View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

KYTB 3.10 Savitrachayanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Katha Prashna Patha - Samjnanam Vijnanam

kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya brāhmaṇē kāṭhakē prathamaḥ praśnaḥ - sāvitrachayanam

ō-nnamaḥ paramātmanē, śrī mahāgaṇapatayē namaḥ,
śrī gurubhyō namaḥ । ha̠ri̠ḥ ōm ॥

anuvākaṃ 1 - anuvākēṣu navasu lēkhāsu nābhyā-ñchēṣṭakōpadhānaṃ svayamātṛṇṇōpadhāna-ñchōchyatē
sa̠ñjñāna̍ṃ vi̠jñāna̍-mpra̠jñāna̍-ñjā̠nada̍bhijā̠nat । sa̠kaṃlpa̍māna-mpra̠kalpa̍māna-mupa̠kalpa̍māna̠-mupa̍klṛpta-ṅklṛ̠ptam ।
śrēyō̠ vasī̍ya ā̠yathsambhū̍ta-mbhū̠tam ॥
chi̠traḥ kē̠tuḥ pra̠bhānā̠bhān-thsa̠bhānn ।
jyōti̍ṣmā̠g̠-stēja̍svānā̠tapa̠gg̠-stapa̍nnabhi̠tapann̍ ।
rō̠cha̠nō rōcha̍mānaḥ-śōbha̠naḥ-śōbha̍mānaḥ ka̠lyāṇa̍ḥ ॥ dar​śā̍ dṛ̠ṣṭā da̍r​śa̠tā vi̠śvarū̍pā sudar​śa̠nā । ā̠pyāya̍mānā̠ pyāya̍mānā̠-pyāyā̍ sū̠nṛtērā̎ ।
ā̠pūrya̍māṇā̠ pūrya̍māṇā pū̠raya̍ntī pū̠rṇā pau̎rṇamā̠sī ॥ dā̠tā pra̍dā̠tā-''na̠ndō mōda̍ḥ pramō̠daḥ ॥ 1 ॥

ā̠vē̠śaya̍-nnivē̠śayan̎thsa̠ṃvēśa̍na̠-ssagg​śā̎mta-śśā̠ntaḥ । ā̠bhava̍-npra̠bhavan̎-thsa̠bhaṃva̠n-thsambhū̍tō bhū̠taḥ ॥
prastu̍ta̠ṃ viṣṭu̍ta̠gṃ̠ sagg​stu̍ta-ṅka̠lyāṇa̍ṃ vi̠śvarū̍pam । śu̠krama̠mṛta̍-ntēja̠svi tēja̠-ssami̍ddham । a̠ru̠ṇa-mbhā̍nu̠ma-nmarī̍chimadabhi̠tapa̠-ttapa̍svat ॥ sa̠vi̠tā pra̍savi̠tā dī̠ptō dī̠paya̠-ndīpya̍mānaḥ । jvala̍-ñjvali̠tā tapa̍n vi̠tapan̎-thsa̠ntapann̍ । rō̠cha̠nō rōcha̍māna-śśu̠bhūṃ-śśumbha̍mānō vā̠maḥ ॥
su̠tā su̍nva̠tī prasu̍tā sū̠yamā̍nā 'bhiṣū̠yamā̍ṇā । pītī̎ pra̠pā sa̠pā-ntṛpti̍-sta̠rpaya̍ntī ॥ 2 ॥

kā̠ntā kā̠myā kā̠majā̠tā ''yu̍ṣmatī kāma̠dughā̎ ॥ a̠bhi̠śā̠stā 'nu̍ma̠ntā-''na̠ndō mōda̍ḥ pramō̠daḥ । ā̠sā̠daya̍-nniṣā̠dayan̎-thsa̠gṃ̠sāda̍na̠-ssagṃsa̍nna-ssa̠nnaḥ ।
ā̠bhū rvi̠bhūḥ pra̠bhū-śśa̠bhūṃ rbhuva̍ḥ ॥
pa̠vitra̍-mpavayi̠ṣya-npū̠tō mēddhya̍ḥ ।
yaśō̠ yaśa̍svā-nā̠yura̠mṛta̍ḥ । jī̠vō jī̍vi̠ṣya-nthsva̠rgō lō̠kaḥ ॥ saha̍svā̠-nthsahī̍yā̠-nōja̍svā̠-nthsaha̍mānaḥ । jaya̍nna-bhi̠jayan̎-thsu̠dravi̍ṇō draviṇō̠dāḥ । ā̠rdrapa̍vitrō̠ hari̍kēśō̠ mōda̍ḥ pramō̠daḥ ॥ 3 ॥

a̠ru̠ṇō̍ 'ru̠ṇara̍jāḥ pu̠ṇḍarī̍kō viśva̠jida̍-bhi̠jit । ā̠rdraḥ pinva̍mā̠nō 'nna̍vā̠n-rasa̍vā̠-nirā̍vān ।
sa̠rvau̠ṣa̠dha-ssa̍bha̠ṃrō maha̍svān ॥ ē̠ja̠tkā jō̍va̠tkāḥ । kṣu̠lla̠kā-śśi̍piviṣṭa̠kāḥ ।
sa̠ri̠stra̠rā-ssu̠śēra̍vaḥ । a̠ji̠rāsō̍ gami̠ṣṇava̍ḥ ॥ i̠dānī̎-nta̠dānī̍-mē̠tar​hi̍ kṣi̠prama̍ji̠ram । ā̠śu rni̍mē̠ṣaḥ pha̠ṇō drava̍nnati̠-dravann̍ । tvara̠gg̠ stvara̍māṇa ā̠śurāśī̍yāñja̠vaḥ {ā̠śurāśī̍yān ja̠vaḥ} ॥
a̠gni̠ṣṭō̠ma u̠kthyō̍ 'tirā̠trō dvi̍rā̠tra-stri̍rā̠tra-ścha̍tūrā̠traḥ । a̠gnir-ṛ̠tu-ssūrya̍ ṛ̠tuścha̠ndramā̍ ṛ̠tuḥ ॥ pra̠jāpa̍ti-ssaṃvathsa̠rō ma̠hānkaḥ ॥ 4 ॥
(pra̠mō̠da - sta̠rpaya̍ntī - pramō̠dō - ja̠vastrīṇi̍ cha) (a. 1)

anuvākaṃ 2 - anuvākēṣu navasu lēkhāsu nābhyā-ñchēṣṭakōpadhānaṃ
svayamātṛṇṇōpadhāna-ñchōchyatē
bhūra̠gni-ñcha̍ pṛthi̠vī-ñcha̠ mā-ñcha̍ ।
trīg​ścha̍ lō̠kā-nthsa̍ṃvathsa̠ra-ñcha̍ ।
pra̠jāpa̍tistvā sādayatu । tayā̍ dē̠vata̍yā 'ṅgira̠sva-ddhru̠vā sī̍da ॥
bhuvō̍ vā̠yu-ñchā̠ntari̍kṣa-ñcha̠ mā-ñcha̍ । trīg​ścha̍ lō̠kā-nthsa̍ṃvathsa̠ra-ñcha̍ ।
pra̠jāpa̍tistvā sādayatu । tayā̍ dē̠vata̍yā-' ṅgiṃra̠sva-ddhru̠vā sī̍da । sva̍rādi̠tya-ñcha̠ diva̍-ñcha̠ mā-ñcha̍ । trīg​ścha̍ lō̠kā-nthsa̍ṃvathsa̠ra-ñcha̍ । pra̠jāpa̍tistvā sādayatu । tayā̍ dē̠vata̍yā 'ṅgiṃra̠sva-ddhru̠vā sī̍da । bhūrbhuva̠-ssva̍-ścha̠ndrama̍sa-ñcha̠ diśa̍ścha̠ mā-ñcha̍ ।
trīg​ścha̍ lō̠kā-nthsa̍van​thsa̠ra-ñcha̍ । pra̠jāpa̍tistvā sādayatu । tayā̍ dē̠vata̍yā 'ṅgira̠sva-ddhru̠vā sī̍da ॥ 5 ॥
(sa̠ṃva̠thsa̠ra̠-ñcha̠ ṣaṭ cha̍)(ā2)

anuvākaṃ 3 - anuvākēṣu navasu lēkhāsu nābhyā-ñchēṣṭakōpadhānaṃ svayamātṛṇṇōpadhāna-ñchōchyatē
tvamē̠va tvāṃ vē̎ttha̠ yō̍-'si̠ sō-'si̍ । tvamē̠va tvāma̍chaiṣīḥ । chi̠taśchāsi̠ sañchi̍ta-śchāsyagnē । ē̠tāvā̠g̠śchāsi̠ bhūyāg̍śchāsyagnē ।
yattē̍ agnē̠ nyū̍na̠ṃ yadu̠ tē-'ti̍riktam । ā̠di̠tyā-stadaṃṅgi̍rasa-śchinvantu ।
viśvē̍ tē dē̠vāśchiti̠-māpū̍rayantu । chi̠taśchāsi̠ sañchi̍ta-śchāsyagnē । ē̠tāvā̠g̠śchāsi̠ bhūyāg̍śchāsyagnē । mā tē̍ agnē 'cha̠yēna̠ mā-'ti̍ cha̠ yēnāyu̠rāvṛ̍kṣi । sava̍r​ṣā̠-ñjyōti̍ṣā̠-ñjyōti̠ ryada̠dāvu̠dēti̍ । tapa̍sō jā̠tamani̍-bhṛṣṭa̠mōja̍ḥ । tattē̠ jyōti̍riṣṭakē । tēna̍ mē tapa । tēna̍ mē jvala । tēna̍ mē dīdihi ।
yāva̍ddē̠vāḥ । yāva̠dasā̍ti̠ sūrya̍ḥ । yāva̍du̠tāpi̠ brahma̍ ॥ 6 ॥
(āvṛ̍kṣi̠ nava̍ cha) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - anuvākēṣu navasu lēkhāsu nābhyā-ñchēṣṭakōpadhānaṃ svayamātṛṇṇōpadhāna-ñchōchyatē
sa̠ṃva̠thsa̠rō̍-'si parivathsa̠rō̍-'si । i̠dā̠va̠thsa̠rō̍-'sī-duvathsa̠rō̍-'si ।
i̠dva̠thsa̠rō̍-'si vathsa̠rō̍-'si । tasya̍ tē vasa̠nta-śśira̍ḥ । grī̠ṣmō dakṣi̍ṇaḥ pa̠kṣaḥ । va̠ra̠.ṣāḥ puchCha̎m । śa̠radutta̍raḥ pa̠kṣaḥ ।
hē̠ma̠ntō maddhya̎m । pū̠rva̠pa̠kṣāśchita̍yaḥ । a̠pa̠ra̠pa̠kṣāḥ purī̍ṣam ॥ 7 ॥

a̠hō̠rā̠trā-ṇīṣṭa̍kāḥ । ṛ̠ṣa̠bhō̍-'si sva̠rgō lō̠kaḥ । yasyā̎-ndi̠śi ma̠hīya̍sē । tatō̍ nō̠ maha̠ āva̍ha । vā̠yu rbhū̠tvā sarvā̠ diśa̠ āvā̍hi । sarvā̠ diśō-'nu̠ vivā̍hi । sarvā̠ diśō-'nu̠ saṃvā̍hi । chittyā̠ chiti̠-māpṛ̍ṇa । achi̍ttyā̠ chiti̠-māpṛ̍ṇa । chida̍si samu̠drayō̍niḥ ॥ 8 ॥

indu̠ rdakṣa̍-śśyē̠na ṛ̠tāvā̎ । hira̍ṇyapakṣa-śśaku̠nō bhu̍ra̠ṇyuḥ । ma̠hā-nthsa̠dhasthē̎ dhru̠va āniṣa̍ttaḥ । nama̍stē astu̠ mā mā̍ higṃsīḥ । ēti̠ prēti̠ vīti̠ samityuditi̍ । diva̍-mmē yachCha । a̠ntari̍kṣa-mmē yachCha । pṛ̠thi̠vī-mmē̍ yachCha ।
pṛ̠thi̠vī-mmē̍ yachCha । a̠ntari̍kṣa-mmē yachCha । diva̍-mmē yachCha । ahnā̠ prasā̍raya । rātryā̠ sama̍cha । rātryā̠ prasā̍raya । ahnā̠ sama̍cha ।
kāma̠-mprasā̍raya । kāma̠gṃ̠ sama̍cha ॥ 9 ॥
(purī̍ṣagṃ - samu̠drayō̍niḥ - pṛthi̠vī-mmē̍ yachChā̠ntari̍kṣa-mmē yachCha sa̠pta cha̍) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - anuvākēṣu navasu lēkhāsu nābhyā-ñchēṣṭakōpadhānaṃ
svayamātṛṇṇōpadhāna-ñchōchyatē
bhūrbhuva̠-ssva̍ḥ । ōjō̠ bala̎m । brahma̍ kṣa̠tram । yaśō̍ ma̠hat । sa̠tya-ntapō̠ nāma̍ । rū̠pa-ma̠mṛta̎m । chakṣu̠-śśrōtra̎m । mana̠ āyu̍ḥ ।
viśva̠ṃ yaśō̍ ma̠haḥ । sa̠ma-ntapō̠ harō̠ bhāḥ । jā̠tavē̍dā̠ yadi̍ vā pāva̠kō-'si̍ । vai̠śvā̠na̠rō yadi̍ vā vaidyu̠tō-'si̍ । śa-mpra̠jābhyō̠ yaja̍mānāya lō̠kam । ūrja̠-mpuṣṭi̠-ndada̍-da̠bhyāva̍vṛthsva ॥ 10 ॥
(bhāścha̠tvāri̍ cha) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - anuvākēṣu navasu lēkhāsu nābhyā-ñchēṣṭakōpadhānaṃ
svayamātṛṇṇōpadhāna-ñchōchyatē
rājñī̍ virājñī̎ । sa̠mrājñī̎ sva̠rājñī̎ । a̠rchi-śśō̠chiḥ । tapō̠ harō̠ bhāḥ । a̠gni-rindrō̠ bṛha̠spati̍ḥ । viśvē̍ dē̠vā bhuva̍nasya gō̠pāḥ ।
tē mā̠ sarvē̠ yaśa̍sā̠ sagṃsṛ̍jantu ॥ 11 ॥
(rājñīndrō̍ mā sa̠pta (a. 6)

anuvākaṃ 7 - anuvākēṣu navasu lēkhāsu nābhyā-ñchēṣṭakōpadhānaṃ svayamātṛṇṇōpadhāna-ñchōchyatē
asa̍vē̠ svāhā̠ vasa̍vē̠ svāhā̎ । vibhu̍vē̠ svāhā̠ viva̍svatē̠ svāhā̎ । a̠bhi̠bhuvē̠ svāhā-'dhi̍patayē̠ svāhā̎ । di̠vāmpata̍yē̠ svāhā 'gṃ̍haspa̠tyāya̠ svāhā̎ । chā̠kṣu̠ṣma̠tyāya̠ svāhā̎ jyōtiṣma̠tyāya̠ svāhā̎ । rājñē̠ svāhā̍ vi̠rājñē̠ svāhā̎ । sa̠mrājñē̠ svāhā̎ sva̠rājñē̠ svāhā̎ ।
śūṣā̍ya̠ svāhā̠ sūryā̍ya̠ svāhā̎ । cha̠ndrama̍sē̠ svāhā̠ jyōti̍ṣē̠ svāhā̎ ।
sa̠gṃ̠sarpā̍ya̠ svāhā̍ ka̠lyāṇā̍ya̠ svāhā̎ ।
arju̍nāya̠ svāhā̎ ॥ 12 ॥
(ka̠lyāṇā̍ya̠ svāhaika̍-ñcha) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - anuvākēṣu navasu lēkhāsu nābhyā-ñchēṣṭakōpadhānaṃ svayamātṛṇṇōpadhāna-ñchōchyatē
vi̠pa̠śchitē̠ pava̍mānāya gāyata । ma̠hī na dhārā 'tyandhō̍ ar​ṣati । ahi̍r​ha jī̠rṇāmati̍sarpati̠ tvacha̎m । atyō̠ na krīḍa̍nna sara̠dvṛṣā̠ hari̍ḥ ।
u̠pa̠yā̠magṛ̍hītō-'si mṛ̠tyavē̎ tvā̠ juṣṭa̍-ṅgṛhṇāmi । ē̠ṣa tē̠ yōni̍rmṛ̠tyavē̎ tvā ॥ apa̍ mṛ̠tyu-mapa̠kṣudha̎m । apē̠ta-śśa̠patha̍-ñjahi ।
adhā̍ nō agna̠ āva̍ha । rā̠yaspōṣagṃ̍ saha̠sriṇa̎m ॥ 13 ॥

yē tē̍ sa̠hasra̍ma̠yuta̠-mpāśā̎ḥ । mṛtyō̠ martyā̍ya̠ hanta̍vē । tān. ya̠jñasya̍ mā̠yayā̎ । sarvā̠nava̍ yajāmahē ॥ bha̠kṣō̎ 'syamṛta bha̠kṣaḥ । tasya̍ tē mṛ̠tyu-pī̍tasyā̠-mṛta̍vataḥ ।
sva̠gā-kṛ̍tasya̠ madhu̍mataḥ ।
upa̍hūta̠syō-pa̍hūtō bhakṣayāmi ॥
ma̠ndrā 'bhibhū̍tiḥ kē̠tu rya̠jñānā̠ṃ vāk । asā̠vēhi̍ ॥ 14 ॥

a̠ndhō jāgṛ̍viḥ prāṇa । asā̠vēhi̍ । ba̠dhi̠ra ā̎krandayita-rapāna । asā̠vēhi̍ । a̠ha̠stōstvā̠ chakṣu̍ḥ । asā̠vēhi̍ । a̠pā̠dāśō̠ mana̍ḥ ।
asā̠vēhi̍ । kavē̠ vipra̍chittē̠ śrōtra̍ । asā̠vēhi̍ ॥ 15 ॥

su̠ha̠sta-ssu̍vā̠sāḥ । śū̠ṣō nāmā̎sya̠-mṛtō̠ martyē̍ṣu । tantvā̠-'ha-ntathā̠ vēda̍ । asā̠vēhi̍ । a̠gnirmē̍ vā̠chi śri̠taḥ । vāghṛda̍yē । hṛda̍ya̠-mmayi̍ । a̠hama̠mṛtē̎ । a̠mṛta̠-mbrahma̍ṇi । vā̠yurmē̎ prā̠ṇē śri̠taḥ ॥ 16 ॥

prā̠ṇō hṛda̍yē । hṛda̍ya̠-mmayi̍ । a̠hama̠mṛtē̎ । a̠mṛta̠-mbrahma̍ṇi ।
sūryō̍ mē̠ chakṣu̍ṣi śri̠taḥ ।
chakṣu̠r̠ hṛda̍yē । hṛda̍ya̠-mmayi̍ । a̠hama̠mṛtē̎ । a̠mṛta̠-mbrahma̍ṇi ।
cha̠ndramā̍ mē̠ mana̍si śri̠taḥ ॥ 17 ॥

manō̠ hṛda̍yē । hṛda̍ya̠-mmayi̍ । a̠hama̠mṛtē̎ । a̠mṛta̠-mbrahma̍ṇi ।
diśō̍ mē̠ śrōtrē̎ śri̠tāḥ । śrōtra̠gṃ̠ hṛda̍yē । hṛda̍ya̠-mmayi̍ । a̠hama̠mṛtē̎ ।
a̠mṛta̠-mbrahma̍ṇi । āpō̍ mē̠ rēta̍si śri̠tāḥ ॥ 18 ॥

rētō̠ hṛda̍yē । hṛda̍ya̠-mmayi̍ ।
a̠hama̠mṛtē̎ । a̠mṛta̠-mbrahma̍ṇi ।
pṛ̠thi̠vī mē̠ śarī̍rē śri̠tā ।
śarī̍ra̠gṃ̠ hṛda̍yē । hṛda̍ya̠-mmayi̍ । a̠hama̠mṛtē̎ । a̠mṛta̠-mbrahma̍ṇi । ō̠ṣa̠dhi̠va̠na̠spa̠tayō̍ mē̠ lōma̍su śri̠tāḥ ॥ 19 ॥

lōmā̍ni̠ hṛda̍yē । hṛda̍ya̠-mmayi̍ । a̠hama̠mṛtē̎ । a̠mṛta̠-mbrahma̍ṇi ।
indrō̍ mē̠ balē̎ śri̠taḥ । bala̠gṃ̠ hṛda̍yē । hṛda̍ya̠-mmayi̍ । a̠hama̠mṛtē̎ ।
a̠mṛta̠-mbrahma̍ṇi । pa̠rjanyō̍ mē mū̠rdhni śri̠taḥ ॥ 20 ॥

mū̠drdhā hṛda̍yē । hṛda̍ya̠-mmayi̍ । a̠hama̠mṛtē̎ । a̠mṛta̠-mbrahma̍ṇi ।
īśā̍nō mē ma̠nyau śri̠taḥ । ma̠nyur-hṛda̍yē । hṛda̍ya̠-mmayi̍ । a̠hama̠mṛtē̎ ।
a̠mṛta̠-mbrahma̍ṇi ।
ā̠tmā ma̍ ā̠tmani̍ śri̠taḥ( ) ॥ 21 ॥

ā̠tmā hṛda̍yē । hṛda̍ya̠-mmayi̍ । a̠hama̠mṛtē̎ । a̠mṛta̠-mbrahma̍ṇi ।
puna̍rma ā̠tmā puna̠rāyu̠rāgā̎t । puna̍ḥ prā̠ṇaḥ puna̠rākū̍ta̠-māgā̎t ।
vai̠śvā̠na̠rō ra̠śmibhi̍ rvāvṛdhā̠naḥ । a̠ntasti̍ṣṭhatva̠mṛta̍sya gō̠pāḥ ॥ 22 ॥
(sa̠ha̠sriṇa̍ - mihi̠ - śrōtrāsā̠vēhi̍ - prā̠ṇē śri̠tō - mana̍si śri̠tō - rēta̍si śri̠tā - lōma̍su śri̠tā - mū̠rdhni śri̠ta - ā̠tmani̍ śri̠tō̎ - +-'ṣṭau cha̍) (a. 8)

(a̠gni-rvā̠yu-ssūrya̍ ścha̠ndramā̠ diśa̠ āpa̍ḥ pṛthi̠ vyō̍ṣadhivanaspa̠taya̠ indra̍ḥ pa̠rjanya̠ īśā̍na ā̠tmā puna̍rmē̠ trayō̍daśa)

anuvākaṃ 9 - anuvākēṣu navasu lēkhāsu nābhyā-ñchēṣṭakōpadhānaṃ svayamātṛṇṇōpadhāna-ñchōchyatē
pra̠jāpa̍ti rdē̠vāna̍sṛjata । tē pā̠pmanā̠ sandi̍tā ajāyanta । tān vya̍dyat । ya-dvya̠dyat । tasmā̎-dvi̠dyut । tama̍vṛśchat । yadavṛ̍śchat । tasmā̠-dvṛṣṭi̍ḥ । tasmā̠-dyatrai̠tē dē̠vatē̍ abhi̠prāpnu̍taḥ ।
vicha̍ hai̠vāsya̠ tatra̍ pā̠pmāna̠ndyata̍ḥ ॥ 23 ॥

vṛ̠śchata̍ścha ॥ saiṣā mī̍mā̠gṃ̠sā-'gni̍hō̠tra ē̠va sa̍pannnā । athō̍ āhuḥ ।
sarvē̍ṣu yajñakra̠tuṣviti̍ ॥
hōṣya̍nna̠pa upa̍spṛśēt ।
vidyu̍dasi̠ vidya̍mē pā̠pmāna̠miti̍ ।
atha̍ hu̠tvōpa̍spṛśēt ।
vṛṣṭi̍rasi̠ vṛścha̍ mē pā̠pmāna̠miti̍ ।
ya̠kṣyamā̍ṇō vē̠ṣṭvā vā̎ । vi cha̍ hai̠vāsyai̠tē dē̠vatē̍ pā̠pmāna̠-ndyata̍ḥ ॥ 24 ॥

vṛ̠śchata̍ścha ॥ a̠tya̠gṃ̠hō hāru̍ṇiḥ । bra̠hma̠chā̠riṇē̎ pra̠śnā-nprōchya̠ praji̍ghāya ।
parē̍hi । pla̠kṣa-ndaiyā̎m (daiyyā̎m) pāti-mpṛchCha । vēttha̍ sāvi̠trāṃ(3) na vē̠tthā(3) iti̍ ।
tamā̠gatya̍ paprachCha । ā̠chāryō̍ mā̠ prāhai̍ṣīt ।
vēttha̍ sāvi̠trāṃ(3) na vē̠tthā(3) iti̍ । sahō̍vācha̠ vēdēti̍ ॥ 25 ॥

sa kasmi̠-nprati̍ṣṭhita̠ iti̍ । pa̠rōra̍ja̠sīti̍ ।
kastadya-tpa̠rōra̍jā̠ iti̍ । ē̠ṣa vāva sa pa̠rōra̍jā̠ iti̍ hōvācha । ya ē̠ṣa tapa̍ti ।
ē̠ṣō̎ 'rvāgra̍jā̠ iti̍ । sa kasmi̍-ntvē̠ṣa iti̍ । sa̠tya iti̍ । ki-ntathsa̠tyamiti̍ । tapa̠ iti̍ ॥ 26 ॥

kasmi̠nnu tapa̠ iti̍ । bala̠ iti̍ ।
ki-nta-dba̠lamiti̍ । prā̠ṇa iti̍ ।
māsma̍ prā̠ṇamati̍ pṛchCha̠ iti̍ mā-''chā̠ryō̎ 'bravī̠diti̍ hōvācha brahmachā̠rī ॥
sahō̍vācha pla̠kṣō daiyā̎m (daiyyā̎m) pātiḥ ।
yadvai bra̍hmachāri-nprā̠ṇamatya̍prakṣyaḥ । mū̠drdhā tē̠ vyapa̍tiṣyat ।
a̠hamu̍ta āchā̠ryā-chChrēyā̎-nbhaviṣyāmi ।
yō mā̍ sāvi̠trē sa̠mavā̍di̠ṣṭēti̍ ॥ 27 ॥

tasmā̎-thsāvi̠trē na saṃva̍dēta ॥
sa yō ha̠vai sā̍vi̠traṃ vi̠duṣā̍ sāvi̠trē sa̠ṃvada̍tē । sahā̎smi̠-ñChriya̍-ndadhāti ।
anu̍ ha̠vā a̍smā a̠sau tapa̠ñChriya̍-mmanyatē ।
anva̍smai̠ śrīstapō̍ manyatē । anva̍smai̠ tapō̠ bala̍-mmanyatē । anva̍smai̠ bala̍-mprā̠ṇa-mma̍nyatē ॥ sa yadāha̍ ।
sa̠jñānna̍ṃ vi̠jñāna̠-ndar​śā̍ dṛ̠ṣṭēti̍ । ē̠ṣa ē̠va tat ॥ 28 ॥

atha̠ yadāha̍ । prastu̍ta̠ṃ viṣṭu̍tagṃ su̠tā su̍nva̠tīti̍ । ē̠ṣa ē̠va tat ॥ ē̠ṣa hyē̍va tānyahā̍ni । ē̠ṣa rātra̍yaḥ ॥ atha̠ yadāha̍ ।
chi̠traḥ kē̠tu rdā̠tā pra̍dā̠tā sa̍vi̠tā pra̍savi̠tā 'bhi̍śā̠stā 'nu̍ma̠ntēti̍ । ē̠ṣa ē̠va tat । ē̠ṣa hyē̍va tē-'hnō̍ muhū̠rtāḥ । ē̠ṣa rātrē̎ḥ ॥ 29 ॥

atha̠ yadāha̍ । pa̠vitra̍-mpavayi̠ṣyan-thsaha̍svā̠n-thsahī̍yānaru̠ṇō̍
-'ru̠ṇara̍jā̠ iti̍ । ē̠ṣa ē̠va tat । ē̠ṣa hyē̍va tē̎ 'drdhamā̠sāḥ । ē̠ṣa māsā̎ḥ ॥ atha̠ yadāha̍ ।
a̠gni̠ṣṭō̠ma u̠kthyō̎-'gnir-ṛ̠tuḥ pra̠jāpa̍ti-ssaṃvathsa̠ra iti̍ । ē̠ṣa ē̠va tat । ē̠ṣa hyē̍va tē ya̍jñakra̠tava̍ḥ । ē̠ṣa ṛ̠tava̍ḥ ॥ 30 ॥

ē̠ṣa sa̍ṃvathsa̠raḥ ॥ atha̠ yadāha̍ । i̠dānī̎-nta̠dānī̠miti̍ । ē̠ṣa ē̠va tat । ē̠ṣa hyē̍va tē mu̍hū̠rtānā̎-mmuhū̠rtāḥ ॥ ja̠na̠kō ha̠ vai dē̍haḥ । a̠hō̠rā̠trai-ssa̠māja̍gāma । tagṃ hō̍chuḥ । yō vā a̠smān. vēda̍ । vi̠jaha̍t-pā̠pmāna̍mēti ॥ 31 ॥

sarva̠-māyu̍rēti । a̠bhi sva̠rgaṃ lō̠ka-ñja̍yati ।
nāsyā̠-muṣmi̍n ँlō̠kē-'nna̍-ṅkṣīyata̠ iti̍ ॥ vi̠jaha̍ddha̠ vai pā̠pmāna̍mēti ।
sarva̠māyu̍rēti । a̠bhi sva̠rgaṃ lō̠ka-ñja̍yati ।
nāsyā̠-muṣmi̍n ँlō̠kē 'nna̍-ṅkṣīyatē ।
ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ ahī̍nā̠ hāśva̍tthyaḥ । sā̠vi̠traṃ vi̠dā-ñcha̍kāra ॥ 32 ॥

sa ha̍ ha̠gṃ̠sō hi̍ra̠ṇmayō̍ bhū̠tvā । sva̠rgaṃ lō̠kami̍yāya । ā̠di̠tyasya̠ sāyu̍jyam ॥ ha̠gṃ̠sō ha̠vai hi̍ra̠ṇmayō̍ bhū̠tvā ।
sva̠rgaṃ lō̠kamē̍ti । ā̠di̠tyasya̠ sāyu̍jyam । ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ dē̠va̠bhā̠gō ha̍ śrauta̠r̠ṣaḥ । sā̠vi̠traṃ vi̠dā-ñcha̍kāra ।
tagṃ ha̠ vāgadṛ̍śyamā̠nā 'bhyu̍vācha ॥ 33 ॥

sarva̍mbata gauta̠mō vē̍da । ya-ssā̍vi̠traṃ vēdēti̍ । sa hō̍vācha । kaiṣā vāga̠sīti̍ । a̠yama̠hagṃ sā̍vi̠traḥ । dē̠vānā̍-mutta̠mō lō̠kaḥ । guhya̠-mmahō̠ bibhra̠diti̍ । ē̠tāva̍ti ha gauta̠maḥ ।
ya̠jñō̠pa̠vī̠ta-ṅkṛ̠tvā-'dhō nipa̍pāta ।
namō̠ nama̠ iti̍ ॥ 34 ॥

sa hō̍vācha । mā bhai̍ṣī rgautama । ji̠tō vai tē̍ lō̠ka iti̍ ॥ tasmā̠dyē kē cha̍ sāvi̠traṃ vi̠duḥ । sarvē̠ tē ji̠talō̍kāḥ ॥ sa yō ha̠vai sā̍vi̠tra-syā̠ṣṭākṣa̍ra-mpa̠dagg​ śri̠yā 'bhiṣi̍kta̠ṃ vēda̍ । śri̠yā hai̠vābhiṣi̍chyatē । ghṛṇi̠riti̠ dvē a̠kṣarē̎ । sūrya̠ iti̠ trīṇi̍ । ā̠di̠tya iti̠ trīṇi̍ ॥ 35 ॥

ē̠tadvai sā̍vi̠tra-syā̠ṣṭākṣa̍ra-mpa̠dagg​ śri̠yābhiṣi̍ktam । ya ē̠vaṃ vēda̍ ।
śri̠yā hai̠vābhiṣi̍chyatē ॥ tadē̠-tadṛ̠chā-'bhyu̍ktam । ṛ̠chō a̠kṣarē̍ para̠mē vyō̍mann ।
yasmi̍-ndē̠vā adhi̠ viśvē̍ niṣē̠duḥ ।
yastanna vēda̠ kimṛ̠chā ka̍riṣyati । ya i-ttadvi̠dusta i̠mē samā̍sata̠ iti̍ ॥ na ha̠vā ē̠tasya̠rchā na yaju̍ṣā̠ na sāmnā-'rthō̎-'sti ।
ya-ssā̍vi̠traṃ vēda̍ ॥ 36 ॥

tadē̠ta-tpa̍ri̠ yaddē̍vacha̠kram ।
ā̠rdra-mpinva̍mānagg​ sva̠rgē lō̠ka ē̍ti ।
vi̠jaha̠-dviśvā̍ bhū̠tāni̍ sa̠paṃśya̍t ॥
ā̠rdrō ha̠ vai pinva̍māna-ssva̠rgē lō̠ka ē̍ti ।
vi̠jaha̠n viśvā̍ bhū̠tāni̍ sa̠paṃśyann̍ । ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ śū̠ṣō ha̠vai vā̎r​ṣṇē̠yaḥ । ā̠di̠tyēna̍ sa̠māja̍gāma । tagṃ hō̍vācha ।
ēhi̍ sāvi̠traṃ vi̍ddhi । a̠yaṃ vai sva̠rgyō̎-'gniḥ pā̍rayi̠ṣṇu-ra̠mṛtā̠-thsambhū̍ta̠ iti̍ । ē̠ṣa vāva sa sā̍vi̠traḥ ।
ya ē̠ṣa tapa̍ti । ēhi̠ māṃ vi̍ddhi । iti̍ hai̠vaina̠-ntadu̍vācha ॥ 37 ॥
(dyatō̠ - dyatō̠ - vēdēti̠ - tapa̠ iti̍ - sa̠mavā̍di̠ṣṭēti̠ - ta-d- rātrēr̍. - ṛ̠tava̍ḥ - ēti - chakārō - vācha̠ - nama̠ ityā̍ - di̠tya iti̠ trīṇi̍ - sāvi̠traṃ vēda̍ - viddhi̠ pañcha̍ cha) (a. 9)

(pra̠jāpa̍tirdē̠vān sa̠jñānna̠-mprastu̍ta̠-ntānyahā̎nyē̠ṣa rātra̍yāschi̠tra kē̠tustē-'hnō̍ muhū̠rtō rātrē̎ḥ pa̠vitra̠-ntē̎-'rdha mā̠sā a̍gniṣṭō̠mō ya̍jñakra̠tava̍ i̠dānī̎-mmuhū̠rtānā̎-ñjana̠kō-'hī̍nā dēvabhā̠gaḥ kaiṣā vāmma śū̠ṣō ha̠ vai ṣōḍa̍śa)

anuvākaṃ 10 - anuvākēṣu navasu lēkhāsu nābhyā-ñchēṣṭakōpadhānaṃ svayamātṛṇṇōpadhāna-ñchōchyatē

i̠yaṃ vāva sa̠raghā̎ । tasyā̍ a̠gnirē̠va sā̍ra̠gha-mmadhu̍ । yā ē̠tāḥ pū̎rvapakṣā-parapa̠kṣayō̠ rātra̍yaḥ । tā ma̍dhu̠kṛta̍ḥ ।
yānyahā̍ni । tē ma̍dhuvṛ̠ṣāḥ ।
sa yō ha̠ vā ē̠tā ma̍dhu̠kṛta̍ścha madhuvṛ̠ṣāg​ścha̠ vēda̍ ।
ku̠rvanti̍ hāsyai̠tā a̠gnau madhu̍ । nāsyē̎ṣṭāpū̠rta-ndha̍yanti ॥
atha̠ yō na vēda̍ ॥ 38 ॥
na hā̎syai̠tā a̠gnau madhu̍ kurvanti । dhaya̍ntyasyēṣṭāpū̠rtam ॥
yō ha̠ vā a̍hōrā̠trāṇā̎-nnāma̠dhēyā̍ni̠ vēda̍ ।
nāhō̍rā̠trēṣvā-rti̠mārchCha̍ti । sa̠jñānna̍ṃ vi̠jñāna̠-ndar​śā̍ dṛ̠ṣṭēti̍ ।
ē̠tā-va̍nuvā̠kau pū̎rvapa̠kṣasyā̍-hōrā̠trāṇā̎-nnāma̠dhēyā̍ni । prastu̍ta̠ṃ viṣṭu̍tagṃ su̠tā su̍nva̠tīti̍ । ē̠tāva̍nu-vā̠kāva̍-parapa̠kṣasyā̍-hōrā̠trāṇā̎-nnāma̠dhēyā̍ni ।
nāhō̍rā̠trēṣvā-rti̠mārchCha̍ti । ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ 39 ॥

yō ha̠ vai mu̍hū̠rtānā̎-nnāma̠dhēyā̍ni̠ vēda̍ । na mu̍hū̠rtēṣvā-rti̠mārchCha̍ti । chi̠traḥ kē̠tu rdā̠tā pra̍dā̠tā sa̍vi̠tā pra̍savi̠tā 'bhi̍śā̠stā 'nu̍ma̠ntēti̍ । ē̠tē̍-'nuvā̠kā mu̍hū̠rtānā̎-nnāma̠dhēyā̍ni । na mu̍hū̠rtēṣvā-rti̠mārchCha̍ti । ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ yō ha̠ vā a̍drdhamā̠sā-nā̎mcha̠ māsā̍nāñcha nāma̠dhēyā̍ni̠ vēda̍ ।
nādrdha̍mā̠sēṣu̠ na māsē̠ṣvā-rti̠mārchCha̍ti ।
pa̠vitra̍-mpavayi̠ṣyan-thsaha̍svā̠n-thsahī̍yānaru̠ṇō̍ 'ru̠ṇara̍jā̠ iti̍ ।
ē̠tē̍-'nuvā̠kā a̍drdhamā̠sānā̎mcha̠ māsā̍nāñcha nāma̠dhēyā̍ni ॥ 40 ॥

nādrdha̍ma̠sēṣu̠ na māsē̠ṣvā-rti̠mārchCha̍ti । ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥
yō ha̠ vai ya̍jñakratū̠nā-ñcha̍rtū̠nā-ñcha̍ saṃvathsa̠rasya̍ cha nāma̠dhēyā̍ni̠ vēda̍ ।
na ya̍jñakra̠tuṣu̠ nartuṣu̠ na sa̍ṃvathsa̠ra ārti̠mārchCha̍ti । a̠gni̠ṣṭō̠ma u̠kthyō̎-'gnir-ṛ̠tuḥ pra̠jāpa̍ti-ssaṃvathsa̠ra iti̍ ।
ē̠tē̍ 'nuvā̠kā ya̍jñakratū̠nā-ñcha̍rtū̠nā-ñcha̍ saṃvathsa̠rasya̍ cha nāma̠dhēyā̍ni ।
na ya̍jñakra̠tuṣu̠ nartuṣu̠ na sa̍ṃvathsa̠ra ārti̠mārchCha̍ti । ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥
yō ha̠ vai mu̍hū̠rtānā̎-mmuhū̠rtān. vēda̍ ।
na mu̍hū̠rtānā̎-mmuhū̠rtēṣvārti̠ mārchCha̍ti ॥ 41 ॥

i̠dānī̎-nta̠dānī̠miti̍ । ē̠tē vai mu̍hū̠rtānā̎-mmuhū̠rtāḥ । na mu̍hū̠rtānā̎-mmuhū̠rtēṣvārti̠-mārchCha̍ti । ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥
athō̠ yathā̎ kṣētra̠jñō bhū̠tvā 'nu̍ pra̠viśyānna̠-matti̍ । ē̠vamē̠vaitān kṣē̎tra̠jñō bhū̠tvā 'nu̍ pra̠viśyā-nna̍matti । sa ē̠tēṣā̍mē̠va sa̍lō̠katā̠gṃ̠ sāyu̍jya-maśnutē ।
apa̍ punarmṛ̠tyu-ñja̍yati । ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ 42 ॥
(na vēdai̠ - vaṃ vēdā̍ - nuvā̠kā a̍drdhamā̠sānā̎-ñcha̠ masā̍nā-ñcha nāma̠dhēyā̍ni - muhū̠rtēṣvārti̠mārchCha̍ti̠ - +nava̍ cha) (a. 10)

(i̠yama̍hōrā̠trāṇāgṃ̍ sa̠jñānna̍-mpūrvapa̠kṣasya̠ prastu̍tamaparapa̠kṣasya̍ muhū̠rtānā̎-ñchi̠traḥ kē̠tura̍drdhamā̠sānā̎-mpa̠vitra̍ṃ yajñakratū̠nāma̍gniṣṭō̠mō ya̍jñakratū̠nāmi̠dānī̎-mmuhū̠rtānā̎-mmuhū̠rtān. vē̠dēdānī̠mathō̠ dvāda̍śa)

anuvākaṃ 11 - anuvākēṣu navasu lēkhāsu nābhyā-ñchēṣṭakōpadhānaṃ svayamātṛṇṇōpadhāna-ñchōchyatē
kaśchi̍ddha̠vā a̠smā-llō̠kā-tprētya̍ । ā̠tmāna̍ṃ vēda । a̠ya-ma̠ha-ma̠smīti̍ । kaśchi̠thsvaṃ lō̠ka-nna prati̠ prajā̍nāti ॥ a̠gnimu̍gdhō hai̠va dhu̠matā̎mtaḥ । svaṃ lō̠ka-nna prati̠ prajā̍nāti ।
atha̠ yō hai̠vaita-ma̠gnigṃ sā̍vi̠traṃ vēda̍ ।
sa ē̠vāsmā llō̠kā-tprētya̍ । ā̠tmāna̍ṃ vēda ।
a̠ya-ma̠ha-ma̠smīti̍ ॥ 43 ॥

sa svaṃ lō̠ka-mprati̠ prajā̍nāti ॥ ē̠ṣa u̍ vē̠vaina̠-ntathsā̍vi̠traḥ । sva̠rgaṃ lō̠ka-ma̠bhiva̍hati ॥ a̠hō̠rā̠trai rvā idagṃ sa̠yugbhi̍ḥ kriyatē । i̠ti̠ rā̠trāyā̍ dīkṣiṣata । i̠ti̠ rā̠trāya̍ vra̠ta-mupā̍gu̠riti̍ । tāni̠ hānē̍vaṃ vi̠duṣa̍ḥ । a̠muṣmi̍n ँlō̠kē śē̍va̠dhi-ndha̍yanti ।
dhī̠tagṃ hai̠va sa śē̍va̠dhi-manu̠parai̍ti ॥
atha̠ yō hai̠vaitama̠gnigṃ sā̍vi̠traṃ vēda̍ ॥ 44 ॥

tasya̍ hai̠vā-hō̍rā̠trāṇi̍ । a̠muṣmi̍n ँlō̠kē śē̍va̠dhi-nna dha̍yanti ।
adhī̍tagṃ hai̠va sa śē̍va̠dhi-manu̠parai̍ti ॥
bha̠radvā̍jō ha tri̠bhirāyu̍rbhi rbrahma̠charya̍muvāsa ।
tagṃ ha̠ jīrṇi̠gg̠ sthavi̍ra̠gṃ̠ śayā̍nam ।
indra̍ upa̠vrajyō̍ vācha । bhara̍dvāja । yattē̍ chatu̠rthamāyu̍rda̠dyām । kimē̍nēna kuryā̠ iti̍ । bra̠hma̠charya̍mē̠vainē̍na charēya̠miti̍ hōvācha ॥ 45 ॥

tagṃ ha̠ trī-ngi̠ri-rū̍pā̠na vi̍jñātāniva dar​śa̠yā-ñcha̍kāra । tēṣā̠gṃ̠ haikai̍kasmā-nmu̠ṣṭinā-''da̍dē । sa hō̍vācha ।
bhara̍dvā̠jētyā̠mantrya̍ । vēdā̠ vā ē̠tē । a̠na̠ntā vai vēdā̎ḥ । ē̠tadvā ē̠tai stri̠bhi-rāyu̍rbhi̠-ranva̍vōchathāḥ । atha̍ ta̠ ita̍ra̠-dana̍nūktamē̠va । ēhī̠maṃ vi̍ddhi । a̠yaṃ vai sa̍rva vi̠dyēti̍ ॥ 46 ॥

tasmai̍ hai̠tama̠gnigṃ sā̍vi̠tramu̍vācha । tagṃ sa vi̍di̠tvā । a̠mṛtō̍ bhū̠tvā । sva̠rgaṃ lō̠kami̍yāya । ā̠di̠tyasya̠ sāyu̍jyam ॥
a̠mṛtō̍ hai̠va bhū̠tvā । sva̠rgaṃ lō̠kamē̍ti । ā̠di̠tyasya̠ sāyu̍jyam । ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ ē̠ṣō ē̠va trayī̍ vi̠dyā ॥ 47 ॥

yāva̍ntagṃ ha̠ vai tra̠yyā vi̠dyayā̍ lō̠ka-ñja̍yati । tāva̍ntaṃ lō̠ka-ñja̍yati । ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ a̠gnē rvā ē̠tāni̍ nāma̠dhēyā̍ni ।
a̠gnērē̠va sāyu̍jyagṃ salō̠katā̍-māpnōti ।
ya ē̠vaṃ vēda̍ । vā̠yō rvā ē̠tāni̍ nāma̠dhēyā̍ni । vā̠yōrē̠va sāyu̍jyagṃ salō̠katā̍-māpnōti । ya ē̠vaṃ vēda̍ । indra̍sya̠ vā ē̠tāni̍ nāma̠dhēyā̍ni ॥ 48 ॥

indra̍syai̠va sāyu̍jyagṃ salō̠katā̍-māpnōti । ya ē̠vaṃ vēda̍ ।
bṛha̠spatē̠ rvā ē̠tāni̍ nāma̠dhēyā̍ni ।
bṛha̠spatē̍rē̠va sāyu̍jyagṃ salō̠katā̍-māpnōti ।
ya ē̠vaṃ vēda̍ । pra̠jāpa̍tē̠ rvā ē̠tāni̍ nāma̠dhēyā̍ni । pra̠jāpa̍tērē̠va sāyu̍jyagṃ salō̠katā̍-māpnōti । ya ē̠vaṃ vēda̍ ।
brahma̍ṇō̠ vā ē̠tāni̍ nāma̠dhēyā̍ni ।
brahma̍ṇa ē̠va sāyu̍jyagṃ salō̠katā̍-māpnōti ।
ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ sa vā ē̠ṣō̎-'gni-ra̍pakṣapu̠chChō vā̠yurē̠va ।
tasyā̠gni rmukha̎m । a̠sāvā̍di̠tya-śśira̍ḥ ।
sa yadē̠tē dē̠vatē̠ anta̍rēṇa ।
tathsarvagṃ̍ sīvyati । tasmā̎-thsāvi̠traḥ ॥ 49 ॥
(a̠yama̠hama̠smīti̠ - vēda̍ - hōvācha - sarvavi̠dyēti̍ - vi̠dyē - ndra̍sya̠ vā ē̠tāni̍ nāma̠dhēyā̍ni̠ - brahma̍ṇa ē̠va sāyu̍jyagṃ salō̠katā̍māpnōti sa̠pta cha̍) । (a. 11)

(a̠gnērvā̠yōrindra̍sya̠ bṛha̠spatē̎ḥ pra̠jāpa̍tē̠-rbrahma̍ṇa̠-ssa vai sa̠pta)

(sa̠ñjñāna̠ṃ - bhū - stvamē̠va - sa̍ṃvathsa̠rō̍-'si̠ - bhū - rājñya - sa̍va-vipa̠śchitē̎ - pra̠jāpa̍ti-rdē̠vā - ni̠yaṃ vāva sa̠raghā̠ - kaśchi̠ddhaikā̍daśa)

(sa̠ñjñāna̠gṃ̠ - rājñī̍ - mū̠drdhā hṛda̍ya - ē̠ṣa sa̍ṃvathsa̠rō - nādrdha̍mā̠sēṣu̠ nava̍chatvārigṃśat)

(sa̠ñjñānagṃ̍ - sāvi̠traḥ)

॥ hari̍ḥ ōm ॥

॥ iti taittarīya yajubrāhmaṇē kāṭhakē prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ॥
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++




Browse Related Categories: