kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya brāhmaṇē tṛtīyāṣṭakē tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - dar.śapūrṇamāsēṣṭibrāhmaṇam

ō-nnamaḥ paramātmanē, śrī mahāgaṇapatayē namaḥ,
śrī gurubhyō namaḥ । ha̠ri̠ḥ ōm ॥

anuvākaṃ 1 - strukhsammārgaḥ

pratyu̍ṣṭa̠gṃ̠ rakṣa̠ḥ pratyu̍ṣṭā̠ arā̍taya̠ ityā̍ha । rakṣa̍sā̠-mapa̍hatyai । a̠gnērva̠stēji̍ṣṭhēna̠ tēja̍sā̠ niṣṭa̍pā̠mītyā̍ha mēddhya̠tvāya̍ ।
srucha̠-ssammā̎r​ṣṭi । sru̠vamagrē̎ । pumāgṃ̍ samē̠vābhya̠-ssagg​śya̍ti mithuna̠tvāya̍ । atha̍ ju̠hūm । athō̍pa̠bhṛta̎m । atha̍ dhru̠vām । a̠sau vai ju̠hūḥ ॥ 1 ॥

a̠ntari̍kṣamupa̠bhṛt । pṛ̠thi̠vī dhru̠vā ।
i̠mē vai lō̠kā-ssrucha̍ḥ । vṛṣṭi̍-ssa̠māṃrja̍nāni । vṛṣṭi̠rvā i̠mān ँlō̠kāna̍nupū̠rva-ṅka̍lpayati ।
tē tata̍ḥ klṛ̠ptā-ssamē̍dhantē ।
samē̍dhantē-'smā i̠mē lō̠kāḥ pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍ḥ ।
ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ yadi̍ kā̠mayē̍ta̠ var​ṣu̍kaḥ pa̠rjanya̍-ssyā̠diti̍ । a̠gra̠ta-ssammṛ̍jyāt ॥ 2 ॥

vṛṣṭi̍mē̠va niya̍chChati । a̠vā̠chīnā̎grā̠ hi vṛṣṭi̍ḥ ।
yadi̍ kā̠mayē̠tāva̍r​ṣuka-ssyā̠diti̍ । mū̠la̠ta-ssammṛ̍jyāt । vṛṣṭi̍mē̠vōdya̍chChati । tadu̠ vā ā̍huḥ । a̠gra̠ta ē̠vōpari̍ṣṭā̠-thsammṛ̍jyāt ।
mū̠la̠tō̍-'dhastā̎t । tada̍nupū̠rva-ṅka̍lpatē ।
var​ṣu̍kō bhava̠tīti̍ ॥ 3 ॥

prāchī̍mabhyā̠kāra̎m । agrai̍rantara̠taḥ । ē̠vami̍va̠ hyanna̍ma̠dyatē̎ । athō̠ agrā̠dvā ōṣa̍dhīnā̠mūrja̍-mpra̠jā upa̍jīvanti । ū̠rja ē̠vā-nnādya̠syāva̍ruddhyai । a̠dhastā̎-tpra̠tīchī̎m । da̠ṇḍamu̍ttama̠taḥ ।
mūlē̍na̠ mūla̠-mprati̍ṣṭhityai । tasmā̍dara̠tnau prāñchyu̠pari̍ṣṭā̠-llōmā̍ni । pra̠tyañchya̠dhastā̎t ॥ 4 ॥

srugghyē̍ṣā ॥ prā̠ṇō vai sru̠vaḥ । ju̠hūrdakṣi̍ṇō̠ hasta̍ḥ । u̠pa̠bhṛthsa̠vyaḥ । ā̠tmā dhru̠vā । annagṃ̍ sa̠māṃrja̍nāni । mu̠kha̠tō vai prā̠ṇō̍-'pā̠nō bhū̠tvā ।
ā̠tmāna̠manna̍-mpra̠viśya̍ । bā̠hya̠tasta̠nuvagṃ̍ śubhayati । tasmā̎-thsru̠vamē̠vāgrē̠ sammā̎r​ṣṭi ॥ mu̠kha̠tō hi prā̠ṇō̍-'pā̠nō bhū̠tvā ।
ā̠tmāna̠manna̍-māvi̠śati̍ । tau prā̍ṇāpā̠nau ।
avya̍rdhukaḥ prāṇāpā̠nābhyā̎-mbhavati । ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ 5 ॥
(ju̠hu--r mṛ̍jyā-d- bhava̠tīti̍ - pra̠tyañchya̠dhastā̎n - mār​ṣṭi̠ pañcha̍ cha) (a. 1)

3.3.2 ānuvākaṃ 2 - sammārjanānāmagnau praharaṇam
di̠va-śśilpa̠mava̍tatam । pṛ̠thi̠vyāḥ ka̠kubhi̍ śri̠tam ।
tēna̍ va̠yagṃ sa̠hasra̍val​śēna ।
sa̠patna̍-nnāśayāmasi̠ svāhēti̍ srukhsa̠māṃrja̍nānya̠gnau praha̍rati ।
āpō̠ vai da̠rbhāḥ । rū̠pamē̠vaiṣā̍mē̠ta-nma̍hi̠māna̠ṃ vyācha̍ṣṭē ॥ a̠nu̠ṣṭubha̠rchā । ānu̍ṣṭubhaḥ pra̠jāpa̍tiḥ । prā̠jā̠pa̠tyō vē̠daḥ ।
vē̠dasyāgragg̍ srukhsa̠māṃrja̍nāni ॥ 6 ॥

svēnai̠vainā̍ni̠ Chanda̍sā । svayā̍ dē̠vata̍yā̠ sama̍rdhayati । athō̠ ṛgvāva yōṣā̎ । da̠rbhō
vṛṣā̎ । tanmi̍thu̠nam । mi̠thu̠namē̠vāsya̠ ta-dya̠jñē ka̍rōti pra̠jana̍nāya । prajā̍yatē pra̠jayā̍ pa̠śubhi̠-ryaja̍mānaḥ ॥ tānyēkē̠ vṛthai̠vāpā̎syanti ।
tattathā̠ na kā̎ryam । āra̍bdhasya ya̠jñiya̍sya̠ karma̍ṇa̠-ssa vi̍dō̠haḥ ॥ 7 ॥

yadyē̍nāni pa̠śavō̍-'bhi̠tiṣṭhē̍yuḥ ।
na ta-tpa̠śubhya̠ḥ kam । a̠dbhirmā̎-rjayi̠tvōtka̠rē nya̍syēt ।
yadvai ya̠jñiya̍sya̠ karma̍ṇō̠-'nyatrāhu̍tībhya-ssa̠ntiṣṭha̍tē । u̠tka̠rō vāva tasya̍ prati̠ṣṭhā । ē̠tāgṃ hi tasmai̎ prati̠ṣṭhā-ndē̠vā-ssa̠mabha̍rann ।
yada̠dbhirmā̠rjaya̍ti । tēna̍ śā̠ntam । yadu̍tka̠rē nya̠syati̍ । pra̠ti̠ṣṭhāmē̠vainā̍ni̠ ta-dga̍mayati ॥ 8 ॥

prati̍tiṣṭhati pra̠jayā̍ pa̠śubhi̠ryaja̍mānaḥ ॥
athō̎ sta̠mbasya̠ vā ē̠ta-drū̠pam । ya-thsru̍khsa̠māṃrja̍nāni । sta̠mba̠śō vā ōṣa̍dhayaḥ ।
tāsā̎-ñjaratka̠kṣē pa̠śavō̠ na ra̍mantē । apri̍yō̠ hyē̍ṣā-ñjaratka̠kṣaḥ । yāva̍dapriyō ha̠ vai ja̍ratka̠kṣaḥ pa̍śū̠nām । tāva̍dapriyaḥ paśū̠nā-mbha̍vati । yasyai̠tānya̠nyatrā̠gnē-rdadha̍ti ।
na̠va̠dāvyā̍su̠ vā ōṣa̍dhīṣu pa̠śavō̍ ramantē ॥ 9 ॥

na̠va̠dā̠vō hyē̍ṣā-mpri̠yaḥ । yāva̍tpriyō ha̠ vai na̍vadā̠vaḥ pa̍śū̠nām । tāva̍tpriyaḥ paśū̠nā-mbha̍vati । yasyai̠tānya̠gnau pra̠hara̍nti । tasmā̍dē̠tānya̠gnāvē̠va praha̍rēt । ya̠ta̠rasmin̎-thsammṛ̠jyāt ।
pa̠śū̠nā-ndhṛtyai̎ ॥ yō bhū̠tānā̠madhi̍patiḥ । ru̠drasta̍nticha̠rō vṛṣā̎ । pa̠śūna̠smāka̠-mmā higṃ̍sīḥ । ē̠tada̍stu hu̠ta-ntava̠ svāhētya̍gni sa̠māṃrja̍nānya̠gnau praha̍rati । ē̠ṣā vā ē̠tēṣā̠ṃ yōni̍ḥ । ē̠ṣā pra̍ti̠ṣṭhā । svāmē̠vainā̍ni̠ yōni̎m ।
svā-mpra̍ti̠ṣṭhā-ṅga̍mayati । prati̍tiṣṭhati pra̠jayā̍ pa̠śubhi̠ryaja̍mānaḥ ॥ 10 ॥
(vē̠dasyāgragg̍ srukhsa̠māṃrja̍nāni - vidō̠hō - ga̍mayati - pa̠śavō̍ ramantē - higṃsī̠-ṣṣaṭcha̍) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - patnīsannahanam
aya̍jñō̠ vā ē̠ṣaḥ । yō̍-'pa̠tnīka̍ḥ । na pra̠jāḥ prajā̍yērann । patnyanvā̎stē । ya̠jñamē̠vāka̍ḥ । pra̠jānā̎-mpra̠jana̍nāya । ya-ttiṣṭha̍ntī sa̠naṃhyē̍ta ।
pri̠ya-ñjñā̠tigṃ ru̍ndhyāt । āsī̍nā̠ sanna̍hyatē ।
āsī̍nā̠ hyē̍ṣā vī̠rya̍-ṅka̠rōti̍ ॥ 11 ॥

ya-tpa̠śchāt-prāchya̠nvāsī̍ta । a̠nayā̍ sa̠mada̍-ndadhīta ।
dē̠vānā̠-mpatni̍yā sa̠mada̍-ndadhīta । dēśā̎-ddakṣiṇa̠ta udī̠chyanvā̎stē । ā̠tmanō̍ gōpī̠thāya̍ ॥ ā̠śāsā̍nā saumana̠samityā̍ha । mēddhyā̍mē̠vainā̠-ṅkēva̍lī-ṅkṛ̠tvā । ā̠śiṣā̠ sama̍rdhayati ।
a̠gnēranu̍vratā bhū̠tvā sanna̍hyē sukṛ̠tāya̠ kamityā̍ha । ē̠tadvai patni̍yai vratōpa̠naya̍nam ॥ 12 ॥

tēnai̠vainā̎ṃ vra̠tamupa̍nayati । tasmā̍dāhuḥ ।
yaśchai̠vaṃ vēda̠ yaścha̠na । yōktra̍mē̠va yu̍tē । yama̠nvāstē̎ । tasyā̠muṣmi̍n ँlō̠kē bha̍va̠tīti̠ yōktrē̍ṇa । ya-dyōktra̎m । sa yōga̍ḥ । yadāstē̎ । sa kṣēma̍ḥ ॥ 13 ॥

yō̠ga̠kṣē̠masya̠ klṛptyai̎ ॥ yu̠kta-ṅkri̍yātā ā̠śīḥ kāmē̍ yujyātā̠ iti̍ । ā̠śiṣa̠-ssamṛ̍ddhyai । gra̠nthi-ṅgra̍thnāti । ā̠śiṣa̍ ē̠vāsyā̠-mpari̍gṛhṇāti ।
pumā̠n̠. vai gra̠nthiḥ । strī patnī̎ । ta-nmi̍thu̠nam ।
mi̠thu̠namē̠vāsya̠ ta-dya̠jñē ka̍rōti pra̠jana̍nāya ।
prajā̍yatē pra̠jayā̍ pa̠śubhi̠-ryaja̍mānaḥ ॥ 14 ॥

athō̍ a̠rdhō vā ē̠ṣa ā̠tmana̍ḥ । ya-tpatnī̎ ।
ya̠jñasya̠ dhṛtyā̠ aśi̍thilambhāvāya ॥
su̠pra̠jasa̍stvā va̠yagṃ su̠patnī̠rupa̍sēdi̠mētyā̍ha ।
ya̠jñamē̠va ta-nmi̍thu̠nī ka̍rōti । ū̠nē-'ti̍rikta-ndhīyātā̠ iti̠ prajā̎tyai ॥ ma̠hī̠nā-mpayō̠-'syōṣa̍dhīnā̠gṃ̠ rasa̠ ityā̍ha । rū̠pamē̠vāsyai̠-tanma̍hi̠māna̠ṃ vyācha̍ṣṭē । tasya̠ tē-'kṣī̍yamāṇasya̠ nirva̍pāmi dēvaya̠jyāyā̠ ityā̍ha । ā̠śiṣa̍mē̠vaitāmāśā̎stē ॥ 15 ॥
(ka̠rōti̍ - vratōpa̠naya̍na̠ṃ - kṣēmō̠ - yaja̍mānaḥ - śāstē) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - ājyōtpavanam
ghṛ̠ta-ñcha̠ vai madhu̍ cha pra̠jāpa̍tirāsīt । yatō̠ maddhvā̍sīt । tata̍ḥ pra̠jā a̍sṛjata ।
tasmā̠-nmadhu̍ṣi pra̠jana̍namivāsti ।
tasmā̠-nmadhu̍ṣā̠ na pracha̍ranti । yā̠tayā̍ma̠ hi । ājyē̍na̠ pracha̍ranti । ya̠jñō vā ājya̎m । ya̠jñēnai̠va ya̠jña-mpracha̍ra̠ntyayā̍tayāmatvāya ।
patnyavē̎kṣatē ॥ 16 ॥

mi̠thu̠na̠tvāya̠ prajā̎tyai । yadvai patnī̍ ya̠jñasya̍ ka̠rōti̍ । mi̠thu̠na-ntat । athō̠ patni̍yā ē̠vaiṣa ya̠jñasyā̎nvāra̠mbhō-'na̍vachChittyai ॥
a̠mē̠ddhyaṃ vā ē̠ta-tka̍rōti । ya-tpatnya̠vēkṣa̍tē ।
gār​ha̍pa̠tyē 'dhi̍śrayati mēddhya̠tvāya̍ । ā̠ha̠va̠nīya̍-ma̠bhyuddra̍vati । ya̠jñasya̠ santa̍tyai । tējō̍-'si̠ tējō-'nu̠ prēhītyā̍ha ॥ 17 ॥

tējō̠ vā a̠gniḥ । tēja̠ ājya̎m । tēja̍sai̠va tēja̠-ssama̍rdhayati । a̠gnistē̠ tējō̠ mā vinai̠dityā̠hāhigṃ̍sāyai । sphyasya̠ vartman̎th
sādayati । ya̠jñasya̠ santa̍tyai । a̠gnērji̠hvā-'si̍ su̠bhūrdē̠vānā̠mityā̍ha । ya̠thā̠ ya̠jurē̠vaitat । dhāmnē̍dhāmnē dē̠vēbhyō̠ yaju̍ṣēyajuṣē bha̠vētyā̍ha । ā̠śiṣa̍mē̠vaitāmāśā̎stē ॥ 18 ॥

tadvā ata̍ḥ pa̠vitrā̎bhyāmē̠vō-tpu̍nāti । yaja̍mānō̠ vā ājya̎m । prā̠ṇā̠pā̠nau pa̠vitrē̎ । yaja̍māna ē̠va prā̍ṇāpā̠nau da̍dhāti । pu̠na̠rā̠hāra̎m ।
ē̠vami̍va̠ hi prā̍ṇāpā̠nau sa̠chaṃra̍taḥ ।
śu̠krama̍si̠ jyōti̍rasi̠ tējō̠-'sītyā̍ha ।
rū̠pamē̠vāsyai̠ ta-nma̍hi̠māna̠ṃ vyācha̍ṣṭē । triryaju̍ṣā । traya̍ i̠mē lō̠kāḥ ॥ 19 ॥
ē̠ṣāṃ lō̠kānā̠māptyai̎ । triḥ । tryā̍vṛ̠ddhi ya̠jñaḥ ।
athō̍ mēddhya̠tvāya̍ । athājya̍vatībhyāma̠paḥ । rū̠pamē̠vāsā̍mē̠ta-dvarṇa̍-ndadhāti ।
api̠ vā u̠tāhu̍ḥ । yathā̍ ha̠ vai yōṣā̍ su̠varṇa̠gṃ̠ hira̍ṇya-mpēśa̠la-mbibhra̍tī rū̠pāṇyāstē̎ ।
ē̠vamē̠tā ē̠tar​hīti̍ । āpō̠ vai sarvā̍ dē̠vatā̎ḥ ॥ 20 ॥

ē̠ṣā hi viśvē̍ṣā-ndē̠vānā̎-nta̠nūḥ । yadājya̎m ॥ tatrō̠bhayō̎rmīmā̠gṃ̠sā । jā̠mi syāt । ya-dyaju̠ṣā-''jya̠ṃ yaju̍ṣā̠-'pa u̍tpunī̠yāt ।
Chanda̍sā̠-'pa utpu̍nā̠tyajā̍mitvāya । athō̍ mithuna̠tvāya̍ । sā̠vi̠tri̠yarchā । sa̠vi̠tṛpra̍sūta-mmē̠ karmā̍sa̠diti̍ । sa̠vi̠tṛpra̍sūtamē̠vāsya̠ karma̍ bhavati । pa̠chChō gā̍yatri̠yā tri̍-ṣṣamṛddha̠tvāya̍ । a̠dbhirē̠vauṣa̍dhī̠-ssanna̍yati । ōṣa̍dhībhiḥ pa̠śūn । pa̠śubhi̠ryaja̍mānam । śu̠kra-ntvā̍ śu̠krāyā̠-ñjyōti̍stvā̠ jyōti̍ṣya̠rchistvā̠ 'rchiṣītyā̍ha
sarva̠tvāya̍ । paryā̎ptyā̠ ana̍ntarāyāya ॥ 21 ॥
(ī̠kṣa̠ta̠- ā̠ha̠-śā̠stē̠-lō̠kā - dē̠vatā̍ - bhavati̠ ṣaṭcha̍) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - ājyagrahaṇam
dē̠vā̠su̠rā-ssaṃya̍ttā āsann ।
sa ē̠tamindra̠ ājya̍syāvakā̠śa-ma̍paśyat ।
tēnāvai̎kṣata । tatō̍ dē̠vā abha̍vann । parā-'su̍rāḥ ।
ya ē̠vaṃ vi̠dvānājya̍-ma̠vēkṣa̍tē ।
bhava̍tyā̠tmanā̎ । parā̎-'sya̠ bhrātṛ̍vyō bhavati । bra̠hma̠vā̠dinō̍ vadanti ।
yadājyē̍nā̠nyāni̍ ha̠vīg​ṣya̍-bhighā̠raya̍ti ॥ 22 ॥
atha̠ kēnājya̠miti̍ । sa̠tyēnēti̍ brūyāt । chakṣu̠rvai sa̠tyam । sa̠tyēnai̠vaina̍da̠-bhighā̍rayati । ī̠śva̠rō vā ē̠ṣō̎-'ndhō bhavi̍tōḥ । yaśchakṣu̠ṣā ''jya̍ma̠vēkṣa̍tē । ni̠mīlyāvē̎kṣēta । dā̠dhārā̠tmañchakṣu̍ḥ । a̠bhyājya̍-ṅghārayati ॥ ājya̍-ṅgṛhṇāti ॥ 23 ॥

Chandāgṃ̍si̠ vā ājya̎m । Chandāg̍syē̠va prī̍ṇāti । cha̠turju̠hvā-ṅgṛ̍hṇāti । chatu̍ṣpādaḥ pa̠śava̍ḥ । pa̠śūnē̠vāva̍rundhē । a̠ṣṭāvu̍pa̠bhṛti̍ ।
a̠ṣṭākṣa̍rā gāya̠trī । gā̠ya̠traḥ prā̠ṇaḥ । prā̠ṇamē̠va pa̠śuṣu̍ dadhāti ।
cha̠turdhru̠vāyā̎m ॥ 24 ॥

chatu̍ṣpādaḥ pa̠śava̍ḥ । pa̠śuṣvē̠-vōpari̍ṣṭā̠t-prati̍tiṣṭhati । ya̠ja̠mā̠na̠dē̠va̠tyā̍ vai ju̠hūḥ । bhrā̠tṛ̠vya̠dē̠va̠tyō̍pa̠bhṛt ।
cha̠turju̠hvā-ṅgṛ̠hṇanbhūyō̍ gṛhṇīyāt । a̠ṣṭāvu̍pa̠bhṛti̍ gṛ̠hṇan kanī̍yaḥ ।
yaja̍mānāyai̠va bhrātṛ̍vya̠mupa̍sti-ṅkarōti ॥
gaurvai srucha̍ḥ । cha̠turju̠hvā-ṅgṛ̍hṇāti । tasmā̠chchatu̍ṣpadī ॥ 25 ॥

a̠ṣṭāvu̍pa̠bhṛti̍ । tasmā̍da̠ṣṭāśa̍phā । cha̠turdhru̠vāyā̎m । tasmā̠chchatu̍-sstanā ।
gāmē̠va ta-thsagg​ska̍rōti । sā-'smai̠ sagg​skṛ̠tēṣa̠mūrja̍-nduhē ।
yajju̠hvā-ṅgṛ̠hṇāti̍ । pra̠yā̠jēbhya̠stat ।
yadu̍pa̠bhṛti̍ । pra̠yā̠jā̠nū̠yā̠jēbhya̠stat । sarva̍smai̠ vā ē̠ta-dya̠jñāya̍ gṛhyatē ।
yaddhru̠vāyā̠mājya̎m ॥ 26 ॥
(a̠bhi̠ghā̠raya̍ti - gṛhṇāti - dhru̠vāyā̠ṃ - chatu̍ṣpadī̠ - prayājānūyā̠jēbhya̠sta-ddvē̠ cha̍) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - strukhsādanam
āpō̍ dēvīragrēpuvō agrēguva̠ ityā̍ha । rū̠pamē̠vāsā̍mē̠ta-nma̍hi̠māna̠ṃ vyācha̍ṣṭē ।
agra̍ i̠maṃ ya̠jña-nna̍ya̠tāgrē̍ ya̠jñapa̍ti̠mityā̍ha । agra̍ ē̠va ya̠jña-nna̍yanti । agrē̍ ya̠jñapa̍tim ।
yu̠ṣmānindrō̍-'vṛṇīta vṛtra̠tūryē̍ yū̠yamindra̍mavṛṇīddhvaṃ vṛtra̠tūrya̠ ityā̍ha ।
vṛ̠tragṃ ha̍ hani̠ṣyannindra̠ āpō̍ vavrē । āpō̠ hēndra̍ṃ vavrirē । sa̠jñāṃ-mē̠vāsā̍-mē̠ta-thsāmā̍na̠ṃ vyācha̍ṣṭē । prōkṣi̍tā̠-ssthētyā̍ha ॥ 27 ॥

tēnāpa̠ḥ prōkṣi̍tāḥ ॥ a̠gni-rdē̠vēbhyō̠ nilā̍yata । kṛṣṇō̍ rū̠pa-ṅkṛ̠tvā । sa vana̠spatī̠-nprāvi̍śat । kṛṣṇō̎-'syākharē̠ṣṭhō̎-'gnayē̎ tvā̠ svāhētyā̍ha ।
a̠gnaya̍ ē̠vaina̠-ñjuṣṭa̍-ṅkarōti । athō̍ a̠gnērē̠va mēdha̠mava̍rundhē ॥ vēdi̍rasi ba̠r̠hiṣē̎ tvā̠ svāhētyā̍ha । pra̠jā vai ba̠r̠hiḥ । pṛ̠thi̠vī vēdi̍ḥ ॥ 28 ॥

pra̠jā ē̠va pṛ̍thi̠vyā-mprati̍ṣṭhāpayati ।
ba̠r̠hira̍si sru̠gbhyastvā̠ svāhētyā̍ha ।
pra̠jā vai ba̠r̠hiḥ । yaja̍māna̠-ssrucha̍ḥ । yaja̍mānamē̠va pra̠jāsu̠ prati̍ṣṭhāpayati ॥
di̠vē tvā̠-'ntari̍kṣāya tvā pṛthi̠vyai tvēti̍ ba̠r̠hirā̠sādya̠ prōkṣa̍ti । ē̠bhya ē̠vaina̍ṃ lō̠kēbhya̠ḥ prōkṣa̍ti । atha̠ tata̍-ssa̠ha sru̠chā pu̠rastā̎-tpra̠tyañcha̍-ṅgra̠nthi-mpratyu̍kṣati ।
pra̠jā vai ba̠r̠hiḥ । yathā̠ sūtyai̍ kā̠la āpa̍ḥ
pu̠rastā̠-dyanti̍ ॥ 29 ॥

tā̠dṛgē̠va tat ॥ sva̠dhā pi̠tṛbhya̠ ityā̍ha । sva̠dhā̠kā̠rō hi pi̍tṛ̠ṇām । ūrgbha̍va bar​hi̠ṣadbhya̠ iti̠ dakṣi̍ṇāyai̠ śrōṇē̠rōtta̍rasyai̠ nina̍yati̠ santa̍tyai ।
māsā̠ vai pi̠tarō̍ bar​hi̠ṣada̍ḥ । māsā̍nē̠va prī̍ṇāti ।
māsā̠ vā ōṣa̍dhī-rva̠rdhaya̍nti । māsā̎ḥ pachanti̠ samṛ̍ddhyai । ana̍tiskandan. ha pa̠rjanyō̍ var​ṣati । yatrai̠tadē̠va-ṅkri̠yatē̎ ॥ 30 ॥

ū̠rjā pṛ̍thi̠vī-ṅga̍chCha̠tētyā̍ha । pṛ̠thi̠vyāmē̠vōrja̍-ndadhāti ।
tasmā̎-tpṛthi̠vyā ū̠rjā bhu̍ñjatē । gra̠nthiṃ visragṃ̍sayati । praja̍nayatyē̠va tat । ū̠rdhva-mprāñcha̠mudgū̍ḍha-mpra̠tyañcha̠māya̍chChati ।
tasmā̎-tprā̠chīna̠gṃ̠ rētō̍ dhīyatē । pra̠tīchī̎ḥ pra̠jā jā̍yantē ॥ viṣṇō̠-sstūpō̠-'sītyā̍ha ।
ya̠jñō vai viṣṇu̍ḥ ॥ 31 ॥

ya̠jñasya̠ dhṛtyai̎ । pu̠rastā̎-tprasta̠ra-ṅgṛ̍hṇāti । mukhya̍mē̠vaina̍-ṅkarōti । iya̍nta-ṅgṛhṇāti । pra̠jāpa̍tinā yajñamu̠khēna̠ sammi̍tam ।
iya̍nta-ṅgṛhṇāti । ya̠jña̠pa̠ruṣā̠ sammi̍tam ।
iya̍nta-ṅgṛhṇāti । ē̠tāva̠dvai puru̍ṣē vī̠rya̎m ।
vī̠rya̍ sammitam ॥ 32 ॥

apa̍rimita-ṅgṛhṇāti । apa̍rimita̠syāva̍ruddhyai ।
tasmi̍-npa̠vitrē̠ api̍sṛjati । yaja̍mānō̠ vai pra̍sta̠raḥ ।
prā̠ṇā̠pā̠nau pa̠vitrē̎ । yaja̍māna ē̠va prā̍ṇāpā̠nau da̍dhāti ॥ ūrṇā̎mradasa-ntvā stṛṇā̠mītyā̍ha । ya̠thā̠ya̠jurē̠vai tat । svā̠sa̠stha-ndē̠vēbhya̠ ityā̍ha । dē̠vēbhya̍ ē̠vaina̍-thsvāsa̠stha-ṅka̍rōti ॥ 33 ॥

ba̠r̠̠hi-sstṛ̍ṇāti । pra̠jā vai ba̠r̠hiḥ । pṛ̠thi̠vī vēdi̍ḥ । pra̠jā ē̠va pṛ̍thi̠vyā-mprati̍ṣṭhāpayati ॥ ana̍tidṛśnagg​ stṛṇāti । pra̠jayai̠vaina̍-mpa̠śubhi̠rana̍tidṛśna-ṅkarōti । dhā̠raya̍-nprasta̠ra-mpa̍ri̠dhī-npari̍ dadhāti । yaja̍mānō̠ vai pra̍sta̠raḥ ।
yaja̍māna ē̠va ta-thsva̠ya-mpa̍ri̠dhī-npari̍ dadhāti ॥
ga̠ndha̠rvō̍-'si vi̠śvāva̍su̠rityā̍ha ॥ 34 ॥

viśva̍mē̠vāyu̠-ryaja̍mānē dadhāti । indra̍sya bā̠hura̍si̠ dakṣi̍ṇa̠ ityā̍ha । i̠ndri̠yamē̠va yaja̍mānē dadhāti । mi̠trāvaru̍ṇau tvōttara̠taḥ pari̍dhattā̠mityā̍ha ।
prā̠ṇā̠pā̠nau mi̠trāvaru̍ṇau । prā̠ṇā̠pā̠nā-vē̠vāsmi̍-ndadhāti । sūrya̍stvā pu̠rastā̎-tpā̠tvityā̍ha । rakṣa̍sā̠-mapa̍hatyai । kasyā̎śchida̠bhiśa̍styā̠ ityā̍ha । apa̍rimitādē̠vaina̍-mpāti ॥ 35 ॥

vī̠tihō̎tra-ntvā kava̠ ityā̍ha । a̠gnimē̠va hō̠trēṇa̠ sama̍rdhayati । dyu̠manta̠gṃ̠ sami̍dhīma̠hītyā̍ha̠ sami̍ddhyai । agnē̍ bṛ̠hanta̍maddhva̠ra ityā̍ha̠ vṛddhyai̎ । vi̠śō ya̠ntrē stha̠ ityā̍ha । vi̠śāṃ yatyai̎ ।
u̠dī̠chīnā̎grē̠ nida̍dhāti̠ prati̍ṣṭhityai ।
vasū̍nāgṃ ru̠drāṇā̍-mādi̠tyānā̠gṃ̠ sada̍si sī̠dētyā̍ha । dē̠vatā̍nāmē̠va sada̍nē prasta̠ragṃ sā̍dayati ॥ ju̠hūra̍si ghṛ̠tāchī̠ nāmnētyā̍ha ॥ 36 ॥

a̠sau vai ju̠hūḥ । a̠ntari̍kṣamupa̠bhṛt । pṛ̠thi̠vī dhru̠vā । tāsā̍mē̠tadē̠va pri̠ya-nnāma̍ । ya-dghṛ̠tāchīti̍ । ya-dghṛ̠tāchītyāha̍ । pri̠yēṇai̠vainā̠ nāmnā̍ sādayati ॥
ē̠tā a̍sadan-thsukṛ̠tasya̍ lō̠ka ityā̍ha ।
sa̠tyaṃ vai su̍kṛ̠tasya̍ lō̠kaḥ ।
sa̠tya ē̠vainā̎-ssukṛ̠tasya̍ lō̠kē sā̍dayati ।
tā vi̍ṣṇō pā̠hītyā̍ha । ya̠jñō vai viṣṇu̍ḥ । ya̠jñasya̠ dhṛtyai̎ । pā̠hi ya̠jña-mpā̠hi ya̠jñapa̍ti-mpā̠hi māṃ ya̍jña̠niya̠mityā̍ha । ya̠jñāya̠ yaja̍mānāyā̠tmanē̎ । tēbhya̍ ē̠vāśiṣa̠māśā̠stē-'nā̎rtyai ॥ 37 ॥
(sthētyā̍ha - pṛthi̠vī vēdi̠--r yanti̍ - kri̠yatē̠ - viṣṇu̍--r vī̠rya̍sammitaṃ - karō - tyāha - pāti̠ - nāmnētyā̍ha - lō̠kē sā̍dayati̠ ṣaṭcha̍) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - āghāraḥ
a̠gninā̠ vai hōtrā̎ । dē̠vā asu̍rā-na̠bhya̍bhavann ।
a̠gnayē̍ sami̠ddhyamā̍nā̠yā-nu̍brū̠hītyā̍ha̠ bhrātṛ̍vyābhibhūtyai । ēka̍vigṃśati-middhmadā̠rūṇi̍ bhavanti । ē̠ka̠vi̠gṃ̠śō vai puru̍ṣaḥ ।
puru̍ṣa̠syāptyai̎ ।
pañcha̍daśēddhmadā̠rūṇya̠-bhyāda̍dhāti ।
pañcha̍daśa̠ vā a̍rdhamā̠sasya̠ rātra̍yaḥ ।
a̠rdha̠mā̠sa̠śa-ssa̍ṃvathsa̠ra ā̎pyatē ।
trīn-pa̍ri̠dhīn-pari̍-dadhāti ॥ 38 ॥

ū̠rdhvē sa̠midhā̠vāda̍dhāti । a̠nū̠yā̠jēbhya̍-ssa̠midha̠mati̍śinaṣṭi । ṣaṭthsa-mpa̍dyantē । ṣaḍvā ṛ̠tava̍ḥ । ṛ̠tūnē̠va prī̍ṇāti । vē̠dēnōpa̍vājayati ।
prā̠jā̠pa̠tyō vai vē̠daḥ । prā̠jā̠pa̠tyaḥ prā̠ṇaḥ । yaja̍māna āhava̠nīya̍ḥ । yaja̍māna ē̠va prā̠ṇa-nda̍dhāti ॥ 39 ॥

trirupa̍vājayati । trayō̠ vai prā̠ṇāḥ । prā̠ṇānē̠vāsmi̍-ndadhāti । vē̠dēnō̍pa̠yatya̍ sru̠vēṇa̍ prājāpa̠tya-mā̍ghā̠ra-māghā̍rayati । ya̠jñō vai pra̠jāpa̍tiḥ । ya̠jñamē̠va pra̠jāpa̍ti-mmukha̠ta āra̍bhatē ।
athō̎ pra̠jāpa̍ti̠-ssarvā̍ dē̠vatā̎ḥ । sarvā̍ ē̠va dē̠vatā̎ḥ prīṇāti ॥ a̠gnima̍gnī-ttristri̠-ssammṛ̠ḍḍhītyā̍ha । tryā̍vṛ̠ddhi ya̠jñaḥ ॥ 40 ॥

athō̠ rakṣa̍sā̠mapa̍hatyai । pa̠ri̠dhīn-thsammā̎r​ṣṭi । pu̠nātyē̠vainān̍ । tristri̠-ssammā̎r​ṣṭi । tryā̍vṛ̠ddhi ya̠jñaḥ । athō̍ mēddhya̠tvāya̍ । athō̍ ē̠tē vai dē̍vāśvāḥ । dē̠vā̠śvānē̠va ta-thsammā̎r​ṣṭi ।
su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ sama̍ṣṭyai ।
āsī̍nō̠-'nya-mā̍ghā̠ra-māghā̍rayati ॥ 41 ॥
tiṣṭha̍nna̠nyam । yathā-'nō̍ vā̠ ratha̍ṃvā yu̠ñjyāt ।
ē̠vamē̠va tada̍ddhva̠ryu-rya̠jñaṃ yu̍nakti ।
su̠va̠rgasya̍ lō̠kasyā̠bhyū̎ḍhyai ।
vaha̍ntyēna-ṅgrā̠myāḥ pa̠śava̍ḥ ।
ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ bhuva̍namasi̠ vipra̍tha̠svētyā̍ha । ya̠jñō vai bhuva̍nam । ya̠jña ē̠va yaja̍māna-mpra̠jayā̍ pa̠śubhi̍ḥ prathayati । agnē̠ yaṣṭa̍ri̠da-nnama̠ ityā̍ha ॥ 42 ॥

a̠gnirvai dē̠vānā̠ṃ yaṣṭā̎ । ya ē̠va dē̠vānā̠ṃ yaṣṭā̎ । tasmā̍ ē̠va nama̍skarōti ॥
juhvēhya̠gnistvā̎ hvayati dēvaya̠jyāyā̠ upa̍bhṛ̠dēhi̍ dē̠vastvā̍ savi̠tā hva̍yati dēvaya̠jyāyā̠ ityā̍ha ।
ā̠gnē̠yī vai ju̠hūḥ । sā̠vi̠tryu̍pa̠bhṛt । tābhyā̍mē̠vainē̠ prasū̍ta̠ āda̍ttē ॥ agnā̍viṣṇū̠ mā vā̠mava̍kramiṣa̠mityā̍ha ।
a̠gniḥ pu̠rastā̎t । viṣṇu̍rya̠jñaḥ pa̠śchāt ॥ 43 ॥

tābhyā̍mē̠va pra̍ti̠ prōchyā̠tyākrā̍mati ।
viji̍hāthā̠-mmā mā̠ santā̎pta̠mityā̠hāhigṃ̍sāyai ।
lō̠ka-mmē̍ lōkakṛtau kṛṇuta̠mityā̍ha ।
ā̠śiṣa̍mē̠vaitāmāśā̎stē ॥ viṣṇō̠-ssthāna̍ma̠sītyā̍ha । ya̠jñō vai viṣṇu̍ḥ । ē̠ta-tkhalu̠ vai dē̠vānā̠-mapa̍rājita-mā̠yata̍nam । ya-dya̠jñaḥ ।
dē̠vānā̍mē̠vāpa̍rājita ā̠yata̍nē tiṣṭhati ॥
i̠ta indrō̍ akṛṇō-dvī̠ryā̍ṇītyā̍ha ॥ 44 ॥

i̠ndri̠yamē̠va yaja̍mānē dadhāti ।
sa̠mā̠rabhyō̠rdhvō a̍ddhva̠rō di̍vi̠spṛśa̠mityā̍ha̠ vṛddhyai̎ । ā̠ghā̠ra-mā̍ghā̠ryamā̍ṇa̠manu̍ samā̠rabhya̍ । ē̠tasmi̍n kā̠lē dē̠vā-ssu̍va̠rgaṃ lō̠kamā̍yann । sā̠kṣādē̠va yaja̍māna-ssuva̠rgaṃ lō̠kamē̍ti । athō̠ samṛ̍ddhēnai̠va ya̠jñēna̠ yaja̍māna-ssuva̠rgaṃ lō̠kamē̍ti ।
ahru̍tō ya̠jñō ya̠jñapa̍tē̠rityā̠hānā̎rtyai ।
indrā̍vā̠n-thsvāhētyā̍ha । i̠ndri̠yamē̠va yaja̍mānē dadhāti । bṛ̠hadbhā ityā̍ha ॥ 45 ॥

su̠va̠rgō vai lō̠kō bṛ̠hadbhāḥ । su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ sama̍ṣṭyai ॥ ya̠ja̠mā̠na̠dē̠va̠tyā̍ vai ju̠hūḥ । bhrā̠tṛ̠vya̠dē̠va̠tyō̍pa̠bhṛt । prā̠ṇa ā̍ghā̠raḥ ।
ya-thsagg̍spa̠r​śayē̎t । bhrātṛ̍vyē-'sya prā̠ṇa-nda̍ddhyāt । asagg̍spar​śayanna̠tyākrā̍mati । yaja̍māna ē̠va prā̠ṇa-nda̍dhāti । pā̠himā̎-'gnē̠ duścha̍ritā̠dā mā̠ sucha̍ritē bha̠jētyā̍ha ॥ 46 ॥

a̠gnirvāva pa̠vitra̎m । vṛ̠ji̠namanṛ̍ta̠-nduścha̍ritam ।
ṛ̠ju̠ka̠rmagṃ sa̠tyagṃ sucha̍ritam ।
a̠gnirē̠vaina̍ṃ vṛji̠nāda-nṛ̍tā̠-dduścha̍ritātpāti ।
ṛ̠ju̠ka̠rmē sa̠tyē sucha̍ritē bhajati । tasmā̍dē̠vamāśā̎stē । ā̠tmanō̍ gōpī̠thāya̍ ॥ śirō̠ vā ē̠ta-dya̠jñasya̍ । yadā̍ghā̠raḥ । ā̠tmā dhru̠vā ॥ 47 ॥

ā̠ghā̠ra-mā̠ghārya̍ dhru̠vāgṃ sama̍nakti ।
ā̠tmannē̠va ya̠jñasya̠ śira̠ḥ prati̍dadhāti ।
dvi-ssama̍nakti । dvau hi prā̍ṇāpā̠nau । tadā̍huḥ ।
trirē̠va sama̍ñjyāt । tridhā̍tu̠ hi śira̠ iti̍ । śira̍ ivai̠ta-dya̠jñasya̍ । athō̠ trayō̠ vai prā̠ṇāḥ ।
prā̠ṇānē̠vāsmi̍-ndadhāti ॥
ma̠khasya̠ śirō̍-'si̠ sañjyōti̍ṣā̠ jyōti̍raṅktā̠mityā̍ha ।
jyōti̍rē̠vāsmā̍ u̠pari̍ṣṭā-ddadhāti ।
su̠va̠rgasya̍ lō̠kasyānu̍khyātyai ॥ 48 ॥
(pari̍dadhāti - prā̠ṇa-nda̍dhāti̠ - hi ya̠jñō - ghā̍rayati̠ - nama̠ ityā̍ha - pa̠śchā-d- vī̠ryā̍ṇītyā̍ha̠ - bhā ityā̍ha - bha̠jētyā̍ha - dhru̠ - vaivāsmi̍-ndadhāti̠ trīṇi̍ cha) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - iḍābhakṣaṇam
dhiṣṇi̍yā̠ vā ē̠tē nyu̍pyantē । yadbra̠hmā । yaddhōtā̎ । yada̍ddhva̠ryuḥ । yada̠gnīt । ya-dyaja̍mānaḥ । tān. yada̍ntarē̠yāt । yaja̍mānasya prā̠ṇān-thsaṅka̍r​ṣēt । pra̠māyu̍ka-ssyāt । pu̠rō̠ḍāśa̍mapa̠gṛhya̠ sañcha̍ratyaddhva̠ryuḥ ॥ 49 ॥

yaja̍mānāyai̠va tallō̠kagṃ śigṃ̍ṣati ।
nāsya̍ prā̠ṇān-thsaṅka̍r​ṣati । na pra̠māyu̍kō bhavati । pu̠rastā̎-tpra̠tyaṅṅāsī̍naḥ । iḍā̍yā̠ iḍā̠māda̍dhāti ।
hastyā̠gṃ̠ hōtrē̎ । pa̠śavō̠ vā iḍā̎ । pa̠śava̠ḥ puru̍ṣaḥ । pa̠śuṣvē̠va pa̠śū-nprati̍ṣṭhāpayati । iḍā̍yai̠ vā ē̠ṣā prajā̍tiḥ ॥ 50 ॥

tā-mprajā̍ti̠ṃ yaja̍mā̠nō-'nu̠ prajā̍yatē । dvira̠ṅgulā̍vanakti̠ parva̍ṇōḥ ।
dvi̠pā-dyaja̍māna̠ḥ prati̍ṣṭhityai । sa̠kṛdupa̍stṛṇāti । dvirāda̍dhāti । sa̠kṛda̠bhighā̍rayati । cha̠tu-ssampa̍dyatē । cha̠tvāri̠ vai pa̠śōḥ pra̍ti̠ṣṭhānā̍ni ।
yāvā̍nē̠va pa̠śuḥ । tamupa̍hvayatē ॥ 51 ॥
mukha̍miva̠ pratyupa̍hvayēta । sa̠mu̠ṅkhānē̠va pa̠śūnupa̍hvayatē । pa̠śavō̠ vā iḍā̎ ।
tasmā̠-thsā-'nvā̠rabhyā̎ । a̠ddhva̠ryuṇā̍ cha̠ yaja̍mānēna cha । upa̍hūtaḥ paśu̠māna̍sā̠nītyā̍ha ।
upa̠ hyē̍nau̠ hvaya̍tē̠ hōtā̎ । iḍā̍yai dē̠vatā̍nā-mupaha̠vē । upa̍hūtaḥ paśu̠mā-nbha̍vati ।
ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ 52 ॥

yāṃ vai hastyā̠miḍā̍mā̠dadhā̍ti । vā̠cha-ssā bhā̍ga̠dhēya̎m । yāmu̍pa̠hvaya̍tē । prā̠ṇānā̠gṃ̠ sā । vācha̍-ñchai̠va prā̠ṇāg​śchāva̍rundhē ॥
atha̠ vā ē̠tar​hyupa̍hūtāyā̠miḍā̍yām ।
pu̠rō̠ḍāśa̍syai̠va ba̍r​hi̠ṣadō̍ mīmā̠gṃ̠sā । yaja̍māna-ndē̠vā a̍bruvann । ha̠virnō̠ nirva̠pēti̍ । nāhama̍bhā̠gō nirva̍phsyā̠mītya̍bravīt ॥ 53 ॥

na mayā̍-'bhā̠gayā 'nu̍vakṣya̠thēti̠ vāga̍bravīt ।
nāhama̍bhā̠gā pu̍rō-'nuvā̠kyā̍ bhaviṣyā̠mīti̍ purō-'nuvā̠kyā̎ । nāhama̍bhā̠gā yā̠jyā̍ bhaviṣyā̠mīti̍
yā̠jyā̎ । na mayā̍-'bhā̠gēna̠ vaṣa̍ṭkariṣya̠thēti̍ vaṣaṭkā̠raḥ । ya-dya̍jamānabhā̠ga-nni̠dhāya̍ purō̠ḍāśa̍-mbar​hi̠ṣada̍-ṅka̠rōti̍ ।
tānē̠va ta-dbhā̠gina̍ḥ karōti । cha̠tu̠rdhā ka̍rōti । chata̍srō̠ diśa̍ḥ । di̠kṣvē̍va prati̍tiṣṭhati । ba̠r̠hi̠ṣada̍-ṅkarōti ॥ 54 ॥

yaja̍mānō̠ vai pu̍rō̠ḍāśa̍ḥ । pra̠jā ba̠r̠hiḥ ।
yaja̍mānamē̠va pra̠jāsu̠ prati̍ṣṭhāpayati ।
tasmā̍da̠sthnā-'nyāḥ pra̠jāḥ pra̍ti̠tiṣṭha̍nti । mā̠gṃ̠sēnā̠nyāḥ । athō̠ khalvā̍huḥ । dakṣi̍ṇā̠ vā ē̠tā ha̍vi-rya̠jñasyā̎mtarvē̠dyava̍ruddhyantē ।
ya-tpu̍rō̠ḍāśa̍-mbar​hi̠ṣada̍-ṅka̠rōtīti̍ । cha̠tu̠rdhā ka̍rōti । cha̠tvārō̠ hyē̍tē ha̍vi-rya̠jñasya̠rtvija̍ḥ ॥ 55 ॥

bra̠hmā hōtā̎-'ddhva̠ryura̠gnīt । tama̠bhimṛ̍śēt । i̠da-mbra̠hmaṇa̍ḥ । i̠dagṃ hōtu̍ḥ । i̠dama̍ddhva̠ryōḥ । i̠dama̠gnīdha̠ iti̍ । yathai̠vāda-ssau̠myē̎-'ddhva̠rē ।
ā̠dēśa̍mṛ̠tvigbhyō̠ dakṣi̍ṇā nī̠yantē̎ । tā̠dṛgē̠va tat । a̠gnīdhē̎ pratha̠māyāda̍dhāti ॥ 56 ॥

a̠gnimu̍khā̠ hyṛddhi̍ḥ । a̠gnimu̍khāmē̠vardhi̠ṃ yaja̍māna ṛddhnōti ॥ sa̠kṛdu̍pa̠stīrya̠ dvirā̠dadha̍t । u̠pa̠stīrya̠ dvira̠bhighā̍rayati ।
ṣaṭ-thsampa̍dyantē । ṣaḍvā ṛ̠tava̍ḥ । ṛ̠tūnē̠va prī̍ṇāti । vē̠dēna̍ bra̠hmaṇē̎ brahmabhā̠ga-mpari̍harati । prā̠jā̠pa̠tyō vai vē̠daḥ । prā̠jā̠pa̠tyō bra̠hmā ॥ 57 ॥

sa̠vi̠tā ya̠jñasya̠ prasū̎tyai । atha̠ kāma̍ma̠nyēna̍ । tatō̠ hōtrē̎ । maddhya̠ṃ vā ē̠ta-dya̠jñasya̍ । yaddhōtā̎ । ma̠ddhya̠ta ē̠va ya̠jña-mprī̍ṇāti ।
athā̎ddhva̠ryavē̎ । pra̠ti̠ṣṭhā vā ē̠ṣā ya̠jñasya̍ । yada̍ddhva̠ryuḥ ।
tasmā̎ddhavi-rya̠jñasyai̠tāmē̠vāvṛta̠manu̍ ॥ 58 ॥

a̠nyā dakṣi̍ṇā nīyantē । ya̠jñasya̠ prati̍ṣṭhityai ।
a̠gnima̍gnī-thsa̠kṛ-thsa̍kṛ̠-thsammṛ̠ḍḍhītyā̍ha ।
parā̍ṃiva̠ hyē̍tar​hi̍ ya̠jñaḥ ॥ i̠ṣi̠tā daivyā̠ hōtā̍ra̠ ityā̍ha । i̠ṣi̠tagṃ hi karma̍ kri̠yatē̎ ।
bha̠dra̠vāchyā̍ya̠ prēṣi̍tō̠ mānu̍ṣa-ssūktavā̠kāya̍ sū̠ktā brū̠hītyā̍ha । ā̠śiṣa̍mē̠vaitāmāśā̎stē ।
sva̠gā daivyā̠ hōtṛ̍bhya̠ ityā̍ha । ya̠jñamē̠va tathsva̠gā ka̍rōti । sva̠sti-rmānu̍ṣēbhya̠ ityā̍ha ।
ā̠śiṣa̍mē̠vaitāmāśā̎stē । śa̠ṃyō-rbrū̠hītyā̍ha ।
śa̠ṃyumē̠va bā̍r​haspa̠tya-mbhā̍ga̠dhēyē̍na̠ sama̍rdhayati ॥ 59 ॥
(cha̠ra̠tya̠ddhva̠ryuḥ - prajā̍ti--r hvayatē̠ - vēdā̎ - bravī-d- bar​hi̠ṣada̍-ṅkarō-tyṛ̠tvijō̍-dadhāti-bra̠hmā-'nu̍-karōti cha̠tvāri̍ cha) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - prastaraprahārādikam
atha̠ sruchā̍vanu̠ṣṭugbhyā̠ṃ vāja̍vatībhyā̠ṃ vyū̍hati । pra̠ti̠ṣṭhā vā a̍nu̠ṣṭuk । anna̠ṃ vāja̠ḥ prati̍ṣṭhityai । a̠nnādya̠syāva̍ruddhyai । prāchī̎-ñju̠hūmū̍hati । jā̠tānē̠va bhrātṛ̍vyā̠-npraṇu̍datē । pra̠tīchī̍mupa̠bhṛta̎m ।
ja̠ni̠ṣyamā̍ṇānē̠va prati̍nudatē ।
sa viṣū̍cha ē̠vāpōhya̍ sa̠patnā̠n̠. yaja̍mānaḥ ।
a̠smin ँlō̠kē prati̍tiṣṭhati ॥ 60 ॥

dvābhyā̎m । dvipra̍tiṣṭhō̠ hi ॥ vasu̍bhyastvā ru̠drēbhya̍stvā-''di̠tyēbhya̠stvētyā̍ha ।
ya̠thā̠ya̠jurē̠vai tat । sru̠kṣu pra̍sta̠rama̍nakti ।
i̠mē vai lō̠kā-ssrucha̍ḥ । yaja̍mānaḥ prasta̠raḥ । yaja̍mānamē̠va tēja̍sā-'nakti । trē̠dhā-'na̍kti ।
traya̍ i̠mē lō̠kāḥ ॥ 61 ॥

ē̠bhya ē̠vaina̍ṃ lō̠kēbhyō̍-'nakti ।
a̠bhi̠pū̠rvama̍nakti । a̠bhi̠pū̠rvamē̠va yaja̍māna̠-ntēja̍sā-'nakti ॥ a̠ktagṃ rihā̍ṇā̠ ityā̍ha ।
tējō̠ vā ājya̎m । yaja̍mānaḥ prasta̠raḥ ।
yaja̍mānamē̠va tēja̍sā-'nakti । vi̠yantu̠ vaya̠ ityā̍ha । vaya̍ ē̠vaina̍-ṅkṛ̠tvā ।
su̠va̠rgaṃ lō̠ka-ṅga̍mayati ॥ 62 ॥

pra̠jāṃ yōni̠-mmā nirmṛ̍kṣa̠mityā̍ha । pra̠jāyai̍ gōpī̠thāya̍ ॥ āpyā̍yantā̠māpa̠ ōṣa̍dhaya̠ ityā̍ha । āpa̍ ē̠vauṣa̍dhī̠rāpyā̍yayati । ma̠rutā̠-mpṛṣa̍taya̠-ssthētyā̍ha । ma̠rutō̠ vai vṛṣṭyā̍ īśatē ।
vṛṣṭi̍mē̠vāva̍rundhē । diva̍-ṅgachCha̠ tatō̍ nō̠ vṛṣṭi̠mēra̠yētyā̍ha । vṛṣṭi̠rvai dyauḥ । vṛṣṭi̍mē̠vāva̍rundhē ॥ 63 ॥

yāva̠dvā a̍ddhva̠ryuḥ pra̍sta̠ra-mpra̠hara̍ti । tāva̍da̠syāyu̍rmīyatē । ā̠yu̠ṣpā a̍gnē̠-'syāyu̍rmē pā̠hītyā̍ha । āyu̍rē̠vātman-dha̍ttē ।
yāva̠dvā a̍ddhva̠ryuḥ pra̍sta̠ra-mpra̠hara̍ti । tāva̍dasya̠ chakṣu̍rmīyatē । cha̠kṣu̠ṣpā a̍gnē-'si̠ chakṣu̍rmē pā̠hītyā̍ha । chakṣu̍rē̠vātman-dha̍ttē ॥
dhru̠vā-'sītyā̍ha̠ prati̍ṣṭhityai ॥
ya-mpa̍ri̠dhi-mpa̠ryadha̍tthā̠ ityā̍ha ॥ 64 ॥

ya̠thā̠ya̠jurē̠vaitat । agnē̍ dēva pa̠ṇibhi̍-rvī̠yamā̍ṇa̠ ityā̍ha । a̠gnaya̍ ē̠vaina̠-ñjuṣṭa̍-ṅkarōti ।
ta-nta̍ ē̠tamanu̠ jōṣa̍-mbharā̠mītyā̍ha ।
sa̠jā̠tānē̠vāsmā̠ anu̍kānkarōti ।
nēdē̠ṣa tvada̍pachē̠tayā̍tā̠ ityā̠hānu̍khyātyai ॥ ya̠jñasya̠ pātha̠ upa̠ sami̍ta̠mityā̍ha ।
bhū̠māna̍mē̠vōpai̍ti । pa̠ri̠dhīn-praha̍rati ।
ya̠jñasya̠ sami̍ṣṭyai ॥ 65 ॥

sruchau̠ sa-mprasrā̍vayati । yadē̠va tatra̍ krū̠ram ।
tat-tēna̍ śamayati । ju̠hvāmu̍pa̠bhṛta̎m । ya̠ja̠mā̠na̠dē̠va̠tyā̍ vai ju̠hūḥ ।
bhrā̠tṛ̠vya̠dē̠va̠tyō̍pa̠bhṛt ।
yaja̍mānāyai̠va bhrātṛ̍vya̠mupa̍sti-ṅkarōti ॥
sa̠gg̠srā̠vabhā̍gā̠-ssthētyā̍ha ।
vasa̍vō̠ vai ru̠drā ā̍di̠tyā-ssagg̍srā̠vabhā̍gāḥ ।
tēṣā̠-nta-dbhā̍ga̠dhēya̎m ॥ 66 ॥

tānē̠va tēna̍ prīṇāti । vai̠śva̠dē̠vyarchā । ē̠tē hi viśvē̍ dē̠vāḥ । tri̠ṣṭug-bha̍vati । i̠ndri̠yaṃ vai tri̠ṣṭuk । i̠ndri̠yamē̠va yaja̍mānē dadhāti ॥ a̠gnērvā̠mapa̍nnagṛhasya̠ sada̍si sādayā̠mītyā̍ha ।
i̠yaṃ vā a̠gnirapa̍nnagṛhaḥ । a̠syā ē̠vainē̠ sada̍nē sādayati । su̠mnāya̍ sumninī su̠mnē mā̍ dhatta̠mityā̍ha ॥ 67 ॥

pra̠jā vai pa̠śava̍-ssu̠mnam । pra̠jāmē̠va pa̠śūnā̠tmandha̍ttē । dhu̠ri dhu̠ryau̍ pāta̠mityā̍ha । jā̠yā̠pa̠tyō-rgō̍pī̠thāya̍ ॥ agnē̍-'dabdhāyō-'śītatanō̠ ityā̍ha । ya̠thā̠ya̠jurē̠vaitat । pā̠hi mā̠-'dya di̠vaḥ pā̠hi prasi̍tyai pā̠hi duri̍ṣṭyai pā̠hi du̍radma̠nyai pā̠hi duścha̍ritā̠dityā̍ha । ā̠śiṣa̍mē̠vaitāmāśā̎stē ।
avi̍ṣa-nnaḥ pi̠tu-ṅkṛ̍ṇu su̠ṣadā̠ yōni̠gg̠ svāhētī̎ddhma-sa̠ṃvṛścha̍nānyanvāhārya̠pacha̍nē 'bhyā̠dhāya̍ phalīkaraṇahō̠ma-ñju̍hōti ।
ati̍riktāni̠ vā i̍ddhma sa̠ṃvṛścha̍nāni ॥ 68 ॥

ati̍riktāḥ phalī̠kara̍ṇāḥ । ati̍riktamājyōchChēṣa̠ṇam ।
ati̍rikta ē̠vāti̍rikta-ndadhāti । athō̠ ati̍riktē-nai̠vāti̍rikta-mā̠ptvā-'va̍rundhē ॥ vēdi̍-rdē̠vēbhyō̠ nilā̍yata । tāṃ vē̠dēnānva̍vindann । vē̠dēna̠ vēdi̍ṃ vividuḥ pṛthi̠vīm । sā pa̍prathē pṛthi̠vī pārthi̍vāni ।
garbha̍-mbibharti̠ bhuva̍nēṣva̠ntaḥ ।
tatō̍ ya̠jñō jā̍yatē viśva̠dāni̠riti̍ pu̠rastā̎-thstambaya̠juṣō̍ vē̠dēna̠ vēdi̠gṃ̠ sammā̠ṣṭryanu̍vittyai ॥ 69 ॥

athō̠ ya-dvē̠daścha̠ vēdi̍ścha̠ bhava̍taḥ । mi̠thu̠na̠tvāya̠ prajā̎tyai । pra̠jāpa̍tē̠rvā ē̠tāni̠ śmaśrū̍ṇi । ya-dvē̠daḥ । patni̍yā u̠pastha̠ āsya̍ti ।
mi̠thu̠namē̠va ka̍rōti । vi̠ndatē̎ pra̠jām ।
vē̠dagṃ hōtā-''ha̍va̠nīyā̎-thstṛ̠ṇannē̍ti ।
ya̠jñamē̠va ta-thsanta̍nō̠tyōtta̍rasmā-dardhamā̠sāt ।
tagṃ santa̍ta̠mutta̍rē-'rdhamā̠sa āla̍bhatē ॥ 70 ॥

ta-ṅkā̠lēkā̍la̠ āga̍tē yajatē ॥ bra̠hma̠vā̠dinō̍ vadanti ।
sa tvā a̍ddhva̠ryu-ssyā̎t । yō yatō̍ ya̠jña-mpra̍yu̠ṅktē ।
tadē̍na-mpratiṣṭhā̠paya̠tīti̍ ।
vātā̠dvā a̍ddhva̠ryurya̠jña-mprayu̍ṅktē ।
dēvā̍ gātuvidō gā̠tuṃ vi̠tvā gā̠tumi̠tētyā̍ha ।
yata̍ ē̠va ya̠jña-mpra̍yu̠ṅktē ।
tadē̍na̠-mprati̍ṣṭhāpayati ।
prati̍tiṣṭhati pra̠jayā̍ pa̠śubhi̠-ryaja̍mānaḥ ॥ 71 ॥
(ti̠ṣṭha̠tī̠ - mē lō̠kā - ga̍mayati̠ - dyau-rvṛṣṭi̍mē̠vāva̍rundhē - pa̠ryadha̍tthā̠ ityā̍ha̠ - sami̍ṣṭyai - bhāga̠dhēya̍ṃ - dhatta̠mityā̍ha̠ - vā i̍ddhma sa̠ṃvṛścha̍nā̠ - nyanu̍vittyai - labhatē̠ - yaja̍mānaḥ) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - patnīyōkravimōkaḥ
yō vā aya̍thādēvataṃ ya̠jñamu̍pa̠chara̍ti ।
ā dē̠vatā̎bhyō vṛśchyatē । pāpī̍yā-nbhavati । yō ya̍thādēva̠tam । na dē̠vatā̎bhya̠ āvṛ̍śchyatē ।
vasī̍yā-nbhavati । vā̠ru̠ṇō vai pāśa̍ḥ ।
i̠maṃ viṣyā̍mi̠ varu̍ṇasya̠ pāśa̠mityā̍ha ।
va̠ru̠ṇa̠pā̠śādē̠vainā̎-mmuñchati ।
sa̠vi̠tṛpra̍sūtō yathādēva̠tam ॥ 72 ॥

na dē̠vatā̎bhya̠ āvṛ̍śchyatē । vasī̍yā-nbhavati ।
dhā̠tuścha̠ yōnau̍ sukṛ̠tasya̍ lō̠ka ityā̍ha । a̠gnirvai dhā̠tā । puṇya̠-ṅkarma̍ sukṛ̠tasya̍ lō̠kaḥ । a̠gnirē̠vainā̎-ndhā̠tā । puṇyē̠ karma̍ṇi sukṛ̠tasya̍ lō̠kē da̍dhāti । syō̠na-mmē̍ sa̠ha patyā̍ karō̠mītyā̍ha ।
ā̠tmana̍ścha̠ yaja̍mānasya̠ chānā̎tyai sa̠tvāṃya̍ ॥
samāyu̍ṣā̠ sampra̠jayētyā̍ha ॥ 73 ॥

ā̠śiṣa̍mē̠vaitāmāśā̎stē pūrṇapā̠trē । a̠nta̠tō̍-'nu̠ṣṭubhā̎ । chatu̍ṣpa̠dvā ē̠tachChanda̠ḥ prati̍ṣṭhita̠-mpatni̍yai pūrṇapā̠trē bha̍vati ।
a̠smin ँlō̠kē prati̍tiṣṭhā̠nīti̍ ।
a̠sminnē̠va lō̠kē prati̍tiṣṭhati । athō̠ vāgvā a̍nu̠ṣṭuk । vāmmi̍thu̠nam । āpō̠ rēta̍ḥ pra̠jana̍nam ।
ē̠tasmā̠dvai mi̍thu̠nādvi̠dyōta̍māna-ssta̠naya̍nvar​ṣati । rēta̍-ssi̠ñchann ॥ 74 ॥

pra̠jāḥ pra̍ja̠nayann̍ ॥ yadvai ya̠jñasya̠ brahma̍ṇā yu̠jyatē̎ । brahma̍ṇā̠ vai tasya̍ vimō̠kaḥ । a̠dbhi-śśānti̍ḥ । vimu̍kta̠ṃ vā ē̠tar​hi̠ yōktra̠-mbrahma̍ṇā ।
ā̠dāyai̍na̠tpatnī̍ sa̠hāpa upa̍gṛhṇītē̠ śāntyai̎ ।
a̠ñja̠lau pū̎rṇapā̠tramāna̍yati । rēta̍ ē̠vāsyā̎-mpra̠jā-nda̍dhāti । pra̠jayā̠ hi ma̍nu̠ṣya̍ḥ pū̠rṇaḥ ।
mukha̠ṃ vimṛ̍ṣṭē । a̠va̠bhṛ̠thasyai̠va rū̠pa-ṅkṛ̠tvōtti̍ṣṭhati ॥ 75 ॥
(sa̠vi̠tṛpra̍sūtō yathādēva̠taṃ-pra̠jayētyā̍ha-si̠ñcha-nmṛ̍ṣṭa̠ ēka̍-ñcha) (a. 10)

anuvākaṃ 11 - upavēṣōpagūhanam
pa̠ri̠vē̠ṣō vā ē̠ṣa vana̠spatī̍nām । yadu̍pavē̠ṣaḥ । ya ē̠vaṃ vēda̍ । vi̠ndatē̍ parivē̠ṣṭāra̎m । tamu̍tka̠rē ॥ ya-ndē̠vā ma̍nu̠ṣyē̍ṣu ।
u̠pa̠vē̠ṣamadhā̍rayann । yē a̠smadapa̍chētasaḥ । tāna̠smabhya̍-mi̠hāku̍ru । upa̍vē̠ṣōpa̍viḍḍhi naḥ ॥ 76 ॥

pra̠jā-mpuṣṭi̠mathō̠ dhana̎m ।
dvi̠padō̍ na̠śchatu̍ṣpadaḥ । dhru̠vāna-na̍pagān-ku̠rviti̍ pu̠rastā̎-tpra̠tyañcha̠mupa̍gūhati ।
tasmā̎-tpu̠rastā̎-tpra̠tyañcha̍-śśū̠drā ava̍syanti । stha̠vi̠ma̠ta upa̍gūhati । apra̍tivādina ē̠vainā̎n kurutē ॥
dhṛṣṭi̠rvā u̍pavē̠ṣaḥ ।
śu̠chārtō vajrō̠ brahma̍ṇā̠ sagṃśi̍taḥ ।
yōpa̍vē̠ṣē śuk । sā-'mumṛ̍chChatu̠ ya-ndvi̠ṣma iti̍ ॥ 77 ॥

athā̎smai nāma̠ gṛhya̠ praha̍rati । nira̠mu-nnu̍da̠ ōka̍saḥ । sa̠patnō̠ yaḥ pṛ̍ta̠nyati̍ । ni̠rbā̠ddhyē̍na ha̠viṣā̎ । indra̍ ēṇa̠-mparā̍śarīt ।
i̠hi ti̠sraḥ pa̍rā̠vata̍ḥ । i̠hi pañcha̠janā̠gṃ̠ ati̍ ।
i̠hi ti̠srō-'ti̍ rōcha̠nā yāva̍t । sūryō̠ asa̍-ddi̠vi ।
pa̠ra̠mā-ntvā̍ parā̠vata̎m ॥ 78 ॥
indrō̍ nayatu vṛtra̠hā । yatō̠ na puna̠rāya̍si ।
śa̠śva̠tībhya̠-ssamā̎bhya̠ iti̍ । tri̠vṛdvā ē̠ṣa vajrō̠ brahma̍ṇā̠ sagṃśi̍taḥ । śu̠chaivaina̍ṃ vi̠ddhvā ।
ē̠bhyō lō̠kēbhyō̍ ni̠rṇudya̍ । vajrē̍ṇa̠ brahma̍ṇā stṛṇutē । ha̠tō̍ 'sāvava̍dhiṣmā̠-mumityā̍ha̠
stṛtyai̎ । ya-ndvi̠ṣyātta-ndhyā̍yēt ।
śu̠chaivaina̍-marpayati ॥ 79 ॥
(nō̠-dvi̠ṣma iti̍-parā̠vata̍-marpayati) (a. 11)

(pratyu̍ṣṭaṃ - di̠va-śśilpa̠ - maya̍jñō - dhṛ̠ta-ñcha̍ - dēvāsu̠rā-ssa ē̠tamindra̠ - āpō̍ dēvī - ra̠gninā̠ - dhiṣṇi̍yā̠ - atha̠ sruchau̠ - yō vā aya̍thādēvataṃ - parivē̠ṣō vā ēkā̍daśa)

(pratyu̍ṣṭa̠ - maya̍jña - ē̠ṣā hi viśvē̍ṣā-ndē̠vānā̍ - mū̠rjā pṛ̍thi̠vī - mathō̠ rakṣa̍sā̠ṃ - tā-mprajā̍ti̠ṃ - dvābhyā̠ṃ - ta-ṅkā̠lēkā̍lē̠ nava̍saptatiḥ)
(pratyu̍ṣṭagṃ - śu̠chaivaina̍marpayati)

॥ hari̍ḥ ōm ॥

॥ kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya brāhmaṇē tṛtīyāṣṭakē tṛtīya prapāṭhaka-ssamāptaḥ ॥