava̍-ruddhyai । aśva̍-mbra̠hmaṇē̎ । i̠ndri̠yamē̠vāva̍-rundhē । dhē̠nugṃ hōtrē̎ । ā̠śiṣa̍ ē̠vāva̍rundhē । a̠na̠ḍvāha̍-maddhva̠ryavē̎ । vahni̠rvā a̍na̠ḍvān । vahni̍raddhva̠ryuḥ ॥ 54 ॥

vahni̍nai̠va vahni̍ ya̠jñasyāva̍-rundhē । mi̠thu̠nau gāvau̍ dadāti । mi̠thu̠nasyāva̍-ruddhyai । vāsō̍ dadāti । sa̠rva̠ dē̠va̠tya̍ṃ vai vāsa̍ḥ । sarvā̍ ē̠va dē̠vatā̎ḥ prīṇāti । ā dvā̍da̠śabhyō̍ dadāti । dvāda̍śa̠ māsā̎-ssaṃvathsa̠raḥ । sa̠ṃva̠thsa̠ra ē̠va prati̍ tiṣṭhati । kāma̍mū̠rdhva-ndēya̎m । apa̍rimita̠syāva̍-ruddhyai ॥ 55 ॥
(ā̠di̠tyē tṛtī̍ya - ma̠phsvāsī̠-tta-ttēnāvā̍rundhata̠ - syā - dā̎pyatē̠ - rētō̠ - 'gni - rēka̍mēka mē̠tāni̍ ha̠vigṃṣi̍ ni̠rvapē̎t - pra̠tyava̍rōhati - dadātya - ddhva̠ryu--r dēya̠ mēka̍-ñcha) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - ādhānamantrāḥ
gha̠rma-śśira̠stada̠yama̠gniḥ । sa-mpri̍yaḥ pa̠śubhi̍-rbhuvat । Cha̠rdistō̠kāya̠ tana̍yāya yachCha ॥ vāta̍ḥ prā̠ṇastada̠yama̠gniḥ । sa-mpri̍yaḥ pa̠śubhi̍-rbhuvat । sva̠di̠ta-ntō̠kāya̠ tana̍yāya pi̠tu-mpa̍cha ॥ prāchī̠manu̍ pra̠diśa̠-mprēhi̍ vi̠dvān । a̠gnēra̍gnē pu̠rō a̍gni-rbhavē̠ha । viśvā̠ āśā̠ dīdyā̍nō̠ vibhā̍hi । ūrja̍-nnō dhēhi dvi̠padē̠ chatu̍ṣpadē ॥ 56 ॥

a̠rkaśchakṣu̠-stada̠sau sūrya̠stada̠yama̠gniḥ । sampri̍yaḥ pa̠śubhi̍-rbhuvat । ya-ttē̍ śukra śu̠kraṃ varcha̍-śśu̠krā ta̠nūḥ । śu̠kra-ñjyōti̠raja̍sram । tēna̍ mē dīdihi̠ tēna̠ tvā-''da̍dhē । a̠gninā̎-'gnē̠ brahma̍ṇā ॥ ā̠na̠śē vyā̍naśē̠ sarva̠māyu̠-rvyā̍naśē ॥ yē tē̍ agnē śi̠vē ta̠nuvau̎ । vi̠rāṭ cha̍ sva̠rāṭ cha̍ । tē mā vi̍śatā̠-ntē mā̍ jinvatām ॥ 57 ॥

yē tē̍ agnē śi̠vē ta̠nuvau̎ । sa̠mrāṭ chā̍bhi̠bhūścha̍ । tē mā vi̍śatā̠-ntē mā̍ jinvatām । yē tē̍ agnē śi̠vē ta̠nuvau̎ । vi̠bhūścha̍ pari̠bhūścha̍ । tē mā vi̍śatā̠-ntē mā̍ jinvatām । yē tē̍ agnē śi̠vē ta̠nuvau̎ । pra̠bhvī cha̠ prabhū̍tiścha । tē mā vi̍śatā̠-ntē mā̍ jinvatām । yāstē̍ agnē śi̠vāsta̠nuva̍ḥ । tābhi̠stvā ''da̍dhē ॥ yāstē̍ agnē ghō̠rāsta̠nuva̍ḥ । tābhi̍ra̠mu-ṅga̍chCha ॥ 58 ॥
(chatu̍ṣpadē - jinvatāṃ - ta̠nuva̠ strīṇi̍ cha ) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - ētadbrāhmaṇaṃ
i̠mē vā ē̠tē lō̠kā a̠gnaya̍ḥ । tē yadavyā̍vṛttā ādhī̠yērann̍ । śō̠chayē̍yu̠-ryaja̍mānam । gha̠rma-śśira̠ iti̠ gār​ha̍patya̠-māda̍dhāti । vāta̍ḥ prā̠ṇa itya̍nvāhārya̠-pacha̍nam । a̠rka-śchakṣu̠rityā̍-hava̠nīya̎m । tēnai̠vainā̠n vyāva̍rtayati । tathā̠ na śō̍chayanti̠ yaja̍mānam ॥ ra̠tha̠nta̠ra-ma̠bhigā̍yatē̠ gār​ha̍patya ādhī̠yamā̍nē । rātha̍ntarō̠ vā a̠yaṃ lō̠kaḥ ॥ 59 ॥

a̠sminnē̠vaina̍ṃ lō̠kē prati̍ṣṭhita̠-mādha̍ttē । vā̠ma̠dē̠vya-ma̠bhigā̍yata uddhri̠yamā̍ṇē । a̠ntari̍kṣa̠ṃ vai vā̍madē̠vyam । a̠ntari̍kṣa ē̠vaina̠-mprati̍ṣṭhita̠-mādha̍ttē । athō̠ śānti̠-rvai vā̍madē̠vyam । śā̠ntamē̠vaina̍-mpaśa̠vya̍muddha̍ratē । bṛ̠hada̠bhigā̍yata āhava̠nīya̍ ādhī̠yamā̍nē । bār​ha̍tō̠ vā a̠sau lō̠kaḥ । a̠muṣmi̍nnē̠vaina̍ṃ lō̠kē prati̍ṣṭhita̠-mādha̍ttē ॥ pra̠jāpa̍ti-ra̠gni-ma̍sṛjata ॥ 60 ॥

sō-'śvō̠ vārō̍ bhū̠tvā parā̍ṃait । taṃ vā̍rava̠ntīyē̍nāvārayata ।ta-dvā̍rava̠ntīya̍sya vāravantīya̠tvam । śyai̠tēna̍ śyē̠tī a̍kuruta ।tachChyai̠tasya̍ śyaita̠tvam । ya-dvā̍rava̠ntīya̍-mabhi̠gāya̍tē । vā̠ra̠yi̠tvaivaina̠-mprati̍ṣṭhita̠-mādha̍ttē । śyai̠tēna̍ śyē̠tī ku̍rutē ॥ gha̠rma-śśira̠ iti̠ gār​ha̍patya̠-māda̍dhāti । saśī̍r​ṣāṇa-mē̠vaina̠-mādha̍ttē ॥ 61 ॥

upai̍na̠mutta̍rō ya̠jñō na̍mati ॥ ru̠drō vā ē̠ṣaḥ । yada̠gniḥ । sa ā̍dhī̠yamā̍na īśva̠rō yaja̍mānasya pa̠śūn higṃsi̍tōḥ । sa-mpri̍yaḥ pa̠śubhi̍-rbhuva̠dityā̍ha । pa̠śubhi̍rē̠vaina̠gṃ̠ sampri̍ya-ṅkarōti । pa̠śū̠nā-mahigṃ̍sāyai ॥ Cha̠rdistō̠kāya̠ tana̍yāya ya̠chChētyā̍ha ।ā̠śiṣa̍mē̠vaitā-māśā̎stē ॥ vāta̍ḥ prā̠ṇa itya̍nvāhārya̠-pacha̍nam ॥ 62 ॥

saprā̍ṇa-mē̠vaina̠-mādha̍ttē ॥ sva̠di̠ta-ntō̠kāya̠ tana̍yāya pi̠tu-mpa̠chētyā̍ha । anna̍mē̠vāsmai̎ svadayati ॥ prāchī̠manu̍ pra̠diśa̠-mprēhi̍ vi̠dvānityā̍ha । vibha̍ktirē̠vaina̍yō̠ssā । athō̠ nānā̍ vīryāvē̠vainau̍ kurutē ॥ ūrja̍-nnō dhēhi dvi̠padē̠ chatu̍ṣpada̠ ityā̍ha । ā̠śiṣa̍mē̠vaitāmāśā̎stē ॥ a̠rka-śchakṣu̠rityā̍-hava̠nīya̎m । a̠rkō vai dē̠vānā̠manna̎m ॥ 63 ॥

anna̍mē̠vāva̍ rundhē ॥ tēna̍ mē dīdi̠hītyā̍ha । sami̍ndha ē̠vaina̎m ॥ ā̠na̠śē vyā̍naśa̠ iti̠ trirudi̍ṅgayati । traya̍ i̠mē lō̠kāḥ । ē̠ṣvē̍vaina̍ṃ lō̠kēṣu̠ prati̍ṣṭhita̠-mādha̍ttē ॥ tat-tathā̠ na kā̠rya̎m । vīṅgi̍ta̠ma pra̍tiṣṭhita̠-māda̍dhīta । u̠ddhṛtyai̠-vādhāyā̍-bhi̠mantriya̍ḥ । avī̎mgita-mē̠vaina̠-mprati̍ṣṭhita̠-mādha̍ttē ॥ vi̠rāṭ cha̍ sva̠rāṭ cha̠ yāstē̍ agnē śi̠vāsta̠nuva̠-stābhi̠stvā ''da̍dha̠ ityā̍ha । ē̠tā vā a̠gnē-śśi̠vāsta̠nuva̍ḥ । tābhi̍rē̠vaina̠gṃ̠ sama̍rdhayati ॥ yāstē̍ agnē ghō̠rāsta̠nuva̠ stābhi̍ra̠mu-ṅga̠chChēti̍ brūyā̠dya-ndvi̠ṣyāt । tābhi̍rē̠vaina̠-mparā̍bhāvayati ॥ 64 ॥
(lō̠kō̍ - 'sṛjataina̠ - mādha̍ttē - 'nvāhārya̠pacha̍naṃ - dē̠vānā̠manna̍ - mēna̠-mprati̍ṣṭhita̠mādha̍ttē̠ pañcha̍ cha) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - brahmaudanam
śa̠mī̠ga̠rbhāda̠gni-mma̍nthati । ē̠ṣā vā a̠gnē-rya̠jñiyā̍ ta̠nūḥ । tāmē̠vāsmai̍ janayati ॥ adi̍tiḥ pu̠trakā̍mā । sā̠ddhyēbhyō̍ dē̠vēbhyō̎ brahmauda̠na-ma̍pachat । tasyā̍ u̠chChēṣa̍ṇa-madaduḥ । ta-tprāśñā̎t । sā rētō̍-'dhatta । tasyai̍ dhā̠tā chā̎rya̠mā chā̍jāyētām । sā dvi̠tīya̍-mapachat ॥ 65 ॥

tasyā̍ u̠chChēṣa̍ṇa-madaduḥ । ta-tprāśñā̎t । sā rētō̍-'dhatta । tasyai̍ mi̠traścha̠ varu̍ṇaśchājāyētām । sā tṛ̠tīya̍-mapachat । tasyā̍ u̠chChēṣa̍ṇa-madaduḥ । ta-tprāśñā̎t । sā rētō̍-'dhatta । tasyā̠ agṃśa̍ścha̠ bhaga̍śchājāyētām । sā cha̍tu̠rtha-ma̍pachat ॥ 66 ॥

tasyā̍ u̠chChēṣa̍ṇa-madaduḥ । ta-tprāśñā̎t । sā rētō̍-'dhatta । tasyā̠ indra̍ścha̠ viva̍svāg​śchā-jāyētām । bra̠hmau̠da̠na-mpa̍chati । rēta̍ ē̠va ta-dda̍dhāti ॥ prāśña̍nti brāhma̠ṇā ō̍da̠nam ॥ yadājya̍-mu̠chChiṣya̍tē । tēna̍ sa̠midhō̠-'bhyajyāda̍dhāti । u̠chChēṣa̍ṇā̠dvā adi̍tī̠ rētō̍-'dhatta ॥ 67 ॥

u̠chChēṣa̍ṇādē̠va ta-drētō̍ dhattē ॥ asthi̠ vā ē̠tat । ya-thsa̠midha̍ḥ । ē̠ta-drēta̍ḥ । yadājya̎m । yadājyē̍na sa̠midhō̠-'bhyajyā̠dadhā̍ti । asthyē̠va ta-drēta̍si dadhāti ॥ ti̠sra āda̍dhāti mithuna̠tvāya̍ ॥ iya̍tī-rbhavanti । pra̠jāpa̍tinā yajñamu̠khēna̠ sammi̍tāḥ ॥ 68 ॥

iya̍tī-rbhavanti । ya̠jña̠pa̠ruṣā̠ sammi̍tāḥ । iya̍tī-rbhavanti । ē̠tāva̠dvai puru̍ṣē vī̠rya̎m । vī̠rya̍ sammitāḥ ॥ ā̠rdrā bha̍vanti । ā̠rdrami̍va̠ hi rēta̍-ssi̠chyatē̎ ॥ chitri̍yasyāśva̠tthasyāda̍dhāti । chi̠tramē̠va bha̍vati ॥ ghṛ̠tava̍tībhi̠-rāda̍dhāti ॥ 69 ॥

ē̠tadvā a̠gnēḥ pri̠ya-ndhāma̍ । ya-dghṛ̠tam । pri̠yēṇai̠vaina̠-ndhāmnā̠ sama̍rdhayati । athō̠ tēja̍sā ॥ gā̠ya̠trībhi̍-rbrāhma̠ṇasyāda̍ddhyāt । gā̠ya̠traCha̍ndā̠ vai brā̎hma̠ṇaḥ । svasya̠ Chanda̍saḥ pratyayana̠stvāya̍ । tri̠ṣṭugbhī̍-rāja̠nya̍sya । tri̠ṣṭu-pCha̍ndā̠ vai rā̍ja̠nya̍ḥ । svasya̠ Chanda̍saḥ pratyayana̠stvāya̍ ॥ 70 ॥

jaga̍tībhi̠-rvaiśya̍sya । jaga̍tī Chandā̠ vai vaiśya̍ḥ । svasya̠ Chanda̍saḥ pratyayana̠stvāya̍ ॥ tagṃ sa̍ṃvathsa̠ra-ṅgō̍pāyēt । sa̠ṃva̠thsa̠ragṃ hi rētō̍ hi̠taṃ vardha̍tē ॥ ya-dyē̍nagṃ saṃvathsa̠rē nōpa̠namē̎t । sa̠midha̠ḥ puna̠rāda̍ddhyāt । rēta̍ ē̠va taddhi̠taṃ vardha̍mānamēti ॥ na mā̠gṃ̠sa-ma̍śñīyāt । na striya̠mupē̍yāt ॥ 71 ॥

ya-nmā̠gṃ̠sa-ma̍śñī̠yāt । yathstriya̍-mupē̠yāt । nirvī̎rya-ssyāt । naina̍ma̠gni-rupa̍namēt ॥ śva ā̍dhā̠syamā̍nō brahmauda̠na-mpa̍chati । ā̠di̠tyā vā i̠ta u̍tta̠mā-ssu̍va̠rgaṃ lō̠kamā̍yann । tē vā i̠tō yanta̠-mprati̍nudantē । ē̠tē khalu̠ vāvādi̠tyāḥ । ya-dbrā̎hma̠ṇāḥ । tairē̠va sa̠tva-ṅga̍chChati ॥ 72 ॥

naina̠-mprati̍nudantē ॥ bra̠hma̠vā̠dinō̍ vadanti । kvā̍ saḥ । a̠gniḥ kā̠rya̍ḥ । yō̎-'smai pra̠jā-mpa̠śū-npra̍ja̠naya̠tīti̍ । śalkai̠stāgṃ rātri̍ma̠gni-mi̍ndhīta । tasmi̍-nnupavyu̠ṣama̠raṇī̠ niṣṭa̍pēt । yatha̍r​ṣa̠bhāya̍ vāśi̠tā nyā̍vichChā̠yati̍ । tā̠dṛgē̠va tat ॥ a̠pō̠dūhya̠ bhasmā̠gni-mma̍nthati ॥ 73 ॥

saiva sā-'gnē-ssanta̍tiḥ ॥ ta-mma̍thi̠tvā prāñcha̠muddha̍rati । sa̠ṃva̠thsa̠ramē̠va ta-drētō̍ hi̠ta-mpraja̍nayati ॥ anā̍hita̠-stasyā̠gni-rityā̍huḥ । ya-ssa̠midhō-'nā̍dhāyā̠gni-mā̍dha̠tta iti̍ । tā-ssa̍ṃvathsa̠rē pu̠rastā̠-dāda̍ddhyāt । sa̠ṃva̠thsa̠rādē̠vaina̍-mava̠ruddhyā-dha̍ttē ॥ yadi̍ saṃvathsa̠rē 'nāda̠ddhyāt । dvā̠da̠śyā̎-mpu̠rastā̠-dāda̍ddhyāt । sa̠ṃva̠thsa̠ra pra̍timā̠ vai dvāda̍śa̠ rātra̍yaḥ । sa̠ṃva̠thsa̠ramē̠vāsyāhi̍tā bhavanti ॥ yadi̍ dvāda̠śyā̎-nnāda̠ddhyāt । trya̠hē pu̠rastā̠dāda̍ddhyāt । āhi̍tā ē̠vāsya̍ bhavanti ॥ 74 ॥
(dvi̠tīya̍mapachach - chatu̠rthama̍pacha̠ - dadi̍tī̠ rētō̍-'dhatta̠ - sammi̍tā -
ghṛ̠tava̍tībhi̠rāda̍dhāti - rāja̠nya̍-ssvasya̠ Chanda̍saḥ pratyayana̠stvā - yē̍yā-d- gachChati - manthati̠ - rātra̍ya ścha̠tvāri̍ cha) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - pañchāgnyādhānam
pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jā a̍sṛjata । sa ri̍richā̠nō̍-'manyata । sa tapō̍-'tapyata । sa ā̠tman vī̠rya̍-mapaśyat । tada̍vardhata । tada̍smā̠-thsaha̍sō̠rdhva-ma̍sṛjyata । sā vi̠rāḍa̍bhavat । tā-ndē̍vāsu̠rā vya̍gṛhṇata । sō̎-'bravī-tpra̠jāpa̍tiḥ । mama̠ vā ē̠ṣā ॥ 75 ॥

dōhā̍ ē̠va yu̠ṣmāka̠miti̍ ॥ sā tata̠ḥ prāchyuda̍krāmat । ta-tpra̠jāpa̍ti̠ḥ parya̍gṛhṇāt । atha̍rva pi̠tu-mmē̍ gōpā̠yēti̍ । sā dvi̠tīya̠-muda̍krāmat । ta-tpra̠jāpa̍ti̠ḥ parya̍gṛhṇāt । narya̍ pra̠jā-mmē̍ gōpā̠yēti̍ । sā tṛ̠tīya̠-muda̍krāmat । ta-tpra̠jāpa̍ti̠ḥ parya̍gṛhṇāt । śagg​sya̍ pa̠śū-nmē̍ gōpā̠yēti̍ ॥ 76 ॥

sā cha̍tu̠rtha-muda̍krāmat । ta-tpra̠jāpa̍ti̠ḥ parya̍gṛhṇāt । sapra̍tha sa̠bhā-mmē̍ gōpā̠yēti̍ । sā pa̍ñcha̠ma-muda̍krāmat । ta-tpra̠jāpa̍ti̠ḥ parya̍gṛhṇāt । ahē̍ buddhniya̠ mantra̍-mmē gōpā̠yēti̍ । a̠gnīn vāva sā tān vya̍kramata । tā-npra̠jāpa̍ti̠ḥ parya̍gṛhṇāt । athō̍ pa̠ṅktimē̠va ॥ pa̠ṅktirvā ē̠ṣā brā̎hma̠ṇē pravi̍ṣṭā ॥ 77 ॥

tāmā̠tmanō-'dhi̠ nirmi̍mītē । yada̠gni-rā̍dhī̠yatē̎ । tasmā̍-dē̠tāva̍ntō̠-'gnaya̠ ādhī̍yantē । pāṅkta̠ṃ vā i̠dagṃ sarva̎m । pāṅktē̍nai̠va pāṅktagg̍ spṛṇōti ॥ atha̍rva pi̠tu-mmē̍ gōpā̠yētyā̍ha । anna̍mē̠vai tēna̍ spṛṇōti । narya̍ pra̠jā-mmē̍ gōpā̠yētyā̍ha । pra̠jāmē̠vaitēna̍ spṛṇōti । śagg​sya̍ pa̠śū-nmē̍ gōpā̠yētyā̍ha ॥ 78 ॥

pa̠śūnē̠vaitēna̍ spṛṇōti । sapra̍tha sa̠bhā-mmē̍ gōpā̠yētyā̍ha । sa̠bhāmē̠vaitēne̎mdri̠yagg​ spṛ̍ṇōti । ahē̍ buddhniya̠ mantra̍-mmē gōpā̠yētyā̍ha । mantra̍mē̠vai tēna̠ śriyagg̍ spṛṇōti ॥ yada̍nvāhārya̠-pacha̍nē-'nvāhā̠rya̍-mpacha̍nti । tēna̠ sō̎-'syā̠bhīṣṭa̍ḥ prī̠taḥ । ya-dgār​ha̍patya̠ ājya̍madhi̠śraya̍nti̠ sampatnī̎ryā̠jaya̍nti । tēna̠ sō̎-'syā̠bhīṣṭa̍ḥ prī̠taḥ । yadā̍hava̠nīyē̠ juhva̍ti ॥ 79 ॥

tēna̠ sō̎-'syā̠bhīṣṭa̍ḥ prī̠taḥ । yathsa̠bhāyā̎ṃ vi̠jaya̍ntē । tēna̠ sō̎-'syā̠bhīṣṭa̍ḥ prī̠taḥ । yadā̍vasa̠thē-'nna̠gṃ̠ hara̍nti । tēna̠ sō̎-'syā̠bhīṣṭa̍ḥ prī̠taḥ । tathā̎-'sya̠ sarvē̎ prī̠tā a̠bhīṣṭā̠ ādhī̍yantē ॥ pra̠va̠sa̠tha-mē̠ṣyannē̠va-mupa̍tiṣṭhē̠-taika̍mēkam । yathā̎ brāhma̠ṇāya̍ gṛhēvā̠sinē̍ pari̠dāya̍ gṛ̠hānēti̍ । tā̠dṛgē̠va tat ॥ puna̍rā̠ga-tyōpa̍tiṣṭhatē । sā bhā̍gēyamē̠vaiṣā̠-ntat । sā tata̍ ū̠rdhvā-''rō̍hat । sā rō̍hi̠ṇya̍bhavat । ta-drō̍hi̠ṇyai rō̍hiṇi̠tvam । rō̠hi̠ṇyā-ma̠gni-māda̍dhīta । sva ē̠vaina̠ṃ yōnau̠ prati̍ṣṭhita̠-mādha̍ttē । ṛ̠ddhnōtyē̍nēna ॥ 80 ॥
(ē̠ṣā - pa̠śūnmē̍ gōpā̠yēti̠ - pravi̍ṣṭā -
pa̠śūnmē̍ gōpā̠yētyā̍ha̠ - juhva̍ti - tiṣṭhatē sa̠pta cha̍) (a. 10)

(brahma̠ sandha̍tta̠ṃ - kṛtti̍kā̠ - sūddha̍nti - dvāda̠śasu̍ - pra̠jāpa̍ti-rvā̠chō - dē̍vāsu̠rāstada̠gnirnō-d- gha̠rma-śśira̍ - i̠mē vai - śa̍mīga̠rbhāt - pra̠jāpa̍ti̠-ssa ri̍richā̠na-ssatapa̠-ssa ā̠tman vī̠rya̍-ndaśa̍ )

(brahma̠ sandha̍tta̠ṃ - tau di̠vyā - vathō̍ śa̠tvāṃya̠ - prāchyē̍ṣā̠ṃ - ँyadu̠paryu̍pari̠ - ya-thsa̠dyaḥ - sō-'śvō̠ vārō̍ bhū̠tvā - jaga̍tībhi̠ raśī̍tiḥ)

(brahma̠ sandha̍tta - mṛ̠ddhnōtyē̍nēna)

॥ hari̍ḥ ōm ॥

॥ kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya brāhmaṇē prathamāṣṭakē prathamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ॥




Browse Related Categories: