કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે પ્રથમાષ્ટકે પ્રથમઃ પ્રપાઠકઃ - અગ્ન્યાધેયબ્રાહ્મણં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

બ્રહ્મ॒ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તન્મે॑ જિન્વતમ્ । ક્ષ॒ત્રગ્​મ્ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તન્મે॑ જિન્વતમ્ । ઇષ॒ગ્​મ્॒ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તા-મ્મે॑ જિન્વતમ્ । ઊર્જ॒ગ્​મ્॒ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તા-મ્મે॑ જિન્વતમ્ । ર॒યિગ્​મ્ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તા-મ્મે॑ જિન્વતમ્ । પુષ્ટિ॒ગ્​મ્॒ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તા-મ્મે॑ જિન્વતમ્ । પ્ર॒જાગ્​મ્ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તા-મ્મે॑ જિન્વતમ્ । પ॒શૂ-ન્થ્સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તાન્મે॑ જિન્વતમ્ ॥ સ્તુ॒તો॑-ઽસિ॒ જન॑ધાઃ । દે॒વાસ્ત્વા॑ શુક્ર॒પાઃ પ્રણ॑યન્તુ ॥ 1 ॥

સુ॒વીરાઃ᳚ પ્ર॒જાઃ પ્ર॑જ॒નય॒-ન્પરી॑હિ । શુ॒ક્ર-શ્શુ॒ક્રશો॑ચિષા ॥ સ્તુ॒તો॑-ઽસિ॒ જન॑ધાઃ । દે॒વાસ્ત્વા॑ મન્થિ॒પાઃ પ્રણ॑યન્તુ ॥ સુ॒પ્ર॒જાઃ પ્ર॒જાઃ પ્ર॑જ॒નય॒-ન્પરી॑હિ । મ॒ન્થી મ॒ન્થિશો॑ચિષા ॥સ॒જ॒ઙ્ગ્મા॒નૌ દિ॒વ આ પૃ॑થિ॒વ્યા-ઽઽયુઃ॑ । સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તન્મે॑ જિન્વતમ્ । પ્રા॒ણગ્​મ્ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્ત-મ્મે॑ જિન્વતમ્ । અ॒પા॒નગ્​મ્ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્ત-મ્મે॑ જિન્વતમ્ ॥ 2 ॥

વ્યા॒નગ્​મ્ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્ત-મ્મે॑ જિન્વતમ્ । ચક્ષુ॒-સ્સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તન્મે॑ જિન્વતમ્ । શ્રોત્ર॒ગ્​મ્॒ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તન્મે॑ જિન્વતમ્ । મન॒-સ્સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તન્મે॑ જિન્વતમ્ । વાચ॒ગ્​મ્॒ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તા-મ્મે॑ જિન્વતમ્ ॥ આયુ॑-સ્સ્થ॒ આયુ॑ર્મે ધત્તમ્ । આયુ॑-ર્ય॒જ્ઞાય॑ ધત્તમ્ । આયુ॑-ર્ય॒જ્ઞપ॑તયે ધત્તમ્ । પ્રા॒ણ-સ્સ્થઃ॑ પ્રા॒ણ-મ્મે॑ ધત્તમ્ । પ્રા॒ણં-યઁ॒જ્ઞાય॑ ધત્તમ્ ॥ 3 ॥

પ્રા॒ણં-યઁ॒જ્ઞપ॑તયે ધત્તમ્ । ચક્ષુ॑-સ્સ્થ॒શ્ચક્ષુ॑ર્મે ધત્તમ્ । ચક્ષુ॑-ર્ય॒જ્ઞાય॑ ધત્તમ્ । ચક્ષુ॑-ર્ય॒જ્ઞપ॑તયે ધત્તમ્ । શ્રોત્રગ્ગ્॑ સ્થ॒-શ્શ્રોત્ર॑-મ્મે ધત્તમ્ । શ્રોત્રં॑-યઁ॒જ્ઞાય॑ ધત્તમ્ । શ્રોત્રં॑-યઁ॒જ્ઞપ॑તયે ધત્તમ્ । તૌ દે॑વૌ શુક્રામન્થિનૌ ।ક॒લ્પય॑ત॒-ન્દૈવી॒ર્વિશઃ॑ । ક॒લ્પય॑ત॒-મ્માનુ॑ષીઃ ॥ 4 ॥

ઇષ॒-મૂર્જ॑મ॒સ્માસુ॑ ધત્તમ્ । પ્રા॒ણા-ન્પ॒શુષુ॑ । પ્ર॒જા-મ્મયિ॑ ચ॒ યજ॑માને ચ ॥ નિર॑સ્ત॒-શ્શણ્ડઃ॑ । નિર॑સ્તો॒ મર્કઃ॑ ॥ અપ॑નુત્તૌ॒ શણ્ડા॒મર્કૌ॑ સ॒હામુના᳚ ॥ શુ॒ક્રસ્ય॑ સ॒મિદ॑સિ । મ॒ન્થિન॑-સ્સ॒મિદ॑સિ ॥ સ પ્ર॑થ॒મ-સ્સઙ્કૃ॑તિ-ર્વિ॒શ્વક॑ર્મા । સ પ્ર॑થ॒મો મિ॒ત્રો વરુ॑ણો અ॒ગ્નિઃ । સ પ્ર॑થ॒મો બૃહ॒સ્પતિ॑શ્ચિકિ॒ત્વાન્ । તસ્મા॒ ઇન્દ્રા॑ય સુ॒તમાજુ॑હોમિ ॥ 5 ॥
(ન॒ય॒ - ન્ત્વ॒પા॒નગ્​મ્ સન્ધ॑ત્તં॒ ત-મ્મે॑ જિન્વતં - પ્રા॒ણં-યઁ॒જ્ઞાય॑ ધત્તં॒ - માનુ॑ષી--ર્ અ॒ગ્નિ-ર્દ્વે ચ॑) (અ. 1)

બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-ન્તત્ । ઇષ॒મૂર્જગ્​મ્॑ ર॒યિ-મ્પુષ્ટિ॑-મ્પ્ર॒જા-ન્તામ્ । પ॒શુ-ન્તાન્ । સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તત્ । પ્રા॒ણમ॑પા॒નં-વ્યાઁ॒ન-ન્તમ્ । ચક્ષુ॒-શ્શ્રોત્ર॒-મ્મન॒સ્તત્ । વાચ॒-ન્તામ્ । ઇ॒ષાદિ॒પઞ્ચ॑કે॒ વાચ॒-ન્તા-મ્મે᳚ । પ॒શૂ-ન્થ્સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તાન્મે᳚ । પ્રા॒ણાદિ॒ત્રિત॑યે॒ ત-મ્મે᳚ । અ॒ન્યત્ર॒ તન્મે᳚ । )

કૃત્તિ॑કા-સ્વ॒ગ્નિ-માદ॑ધીત । એ॒તદ્વા અ॒ગ્ને-ર્નક્ષ॑ત્રમ્ । ય-ત્કૃત્તિ॑કાઃ । સ્વાયા॑મે॒વૈન॑-ન્દે॒વતા॑યામા॒ધાય॑ । બ્ર॒હ્મ॒વ॒ર્ચ॒સી ભ॑વતિ ॥ મુખં॒-વાઁ એ॒તન્નક્ષ॑ત્રાણામ્ । ય-ત્કૃત્તિ॑કાઃ । યઃ કૃત્તિ॑કા-સ્વ॒ગ્નિ-મા॑ધ॒ત્તે । મુખ્ય॑ એ॒વ ભ॑વતિ ॥ અથો॒ ખલુ॑ ॥ 6 ॥

અ॒ગ્નિ॒-ન॒ક્ષ॒ત્રમિત્ય-પ॑ચાયન્તિ । ગૃ॒હાનઃઅ॒ દાહુ॑કો ભવતિ ॥ પ્ર॒જાપ॑તી રોહિ॒ણ્યા-મ॒ગ્નિ-મ॑સૃજત । ત-ન્દે॒વા રો॑હિ॒ણ્યા-માદ॑ધત । તતો॒ વૈ તે સર્વા॒-ન્રોહા॑નરોહન્ન્ । ત-દ્રો॑હિ॒ણ્યૈ રો॑હિણિ॒ત્વમ્ । યો રો॑હિ॒ણ્યા-મ॒ગ્નિમા॑ધ॒ત્તે । ઋ॒ધ્નોત્યે॒વ । સર્વા॒-ન્રોહા᳚ન્-રોહતિ ॥ દે॒વા વૈ ભ॒દ્રા-સ્સન્તો॒-ઽગ્નિ-માધિ॑થ્સન્ત ॥ 7 ॥

તેષા॒મના॑હિતો॒ ઽગ્નિરાસી᳚ત્ । અથૈ᳚ભ્યો વા॒મં-વઁસ્વપા᳚ક્રામત્ । તે પુન॑ર્વસ્વો॒રાદ॑ધત । તતો॒ વૈ તાન્ વા॒મં-વઁસૂ॒પાવ॑ર્તત । યઃ પુ॒રા ભ॒દ્ર-સ્સમ્પાપી॑યા॒-ન્થ્સ્યાત્ । સ પુન॑ર્વસ્વો-ર॒ગ્નિ-માદ॑ધીત । પુન॑રે॒વૈનં॑-વાઁ॒મં-વઁસૂ॒પાવ॑ર્તતે । ભ॒દ્રો ભ॑વતિ ॥ યઃ કા॒મયે॑ત॒ દાન॑કામા મે પ્ર॒જા-સ્સ્યુ॒રિતિ॑ । સ પૂર્વ॑યોઃ॒ ફલ્ગુ॑ન્યો-ર॒ગ્નિ-માદ॑ધીત ॥ 8 ॥

અ॒ર્ય॒મ્ણો વા એ॒તન્નક્ષ॑ત્રમ્ । યત્પૂર્વે॒ ફલ્ગુ॑ની । અ॒ર્ય॒મેતિ॒ તમા॑હુ॒ર્યો દદા॑તિ । દાન॑કામા અસ્મૈ પ્ર॒જા ભ॑વન્તિ ॥ યઃ કા॒મયે॑ત ભ॒ગી સ્યા॒મિતિ॑ । સ ઉત્ત॑રયોઃ॒ ફલ્ગુ॑ન્યો-ર॒ગ્નિમાદ॑ધીત । ભગ॑સ્ય॒ વા એ॒તન્નક્ષ॑ત્રમ્ । યદુત્ત॑રે॒ ફલ્ગુ॑ની । ભ॒ગ્યે॑વ ભ॑વતિ ॥ કા॒લ॒ક॒ઞ્જા વૈ નામાસુ॑રા આસન્ન્ ॥ 9 ॥

તે સુ॑વ॒ર્ગાય॑ લો॒કાયા॒ગ્નિ-મ॑ચિન્વત । પુરુ॑ષ॒ ઇષ્ટ॑કા॒-મુપા॑દધા॒ત્-પુરુ॑ષ॒ ઇષ્ટ॑કામ્ । સ ઇન્દ્રો᳚ બ્રાહ્મ॒ણો બ્રુવા॑ણ॒ ઇષ્ટ॑કા॒મુપા॑ધત્ત । એ॒ષા મે॑ ચિ॒ત્રા નામેતિ॑ । તે સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમાપ્રારો॑હન્ન્ । સ ઇન્દ્ર॒ ઇષ્ટ॑કા॒માવૃ॑હત્ । તે-ઽવા॑કીર્યન્ત । યે॑-ઽવાકી᳚ર્યન્ત । ત ઊર્ણા॒વભ॑યો-ઽભવન્ન્ । દ્વાવુદ॑પતતામ્ ॥ 10 ॥

તૌ દિ॒વ્યૌ શ્વાના॑વભવતામ્ । યો ભ્રાતૃ॑વ્યવા॒-ન્થ્સ્યાત્ । સ ચિ॒ત્રાયા॑-મ॒ગ્નિ-માદ॑ધીત । અ॒વ॒કીર્યૈ॒વ ભ્રાતૃ॑વ્યાન્ । ઓજો॒ બલ॑મિન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑મા॒ત્મન્-ધ॑ત્તે ॥ વ॒સન્તા᳚ બ્રાહ્મ॒ણો᳚ ઽગ્નિમાદ॑ધીત । વ॒સ॒ન્તો વૈ બ્રા᳚હ્મ॒ણસ્ય॒ર્તુઃ । સ્વ એ॒વૈન॑-મૃ॒તાવા॒ધાય॑ । બ્ર॒હ્મ॒વ॒ર્ચ॒સી ભ॑વતિ । મુખં॒-વાઁ એ॒તદૃ॑તૂ॒નામ્ ॥ 11 ॥

ય-દ્વ॑સ॒ન્તઃ । યો વ॒સન્તા॒-ઽગ્નિમા॑ધ॒ત્તે । મુખ્ય॑ એ॒વ ભ॑વતિ । અથો॒ યોનિ॑મન્તમે॒વૈન॒-મ્પ્રજા॑ત॒માધ॑ત્તે । ગ્રી॒ષ્મે રા॑જ॒ન્ય॑ આદ॑ધીત । ગ્રી॒ષ્મો વૈ રા॑જ॒ન્ય॑સ્ય॒ર્તુઃ । સ્વ એ॒વૈન॑મૃ॒તાવા॒ધાય॑ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યા॒વી ભ॑વતિ । શ॒રદિ॒ વૈશ્ય॒ આદ॑ધીત । શ॒રદ્વૈ વૈશ્ય॑સ્ય॒ર્તુઃ ॥ 12 ॥

સ્વ એ॒વૈન॑મૃ॒તાવા॒ધાય॑ । પ॒શુ॒મા-ન્ભ॑વતિ ॥ ન પૂર્વ॑યોઃ॒ ફલ્ગુ॑ન્યો-ર॒ગ્નિમાદ॑ધીત । એ॒ષા વૈ જ॑ઘ॒ન્યા॑ રાત્રિ॑-સ્સં​વઁથ્સ॒રસ્ય॑ । યત્પૂર્વે॒ ફલ્ગુ॑ની । પૃ॒ષ્ટિ॒ત એ॒વ સં॑​વઁથ્સ॒રસ્યા॒-ગ્નિમા॒ધાય॑ । પાપી॑યાન્-ભવતિ । ઉત્ત॑રયો॒રાદ॑ધીત । એ॒ષા વૈ પ્ર॑થ॒મા રાત્રિ॑-સ્સં​વઁથ્સ॒રસ્ય॑ । યદુત્ત॑રે॒ ફલ્ગુ॑ની । મુ॒ખ॒ત એ॒વ સં॑​વઁથ્સ॒રસ્યા॒-ગ્નિમા॒ધાય॑ । વસી॑યા-ન્ભવતિ ॥ અથો॒ ખલુ॑ । ય॒દૈવૈનં॑-યઁ॒જ્ઞ ઉ॑પ॒નમે᳚ત્ । અથાદ॑ધીત । સૈવાસ્યર્ધિઃ॑ ॥ 13 ॥
(ખલ્વા॑ - ધિથ્સન્ત॒ - ફલ્ગુ॑ન્યોર॒ગ્નિમાદ॑ધીતા - સન્ - નપતતા - મતૂ॒નાં - ઁવૈશ્ય॑સ્ય॒ર્તુ - રુત્ત॑રે॒ ફલ્ગુ॑ની॒ ષટ્ ચ॑) (અ. 2)

ઉદ્ધ॑ન્તિ । યદે॒વાસ્યા॑ અમે॒દ્ધ્યમ્ । તદપ॑ હન્તિ ॥ અ॒પો-ઽવો᳚ક્ષતિ॒ શાન્ત્યૈ᳚ ॥ સિક॑તા॒ નિવ॑પતિ । એ॒તદ્વા અ॒ગ્ને-ર્વૈ᳚શ્વાન॒રસ્ય॑ રૂ॒પમ્ । રૂ॒પેણૈ॒વ વૈ᳚શ્વાન॒રમવ॑-રુન્ધે ॥ ઊષા॒-ન્નિવ॑પતિ । પુષ્ટિ॒ર્વા એ॒ષા પ્ર॒જન॑નમ્ । યદૂષાઃ᳚ ॥ 14 ॥

પુષ્ટ્યા॑મે॒વ પ્ર॒જન॑ને॒ ઽગ્નિમાધ॑ત્તે । અથો॑ સ॒ઞ્જ્ઞાન॑ એ॒વ । સ॒-ઞ્જ્ઞાન॒ગ્ગ્॒ હ્યે॑ત-ત્પ॑શૂ॒નામ્ । યદૂષાઃ᳚ ॥ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી સ॒હાસ્તા᳚મ્ । તે વિ॑ય॒તી અ॑બ્રૂતામ્ । અસ્ત્વે॒વ નૌ॑ સ॒હ ય॒જ્ઞિય॒મિતિ॑ । યદ॒મુષ્યા॑ ય॒જ્ઞિય॒માસી᳚ત્ । તદ॒સ્યા-મ॑દધાત્ । ત ઊષા॑ અભવન્ન્ ॥ 15 ॥

યદ॒સ્યા ય॒જ્ઞિય॒માસી᳚ત્ । તદ॒મુષ્યા॑-મદધાત્ । તદ॒દશ્ચ॒ન્દ્રમ॑સિ કૃ॒ષ્ણમ્ । ઊષા᳚ન્નિ॒વપ॑ન્ન॒દો દ્ધ્યા॑યેત્ । દ્યાવા॑પૃથિ॒વ્યોરે॒વ ય॒જ્ઞિયે॒-ઽગ્નિમાધ॑ત્તે ॥ અ॒ગ્નિર્દે॒વેભ્યો॒ નિલા॑યત । આ॒ખૂ રૂ॒પ-ઙ્કૃ॒ત્વા । સ પૃ॑થિ॒વી-મ્પ્રાવિ॑શત્ । સ ઊ॒તીઃ કુ॑ર્વા॒ણઃ પૃ॑થિ॒વીમનુ॒ સમ॑ચરત્ । તદા॑ખુકરી॒ષ-મ॑ભવત્ ॥ 16 ॥

યદા॑ખુકરી॒ષગ્​મ્ સ॑ભાં॒રો ભવ॑તિ । યદે॒વાસ્ય॒ તત્ર॒ ન્ય॑ક્તમ્ । તદે॒વાવ॑રુન્ધે ॥ ઊર્જં॒-વાઁ એ॒તગ્​મ્ રસ॑-મ્પૃથિ॒વ્યા ઉ॑પ॒દીકા॒ ઉદ્દિ॑હન્તિ । ય-દ્વ॒લ્મીક᳚મ્ । ય-દ્વ॑લ્મીકવ॒પા સ॑ભાં॒રો ભવ॑તિ । ઊર્જ॑મે॒વ રસ॑-મ્પૃથિ॒વ્યા અવ॑રુન્ધે । અથો॒ શ્રોત્ર॑મે॒વ । શ્રોત્ર॒ગ્ગ્॒ હ્યે॑ત-ત્પૃ॑થિ॒વ્યાઃ । ય-દ્વ॒લ્મીકઃ॑ ॥ 17 ॥

અબ॑ધિરો ભવતિ । ય એ॒વં-વેઁદ॑ ॥ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા અ॑સૃજત । તાસા॒મન્ન॒-મુપા᳚ક્ષીયત । તાભ્ય॒-સ્સૂદ॒મુપ॒ પ્રાભિ॑નત્ । તતો॒ વૈ તાસા॒મન્ન॒-ન્નાક્ષી॑યત । યસ્ય॒ સૂદ॑-સ્સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ । નાસ્ય॑ ગૃ॒હે-ઽન્ન॑-ઙ્ક્ષીયતે ॥ આપો॒ વા ઇ॒દમગ્રે॑ સલિ॒લમા॑સીત્ । તેન॑ પ્ર॒જાપ॑તિરશ્રામ્યત્ ॥ 18 ॥

ક॒થમિ॒દગ્ગ્​ સ્યા॒દિતિ॑ । સો॑-ઽપશ્ય-ત્પુષ્કરપ॒ર્ણ-ન્તિષ્ઠ॑ત્ । સો॑-ઽમન્યત । અસ્તિ॒ વૈ તત્ । યસ્મિ॑-ન્નિ॒દમધિ॒ તિષ્ઠ॒તીતિ॑ । સ વ॑રા॒હો રૂ॒પ-ઙ્કૃ॒ત્વોપ॒ન્ય॑મજ્જત્ । સ પૃ॑થિ॒વીમ॒ધ આ᳚ર્ચ્છત્ । તસ્યા॑ ઉપ॒હત્યોદ॑મજ્જત્ । ત-ત્પુ॑ષ્કરપ॒ર્ણે᳚ ઽપ્રથયત્ । યદપ્ર॑થયત્ ॥ 19 ॥

ત-ત્પૃ॑થિ॒વ્યૈ પૃ॑થિવિ॒ત્વમ્ । અભૂ॒દ્વા ઇ॒દમિતિ॑ । તદ્ભૂમ્યૈ॑ ભૂમિ॒ત્વમ્ । તા-ન્દિશો-ઽનુ॒ વાત॒-સ્સમ॑વહત્ । તાગ્​મ્ શર્ક॑રાભિરદૃગ્​મ્ હત્ । શં-વૈઁ નો॑-ઽભૂ॒દિતિ॑ । તચ્છર્ક॑રાણાગ્​મ્ શર્કર॒ત્વમ્ । ય-દ્વ॑રા॒હવિ॑હતગ્​મ્ સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ । અ॒સ્યામે॒વા-છ॑મ્બટ્કારમ॒ગ્નિ-માધ॑ત્તે । શર્ક॑રા ભવન્તિ॒ ધૃત્યૈ᳚ ॥ 20 ॥

અથો॑ શ॒ત્વાં​યઁ॑ ॥ સરે॑તા અ॒ગ્નિરા॒ધેય॒ ઇત્યા॑હુઃ । આપો॒ વરુ॑ણસ્ય॒ પત્ન॑ય આસન્ન્ । તા અ॒ગ્નિર॒ભ્ય॑દ્ધ્યાયત્ । તા-સ્સમ॑ભવત્ । તસ્ય॒ રેતઃ॒ પરા॑-ઽપતત્ । તદ્ધિર॑ણ્ય-મભવત્ । યદ્ધિર॑ણ્ય-મુ॒પાસ્ય॑તિ । સરે॑તસમે॒વાગ્નિ-માધ॑ત્તે ॥ પુરુ॑ષ॒ ઇન્વૈ સ્વા-દ્રેત॑સો બીભથ્સત॒ ઇત્યા॑હુઃ ॥ 21 ॥

ઉ॒ત્ત॒ર॒ત ઉપા᳚સ્ય॒ત્ય-બી॑ભથ્સાયૈ ॥ અતિ॒ પ્રય॑ચ્છતિ । આર્તિ॑મે॒વાતિ॒ પ્રય॑ચ્છતિ ॥ અ॒ગ્નિર્દે॒વેભ્યો॒ નિલા॑યત । અશ્વો॑ રૂ॒પ-ઙ્કૃ॒ત્વા । સો᳚-ઽશ્વ॒ત્થે સં॑​વઁથ્સ॒ર-મ॑તિષ્ઠત્ । તદ॑શ્વ॒ત્થસ્યા᳚-શ્વત્થ॒ત્વમ્ । યદાશ્વ॑ત્થ-સ્સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ । યદે॒વાસ્ય॒ તત્ર॒ ન્ય॑ક્તમ્ । તદે॒વાવ॑-રુન્ધે ॥ 22 ॥

દે॒વા વા ઊર્જં॒-વ્યઁ॑ભજન્ત । તત॑ ઉદુ॒મ્બર॒ ઉદ॑તિષ્ઠત્ । ઊર્ગ્વા ઉ॑દુ॒મ્બરઃ॑ । યદૌદુ॑મ્બર-સ્સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ । ઊર્જ॑મે॒વાવ॑-રુન્ધે ॥ તૃ॒તીય॑સ્યામિ॒તો દિ॒વિ સોમ॑ આસીત્ । ત-ઙ્ગા॑ય॒ત્ર્યાહ॑રત્ । તસ્ય॑ પ॒ર્ણમ॑ચ્છિદ્યત । તત્પ॒ર્ણો॑ ઽભવત્ । ત-ત્પ॒ર્ણસ્ય॑ પર્ણ॒ત્વમ્ ॥ 23 ॥

યસ્ય॑ પર્ણ॒મય॑-સ્સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ । સો॒મ॒પી॒થમે॒વાવ॑ રુન્ધે ॥ દે॒વા વૈ બ્રહ્મ॑ન્નવદન્ત । ત-ત્પ॒ર્ણ ઉપા॑શૃણોત્ । સુ॒શ્રવા॒ વૈ નામ॑ । ય-ત્પ॑ર્ણ॒મય॑-સ્સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ । બ્ર॒હ્મ॒વ॒ર્ચ॒સમે॒વાવ॑ રુન્ધે ॥ પ્ર॒જાપ॑તિ-ર॒ગ્નિ-મ॑સૃજત । સો॑-ઽબિભે॒ત્પ્ર મા॑ ધક્ષ્ય॒તીતિ॑ । તગ્​મ્ શ॒મ્યા॑-ઽશમયત્ ॥ 24 ॥

તચ્છ॒મ્યૈ॑ શમિ॒ત્વમ્ । યચ્છ॑મી॒મય॑-સ્સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ । શાન્ત્યા॒ અપ્ર॑દાહાય ॥ અ॒ગ્ને-સ્સૃ॒ષ્ટસ્ય॑ ય॒તઃ । વિક॑ઙ્કત॒-મ્ભા આ᳚ર્ચ્છત્ । ય-દ્વૈક॑ઙ્કત-સ્સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ । ભા એ॒વાવ॑રુન્ધે ॥ સહૃ॑દયો॒ ઽગ્નિરા॒ધેય॒ ઇત્યા॑હુઃ । મ॒રુતો॒-ઽદ્ભિર॒ગ્નિ-મ॑તમયન્ન્ । તસ્ય॑ તા॒ન્તસ્ય॒ હૃદ॑ય॒માચ્છિ॑ન્દન્ન્ । સા-ઽશનિ॑રભવત્ । યદ॒શનિ॑હતસ્ય વૃ॒ક્ષસ્ય॑ સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ ।સહૃ॑દય-મે॒વાગ્નિ-માધ॑ત્તે ॥ 25 ॥
(ઊષા॑ - અભવન્ - નભવ-દ્- વ॒લ્મીક્રો᳚ - ઽશ્રામ્ય॒ - દપ્ર॑થય॒ - દ્ધૃત્યૈ॑ - બીભથ્સત॒ ઇત્યા॑હુ - રુન્ધે - પર્ણ॒ત્વ - મ॑શમયદ - ચ્છિન્દ॒ગ્ગ્॒ સ્ત્રીણિ॑ ચ) (અ. 3)

દ્વા॒દ॒શસુ॑ વિક્રા॒મેષ્વ॒ગ્નિમાદ॑ધીત । દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સં​વઁથ્સ॒રઃ । સં॒​વઁ॒થ્સ॒રા-દે॒વૈન॑-મવ॒રુદ્ધ્યા-ધ॑ત્તે ॥ ય-દ્દ્વા॑દ॒શસુ॑ વિક્રા॒મે-ષ્વા॒દધી॑ત । પરિ॑મિત॒મવ॑રુન્ધીત । ચક્ષુ॑-ર્નિમિત॒ આદ॑ધીત । ઇય॒-દ્દ્વાદ॑શ વિક્રા॒મા(3) ઇતિ॑ । પરિ॑મિત-ઞ્ચૈ॒વાપ॑રિમિત॒-ઞ્ચાવ॑રુન્ધે ॥ અનૃ॑તં॒-વૈઁ વા॒ચા વ॑દતિ । અનૃ॑ત॒-મ્મન॑સા દ્ધ્યાયતિ ॥ 26 ॥

ચક્ષુ॒-ર્વૈ સ॒ત્યમ્ । અદ્રા(3)ગિત્યા॑હ । અદ॑ર્​શ॒મિતિ॑ । ત-થ્સ॒ત્યમ્ । યશ્ચક્ષુ॑-ર્નિમિતે॒-ઽગ્નિ-મા॑ધ॒ત્તે । સ॒ત્ય એ॒વૈન॒-માધ॑ત્તે ॥ તસ્મા॒દાહિ॑તાગ્નિ॒ર્નાનૃ॑તં-વઁદેત્ । નાસ્ય॑ બ્રાહ્મ॒ણો-ઽના᳚શ્વા-ન્ગૃ॒હે વ॑સેત્ । સ॒ત્યે હ્ય॑સ્યા॒ગ્નિરાહિ॑તઃ ॥ આ॒ગ્ને॒યી વૈ રાત્રિઃ॑ ॥ 27 ॥

આ॒ગ્ને॒યાઃ પ॒શવઃ॑ । ઐ॒ન્દ્રમહઃ॑ । નક્ત॒-ઙ્ગાર્​હ॑પત્ય॒-માદ॑ધાતિ । પ॒શૂને॒વાવ॑-રુન્ધે । દિવા॑-ઽઽહવ॒નીય᳚મ્ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યમે॒વા-વ॑રુન્ધે ॥ અ॒ર્ધોદિ॑તે॒ સૂર્ય॑ આહવ॒નીય॒-માદ॑ધાતિ । એ॒તસ્મિ॒ન્ વૈ લો॒કે પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા અ॑સૃજત । પ્ર॒જા એ॒વ ત-દ્યજ॑માન-સ્સૃજતે । અથો॑ ભૂ॒ત-ઞ્ચૈ॒વ ભ॑વિ॒ષ્યચ્ચા-વ॑રુન્ધે ॥ 28 ॥

ઇડા॒ વૈ મા॑ન॒વી ય॑જ્ઞાનૂકા॒શિન્યા॑સીત્ । સા-ઽશૃ॑ણોત્ । અસુ॑રા અ॒ગ્નિમાદ॑ધત॒ ઇતિ॑ । તદ॑ગચ્છત્ । ત આ॑હવ॒નીય॒મગ્ર॒ આદ॑ધત । અથ॒ ગાર્​હ॑પત્યમ્ । અથા᳚-ન્વાહાર્ય॒-પચ॑નમ્ । સા ઽબ્ર॑વીત્ । પ્ર॒તીચ્યે॑ષા॒ગ્॒ શ્રીર॑ગાત્ । ભ॒દ્રા ભૂ॒ત્વા પરા॑ભવિષ્ય॒ન્તીતિ॑ ॥ 29 ॥

યસ્યૈ॒વ-મ॒ગ્નિરા॑ધી॒યતે᳚ । પ્ર॒તીચ્ય॑સ્ય॒ શ્રીરે॑તિ । ભ॒દ્રો ભૂ॒ત્વા પરા॑ભવતિ ॥ સા-ઽશૃ॑ણોત્ । દે॒વા અ॒ગ્નિ-માદ॑ધત॒ ઇતિ॑ । તદ॑ગચ્છત્ । તે᳚-ઽન્વાહાર્ય॒-પચ॑ન॒મગ્ર॒ આદ॑ધત । અથ॒ ગાર્​હ॑પત્યમ્ । અથા॑હવ॒નીય᳚મ્ । સા-ઽબ્ર॑વીત્ ॥ 30 ॥

પ્રાચ્યે॑ષા॒ગ્॒ શ્રીર॑ગાત્ । ભ॒દ્રા ભૂ॒ત્વા સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમે᳚ષ્યન્તિ । પ્ર॒જા-ન્તુ ન વે᳚થ્સ્યન્ત॒ ઇતિ॑ । યસ્યૈ॒વમ॒ગ્નિ-રા॑ધી॒યતે᳚ । પ્રાચ્ય॑સ્ય॒ શ્રીરે॑તિ । ભ॒દ્રો ભૂ॒ત્વા સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમે॑તિ । પ્ર॒જા-ન્તુ ન વિ॑ન્દતે ॥ સા-ઽબ્ર॑વી॒દિડા॒ મનુ᳚મ્ । તથા॒ વા અ॒હ-ન્તવા॒ગ્નિ-માધા᳚સ્યામિ । યથા॒ પ્ર પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑-ર્મિથુ॒નૈ-ર્જ॑નિ॒ષ્યસે᳚ ॥ 31 ॥

પ્રત્ય॒સ્મિન્ ઁલો॒કે સ્થા॒સ્યસિ॑ । અ॒ભિ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-ઞ્જે॒ષ્યસીતિ॑ । ગાર્​હ॑પત્ય॒મગ્ર॒ આદ॑ધાત્ । ગાર્​હ॑પત્યં॒-વાઁ અનુ॑ પ્ર॒જાઃ પ॒શવઃ॒ પ્રજા॑યન્તે । ગાર્​હ॑પત્યેનૈ॒વાસ્મૈ᳚ પ્ર॒જા-મ્પ॒શૂ-ન્પ્રાજ॑નયત્ । અથા᳚-ન્વાહાર્ય॒-પચ॑નમ્ । તિ॒ર્યઙ્ઙ્॑વ॒ વા અ॒યં-લોઁ॒કઃ । અ॒સ્મિન્ને॒વ તેન॑ લો॒કે પ્રત્ય॑તિષ્ઠત્ । અથા॑હવ॒નીય᳚મ્ । તેનૈ॒વ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-મ॒ભ્ય॑જયત્ ॥ 32 ॥

યસ્યૈ॒વમ॒ગ્નિ-રા॑ધી॒યતે᳚ । પ્ર પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑-ર્મિથુ॒નૈ-ર્જા॑યતે । પ્રત્ય॒સ્મિન્ ઁલો॒કે તિ॑ષ્ઠતિ । અ॒ભિ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-ઞ્જ॑યતિ ॥ યસ્ય॒ વા અય॑થાદેવતમ॒ગ્નિ-રા॑ધી॒યતે᳚ । આ દે॒વતા᳚ભ્યો વૃશ્ચ્યતે । પાપી॑યા-ન્ભવતિ । યસ્ય॑ યથા દેવ॒તમ્ । ન દે॒વતા᳚ભ્ય॒ આવૃ॑શ્ચ્યતે । વસી॑યા-ન્ભવતિ ॥ 33 ॥

ભૃગૂ॑ણા॒-ન્ત્વા-ઽઙ્ગિ॑રસાં-વ્રઁતપતે વ્ર॒તેના-દ॑ધા॒મીતિ॑ ભૃગ્વઙ્ગિ॒રસા॒માદ॑દ્ધ્યાત્ । આ॒દિ॒ત્યાના᳚-ન્ત્વા દે॒વાનાં᳚-વ્રઁતપતે વ્ર॒તેનાદ॑ધા॒મીત્ય॒ન્યાસા॒-મ્બ્રાહ્મ॑ણીના-મ્પ્ર॒જાના᳚મ્ । વરુ॑ણસ્ય ત્વા॒ રાજ્ઞો᳚ વ્રતપતે વ્ર॒તેનાદ॑ધા॒મીતિ॒ રાજ્ઞઃ॑ । ઇન્દ્ર॑સ્ય ત્વેન્દ્રિ॒યેણ॑ વ્રતપતે વ્ર॒તેનાદ॑ધા॒મીતિ॑ રાજ॒ન્ય॑સ્ય । મનો᳚સ્ત્વા ગ્રામ॒ણ્યો᳚ વ્રતપતે વ્ર॒તેનાદ॑ધા॒મીતિ॒ વૈશ્ય॑સ્ય । ઋ॒ભૂ॒ણા-ન્ત્વા॑ દે॒વાનાં᳚-વ્રઁતપતે વ્ર॒તેનાદ॑ધા॒મીતિ॑ રથકા॒રસ્ય॑ । ય॒થા॒ દે॒વ॒તમ॒ગ્નિ-રાધી॑યતે । ન દે॒વતા᳚ભ્ય॒ આ વૃ॑શ્ચ્યતે । વસી॑યા-ન્ભવતિ ॥ 34 ॥
(ધ્યા॒ય॒તિ॒ - વૈ રાત્રિ॒ - શ્ચાવ॑રુન્ધે - ભવિષ્ય॒ન્તીત્ય॑ - બ્રવી - જ્જનિ॒ષ્યસે॑ - ઽજય॒-દ્- વસી॑યા-ન્ભવતિ॒ - નવ॑ ચ) (અ. 4)

અનુવાકં 5 - તત્ર પવમાનહબીંષિ
પ્ર॒જાપ॑તિ-ર્વા॒ચ-સ્સ॒ત્ય-મ॑પશ્યત્ । તેના॒ગ્નિમાધ॑ત્ત । તેન॒ વૈ સ આ᳚ર્ધ્નોત્ । ભૂર્ભુવ॒-સ્સુવ॒રિત્યા॑હ । એ॒તદ્વૈ વા॒ચ-સ્સ॒ત્યમ્ । ય એ॒તેના॒ગ્નિ-મા॑ધ॒ત્તે । ઋ॒દ્ધ્નોત્યે॒વ । અથો॑ સ॒ત્યપ્રા॑શૂરે॒વ ભ॑વતિ । અથો॒ ય એ॒વં-વિઁ॒દ્વાન॑ભિ॒ચર॑તિ । સ્તૃ॒ણુ॒ત એ॒વૈન᳚મ્ ॥ 35 ॥

ભૂરિત્યા॑હ । પ્ર॒જા એ॒વ ત-દ્યજ॑માન-સ્સૃજતે । ભુવ॒ ઇત્યા॑હ । અ॒સ્મિન્ને॒વ લો॒કે પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ । સુવ॒રિત્યા॑હ । સુ॒વ॒ર્ગ એ॒વ લો॒કે પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ ॥ ત્રિ॒ભિર॒ક્ષરૈ॒-ર્ગાર્​હ॑પત્ય॒-માદ॑ધાતિ । ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કાઃ । એ॒ષ્વે॑વૈનં॑-લોઁ॒કેષુ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-માધ॑ત્તે । સર્વૈઃ᳚ પ॒ઞ્ચભિ॑-રાહવ॒નીય᳚મ્ ॥ 36 ॥

સુ॒વ॒ર્ગાય॒ વા એ॒ષ લો॒કાયાધી॑યતે । યદા॑હવ॒નીયઃ॑ । સુ॒વ॒ર્ગ એ॒વાસ્મૈ॑ લો॒કે વા॒ચ-સ્સ॒ત્યગ્​મ્ સર્વ॑માપ્નોતિ ॥ ત્રિ॒ભિ-ર્ગાર્​હ॑પત્ય॒-માદ॑ધાતિ । પ॒ઞ્ચભિ॑-રાહવ॒નીય᳚મ્ । અ॒ષ્ટૌ સમ્પ॑દ્યન્તે । અ॒ષ્ટાક્ષ॑રા ગાય॒ત્રી । ગા॒ય॒ત્રો᳚-ઽગ્નિઃ । યાવા॑ને॒વાગ્નિઃ । તમાધ॑ત્તે ॥ 37 ॥

પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા અ॑સૃજત । તા અ॑સ્મા-થ્સૃ॒ષ્ટાઃ પરા॑ચીરાયન્ન્ । તાભ્યો॒ જ્યોતિ॒-રુદ॑ગૃહ્ણાત્ । ત-ઞ્જ્યોતિઃ॒ પશ્ય॑ન્તીઃ પ્ર॒જા અ॒ભિસ॒માવ॑ર્તન્ત । ઉ॒પરી॑વા॒ગ્નિ-મુદ્ગૃ॑હ્ણીયા-દુ॒દ્ધરન્ન્॑ । જ્યોતિ॑રે॒વ પશ્ય॑ન્તીઃ પ્ર॒જા યજ॑માન-મ॒ભિ-સ॒માવ॑ર્તન્તે ॥ પ્ર॒જાપ॑તે॒રક્ષ્ય॑શ્વયત્ । ત-ત્પરા॑-ઽપતત્ । તદશ્વો॑-ઽભવત્ । તદશ્વ॑સ્યા-શ્વ॒ત્વમ્ ॥ 38 ॥

એ॒ષ વૈ પ્ર॒જાપ॑તિઃ । યદ॒ગ્નિઃ । પ્રા॒જા॒પ॒ત્યો-ઽશ્વઃ॑ । યદશ્વ॑-મ્પુ॒રસ્તા॒ન્નય॑તિ । સ્વમે॒વ ચક્ષુઃ॒ પશ્ય॑-ન્પ્ર॒જાપ॑તિ॒-રનૂદે॑તિ ॥ વ॒જ્રી વા એ॒ષઃ । યદશ્વઃ॑ । યદશ્વ॑-મ્પુ॒રસ્તા॒ન્નય॑તિ । જા॒તાને॒વ ભ્રાતૃ॑વ્યા॒-ન્પ્રણુ॑દતે ॥ પુન॒રાવ॑ર્તયતિ ॥ 39 ॥

જ॒નિ॒ષ્યમા॑ણાને॒વ પ્રતિ॑નુદતે ॥ ન્યા॑હવ॒નીયો॒ ગાર્​હ॑પત્ય-મકામયત । નિ ગાર્​હ॑પત્ય આહવ॒નીય᳚મ્ । તૌ વિ॒ભાજ॒-ન્નાશ॑ક્નોત્ । સોશ્વઃ॑ પૂર્વ॒વાડ્-ભૂ॒ત્વા । પ્રાઞ્ચ॒-મ્પૂર્વ॒મુદ॑વહત્ । ત-ત્પૂ᳚ર્વ॒વાહઃ॑ પૂર્વવા॒ટ્-ત્વમ્ । યદશ્વ॑-મ્પુ॒રસ્તા॒ન્નય॑તિ । વિભ॑ક્તિરે॒વૈન॑યો॒સ્સા । અથો॒ નાના॑વીર્યાવે॒વૈનૌ॑ કુરુતે ॥ 40 ॥

યદુ॒પર્યુ॑પરિ॒ શિરો॒ હરે᳚ત્ । પ્રા॒ણાન્ વિચ્છિ॑ન્દ્યાત્ । અ॒ધો॑-ઽધ॒-શ્શિરો॑ હરતિ । પ્રા॒ણાના᳚-ઙ્ગોપી॒થાય॑ ॥ ઇય॒ત્યગ્રે॑ હરતિ । અથેય॒ત્યથેય॑તિ । ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કાઃ । એ॒ષ્વે॑વૈનં॑-લોઁ॒કેષુ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒મા-ધ॑ત્તે ॥ પ્ર॒જાપ॑તિ-ર॒ગ્નિ-મ॑સૃજત । સો॑-ઽબિભે॒ત્પ્ર મા॑ ધક્ષ્ય॒તીતિ॑ ॥ 41 ॥

તસ્ય॑ ત્રે॒ધા મ॑હિ॒માનં॒-વ્યૌઁ॑હત્ । શાન્ત્યા॒ અપ્ર॑દાહાય । યત્-ત્રે॒ધા-ઽગ્નિ-રા॑ધી॒યતે᳚ । મ॒હિ॒માન॑મે॒વાસ્ય॒ ત-દ્વ્યૂ॑હતિ । શાન્ત્યા॒ અપ્ર॑દાહાય ॥ પુન॒રાવ॑ર્તયતિ । મ॒હિ॒માન॑મે॒વાસ્ય॒ સન્દ॑ધાતિ ॥ પ॒શુર્વા એ॒ષઃ । યદશ્વઃ॑ । એ॒ષ રુ॒દ્રઃ ॥ 42 ॥

યદ॒ગ્નિઃ । યદશ્વ॑સ્ય પ॒દે᳚-ઽગ્નિ-મા॑દ॒દ્ધ્યાત્ । રુ॒દ્રાય॑ પ॒શૂ-નપિ॑દદ્ધ્યાત્ । અ॒પ॒શુ-ર્યજ॑માન-સ્સ્યાત્ । ય-ન્નાક્ર॒મયે᳚ત્ । અન॑વરુદ્ધા અસ્ય પ॒શવ॑-સ્સ્યુઃ । પા॒ર્​શ્વ॒ત આક્ર॑મયેત્ । યથા ઽઽહિ॑તસ્યા॒ગ્ને-રઙ્ગા॑રા અભ્યવ॒વર્તે॑રન્ન્ । અવ॑રુદ્ધા અસ્ય પ॒શવો॒ ભવ॑ન્તિ । ન રુ॒દ્રાયાપિ॑દધાતિ ॥ 43 ॥

ત્રીણિ॑ હ॒વીગ્​મ્ષિ॒ નિર્વ॑પતિ । વિ॒રાજ॑ એ॒વ વિક્રા᳚ન્તં॒-યઁજ॑મા॒નો-ઽનુ॒ વિક્ર॑મતે ॥ અ॒ગ્નયે॒ પવ॑માનાય । અ॒ગ્નયે॑ પાવ॒કાય॑ । અ॒ગ્નયે॒ શુચ॑યે । યદ॒ગ્નયે॒ પવ॑માનાય નિ॒ર્વપ॑તિ । પુ॒નાત્યે॒વૈન᳚મ્ । યદ॒ગ્નયે॑ પાવ॒કાય॑ । પૂ॒ત એ॒વાસ્મિ॑-ન્ન॒ન્નાદ્ય॑-ન્દધાતિ । યદ॒ગ્નયે॒ શુચ॑યે । બ્ર॒હ્મ॒વ॒ર્ચ॒સ-મે॒વાસ્મિ॑-ન્નુ॒પરિ॑ષ્ટા-દ્દધાતિ ॥ 44 ॥
(એ॒ન॒ - મા॒હ॒વ॒નીયં॑ - ધત્તે - ઽશ્વ॒ત્વં - ઁવ॑ર્તયતિ - કુરુત॒ - ઇતિ॑ -રુ॒દ્રો - દ॑ધાતિ॒ - યદ॒ગ્નયે॒ શુચ॑ય॒ એક॑-ઞ્ચ) (અ. 5)

અનુવાકં 6 - પવમાનહવિર્વિસ્તારઃ, હવિરન્તરાણિ, દક્ષિણાશ્ચ
દે॒વા॒સુ॒રા-સ્સં​યઁ॑ત્તા આસન્ન્ । તે દે॒વા વિ॑જ॒ય-મુ॑પ॒યન્તઃ॑ । અ॒ગ્નૌ વા॒મં-વઁસુ॒ સ-ન્ન્ય॑દધત । ઇ॒દમુ॑ નો ભવિષ્યતિ । યદિ॑ નો જે॒ષ્યન્તીતિ॑ । તદ॒ગ્નિર્નો-થ્સહ॑મશક્નોત્ । તત્-ત્રે॒ધા વિન્ય॑દધાત્ । પ॒શુષુ॒ તૃતી॑યમ્ । અ॒ફ્સુ તૃતી॑યમ્ । આ॒દિ॒ત્યે તૃતી॑યમ્ ॥ 45 ॥

ત-દ્દે॒વા વિ॒જિત્ય॑ । પુન॒રવા॑રુરુથ્સન્ત । તે᳚-ઽગ્નયે॒ પવ॑માનાય પુરો॒ડાશ॑-મ॒ષ્ટાક॑પાલ॒-ન્નિર॑વપન્ન્ । પ॒શવો॒ વા અ॒ગ્નિઃ પવ॑માનઃ । યદે॒વ પ॒શુષ્વાસી᳚ત્ । તત્-તેનાવા॑રુન્ધત । તે᳚-ઽગ્નયે॑ પાવ॒કાય॑ । આપો॒ વા અ॒ગ્નિઃ પા॑વ॒કઃ । યદે॒વાફ્સ્વાસી᳚ત્ । તત્-તેનાવા॑રુન્ધત ॥ 46 ॥

તે᳚-ઽગ્નયે॒ શુચ॑યે । અ॒સૌ વા આ॑દિ॒ત્યો᳚-ઽગ્નિ-શ્શુચિઃ॑ । યદે॒વાદિ॒ત્ય આસી᳚ત્ । તત્-તેનાવા॑રુન્ધત ॥ બ્ર॒હ્મ॒વા॒દિનો॑ વદન્તિ । ત॒નુવો॒ વાવૈતા અ॑ગ્ન્યા॒ધેય॑સ્ય । આ॒ગ્ને॒યો વા અ॒ષ્ટાક॑પાલો ઽગ્ન્યા॒ધેય॒મિતિ॑ । યત્ત-ન્નિ॒ર્વપે᳚ત્ । નૈતાનિ॑ । યથા॒-ઽઽત્મા સ્યાત્ ॥ 47 ॥

નાઙ્ગા॑નિ । તા॒દૃગે॒વ તત્ । યદે॒તાનિ॑ નિ॒ર્વપે᳚ત્ । ન તમ્ । યથા-ઽઙ્ગા॑નિ॒ સ્યુઃ । નાત્મા । તા॒દૃગે॒વ તત્ । ઉ॒ભયા॑નિ સ॒હનિ॒રુપ્યા॑ણિ । ય॒જ્ઞસ્ય॑ સાત્મ॒ત્વાય॑ ॥ ઉ॒ભયં॒-વાઁ એ॒તસ્યે᳚ન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑માપ્યતે ॥ 48 ॥

યો᳚-ઽગ્નિમા॑ધ॒ત્તે । ઐ॒ન્દ્રા॒ગ્ન-મેકા॑દશકપાલ॒- મનુ॒ નિર્વ॑પેત્ । આ॒દિ॒ત્ય-ઞ્ચ॒રુમ્ । ઇ॒ન્દ્રા॒ગ્ની વૈ દે॒વાના॒-મયા॑તયામાનૌ । યે એ॒વ દે॒વતે॒ અયા॑તયામ્ની । તાભ્યા॑મે॒વાસ્મા॑ ઇન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑મવ॑- રુન્ધે । આ॒દિ॒ત્યો ભ॑વતિ । ઇ॒યં-વાઁ અદિ॑તિઃ । અ॒સ્યામે॒વ પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ ॥ ધે॒ન્વૈ વા એ॒ત-દ્રેતઃ॑ ॥ 49 ॥

યદાજ્ય᳚મ્ । અ॒ન॒ડુહ॑સ્તણ્ડુ॒લાઃ । મિ॒થુ॒નમે॒વાવ॑-રુન્ધે । ઘૃ॒તે ભ॑વતિ । ય॒જ્ઞસ્યાલૂ᳚ક્ષાન્તત્વાય ॥ ચ॒ત્વાર॑ આર્​ષે॒યાઃ પ્રાશ્ઞ॑ન્તિ । દિ॒શામે॒વ જ્યોતિ॑ષિ જુહોતિ ॥ પ॒શવો॒ વા એ॒તાનિ॑ હ॒વીગ્​મ્ષિ॑ । એ॒ષ રુ॒દ્રઃ । યદ॒ગ્નિઃ ॥ 50 ॥

યથ્સ॒દ્ય એ॒તાનિ॑ હ॒વીગ્​મ્ષિ॑ નિ॒ર્વપે᳚ત્ । રુ॒દ્રાય॑ પ॒શૂનપિ॑ દદ્ધ્યાત્ । અ॒પ॒શુ-ર્યજ॑માન-સ્સ્યાત્ । યન્નાનુ॑નિ॒ર્વપે᳚ત્ । અન॑વરુદ્ધા અસ્ય પ॒શવ॑-સ્સ્યુઃ । દ્વા॒દ॒શસુ॒ રાત્રી॒ષ્વનુ॒ નિર્વ॑પેત્ । સં॒​વઁ॒થ્સ॒ર પ્ર॑તિમા॒ વૈ દ્વાદ॑શ॒ રાત્ર॑યઃ । સં॒​વઁ॒થ્સ॒રેણૈ॒વાસ્મૈ॑ રુ॒દ્રગ્​મ્ શ॑મયિ॒ત્વા । પ॒શૂનવ॑ રુન્ધે ॥ યદેક॑-મેકમે॒તાનિ॑ હ॒વીગ્​મ્ષિ॑ નિ॒ર્વપે᳚ત્ ॥ 51 ॥

યથા॒ ત્રીણ્યા॒વપ॑નાનિ પૂ॒રયે᳚ત્ । તા॒દૃક્તત્ । ન પ્ર॒જન॑ન॒મુચ્છિગ્​મ્॑ષેત્ । એક॑-ન્નિ॒રુપ્ય॑ । ઉત્ત॑રે॒ સમ॑સ્યેત્ । તૃ॒તીય॑મે॒વાસ્મૈ॑ લો॒કમુચ્છિગ્​મ્॑ષતિ પ્ર॒જન॑નાય । ત-મ્પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॒રનુ॒ પ્રજા॑યતે । અથો॑ ય॒જ્ઞસ્યૈ॒વૈષા-ઽભિક્રા᳚ન્તિઃ ॥ ર॒થ॒ચ॒ક્ર-મ્પ્રવ॑ર્તયતિ । મ॒નુ॒ષ્ય॒ર॒થેનૈ॒વ દે॑વર॒થ-મ્પ્ર॒ત્યવ॑રોહતિ ॥ 52 ॥

બ્ર॒હ્મ॒વા॒દિનો॑ વદન્તિ । હો॒ત॒વ્ય॑-મગ્નિહો॒ત્રાં(3) નહો॑ત॒વ્યા(3)મિતિ॑ । ય-દ્યજુ॑ષા જુહુ॒યાત્ । અય॑થાપૂર્વ॒માહુ॑તી જુહુયાત્ । યન્ન જુ॑હુ॒યાત્ । અ॒ગ્નિઃ પરા॑ભવેત્ । તૂ॒ષ્ણીમે॒વ હો॑ત॒વ્ય᳚મ્ । ય॒થા॒પૂ॒ર્વ-માહુ॑તી જુ॒હોતિ॑ । નાગ્નિઃ પરા॑ભવતિ ॥ અ॒ગ્નીધે॑ દદાતિ ॥ 53 ॥

અ॒ગ્નિમુ॑ખા-ને॒વર્તૂ-ન્પ્રી॑ણાતિ । ઉ॒પ॒બર્​હ॑ણ-ન્દદાતિ । રૂ॒પાણા॒મવ॑-રુદ્ધ્યૈ । અશ્વ॑-મ્બ્ર॒હ્મણે᳚ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યમે॒વાવ॑-રુન્ધે । ધે॒નુગ્​મ્ હોત્રે᳚ । આ॒શિષ॑ એ॒વાવ॑રુન્ધે । અ॒ન॒ડ્વાહ॑-મદ્ધ્વ॒ર્યવે᳚ । વહ્નિ॒ર્વા અ॑ન॒ડ્વાન્ । વહ્નિ॑રદ્ધ્વ॒ર્યુઃ ॥ 54 ॥

વહ્નિ॑નૈ॒વ વહ્નિ॑ ય॒જ્ઞસ્યાવ॑-રુન્ધે । મિ॒થુ॒નૌ ગાવૌ॑ દદાતિ । મિ॒થુ॒નસ્યાવ॑-રુદ્ધ્યૈ । વાસો॑ દદાતિ । સ॒ર્વ॒ દે॒વ॒ત્યં॑-વૈઁ વાસઃ॑ । સર્વા॑ એ॒વ દે॒વતાઃ᳚ પ્રીણાતિ । આ દ્વા॑દ॒શભ્યો॑ દદાતિ । દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સં​વઁથ્સ॒રઃ । સં॒​વઁ॒થ્સ॒ર એ॒વ પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ । કામ॑મૂ॒ર્ધ્વ-ન્દેય᳚મ્ । અપ॑રિમિત॒સ્યાવ॑-રુદ્ધ્યૈ ॥ 55 ॥
(આ॒દિ॒ત્યે તૃતી॑ય - મ॒ફ્સ્વાસી॒-ત્ત-ત્તેનાવા॑રુન્ધત॒ - સ્યા - દા᳚પ્યતે॒ - રેતો॒ - ઽગ્નિ - રેક॑મેક મે॒તાનિ॑ હ॒વિગ્​મ્ષિ॑ નિ॒ર્વપે᳚ત્ - પ્ર॒ત્યવ॑રોહતિ - દદાત્ય - દ્ધ્વ॒ર્યુ--ર્ દેય॒ મેક॑-ઞ્ચ) (અ. 6)

અનુવાકં 7 - આધાનમન્ત્રાઃ
ઘ॒ર્મ-શ્શિર॒સ્તદ॒યમ॒ગ્નિઃ । સ-મ્પ્રિ॑યઃ પ॒શુભિ॑-ર્ભુવત્ । છ॒ર્દિસ્તો॒કાય॒ તન॑યાય યચ્છ ॥ વાતઃ॑ પ્રા॒ણસ્તદ॒યમ॒ગ્નિઃ । સ-મ્પ્રિ॑યઃ પ॒શુભિ॑-ર્ભુવત્ । સ્વ॒દિ॒ત-ન્તો॒કાય॒ તન॑યાય પિ॒તુ-મ્પ॑ચ ॥ પ્રાચી॒મનુ॑ પ્ર॒દિશ॒-મ્પ્રેહિ॑ વિ॒દ્વાન્ । અ॒ગ્નેર॑ગ્ને પુ॒રો અ॑ગ્નિ-ર્ભવે॒હ । વિશ્વા॒ આશા॒ દીદ્યા॑નો॒ વિભા॑હિ । ઊર્જ॑-ન્નો ધેહિ દ્વિ॒પદે॒ ચતુ॑ષ્પદે ॥ 56 ॥

અ॒ર્કશ્ચક્ષુ॒-સ્તદ॒સૌ સૂર્ય॒સ્તદ॒યમ॒ગ્નિઃ । સમ્પ્રિ॑યઃ પ॒શુભિ॑-ર્ભુવત્ । ય-ત્તે॑ શુક્ર શુ॒ક્રં-વઁર્ચ॑-શ્શુ॒ક્રા ત॒નૂઃ । શુ॒ક્ર-ઞ્જ્યોતિ॒રજ॑સ્રમ્ । તેન॑ મે દીદિહિ॒ તેન॒ ત્વા-ઽઽદ॑ધે । અ॒ગ્નિના᳚-ઽગ્ને॒ બ્રહ્મ॑ણા ॥ આ॒ન॒શે વ્યા॑નશે॒ સર્વ॒માયુ॒-ર્વ્યા॑નશે ॥ યે તે॑ અગ્ને શિ॒વે ત॒નુવૌ᳚ । વિ॒રાટ્ ચ॑ સ્વ॒રાટ્ ચ॑ । તે મા વિ॑શતા॒-ન્તે મા॑ જિન્વતામ્ ॥ 57 ॥

યે તે॑ અગ્ને શિ॒વે ત॒નુવૌ᳚ । સ॒મ્રાટ્ ચા॑ભિ॒ભૂશ્ચ॑ । તે મા વિ॑શતા॒-ન્તે મા॑ જિન્વતામ્ । યે તે॑ અગ્ને શિ॒વે ત॒નુવૌ᳚ । વિ॒ભૂશ્ચ॑ પરિ॒ભૂશ્ચ॑ । તે મા વિ॑શતા॒-ન્તે મા॑ જિન્વતામ્ । યે તે॑ અગ્ને શિ॒વે ત॒નુવૌ᳚ । પ્ર॒ભ્વી ચ॒ પ્રભૂ॑તિશ્ચ । તે મા વિ॑શતા॒-ન્તે મા॑ જિન્વતામ્ । યાસ્તે॑ અગ્ને શિ॒વાસ્ત॒નુવઃ॑ । તાભિ॒સ્ત્વા ઽઽદ॑ધે ॥ યાસ્તે॑ અગ્ને ઘો॒રાસ્ત॒નુવઃ॑ । તાભિ॑ર॒મુ-ઙ્ગ॑ચ્છ ॥ 58 ॥
(ચતુ॑ષ્પદે - જિન્વતાં - ત॒નુવ॒ સ્ત્રીણિ॑ ચ ) (અ. 7)

અનુવાકં 8 - એતદ્બ્રાહ્મણં
ઇ॒મે વા એ॒તે લો॒કા અ॒ગ્નયઃ॑ । તે યદવ્યા॑વૃત્તા આધી॒યેરન્ન્॑ । શો॒ચયે॑યુ॒-ર્યજ॑માનમ્ । ઘ॒ર્મ-શ્શિર॒ ઇતિ॒ ગાર્​હ॑પત્ય॒-માદ॑ધાતિ । વાતઃ॑ પ્રા॒ણ ઇત્ય॑ન્વાહાર્ય॒-પચ॑નમ્ । અ॒ર્ક-શ્ચક્ષુ॒રિત્યા॑-હવ॒નીય᳚મ્ । તેનૈ॒વૈના॒ન્ વ્યાવ॑ર્તયતિ । તથા॒ ન શો॑ચયન્તિ॒ યજ॑માનમ્ ॥ ર॒થ॒ન્ત॒ર-મ॒ભિગા॑યતે॒ ગાર્​હ॑પત્ય આધી॒યમા॑ને । રાથ॑ન્તરો॒ વા અ॒યં-લોઁ॒કઃ ॥ 59 ॥

અ॒સ્મિન્ને॒વૈનં॑-લોઁ॒કે પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-માધ॑ત્તે । વા॒મ॒દે॒વ્ય-મ॒ભિગા॑યત ઉદ્ધ્રિ॒યમા॑ણે । અ॒ન્તરિ॑ક્ષં॒-વૈઁ વા॑મદે॒વ્યમ્ । અ॒ન્તરિ॑ક્ષ એ॒વૈન॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-માધ॑ત્તે । અથો॒ શાન્તિ॒-ર્વૈ વા॑મદે॒વ્યમ્ । શા॒ન્તમે॒વૈન॑-મ્પશ॒વ્ય॑મુદ્ધ॑રતે । બૃ॒હદ॒ભિગા॑યત આહવ॒નીય॑ આધી॒યમા॑ને । બાર્​હ॑તો॒ વા અ॒સૌ લો॒કઃ । અ॒મુષ્મિ॑ન્ને॒વૈનં॑-લોઁ॒કે પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-માધ॑ત્તે ॥ પ્ર॒જાપ॑તિ-ર॒ગ્નિ-મ॑સૃજત ॥ 60 ॥

સો-ઽશ્વો॒ વારો॑ ભૂ॒ત્વા પરાં॑ઐત્ । તં-વાઁ॑રવ॒ન્તીયે॑નાવારયત ।ત-દ્વા॑રવ॒ન્તીય॑સ્ય વારવન્તીય॒ત્વમ્ । શ્યૈ॒તેન॑ શ્યે॒તી અ॑કુરુત ।તચ્છ્યૈ॒તસ્ય॑ શ્યૈત॒ત્વમ્ । ય-દ્વા॑રવ॒ન્તીય॑-મભિ॒ગાય॑તે । વા॒ર॒યિ॒ત્વૈવૈન॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-માધ॑ત્તે । શ્યૈ॒તેન॑ શ્યે॒તી કુ॑રુતે ॥ ઘ॒ર્મ-શ્શિર॒ ઇતિ॒ ગાર્​હ॑પત્ય॒-માદ॑ધાતિ । સશી॑ર્​ષાણ-મે॒વૈન॒-માધ॑ત્તે ॥ 61 ॥

ઉપૈ॑ન॒મુત્ત॑રો ય॒જ્ઞો ન॑મતિ ॥ રુ॒દ્રો વા એ॒ષઃ । યદ॒ગ્નિઃ । સ આ॑ધી॒યમા॑ન ઈશ્વ॒રો યજ॑માનસ્ય પ॒શૂન્ હિગ્​મ્સિ॑તોઃ । સ-મ્પ્રિ॑યઃ પ॒શુભિ॑-ર્ભુવ॒દિત્યા॑હ । પ॒શુભિ॑રે॒વૈન॒ગ્​મ્॒ સમ્પ્રિ॑ય-ઙ્કરોતિ । પ॒શૂ॒ના-મહિગ્​મ્॑સાયૈ ॥ છ॒ર્દિસ્તો॒કાય॒ તન॑યાય ય॒ચ્છેત્યા॑હ ।આ॒શિષ॑મે॒વૈતા-માશા᳚સ્તે ॥ વાતઃ॑ પ્રા॒ણ ઇત્ય॑ન્વાહાર્ય॒-પચ॑નમ્ ॥ 62 ॥

સપ્રા॑ણ-મે॒વૈન॒-માધ॑ત્તે ॥ સ્વ॒દિ॒ત-ન્તો॒કાય॒ તન॑યાય પિ॒તુ-મ્પ॒ચેત્યા॑હ । અન્ન॑મે॒વાસ્મૈ᳚ સ્વદયતિ ॥ પ્રાચી॒મનુ॑ પ્ર॒દિશ॒-મ્પ્રેહિ॑ વિ॒દ્વાનિત્યા॑હ । વિભ॑ક્તિરે॒વૈન॑યો॒સ્સા । અથો॒ નાના॑ વીર્યાવે॒વૈનૌ॑ કુરુતે ॥ ઊર્જ॑-ન્નો ધેહિ દ્વિ॒પદે॒ ચતુ॑ષ્પદ॒ ઇત્યા॑હ । આ॒શિષ॑મે॒વૈતામાશા᳚સ્તે ॥ અ॒ર્ક-શ્ચક્ષુ॒રિત્યા॑-હવ॒નીય᳚મ્ । અ॒ર્કો વૈ દે॒વાના॒મન્ન᳚મ્ ॥ 63 ॥

અન્ન॑મે॒વાવ॑ રુન્ધે ॥ તેન॑ મે દીદિ॒હીત્યા॑હ । સમિ॑ન્ધ એ॒વૈન᳚મ્ ॥ આ॒ન॒શે વ્યા॑નશ॒ ઇતિ॒ ત્રિરુદિ॑ઙ્ગયતિ । ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કાઃ । એ॒ષ્વે॑વૈનં॑-લોઁ॒કેષુ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-માધ॑ત્તે ॥ તત્-તથા॒ ન કા॒ર્ય᳚મ્ । વીઙ્ગિ॑ત॒મ પ્ર॑તિષ્ઠિત॒-માદ॑ધીત । ઉ॒દ્ધૃત્યૈ॒-વાધાયા॑-ભિ॒મન્ત્રિયઃ॑ । અવી᳚ઙ્ગિત-મે॒વૈન॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-માધ॑ત્તે ॥ વિ॒રાટ્ ચ॑ સ્વ॒રાટ્ ચ॒ યાસ્તે॑ અગ્ને શિ॒વાસ્ત॒નુવ॒-સ્તાભિ॒સ્ત્વા ઽઽદ॑ધ॒ ઇત્યા॑હ । એ॒તા વા અ॒ગ્ને-શ્શિ॒વાસ્ત॒નુવઃ॑ । તાભિ॑રે॒વૈન॒ગ્​મ્॒ સમ॑ર્ધયતિ ॥ યાસ્તે॑ અગ્ને ઘો॒રાસ્ત॒નુવ॒ સ્તાભિ॑ર॒મુ-ઙ્ગ॒ચ્છેતિ॑ બ્રૂયા॒દ્ય-ન્દ્વિ॒ષ્યાત્ । તાભિ॑રે॒વૈન॒-મ્પરા॑ભાવયતિ ॥ 64 ॥
(લો॒કો॑ - ઽસૃજતૈન॒ - માધ॑ત્તે - ઽન્વાહાર્ય॒પચ॑નં - દે॒વાના॒મન્ન॑ - મેન॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒માધ॑ત્તે॒ પઞ્ચ॑ ચ) (અ. 8)

અનુવાકં 9 - બ્રહ્મૌદનમ્
શ॒મી॒ગ॒ર્ભાદ॒ગ્નિ-મ્મ॑ન્થતિ । એ॒ષા વા અ॒ગ્ને-ર્ય॒જ્ઞિયા॑ ત॒નૂઃ । તામે॒વાસ્મૈ॑ જનયતિ ॥ અદિ॑તિઃ પુ॒ત્રકા॑મા । સા॒દ્ધ્યેભ્યો॑ દે॒વેભ્યો᳚ બ્રહ્મૌદ॒ન-મ॑પચત્ । તસ્યા॑ ઉ॒ચ્છેષ॑ણ-મદદુઃ । ત-ત્પ્રાશ્ઞા᳚ત્ । સા રેતો॑-ઽધત્ત । તસ્યૈ॑ ધા॒તા ચા᳚ર્ય॒મા ચા॑જાયેતામ્ । સા દ્વિ॒તીય॑-મપચત્ ॥ 65 ॥

તસ્યા॑ ઉ॒ચ્છેષ॑ણ-મદદુઃ । ત-ત્પ્રાશ્ઞા᳚ત્ । સા રેતો॑-ઽધત્ત । તસ્યૈ॑ મિ॒ત્રશ્ચ॒ વરુ॑ણશ્ચાજાયેતામ્ । સા તૃ॒તીય॑-મપચત્ । તસ્યા॑ ઉ॒ચ્છેષ॑ણ-મદદુઃ । ત-ત્પ્રાશ્ઞા᳚ત્ । સા રેતો॑-ઽધત્ત । તસ્યા॒ અગ્​મ્શ॑શ્ચ॒ ભગ॑શ્ચાજાયેતામ્ । સા ચ॑તુ॒ર્થ-મ॑પચત્ ॥ 66 ॥

તસ્યા॑ ઉ॒ચ્છેષ॑ણ-મદદુઃ । ત-ત્પ્રાશ્ઞા᳚ત્ । સા રેતો॑-ઽધત્ત । તસ્યા॒ ઇન્દ્ર॑શ્ચ॒ વિવ॑સ્વાગ્​શ્ચા-જાયેતામ્ । બ્ર॒હ્મૌ॒દ॒ન-મ્પ॑ચતિ । રેત॑ એ॒વ ત-દ્દ॑ધાતિ ॥ પ્રાશ્ઞ॑ન્તિ બ્રાહ્મ॒ણા ઓ॑દ॒નમ્ ॥ યદાજ્ય॑-મુ॒ચ્છિષ્ય॑તે । તેન॑ સ॒મિધો॒-ઽભ્યજ્યાદ॑ધાતિ । ઉ॒ચ્છેષ॑ણા॒દ્વા અદિ॑તી॒ રેતો॑-ઽધત્ત ॥ 67 ॥

ઉ॒ચ્છેષ॑ણાદે॒વ ત-દ્રેતો॑ ધત્તે ॥ અસ્થિ॒ વા એ॒તત્ । ય-થ્સ॒મિધઃ॑ । એ॒ત-દ્રેતઃ॑ । યદાજ્ય᳚મ્ । યદાજ્યે॑ન સ॒મિધો॒-ઽભ્યજ્યા॒દધા॑તિ । અસ્થ્યે॒વ ત-દ્રેત॑સિ દધાતિ ॥ તિ॒સ્ર આદ॑ધાતિ મિથુન॒ત્વાય॑ ॥ ઇય॑તી-ર્ભવન્તિ । પ્ર॒જાપ॑તિના યજ્ઞમુ॒ખેન॒ સમ્મિ॑તાઃ ॥ 68 ॥

ઇય॑તી-ર્ભવન્તિ । ય॒જ્ઞ॒પ॒રુષા॒ સમ્મિ॑તાઃ । ઇય॑તી-ર્ભવન્તિ । એ॒તાવ॒દ્વૈ પુરુ॑ષે વી॒ર્ય᳚મ્ । વી॒ર્ય॑ સમ્મિતાઃ ॥ આ॒ર્દ્રા ભ॑વન્તિ । આ॒ર્દ્રમિ॑વ॒ હિ રેત॑-સ્સિ॒ચ્યતે᳚ ॥ ચિત્રિ॑યસ્યાશ્વ॒ત્થસ્યાદ॑ધાતિ । ચિ॒ત્રમે॒વ ભ॑વતિ ॥ ઘૃ॒તવ॑તીભિ॒-રાદ॑ધાતિ ॥ 69 ॥

એ॒તદ્વા અ॒ગ્નેઃ પ્રિ॒ય-ન્ધામ॑ । ય-દ્ઘૃ॒તમ્ । પ્રિ॒યેણૈ॒વૈન॒-ન્ધામ્ના॒ સમ॑ર્ધયતિ । અથો॒ તેજ॑સા ॥ ગા॒ય॒ત્રીભિ॑-ર્બ્રાહ્મ॒ણસ્યાદ॑દ્ધ્યાત્ । ગા॒ય॒ત્રછ॑ન્દા॒ વૈ બ્રા᳚હ્મ॒ણઃ । સ્વસ્ય॒ છન્દ॑સઃ પ્રત્યયન॒સ્ત્વાય॑ । ત્રિ॒ષ્ટુગ્ભી॑-રાજ॒ન્ય॑સ્ય । ત્રિ॒ષ્ટુ-પ્છ॑ન્દા॒ વૈ રા॑જ॒ન્યઃ॑ । સ્વસ્ય॒ છન્દ॑સઃ પ્રત્યયન॒સ્ત્વાય॑ ॥ 70 ॥

જગ॑તીભિ॒-ર્વૈશ્ય॑સ્ય । જગ॑તી છન્દા॒ વૈ વૈશ્યઃ॑ । સ્વસ્ય॒ છન્દ॑સઃ પ્રત્યયન॒સ્ત્વાય॑ ॥ તગ્​મ્ સં॑​વઁથ્સ॒ર-ઙ્ગો॑પાયેત્ । સં॒​વઁ॒થ્સ॒રગ્​મ્ હિ રેતો॑ હિ॒તં-વઁર્ધ॑તે ॥ ય-દ્યે॑નગ્​મ્ સં​વઁથ્સ॒રે નોપ॒નમે᳚ત્ । સ॒મિધઃ॒ પુન॒રાદ॑દ્ધ્યાત્ । રેત॑ એ॒વ તદ્ધિ॒તં-વઁર્ધ॑માનમેતિ ॥ ન મા॒ગ્​મ્॒સ-મ॑શ્ઞીયાત્ । ન સ્ત્રિય॒મુપે॑યાત્ ॥ 71 ॥

ય-ન્મા॒ગ્​મ્॒સ-મ॑શ્ઞી॒યાત્ । યથ્સ્ત્રિય॑-મુપે॒યાત્ । નિર્વી᳚ર્ય-સ્સ્યાત્ । નૈન॑મ॒ગ્નિ-રુપ॑નમેત્ ॥ શ્વ આ॑ધા॒સ્યમા॑નો બ્રહ્મૌદ॒ન-મ્પ॑ચતિ । આ॒દિ॒ત્યા વા ઇ॒ત ઉ॑ત્ત॒મા-સ્સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમા॑યન્ન્ । તે વા ઇ॒તો યન્ત॒-મ્પ્રતિ॑નુદન્તે । એ॒તે ખલુ॒ વાવાદિ॒ત્યાઃ । ય-દ્બ્રા᳚હ્મ॒ણાઃ । તૈરે॒વ સ॒ત્વ-ઙ્ગ॑ચ્છતિ ॥ 72 ॥

નૈન॒-મ્પ્રતિ॑નુદન્તે ॥ બ્ર॒હ્મ॒વા॒દિનો॑ વદન્તિ । ક્વા॑ સઃ । અ॒ગ્નિઃ કા॒ર્યઃ॑ । યો᳚-ઽસ્મૈ પ્ર॒જા-મ્પ॒શૂ-ન્પ્ર॑જ॒નય॒તીતિ॑ । શલ્કૈ॒સ્તાગ્​મ્ રાત્રિ॑મ॒ગ્નિ-મિ॑ન્ધીત । તસ્મિ॑-ન્નુપવ્યુ॒ષમ॒રણી॒ નિષ્ટ॑પેત્ । યથ॑ર્​ષ॒ભાય॑ વાશિ॒તા ન્યા॑વિચ્છા॒યતિ॑ । તા॒દૃગે॒વ તત્ ॥ અ॒પો॒દૂહ્ય॒ ભસ્મા॒ગ્નિ-મ્મ॑ન્થતિ ॥ 73 ॥

સૈવ સા-ઽગ્ને-સ્સન્ત॑તિઃ ॥ ત-મ્મ॑થિ॒ત્વા પ્રાઞ્ચ॒મુદ્ધ॑રતિ । સં॒​વઁ॒થ્સ॒રમે॒વ ત-દ્રેતો॑ હિ॒ત-મ્પ્રજ॑નયતિ ॥ અના॑હિત॒-સ્તસ્યા॒ગ્નિ-રિત્યા॑હુઃ । ય-સ્સ॒મિધો-ઽના॑ધાયા॒ગ્નિ-મા॑ધ॒ત્ત ઇતિ॑ । તા-સ્સં॑​વઁથ્સ॒રે પુ॒રસ્તા॒-દાદ॑દ્ધ્યાત્ । સં॒​વઁ॒થ્સ॒રાદે॒વૈન॑-મવ॒રુદ્ધ્યા-ધ॑ત્તે ॥ યદિ॑ સં​વઁથ્સ॒રે ઽનાદ॒દ્ધ્યાત્ । દ્વા॒દ॒શ્યા᳚-મ્પુ॒રસ્તા॒-દાદ॑દ્ધ્યાત્ । સં॒​વઁ॒થ્સ॒ર પ્ર॑તિમા॒ વૈ દ્વાદ॑શ॒ રાત્ર॑યઃ । સં॒​વઁ॒થ્સ॒રમે॒વાસ્યાહિ॑તા ભવન્તિ ॥ યદિ॑ દ્વાદ॒શ્યા᳚-ન્નાદ॒દ્ધ્યાત્ । ત્ર્ય॒હે પુ॒રસ્તા॒દાદ॑દ્ધ્યાત્ । આહિ॑તા એ॒વાસ્ય॑ ભવન્તિ ॥ 74 ॥
(દ્વિ॒તીય॑મપચચ્ - ચતુ॒ર્થમ॑પચ॒ - દદિ॑તી॒ રેતો॑-ઽધત્ત॒ - સમ્મિ॑તા -
ઘૃ॒તવ॑તીભિ॒રાદ॑ધાતિ - રાજ॒ન્ય॑-સ્સ્વસ્ય॒ છન્દ॑સઃ પ્રત્યયન॒સ્ત્વા - યે॑યા-દ્- ગચ્છતિ - મન્થતિ॒ - રાત્ર॑ય શ્ચ॒ત્વારિ॑ ચ) (અ. 9)

અનુવાકં 10 - પઞ્ચાગ્ન્યાધાનમ્
પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા અ॑સૃજત । સ રિ॑રિચા॒નો॑-ઽમન્યત । સ તપો॑-ઽતપ્યત । સ આ॒ત્મન્ વી॒ર્ય॑-મપશ્યત્ । તદ॑વર્ધત । તદ॑સ્મા॒-થ્સહ॑સો॒ર્ધ્વ-મ॑સૃજ્યત । સા વિ॒રાડ॑ભવત્ । તા-ન્દે॑વાસુ॒રા વ્ય॑ગૃહ્ણત । સો᳚-ઽબ્રવી-ત્પ્ર॒જાપ॑તિઃ । મમ॒ વા એ॒ષા ॥ 75 ॥

દોહા॑ એ॒વ યુ॒ષ્માક॒મિતિ॑ ॥ સા તતઃ॒ પ્રાચ્યુદ॑ક્રામત્ । ત-ત્પ્ર॒જાપ॑તિઃ॒ પર્ય॑ગૃહ્ણાત્ । અથ॑ર્વ પિ॒તુ-મ્મે॑ ગોપા॒યેતિ॑ । સા દ્વિ॒તીય॒-મુદ॑ક્રામત્ । ત-ત્પ્ર॒જાપ॑તિઃ॒ પર્ય॑ગૃહ્ણાત્ । નર્ય॑ પ્ર॒જા-મ્મે॑ ગોપા॒યેતિ॑ । સા તૃ॒તીય॒-મુદ॑ક્રામત્ । ત-ત્પ્ર॒જાપ॑તિઃ॒ પર્ય॑ગૃહ્ણાત્ । શગ્ગ્​સ્ય॑ પ॒શૂ-ન્મે॑ ગોપા॒યેતિ॑ ॥ 76 ॥

સા ચ॑તુ॒ર્થ-મુદ॑ક્રામત્ । ત-ત્પ્ર॒જાપ॑તિઃ॒ પર્ય॑ગૃહ્ણાત્ । સપ્ર॑થ સ॒ભા-મ્મે॑ ગોપા॒યેતિ॑ । સા પ॑ઞ્ચ॒મ-મુદ॑ક્રામત્ । ત-ત્પ્ર॒જાપ॑તિઃ॒ પર્ય॑ગૃહ્ણાત્ । અહે॑ બુદ્ધ્નિય॒ મન્ત્ર॑-મ્મે ગોપા॒યેતિ॑ । અ॒ગ્નીન્ વાવ સા તાન્ વ્ય॑ક્રમત । તા-ન્પ્ર॒જાપ॑તિઃ॒ પર્ય॑ગૃહ્ણાત્ । અથો॑ પ॒ઙ્ક્તિમે॒વ ॥ પ॒ઙ્ક્તિર્વા એ॒ષા બ્રા᳚હ્મ॒ણે પ્રવિ॑ષ્ટા ॥ 77 ॥

તામા॒ત્મનો-ઽધિ॒ નિર્મિ॑મીતે । યદ॒ગ્નિ-રા॑ધી॒યતે᳚ । તસ્મા॑-દે॒તાવ॑ન્તો॒-ઽગ્નય॒ આધી॑યન્તે । પાઙ્ક્તં॒-વાઁ ઇ॒દગ્​મ્ સર્વ᳚મ્ । પાઙ્ક્તે॑નૈ॒વ પાઙ્ક્તગ્ગ્॑ સ્પૃણોતિ ॥ અથ॑ર્વ પિ॒તુ-મ્મે॑ ગોપા॒યેત્યા॑હ । અન્ન॑મે॒વૈ તેન॑ સ્પૃણોતિ । નર્ય॑ પ્ર॒જા-મ્મે॑ ગોપા॒યેત્યા॑હ । પ્ર॒જામે॒વૈતેન॑ સ્પૃણોતિ । શગ્ગ્​સ્ય॑ પ॒શૂ-ન્મે॑ ગોપા॒યેત્યા॑હ ॥ 78 ॥

પ॒શૂને॒વૈતેન॑ સ્પૃણોતિ । સપ્ર॑થ સ॒ભા-મ્મે॑ ગોપા॒યેત્યા॑હ । સ॒ભામે॒વૈતેને᳚ન્દ્રિ॒યગ્ગ્​ સ્પૃ॑ણોતિ । અહે॑ બુદ્ધ્નિય॒ મન્ત્ર॑-મ્મે ગોપા॒યેત્યા॑હ । મન્ત્ર॑મે॒વૈ તેન॒ શ્રિયગ્ગ્॑ સ્પૃણોતિ ॥ યદ॑ન્વાહાર્ય॒-પચ॑ને-ઽન્વાહા॒ર્ય॑-મ્પચ॑ન્તિ । તેન॒ સો᳚-ઽસ્યા॒ભીષ્ટઃ॑ પ્રી॒તઃ । ય-દ્ગાર્​હ॑પત્ય॒ આજ્ય॑મધિ॒શ્રય॑ન્તિ॒ સમ્પત્ની᳚ર્યા॒જય॑ન્તિ । તેન॒ સો᳚-ઽસ્યા॒ભીષ્ટઃ॑ પ્રી॒તઃ । યદા॑હવ॒નીયે॒ જુહ્વ॑તિ ॥ 79 ॥

તેન॒ સો᳚-ઽસ્યા॒ભીષ્ટઃ॑ પ્રી॒તઃ । યથ્સ॒ભાયાં᳚-વિઁ॒જય॑ન્તે । તેન॒ સો᳚-ઽસ્યા॒ભીષ્ટઃ॑ પ્રી॒તઃ । યદા॑વસ॒થે-ઽન્ન॒ગ્​મ્॒ હર॑ન્તિ । તેન॒ સો᳚-ઽસ્યા॒ભીષ્ટઃ॑ પ્રી॒તઃ । તથા᳚-ઽસ્ય॒ સર્વે᳚ પ્રી॒તા અ॒ભીષ્ટા॒ આધી॑યન્તે ॥ પ્ર॒વ॒સ॒થ-મે॒ષ્યન્ને॒વ-મુપ॑તિષ્ઠે॒-તૈક॑મેકમ્ । યથા᳚ બ્રાહ્મ॒ણાય॑ ગૃહેવા॒સિને॑ પરિ॒દાય॑ ગૃ॒હાનેતિ॑ । તા॒દૃગે॒વ તત્ ॥ પુન॑રા॒ગ-ત્યોપ॑તિષ્ઠતે । સા ભા॑ગેયમે॒વૈષા॒-ન્તત્ । સા તત॑ ઊ॒ર્ધ્વા-ઽઽરો॑હત્ । સા રો॑હિ॒ણ્ય॑ભવત્ । ત-દ્રો॑હિ॒ણ્યૈ રો॑હિણિ॒ત્વમ્ । રો॒હિ॒ણ્યા-મ॒ગ્નિ-માદ॑ધીત । સ્વ એ॒વૈનં॒-યોઁનૌ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-માધ॑ત્તે । ઋ॒દ્ધ્નોત્યે॑નેન ॥ 80 ॥
(એ॒ષા - પ॒શૂન્મે॑ ગોપા॒યેતિ॒ - પ્રવિ॑ષ્ટા -
પ॒શૂન્મે॑ ગોપા॒યેત્યા॑હ॒ - જુહ્વ॑તિ - તિષ્ઠતે સ॒પ્ત ચ॑) (અ. 10)

(બ્રહ્મ॒ સન્ધ॑ત્તં॒ - કૃત્તિ॑કા॒ - સૂદ્ધ॑ન્તિ - દ્વાદ॒શસુ॑ - પ્ર॒જાપ॑તિ-ર્વા॒ચો - દે॑વાસુ॒રાસ્તદ॒ગ્નિર્નો-દ્- ઘ॒ર્મ-શ્શિર॑ - ઇ॒મે વૈ - શ॑મીગ॒ર્ભાત્ - પ્ર॒જાપ॑તિ॒-સ્સ રિ॑રિચા॒ન-સ્સતપ॒-સ્સ આ॒ત્મન્ વી॒ર્ય॑-ન્દશ॑ )

(બ્રહ્મ॒ સન્ધ॑ત્તં॒ - તૌ દિ॒વ્યા - વથો॑ શ॒ત્વાં​યઁ॒ - પ્રાચ્યે॑ષાં॒ - ઁયદુ॒પર્યુ॑પરિ॒ - ય-થ્સ॒દ્યઃ - સો-ઽશ્વો॒ વારો॑ ભૂ॒ત્વા - જગ॑તીભિ॒ રશી॑તિઃ)

(બ્રહ્મ॒ સન્ધ॑ત્ત - મૃ॒દ્ધ્નોત્યે॑નેન)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે પ્રથમાષ્ટકે પ્રથમઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥