View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

KYTB 1.2 Gavamayana Brahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Patha - Uddhanyamana Masya

kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya brāhmaṇē prathamāṣṭakē dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ - gavāmayanabrāhmaṇaṃ

ō-nnamaḥ paramātmanē, śrī mahāgaṇapatayē namaḥ,
śrī gurubhyō namaḥ । ha̠ri̠ḥ ōm ॥

anuvākaṃ 1 - ādhānamantrāḥ pūrvaprapāṭhakaśēṣabhūtāḥ

u̠ddha̠nyamā̍na-ma̠syā a̍mē̠ddhyam । apa̍ pā̠pmāna̠ṃ yaja̍mānasya hantu । śi̠vā na̍-ssantu pra̠diśa̠śchata̍sraḥ । śa-nnō̍ mā̠tā pṛ̍thi̠vī tōka̍sātā ॥ śa-nnō̍ dē̠vīra̠bhiṣṭa̍yē । āpō̍ bhavantu pī̠tayē̎ । śaṃ yōra̠bhi sra̍vantu naḥ ॥ vai̠śvā̠na̠rasya̍ rū̠pam । pṛ̠thi̠vyā-mpa̍ri̠srasā̎ । syō̠na-māvi̍śantu naḥ ॥ 1 ॥

yadi̠da-ndi̠vō yada̠daḥ pṛ̍thi̠vyāḥ । sa̠ja̠ñjñā̠nē rōda̍sī sambabhū̠vatu̍ḥ । ūṣā̎n kṛ̠ṣṇama̍vatu kṛ̠ṣṇamūṣā̎ḥ । i̠hōbhayō̎-rya̠jñiya̠-māga̍miṣṭhāḥ ॥ ū̠tīḥ ku̍rvā̠ṇō ya-tpṛ̍thi̠vīmacha̍raḥ । gu̠hā̠kāra̍-mākhurū̠pa-mpra̠tītya̍ । ta-ttē̠ nya̍ktami̠ha sa̠bhaṃra̍ntaḥ । śa̠ta-ñjī̍vēma śa̠rada̠-ssavī̍rāḥ ॥ ūrja̍-mpṛthi̠vyā rasa̍-mā̠bhara̍ntaḥ । śa̠ta-ñjī̍vēma śa̠rada̍ḥ purū̠chīḥ ॥ 2 ॥

va̠mrībhi̠-ranu̍vitta̠-ṅguhā̍su । śrōtra̍-nta u̠rvyaba̍dhirā bhavāmaḥ ॥ pra̠jāpa̍ti sṛṣṭānā-mpra̠jānā̎m । kṣu̠dhōpa̍hatyai suvi̠ta-nnō̍ astu । upa̠prabhi̍nna̠miṣa̠-mūrja̍-mpra̠jābhya̍ḥ । sūda̍-ṅgṛ̠hēbhyō̠ rasa̠mābha̍rāmi ॥ yasya̍ rū̠pa-mbibhra̍di̠mā-mavi̍ndat । guhā̠ pravi̍ṣṭāgṃ sari̠rasya̠ maddhyē̎ । tasyē̠daṃ viha̍ta-mā̠bhara̍ntaḥ । aCha̍mbaṭkārama̠syāṃ vi̍dhēma ॥ 3 ॥

ya-tpa̠ryapa̍śya-thsari̠rasya̠ maddhyē̎ । u̠rvīmapa̍śya̠-jjaga̍taḥ prati̠ṣṭhām । ta-tpuṣka̍rasyā̠yata̍nā̠ddhi jā̠tam । pa̠rṇa-mpṛ̍thi̠vyāḥ pratha̍nagṃ harāmi ॥ yābhi̠radṛgṃ̍ha̠jjaga̍taḥ prati̠ṣṭhām । u̠rvīmi̠māṃ vi̍śvaja̠nasya̍ bha̠rtrīm । tā na̍-śśi̠vā-śśarka̍rā-ssantu̠ sarvā̎ḥ ॥ a̠gnē rēta̍ścha̠ndragṃ hira̍ṇyam । a̠dbhya-ssambhū̍ta-ma̠mṛta̍-mpra̠jāsu̍ । ta-thsa̠bhaṃra̍nnuttara̠tō ni̠dhāya̍ ॥ 4 ॥

a̠ti̠ pra̠yachCha̠-nduri̍ti-ntarēyam ॥ aśvō̍ rū̠pa-ṅkṛ̠tvā yada̍śva̠tthē 'ti̍ṣṭhaḥ । sa̠ṃva̠thsa̠ra-ndē̠vēbhyō̍ ni̠lāya̍ । tattē̠ nya̍ktami̠ha sa̠bhaṃra̍ntaḥ । śa̠ta-ñjī̍vēma śa̠rada̠-ssavī̍rāḥ ॥ ū̠rjaḥ pṛ̍thi̠vyā addhyutthi̍tō-'si । vana̍spatē śa̠tava̍l​śō̠ virō̍ha । tvayā̍ va̠yamiṣa̠mūrja̠-mmada̍ntaḥ । rā̠yaspōṣē̍ṇa̠ sami̠ṣā ma̍dēma ॥ gā̠ya̠tri̠yā hri̠yamā̍ṇasya̠ yattē̎ ॥ 5 ॥

pa̠rṇamapa̍ta-ttṛ̠tīya̍syai di̠vō-'dhi̍ । sō̍-'ya-mpa̠rṇa-ssō̍mapa̠rṇāddhi jā̠taḥ । tatō̍ harāmi sōmapī̠thasyāva̍-ruddhyai । dē̠vānā̎-mbrahmavā̠daṃ vada̍tā̠ṃ yat । u̠pāśṛ̍ṇō-ssu̠śravā̠ vai śru̠tō̍-'si । tatō̠ māmāvi̍śatu brahmavarcha̠sam । ta-thsa̠bhaṃra̠gg̠ stadava̍rundhīya sā̠kṣāt ॥ yayā̍ tē sṛ̠ṣṭasyā̠gnēḥ । hē̠timaśa̍maya-tpra̠jāpa̍tiḥ । tāmi̠māma pra̍dāhāya ॥ 6 ॥

śa̠mīgṃ śāntyai̍ harāmya̠ham ॥ yattē̍ sṛ̠ṣṭasya̍ ya̠taḥ । vika̍ṅkata̠-mbhā ā̎rChajjātavēdaḥ । tayā̍ bhā̠sā sammi̍taḥ । u̠ru-nnō̍ lō̠kamanu̠ prabhā̍hi ॥ yattē̍ tā̠ntasya̠ hṛda̍ya̠māchChi̍ndan jātavēdaḥ । ma̠rutō̠-'dbhista̍mayi̠tvā । ē̠tattē̠ tada̍śa̠nē-ssambha̍rāmi । sātmā̍ agnē̠ sahṛ̍dayō bhavē̠ha ॥ chitri̍yādaśva̠tthā-thsambhṛ̍tā bṛha̠tya̍ḥ ॥ 7 ॥

śarī̍rama̠bhi sagg​ skṛ̍tā-sstha । pra̠jāpa̍tinā yajñamu̠khēna̠ sammi̍tāḥ । ti̠sras tri̠vṛdbhi̍-rmithu̠nāḥ prajā̎tyai ॥ a̠śva̠tthā-ddha̍vyavā̠hā-ddhi jā̠tām । a̠gnē sta̠nūṃ ya̠jñiyā̠gṃ̠ sambha̍rāmi । śā̠ntayō̍nigṃ śamīga̠rbham । a̠gnayē̠ praja̍nayi̠tavē̎ ॥ yō a̍śva̠ttha-śśa̍mīga̠rbhaḥ । ā̠ru̠rōha̠ tvē sachā̎ । ta-ntē̍ harāmi̠ brahma̍ṇā ॥ 8 ॥

ya̠jñiyai̎ḥ kē̠tubhi̍-ssa̠ha ॥ ya-ntvā̍ sa̠mabha̍ran-jātavēdaḥ । ya̠thā̠ śa̠rī̠ra-mbhū̠tēṣu̠ nya̍ktam । sa sambhṛ̍ta-ssīda śi̠vaḥ pra̠jābhya̍ḥ । u̠ru-nnō̍ lō̠kamanu̍nēṣi vi̠dvān ॥ pra vē̠dhasē̍ ka̠vayē̠ mēddhyā̍ya । vachō̍ va̠ndāru̍ vṛṣa̠bhāya̠ vṛṣṇē̎ । yatō̍ bha̠yamabha̍ya̠-ntannō̍ astu । ava̍ dē̠vān. ya̍jē̠ hēḍyān̍ ॥ sa̠midhā̠-'gni-ndu̍vasyata ॥ 9 ॥

ghṛ̠tai-rbō̍dhaya̠tāti̍thim । ā-'smi̍n. ha̠vyā ju̍hōtana ॥ upa̍ tvā-'gnē ha̠viṣma̍tīḥ । ghṛ̠tāchī̎ryantu haryata । ju̠ṣasva̍ sa̠midhō̠ mama̍ ॥ ta-ntvā̍ sa̠midbhi̍raṅgiraḥ । ghṛ̠tēna̍ vardhayāmasi । bṛ̠hachChō̍chā yaviṣṭhya ॥ sa̠mi̠ddhyamā̍naḥ pratha̠mō nu dharma̍ḥ । sama̠ktubhi̍rajyatē vi̠śvavā̍raḥ ॥ 10 ॥

śō̠chiṣkē̍śō ghṛ̠tani̍rṇik-pāva̠kaḥ । su̠ya̠jñō a̠gni-rya̠jathā̍ya dē̠vān ॥ ghṛ̠tapra̍tīkō ghṛ̠tayō̍nira̠gniḥ । ghṛ̠tai-ssami̍ddhō ghṛ̠tama̠syānna̎m । ghṛ̠ta̠pruṣa̍stvā sa̠ritō̍ vahanti । ghṛ̠ta-mpiban̎-thsu̠yajā̍ yakṣi dē̠vān ॥ ā̠yu̠rdā a̍gnē ha̠viṣō̍ juṣā̠ṇaḥ । ghṛ̠ta pra̍tīkō ghṛ̠tayō̍nirēdhi । ghṛ̠ta-mpī̠tvā madhu̠chāru̠ gavya̎m । pi̠tēva̍ pu̠trama̠bhi ra̍kṣatādi̠mam ॥ 11 ॥

tvāma̍gnē samidhā̠naṃ ya̍viṣṭha । dē̠vā dū̠ta-ñcha̍krirē havya̠vāha̎m । u̠ru̠jraya̍sa-ṅghṛ̠tayō̍ni̠-māhu̍tam । tvē̠ṣa-ñchakṣu̍rdadhirē chōda̠yanva̍ti ॥ tvāma̍gnē pra̠diva̠ āhu̍ta-ṅghṛ̠tēna̍ । su̠mnā̠yava̍-ssuṣa̠midhā̠ samī̍dhirē । sa vā̍vṛdhā̠na ōṣa̍dhībhirukṣi̠taḥ । u̠rujrayāgṃ̍si̠ pārthi̍vā̠ viti̍ṣṭhasē ॥ ghṛ̠ta pra̍tīkaṃ va ṛ̠tasya̍ dhū̠r̠ṣada̎m (dhūr̠ṣada̎m) । a̠gni-mmi̠tranna sa̍midhā̠na ṛ̍ñjatē ॥ 12 ॥

indhā̍nō a̠krō vi̠dathē̍ṣu̠ dīdya̍t । śu̠krava̍rṇā̠mudu̍ nō yagṃsatē̠ dhiya̎m ॥ pra̠jā a̍gnē̠ saṃvā̍saya । āśā̎ścha pa̠śubhi̍-ssa̠ha । rā̠ṣṭrāṇya̍smā̠ ādhē̍hi । yānyāsa̎m-thsavi̠tu-ssa̠vē ॥ ma̠hī vi̠śpatnī̠ sada̍nē ṛ̠tasya̍ । a̠rvāchī̠ ēta̍-ndharuṇē rayī̠ṇām । a̠ntarva̍tnī̠ janya̍-ñjā̠tavē̍dasam । a̠ddhva̠rāṇā̎-ñjanayathaḥ purō̠gām ॥ 13 ॥

ārō̍hata-nda̠śata̠gṃ̠ śakva̍rī̠-rmama̍ । ṛ̠tēnā̎gna̠ āyu̍ṣā̠ varcha̍sā sa̠ha । jyōg jīva̍nta̠ utta̍rāmuttarā̠gṃ̠ samā̎m । dar​śa̍ma̠ha-mpū̠rṇamā̍saṃ ya̠jñaṃ yathā̠ yajai̎ ॥ ṛtvi̍yavatī sthō a̠gnirē̍tasau । garbha̍-ndadhāthā̠-ntē vā̍ma̠ha-nda̍dē । ta-thsa̠tyaṃ ya-dvī̠ra-mbi̍bhṛthaḥ । vī̠ra-ñja̍nayi̠ṣyatha̍ḥ । tē ma-tprā̠taḥ praja̍niṣyēthē । tē mā̠ prajā̍tē̠ praja̍nayi̠ṣyatha̍ḥ ॥ 14 ॥

pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍-rbrahmavarcha̠sēna̍ suva̠rgē lō̠kē ॥ anṛ̍tā-thsa̠tyamupai̍mi । mā̠nu̠ṣā-ddaivya̠-mupai̍mi । daivī̠ṃ vācha̍ṃ yachChāmi ॥ śalkai̍ra̠gnimi̍ndhā̠naḥ । u̠bhau lō̠kau sa̍nēma̠ham । u̠bhayō̎-rlō̠kayōr̍. ṛ̠ddhvā । ati̍ mṛ̠tyu-nta̍rāmya̠ham ॥ jāta̍vēdō̠ bhuva̍nasya̠ rēta̍ḥ । i̠ha si̍ñcha̠ tapa̍sō̠ yajja̍ni̠ṣyatē̎ ॥ 15 ॥

a̠gnima̍śva̠tthādadhi̍ havya̠vāha̎m । śa̠mī̠ga̠rbhā-jja̠naya̠na̠.yō ma̍yō̠ bhūḥ ॥ a̠ya-ntē̠ yōni̍r-ṛ̠tviya̍ḥ । yatō̍ jā̠tō arō̍chathāḥ । ta-ñjā̠nanna̍gna̠ ārō̍ha । athā̍ nō vardhayā ra̠yim ॥ apē̍ta̠ vīta̠ vi cha̍ sarpa̠tāta̍ḥ । yē-'tra̠ stha pu̍rā̠ṇā yē cha̠ nūta̍nāḥ । adā̍di̠daṃ ya̠mō̍-'va̠sāna̍-mpṛthi̠vyāḥ । akra̍nni̠ma-mpi̠tarō̍ lō̠kama̍smai ॥ 16 ॥

a̠gnērbhasmā̎sya̠gnēḥ purī̍ṣamasi ॥ sa̠jñānna̍masi kāma̠dhara̍ṇam । mayi̍ tē kāma̠dhara̍ṇa-mbhūyāt ॥ saṃ va̍-ssṛjāmi̠ hṛda̍yāni । sagṃ sṛ̍ṣṭa̠-mmanō̍ astu vaḥ । sagṃ sṛ̍ṣṭaḥ prā̠ṇō a̍stu vaḥ ॥ saṃ yā va̍ḥ pri̠yāsta̠nuva̍ḥ । sampri̠yā hṛda̍yāni vaḥ । ā̠tmā vō̍ astu̠ sampri̍yaḥ । sampri̍yā-sta̠nuvō̠ mama̍ ॥ 17 ॥

kalpē̍tā̠-ndyāvā̍pṛthi̠vī । kalpa̍ntā̠māpa̠ ōṣa̍dhīḥ । kalpa̍ntāma̠gnaya̠ḥ pṛtha̍k । mama̠ jyaiṣṭhyā̍ya̠ savra̍tāḥ ॥ yē̎-'gnaya̠-ssama̍nasaḥ । a̠nta̠rā dyāvā̍pṛthi̠vī । vāsa̍ntikāvṛ̠tū a̠bhi kalpa̍mānāḥ । indra̍miva dē̠vā a̠bhi saṃvi̍śantu ॥ di̠vastvā̍ vī̠ryē̍ṇa । pṛ̠thi̠vyai-ma̍hi̠mnā ॥ 18 ॥

a̠ntari̍kṣasya̠ pōṣē̍ṇa । sa̠rvapa̍śu̠-māda̍dhē ॥ ajī̍jana-nna̠mṛta̠-mmartyā̍saḥ । a̠srē̠māṇa̍-nta̠raṇi̍ṃ vī̠ḍuja̍mbham । daśa̠ svasā̍rō a̠gruva̍-ssamī̠chīḥ । pumāgṃ̍sa-ñjā̠tama̠bhi sagṃra̍bhantām ॥ pra̠jāpa̍tēstvā prā̠ṇēnābhi̠ prāṇi̍mi । pū̠ṣṇaḥ pōṣē̍ṇa̠ mahya̎m । dī̠rghā̠yu̠tvāya̍ śa̠taśā̍radāya । śa̠tagṃ śa̠radbhya̠ āyu̍ṣē̠ varcha̍sē ॥ 19 ॥

jī̠vātvai puṇyā̍ya ॥ a̠ha-ntvada̍smi̠ mada̍si̠ tvamē̠tat । mamā̍si̠ yōni̠stava̠ yōni̍rasmi । mamai̠va sanvaha̍ ha̠vyānya̍gnē । pu̠traḥ pi̠trē lō̍ka̠kṛ-jjā̍tavēdaḥ ॥ prā̠ṇē tvā̠ 'mṛta̠māda̍dhāmi । a̠nnā̠dama̠nnādyā̍ya । gō̠ptāra̠-ṅguptyai̎ ॥ su̠gā̠r̠ha̠pa̠tyō vi̠daha̠nnarā̍tīḥ । u̠ṣasa̠-śśrēya̍sī-śśrēyasī̠-rdadha̍t ॥ 20 ॥

agnē̍ sa̠patnāgṃ̍ apa̠ bādha̍mānaḥ । rā̠yaspōṣa̠-miṣa̠mūrja̍-ma̠smāsu̍ dhēhi ॥ i̠mā u̠ māmupa̍tiṣṭhantu̠ rāya̍ḥ । ā̠bhiḥ pra̠jābhi̍ri̠ha saṃ va̍sēya । i̠hō iḍā̍ tiṣṭhatu viśvarū̠pī । maddhyē̠ vasō̎-rdīdihi jātavēdaḥ ॥ ōja̍sē̠ balā̍ya̠ tvōdya̍chChē । vṛṣa̍ṇē̠ śuṣmā̠yāyu̍ṣē̠ varcha̍sē । sa̠pa̠tna̠tūra̍si vṛtra̠tūḥ । yastē̍ dē̠vēṣu̍ mahi̠mā su̍va̠rgaḥ ॥ 21 ॥

yasta̍ ā̠tmā pa̠śuṣu̠ pravi̍ṣṭaḥ । puṣṭi̠ryā tē̍ manu̠ṣyē̍ṣu papra̠thē । tayā̍ nō agnē ju̠ṣamā̍ṇa̠ ēhi̍ ॥ di̠vaḥ pṛ̍thi̠vyāḥ parya̠ntari̍kṣāt । vātā̎-tpa̠śubhyō̠ addhyōṣa̍dhībhyaḥ । yatra̍yatra jātavēda-ssa-mba̠bhūtha̍ । tatō̍ nō agnē ju̠ṣamā̍ṇa̠ ēhi̍ ॥ prāchī̠manu̍ pra̠diśa̠-mprēhi̍ vi̠dvān । a̠gnēra̍gnē pu̠rō a̍gni-rbhavē̠ha । viśvā̠ āśā̠ dīdyā̍nō̠ vi bhā̍hi ॥ 22 ॥

ūrja̍-nnō dhēhi dvi̠padē̠ chatu̍ṣpadē ॥ anva̠gniru̠ṣasā̠-magra̍-makhyat । anvahā̍ni pratha̠mō jā̠tavē̍dāḥ । anu̠ sūrya̍sya puru̠trā cha̍ ra̠śmīn । anu̠ dyāvā̍pṛthi̠vī āta̍tāna ॥ vikra̍masva ma̠hāgṃ a̍si । vē̠di̠ṣa-nmānu̍ṣēbhyaḥ । tri̠ṣu lō̠kēṣu̍ jāgṛhi ॥ yadi̠da-ndi̠vō yada̠daḥ pṛ̍thi̠vyāḥ । sa̠ṃ vi̠dā̠nē rōda̍sī sa-mbabhū̠vatu̍ḥ ॥ 23 ॥

tayō̎ḥ pṛ̠ṣṭhē sī̍datu jā̠tavē̍dāḥ । śa̠bhūṃḥ pra̠jābhya̍-sta̠nuvē̎ syō̠naḥ ॥ prā̠ṇa-ntvā̠-'mṛta̠ āda̍dhāmi । a̠nnā̠dama̠nnādyā̍ya । gō̠ptāra̠-ṅguptyai̎ । yattē̍ śukra śu̠kraṃ varcha̍-śśu̠krā ta̠nūḥ । śu̠kra-ñjyōti̠-raja̍sram । tēna̍ mē dīdihi̠ tēna̠ tvā-''da̍dhē । a̠gninā̎-''gnē̠ brahma̍ṇā । ā̠na̠śē vyā̍naśē̠ sarva̠māyu̠-rvyā̍naśē ॥ 24 ॥

narya̍ pra̠jā-mmē̍ gōpāya । a̠mṛ̠ta̠tvāya̍ jī̠vasē̎ । jā̠tā-ñja̍ni̠ṣyamā̍ṇā-ñcha । a̠mṛtē̍ sa̠tyē prati̍ṣṭhitām ॥ atha̍rva pi̠tu-mmē̍ gōpāya । rasa̠manna̍mi̠hāyu̍ṣē । ada̍bdhā̠yō-'śī̍tatanō । avi̍ṣa-nnaḥ pi̠tu-ṅkṛ̍ṇu ॥ śagg​sya̍ pa̠śū-nmē̍ gōpāya । dvi̠pādō̠ yē chatu̍ṣpadaḥ ॥ 25 ॥

a̠ṣṭāśa̍phāścha̠ ya i̠hāgnē̎ । yē chaika̍śaphā āśu̠gāḥ ॥ sapra̍tha sa̠bhā-mmē̍ gōpāya । yē cha̠ sabhyā̎-ssabhā̠sada̍ḥ । tāni̍ndri̠yāva̍taḥ kuru । sarva̠māyu̠-rupā̍satām ॥ ahē̍buddhniya̠ mantra̍-mmē gōpāya । yamṛṣa̍yastraivi̠dā vi̠duḥ । ṛcha̠-ssāmā̍ni̠ yajūgṃ̍ṣi । sā hi śrīra̠mṛtā̍ sa̠tām ॥ 26 ॥

chatu̍-śśikhaṇḍā yuva̠ti-ssu̠pēśā̎ḥ । ghṛ̠tapra̍tīkā̠ bhuva̍nasya̠ maddhyē̎ । ma̠rmṛ̠jyamā̍nā maha̠tē saubha̍gāya । mahya̍-ndhukṣva̠ yaja̍mānāya̠ kāmān̍ ॥ i̠haiva santatra̍ sa̠tō vō̍ agnayaḥ । prā̠ṇēna̍ vā̠chā mana̍sā bibharmi । ti̠rō mā̠ santa̠māyu̠rmā prahā̍sīt । jyōti̍ṣā vō vaiśvāna̠rē-ṇōpa̍tiṣṭhē ॥ pa̠ñcha̠dhā-'gnīn-vya̍krāmat । vi̠rāṭ-thsṛ̠ṣṭā pra̠jāpa̍tēḥ । ū̠rdhvā-''rō̍ha-drōhi̠ṇī । yōni̍ra̠gnēḥ prati̍ṣṭhitiḥ ॥ 27 ॥
(vi̠śa̠ntu̠ na̠ḥ - pu̠ru̠chī--r vi̍dhēma - ni̠dhāya̠ - ya-ttē - 'pra̍dāhāya - bṛha̠tyō̎ - brahma̍ṇā - duvasyata - vi̠śvavā̍ra - i̠ma - mṛ̍ñjatē - purō̠gāṃ - praja̍nayi̠ṣyathō̍ - jani̠ṣyatē̎-' - smai̠ - mama̍ - mahi̠mnā - varcha̍sē̠ - dadha̍th - suva̠rgā - bhā̍hi - sambabhū̠vatu̠ - rāyu̠-rvyā̍naśē̠ - chatu̍ṣpadaḥ - sa̠tāṃ - pra̠jāpa̍tē̠-rdvē cha̍) (a. 1)

anuvākaṃ 2 - viṣūvannāmaka-mmukhyamaha, tadubhayapār​śvavartīni chatvāryahāni chōchyantē
navai̠tānyahā̍ni bhavanti । nava̠ vai su̍va̠rgā lō̠kāḥ । yadē̠tānyahā̎-nyupa̠yanti̍ । na̠vasvē̠va ta-thsu̍va̠rgēṣu̍ lō̠kēṣu̍ sa̠triṇa̍ḥ prati̠tiṣṭha̍ntō yanti ॥ a̠gni̠ṣṭō̠māḥ para̍-ssāmānaḥ kā̠ryā̍ ityā̍huḥ । a̠gni̠ṣṭō̠masa̍minta-ssuva̠rgō lō̠ka iti̍ । dvāda̍śā-gniṣṭō̠masya̍ stō̠trāṇi̍ । dvāda̍śa̠ māsā̎-ssaṃvathsa̠raḥ ॥ ta-ttanna sūrkṣya̎m । u̠kthyā̍ ē̠va sa̍ptada̠śāḥ para̍-ssāmānaḥ kā̠ryā̎ḥ ॥ 28 ॥

pa̠śavō̠ vā u̠kthāni̍ । pa̠śū̠nāmava̍-ruddhyai ॥ vi̠śva̠ji̠da̠bhi̠jitā̍-vagniṣṭō̠mau ॥ u̠kthyā̎-ssaptada̠śāḥ para̍-ssāmānaḥ । tē sagg​stu̍tā vi̠rāja̍ma̠bhi sampa̍dyantē । dvē charchā̠vati̍ richyētē । ēka̍yā̠ gaurati̍riktaḥ । ēka̠yā-''yu̍rū̠naḥ । su̠va̠rgō vai lō̠kō jyōti̍ḥ । ūrg vi̠rāṭ ॥ 29 ॥

su̠va̠rgamē̠va tēna̍ lō̠kama̠bhi ja̍yanti ॥ ya-tpara̠gṃ̠ rātha̍ntaram । ta-tpra̍tha̠mē-'ha̍n-kā̠rya̎m । bṛ̠ha-ddvi̠tīyē̎ । vai̠rū̠pa-ntṛ̠tīyē̎ । vai̠rā̠ja-ñcha̍tu̠rthē । śā̠kva̠ra-mpa̍ñcha̠mē । rai̠va̠tagṃ ṣa̠ṣṭhē । tadu̍ pṛ̠ṣṭhēbhyō̠ naya̍nti ॥ sa̠tanna̍ya ē̠tē grahā̍ gṛhyantē ॥ 30 ॥

a̠ti̠grā̠hyā̎ḥ para̍-ssāmasu । i̠mānē̠vaitai-rlō̠kān-thsanta̍nvanti ॥ mi̠thu̠nā ē̠tē grahā̍ gṛhyantē । a̠ti̠grā̠hyā̎ḥ para̍-ssāmasu । mi̠thu̠namē̠va tai-ryaja̍mānā̠ ava̍rundhatē ॥ bṛ̠ha-tpṛ̠ṣṭha-mbha̍vati । bṛ̠ha-dvai su̍va̠rgō lō̠kaḥ । bṛ̠ha̠taiva su̍va̠rgaṃ lō̠kaṃ ya̍nti ॥ tra̠ya̠stri̠gṃ̠śi nāma̠ sāma̍ । māddhya̍ndinē̠ pava̍mānē bhavati ॥ 31 ॥

traya̍strigṃśa̠dvai dē̠vatā̎ḥ । dē̠vatā̍ ē̠vāva̍rundhatē ॥ yē vā i̠taḥ parā̎mchagṃ saṃvathsa̠ra-mu̍pa̠ yanti̍ । na hai̍na̠-ntē sva̠sti sama̍śñuvatē । atha̠ yē̍-'mutō̠-'rvāñcha̍mupa̠ yanti̍ । tē hai̍nagg​ sva̠sti sama̍śñuvatē । ē̠tadvā a̠mutō̠-'rvāñcha̠mupa̍ yanti । yadē̠vam । yō ha̠ khalu̠ vāva pra̠jāpa̍tiḥ । sa u̍ vē̠vēndra̍ḥ । tadu̍ dē̠vēbhyō̠ naya̍nti ॥ 32 ॥
(kā̠ryā̍-vi̠rāḍ - gṛ̍hyantē̠ - pava̍mānē bhava̠tī - ndra̠ ēkaṃ̍ cha) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - viṣuvaddinē-'tigrāhyaviśēṣāḥ
santa̍ti̠rvā ē̠tē grahā̎ḥ । ya-tpara̍-ssāmānaḥ । vi̠ṣū̠vān-di̍vākī̠rtya̎m । yathā̠ śālā̍yai̠ pakṣa̍sī । ē̠vagṃ sa̍ṃvathsa̠rasya̠ pakṣa̍sī । yadē̠tēna gṛ̠hyērann̍ । viṣū̍chī saṃvathsa̠rasya̠ pakṣa̍sī̠ vyava̍sragṃ sēyātām । ārti̠mārchChē̍yuḥ । yadē̠tē gṛ̠hyantē̎ । yathā̠ śālā̍yai̠ pakṣa̍sī maddhya̠maṃva̠gṃ̠śama̠bhi sa̍mā̠yachCha̍ti ॥ 33 ॥

ē̠vagṃ sa̍ṃvathsa̠rasya̠ pakṣa̍sī divākī̠rtya̍ma̠bhi santa̍nvanti । nārti̠mārchCha̍nti ॥ ē̠ka̠vi̠gṃ̠śa-maha̍rbhavati । śu̠krāgrā̠ grahā̍ gṛhyantē । pratyutta̍bdhyai saya̠tvāya̍ ॥ sau̠rya̍ ē̠tadaha̍ḥ pa̠śurāla̍bhyatē । sau̠ryō̍-'tigrā̠hyō̍ gṛhyatē । aha̍rē̠va rū̠pēṇa̠ sama̍rdhayanti । athō̠ ahna̍ ē̠vaiṣa ba̠lir-hri̍yatē ॥ sa̠ptai-tadaha̍rati-grā̠hyā̍ gṛhyantē ॥ 34 ॥

sa̠pta vai śī̍r​ṣa̠ṇyā̎ḥ prā̠ṇāḥ । a̠sāvā̍di̠tya-śśira̍ḥ pra̠jānā̎m । śī̠r̠ṣannē̠va pra̠jānā̎-mprā̠ṇā-nda̍dhāti । tasmā̎thsa̠pta śī̠r̠ṣa-nprā̠ṇāḥ ॥ indrō̍ vṛ̠tragṃ ha̠tvā । asu̍rā-nparā̠bhāvya̍ । sa i̠māँllō̠kā-na̠bhya̍jayat । tasyā̠sau lō̠kō-'na̍bhijita āsīt । taṃ vi̠śvaka̍rmā bhū̠tvā-'bhya̍jayat । ya-dvai̎śvakarma̠ṇō gṛ̠hyatē̎ ॥ 35 ॥

su̠va̠rgasya̍ lō̠kasyā̠-bhiji̍tyai ॥ pra vā ē̠tē̎-'smā-llō̠kā-chchya̍vantē । yē vai̎śvakarma̠ṇa-ṅgṛ̠hṇatē̎ । ā̠di̠tyaśśvō gṛ̍hyatē । i̠yaṃ vā adi̍tiḥ । a̠syāmē̠va prati̍tiṣṭhanti ॥ a̠nyō̎nyō gṛhyētē । viśvā̎nyē̠vānyēna̠ karmā̍ṇi kurvā̠ṇā ya̍nti । a̠syāma̠nyēna̠ prati̍ tiṣṭhanti ॥ tāvā-'pa̍rā̠rdhā-thsa̍ṃvathsa̠rasyā̠-nyō̎nyō gṛhyētē ॥ tāvu̠bhau sa̠ha ma̍hāvra̠tē gṛ̍hyētē । ya̠jñasyai̠vānta̍-ṅga̠tvā । u̠bhayō̎-rlō̠kayō̠ḥ prati̍ tiṣṭhanti ॥ a̠rkya̍mu̠ktha-mbha̍vati ।
a̠nnādya̠syā-va̍ruddhyai ॥ 36 ॥
(sa̠mā̠yachCha̍ - tyatigrā̠hyā̍ gṛhyantē - gṛ̠hyatē̍ - saṃvathsa̠rasthā̠nyō̎nyō gṛhyētē̠ pañcha̍ cha ) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - tasminnēva dinē divākīrtyanāmāni sāmāni
ē̠ka̠vi̠gṃ̠śa ē̠ṣa bha̍vati । ē̠tēna̠ vai dē̠vā ē̍kavi̠gṃ̠śēna̍ । ā̠di̠tyami̠ta u̍tta̠magṃ su̍va̠rgaṃ lō̠ka-mārō̍hayann । sa vā ē̠ṣa i̠ta ē̍kavi̠gṃ̠śaḥ । tasya̠ daśā̠vastā̠dahā̍ni । daśa̍ pa̠rastā̎t । sa vā ē̠ṣa vi̠rājyu̍bha̠yata̠ḥ prati̍ṣṭhitaḥ । vi̠rāji̠ hi vā ē̠ṣa u̍bha̠yata̠ḥ prati̍ṣṭhitaḥ । tasmā̍danta̠rēmau lō̠kau yann । sarvē̍ṣu suva̠rgēṣu̍ lō̠kē-ṣva̍bhi̠tapa̍nnēti ॥ 37 ॥

dē̠vā vā ā̍di̠tyasya̍ suva̠rgasya̍ lō̠kasya̍ । parā̍chō-'tipā̠dāda̍bibhayuḥ । ta-ñChandō̍bhiradṛgṃ ha̠ndhṛtyai̎ । dē̠vā vā ā̍di̠tyasya̍ suva̠rgasya̍ lō̠kasya̍ । avā̍chō-'vapā̠dāda̍bibhayuḥ । ta-mpa̠ñchabhī̍ ra̠śmibhi̠-ruda̍vayann । tasmā̍dēkavi̠gṃ̠śē 'ha̠-npañcha̍ divākī̠rtyā̍ni kriyantē । ra̠śmayō̠ vai di̍vākī̠rtyā̍ni ॥ yē gā̍ya̠trē । tē gā̍ya̠trīṣūtta̍rayō̠ḥ pava̍mānayōḥ ॥ 38 ॥

ma̠hādi̍vākīrtya̠gṃ̠ hōtu̍ḥ pṛ̠ṣṭham । vi̠ka̠rṇa-mbra̍hmasā̠mam । bhā̠sō̎-'gniṣṭō̠maḥ ॥ athai̠tāni̠ parā̍ṇi । parai̠rvai dē̠vā ā̍di̠tyagṃ su̍va̠rgaṃ lō̠kama̍pārayann । yadapā̍rayann । ta-tparā̍ṇā-mpara̠tvam । pā̠raya̍ntyēna̠-mparā̍ṇi । ya ē̠vaṃ vēda̍ । athai̠tāni̠ sparā̍ṇi । sparai̠rvai dē̠vā ā̍di̠tyagṃ su̍va̠rgaṃ lō̠kama̍spārayann । yadaspā̍rayann । ta-thsparā̍ṇāg​ spara̠tvam । spā̠raya̍ntyēna̠gg̠ sparā̍ṇi । ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ 39 ॥
(ē̠ti̠-pava̍mānayō̠ḥ-sparā̍ṇī̠ pañcha̍ cha) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - paśavaḥ vaiṣṇavādyā nava
apra̍tiṣṭhā̠ṃ vā ē̠tē ga̍chChanti । yēṣāgṃ̍ saṃvathsa̠rē-'nā̠ptē-'tha̍ । ē̠kā̠da̠śinyā̠pyatē̎ ॥ vai̠ṣṇa̠vaṃ vā̍ma̠na-māla̍bhantē । ya̠jñō vai viṣṇu̍ḥ । ya̠jñamē̠vāla̍bhantē̠ prati̍ṣṭhityai । ai̠ndrā̠gna-māla̍bhantē । i̠ndrā̠gnī vai dē̠vānā̠-mayā̍tayāmānau । yē ē̠va dē̠vatē̠ ayā̍tayāmnī । tē ē̠vāla̍bhantē ॥ 40 ॥

vai̠śva̠dē̠va-māla̍bhantē । dē̠vatā̍ ē̠vāva̍-rundhatē । dyā̠vā̠pṛ̠thi̠vyā̎-ndhē̠nu-māla̍bhantē । dyāvā̍pṛthi̠vyōrē̠va prati̍ tiṣṭhanti । vā̠ya̠vya̍ṃ va̠thsamāla̍bhantē । vā̠yurē̠vaibhyō̍ yathā-''yata̠nā-ddē̠vatā̠ ava̍rundhē । ā̠di̠tyāmavi̍ṃ va̠śā-māla̍bhantē । i̠yaṃ vā adi̍tiḥ । a̠syāmē̠va prati̍ tiṣṭhanti । mai̠trā̠va̠ru̠ṇī-māla̍bhantē ॥ 41 ॥

mi̠trēṇai̠va ya̠jñasya̠ svi̍ṣṭagṃ śamayanti । varu̍ṇēna̠ duri̍ṣṭam । prā̠jā̠pa̠tya-ntū̍pa̠ra-mma̍hāvra̠ta āla̍bhantē । prā̠jā̠pa̠tyō̍-'tigrā̠hyō̍ gṛhyatē । aha̍rē̠va rū̠pēṇa̠ sama̍rdhayanti । athō̠ ahna̍ ē̠vaiṣa ba̠lir-hri̍yatē । ā̠gnē̠yamāla̍bhantē̠ prati̠ prajñā̎tyai ॥ a̠ja̠pē̠tvān. vā ē̠tē pūrvai̠rmāsai̠ra-va̍rundhatē । yadē̠tē ga̠vyāḥ pa̠śava̍ āla̠bhyantē̎ । u̠bhayē̍ṣā-mpaśū̠nā-mava̍ruddhyai ॥ 42 ॥

yadati̍riktā-mēkāda̠śinī̍-mā̠labhē̍rann । apri̍ya̠-mbhrātṛ̍vya-ma̠bhyati̍richyēta । ya-ddvaudvau̍ pa̠śū sa̠masyē̍yuḥ । kanī̍ya̠ āyu̍ḥ kurvīrann । yadē̠tē brāhma̍ṇavantaḥ pa̠śava̍ āla̠bhyantē̎ । nāpri̍ya̠-mbhrātṛ̍vya-ma̠bhya̍ti̠richya̍tē । na kanī̍ya̠ āyu̍ḥ kurvatē ॥ 43 ॥
(tē-ē̠vāla̍bhantē-maitrāvaru̠ṇīmāla̍bha̠ntē-'va̍ruddhyai-+sa̠pta cha̍) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - mahāvratam
pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jā-ssṛ̠ṣṭvā vṛ̠ttō̍-'śayat । ta-ndē̠vā bhū̠tānā̠gṃ̠ rasa̠-ntēja̍-ssa̠bhṛntya̍ । tēnai̍namabhiṣajyann । ma̠hāna̍vava̠rtīti̍ । ta-nma̍hāvra̠tasya̍ mahāvrata̠tvam । ma̠ha-dvra̠tamiti̍ । ta-nma̍hāvra̠tasya̍ mahāvrata̠tvam । ma̠ha̠tō vra̠tamiti̍ । ta-nma̍hāvra̠tasya̍ mahāvrata̠tvam ॥ pa̠ñcha̠vi̠gṃ̠śa-sstōmō̍ bhavati ॥ 44 ॥

chatu̍rvigṃśa-tyardhamāsa-ssaṃvathsa̠raḥ । ya-dvā ē̠tasmin̎-thsaṃvathsa̠rē 'dhi̠prājā̍yata । tadanna̍-mpañchavi̠gṃ̠śa-ma̍bhavat ॥ ma̠ddhya̠taḥ kri̍yatē । ma̠ddhya̠tō hyanna̍maśi̠ta-ndhi̠nōti̍ । athō̍ maddhya̠ta ē̠va pra̠jānā̠mūrgdhī̍yatē ॥ atha̠ yadvā i̠dama̍nta̠taḥ kri̠yatē̎ । tasmā̍duda̠ntē pra̠jā-ssamē̍dhantē । a̠nta̠taḥ kri̍yatē pra̠jana̍nāyai̠va ॥ tri̠vṛchChirō̍ bhavati ॥ 45 ॥

trē̠dhā̠ vi̠hi̠tagṃ hi śira̍ḥ । lōma̍ Cha̠vīrasthi̍ ॥ parā̍chā stuvanti । tasmā̠-tta-thsa̠dṛgē̠va । na mēdya̠tō-'nu̍ mēdyati । na kṛśya̠tō-'nu̍ kṛśyati ॥ pa̠ñcha̠da̠śō̎-'nyaḥ pa̠kṣō bha̍vati । sa̠pta̠da̠śō̎-'nyaḥ । tasmā̠-dvayāg̍sya-nyata̠rama̠rdhama̠bhi pa̠ryāva̍rtantē । a̠nya̠ta̠ratō̠ hi ta-dgarī̍yaḥ kri̠yatē̎ ॥ 46 ॥

pa̠ñcha̠vi̠gṃ̠śa ā̠tmā bha̍vati । tasmā̎-nmaddhya̠taḥ pa̠śavō̠ vari̍ṣṭhāḥ ॥ ē̠ka̠vi̠gṃ̠śa-mpuchCha̎m । dvi̠padā̍su stuvanti̠ prati̍ṣṭhityai ॥ sarvē̍ṇa sa̠ha stu̍vanti । sarvē̍ṇa̠ hyā̎tmanā̎-''tma̠nvī । sa̠hōtpata̍nti ॥ ēkai̍kā̠-muchChigṃ̍ṣanti । ā̠tmann. hyaṅgā̍ni ba̠ddhāni̍ ॥ na vā ē̠tēna̠ sarva̠ḥ puru̍ṣaḥ ॥ 47 ॥

yadi̠ta i̍tō̠ lōmā̍ni da̠tō na̠khān । pa̠ri̠māda̍ḥ kriyantē । tānyē̠va tēna̠ pratyu̍pyantē ॥ audu̍mbara̠stalpō̍ bhavati । ūrgvā anna̍mudu̠mbara̍ḥ । ū̠rja ē̠vānnādya̠syā-va̍ruddhyai ॥ yasya̍ talpa̠sadya̠-mana̍bhijita̠gg̠ syāt । sa dē̠vānā̠gṃ̠ sāmya̍kṣē । ta̠lpa̠sadya̍-ma̠bhija̍yā̠nīti̠ talpa̍mā̠-ruhyō-dgā̍yēt । ta̠lpa̠sadya̍-mē̠vābhija̍yati ॥ 48 ॥

yasya̍ talpa̠sadya̍-ma̠bhiji̍ta̠gg̠ syāt । sa dē̠vānā̠gṃ̠ sāmya̍kṣē । ta̠lpa̠sadya̠-mmā parā̍jē̠ṣīti̠ talpa̍-mā̠ruhyō-dgā̍yēt । na ta̍lpa̠sadya̠-mparā̍jayatē ॥ plē̠ṅkhē śagṃ̍sati । mahō̠ vai plē̠ṅkhaḥ । maha̍sa ē̠vānnādya̠syā-va̍ruddhyai ॥ dē̠vā̠su̠rā-ssaṃya̍ttā āsann । ta ā̍di̠tyē vyāya̍chChanta । ta-ndē̠vā-ssama̍jayann ॥ 49 ॥

brā̠hma̠ṇaścha̍ śū̠draścha̍ charmaka̠rtē vyāya̍chChētē । daivyō̠ vai varṇō̎ brāhma̠ṇaḥ । a̠sa̠rya̍-śśū̠draḥ । i̠mē̍-'rā-thsuri̠mē su̍bhū̠ta-ma̍kra̠-nnitya̍nyata̠rō brū̍yāt । i̠ma u̍dvāsīkā̠riṇa̍ i̠mē du̍rbhū̠ta-ma̍kra̠nnitya̍nyata̠raḥ । yadē̠vaiṣāgṃ̍ sukṛ̠taṃ yā rāddhi̍ḥ । tada̍nyata̠rō̍-'bhiśrī̍ṇāti । yadē̠vaiṣā̎-nduṣkṛ̠taṃ yā-'rā̎ddhiḥ । tada̍nyata̠rō-'pa̍hanti । brā̠hma̠ṇa-ssa-ñja̍yati । a̠mumē̠vādi̠tya-mbhrātṛ̍vyasya̠ saṃvi̍ndantē ॥ 50 ॥
(bha̠va̠ti̠ - bha̠va̠ti̠ - kri̠yatē̠ - puru̍ṣō - jayatya - jaya - ñjaya̠tyēka̍-ñcha) (a. 6)

(u̠ddhya̠nyamā̍na̠ṃ - navai̠tāni̠ - santa̍ti - rēkavi̠gṃ̠śa ē̠ṣō - 'pra̍tiṣṭhāṃ - pra̠jāpa̍ti-rvṛ̠tta-ṣṣaṭ )

(u̠ddha̠nyamā̍nagṃ - śō̠chiṣkē̠śō - 'gnē̍ sa̠patnā̍ - natigrā̠hyā̍ - vaiśvadē̠vamāla̍bhantē pañchā̠śat )

(u̠ddha̠nyamā̍na̠gṃ̠ - saṃvi̍ndantē )

॥ hari̍ḥ ōm ॥

॥ kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya brāhmaṇē prathamāṣṭakē dvidīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ॥




Browse Related Categories: