କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀୟାଷ୍ଟକେ ତୃତୀୟଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଦର୍.ଶପୂର୍ଣମାସେଷ୍ଟିବ୍ରାହ୍ମଣମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତୟେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ୟୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ସ୍ତ୍ରୁଖ୍ସମ୍ମାର୍ଗଃ
ପ୍ରତ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟ॒ଗ୍ମ୍॒ ରକ୍ଷଃ॒ ପ୍ରତ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟା॒ ଅରା॑ତୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ରକ୍ଷ॑ସା॒-ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଵ॒ସ୍ତେଜି॑ଷ୍ଠେନ॒ ତେଜ॑ସା॒ ନିଷ୍ଟ॑ପା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ ।
ସ୍ରୁଚ॒-ସ୍ସମ୍ମା᳚ର୍ଷ୍ଟି । ସ୍ରୁ॒ଵମଗ୍ରେ᳚ । ପୁମାଗ୍ମ୍॑ ସମେ॒ଵାଭ୍ୟ॒-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ଶ୍ୟ॑ତି ମିଥୁନ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ଅଥ॑ ଜୁ॒ହୂମ୍ । ଅଥୋ॑ପ॒ଭୃତ᳚ମ୍ । ଅଥ॑ ଧ୍ରୁ॒ଵାମ୍ । ଅ॒ସୌ ଵୈ ଜୁ॒ହୂଃ ॥ 1 ॥
ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମୁପ॒ଭୃତ୍ । ପୃ॒ଥି॒ଵୀ ଧ୍ରୁ॒ଵା ।
ଇ॒ମେ ଵୈ ଲୋ॒କା-ସ୍ସ୍ରୁଚଃ॑ । ଵୃଷ୍ଟି॑-ସ୍ସ॒ମାଂର୍ଜ॑ନାନି । ଵୃଷ୍ଟି॒ର୍ଵା ଇ॒ମାନ୍ ଁଲୋ॒କାନ॑ନୁପୂ॒ର୍ଵ-ଙ୍କ॑ଲ୍ପୟତି ।
ତେ ତତଃ॑ କ୍ଲୃ॒ପ୍ତା-ସ୍ସମେ॑ଧନ୍ତେ ।
ସମେ॑ଧନ୍ତେ-ଽସ୍ମା ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ପ୍ର॒ଜୟା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ ।
ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ୟଦି॑ କା॒ମୟେ॑ତ॒ ଵର୍ଷୁ॑କଃ ପ॒ର୍ଜନ୍ୟ॑-ସ୍ସ୍ୟା॒ଦିତି॑ । ଅ॒ଗ୍ର॒ତ-ସ୍ସମ୍ମୃ॑ଜ୍ୟାତ୍ ॥ 2 ॥
ଵୃଷ୍ଟି॑ମେ॒ଵ ନିୟ॑ଚ୍ଛତି । ଅ॒ଵା॒ଚୀନା᳚ଗ୍ରା॒ ହି ଵୃଷ୍ଟିଃ॑ ।
ୟଦି॑ କା॒ମୟେ॒ତାଵ॑ର୍ଷୁକ-ସ୍ସ୍ୟା॒ଦିତି॑ । ମୂ॒ଲ॒ତ-ସ୍ସମ୍ମୃ॑ଜ୍ୟାତ୍ । ଵୃଷ୍ଟି॑ମେ॒ଵୋଦ୍ୟ॑ଚ୍ଛତି । ତଦୁ॒ ଵା ଆ॑ହୁଃ । ଅ॒ଗ୍ର॒ତ ଏ॒ଵୋପରି॑ଷ୍ଟା॒-ଥ୍ସମ୍ମୃ॑ଜ୍ୟାତ୍ ।
ମୂ॒ଲ॒ତୋ॑-ଽଧସ୍ତା᳚ତ୍ । ତଦ॑ନୁପୂ॒ର୍ଵ-ଙ୍କ॑ଲ୍ପତେ ।
ଵର୍ଷୁ॑କୋ ଭଵ॒ତୀତି॑ ॥ 3 ॥
ପ୍ରାଚୀ॑ମଭ୍ୟା॒କାର᳚ମ୍ । ଅଗ୍ରୈ॑ରନ୍ତର॒ତଃ । ଏ॒ଵମି॑ଵ॒ ହ୍ୟନ୍ନ॑ମ॒ଦ୍ୟତେ᳚ । ଅଥୋ॒ ଅଗ୍ରା॒ଦ୍ଵା ଓଷ॑ଧୀନା॒ମୂର୍ଜ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜା ଉପ॑ଜୀଵନ୍ତି । ଊ॒ର୍ଜ ଏ॒ଵା-ନ୍ନାଦ୍ୟ॒ସ୍ୟାଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ । ଅ॒ଧସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ର॒ତୀଚୀ᳚ମ୍ । ଦ॒ଣ୍ଡମୁ॑ତ୍ତମ॒ତଃ ।
ମୂଲେ॑ନ॒ ମୂଲ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ । ତସ୍ମା॑ଦର॒ତ୍ନୌ ପ୍ରାଞ୍ଚ୍ୟୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟା॒-ଲ୍ଲୋମା॑ନି । ପ୍ର॒ତ୍ୟଞ୍ଚ୍ୟ॒ଧସ୍ତା᳚ତ୍ ॥ 4 ॥
ସ୍ରୁଗ୍ଘ୍ୟେ॑ଷା ॥ ପ୍ରା॒ଣୋ ଵୈ ସ୍ରୁ॒ଵଃ । ଜୁ॒ହୂର୍ଦକ୍ଷି॑ଣୋ॒ ହସ୍ତଃ॑ । ଉ॒ପ॒ଭୃଥ୍ସ॒ଵ୍ୟଃ । ଆ॒ତ୍ମା ଧ୍ରୁ॒ଵା । ଅନ୍ନଗ୍ମ୍॑ ସ॒ମାଂର୍ଜ॑ନାନି । ମୁ॒ଖ॒ତୋ ଵୈ ପ୍ରା॒ଣୋ॑-ଽପା॒ନୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ।
ଆ॒ତ୍ମାନ॒ମନ୍ନ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଵିଶ୍ୟ॑ । ବା॒ହ୍ୟ॒ତସ୍ତ॒ନୁଵଗ୍ମ୍॑ ଶୁଭୟତି । ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ୍ରୁ॒ଵମେ॒ଵାଗ୍ରେ॒ ସମ୍ମା᳚ର୍ଷ୍ଟି ॥ ମୁ॒ଖ॒ତୋ ହି ପ୍ରା॒ଣୋ॑-ଽପା॒ନୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ।
ଆ॒ତ୍ମାନ॒ମନ୍ନ॑-ମାଵି॒ଶତି॑ । ତୌ ପ୍ରା॑ଣାପା॒ନୌ ।
ଅଵ୍ୟ॑ର୍ଧୁକଃ ପ୍ରାଣାପା॒ନାଭ୍ୟା᳚-ମ୍ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 5 ॥
(ଜୁ॒ହୁ--ର୍ ମୃ॑ଜ୍ୟା-ଦ୍- ଭଵ॒ତୀତି॑ - ପ୍ର॒ତ୍ୟଞ୍ଚ୍ୟ॒ଧସ୍ତା᳚ନ୍ - ମାର୍ଷ୍ଟି॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 1)
3.3.2 ଆନୁଵାକଂ 2 - ସମ୍ମାର୍ଜନାନାମଗ୍ନୌ ପ୍ରହରଣମ୍
ଦି॒ଵ-ଶ୍ଶିଲ୍ପ॒ମଵ॑ତତମ୍ । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ୟାଃ କ॒କୁଭି॑ ଶ୍ରି॒ତମ୍ ।
ତେନ॑ ଵ॒ୟଗ୍ମ୍ ସ॒ହସ୍ର॑ଵଲ୍ଶେନ ।
ସ॒ପତ୍ନ॑-ନ୍ନାଶୟାମସି॒ ସ୍ଵାହେତି॑ ସ୍ରୁଖ୍ସ॒ମାଂର୍ଜ॑ନାନ୍ୟ॒ଗ୍ନୌ ପ୍ରହ॑ରତି ।
ଆପୋ॒ ଵୈ ଦ॒ର୍ଭାଃ । ରୂ॒ପମେ॒ଵୈଷା॑ମେ॒ତ-ନ୍ମ॑ହି॒ମାନଂ॒-ଵ୍ୟାଁଚ॑ଷ୍ଟେ ॥ ଅ॒ନୁ॒ଷ୍ଟୁଭ॒ର୍ଚା । ଆନୁ॑ଷ୍ଟୁଭଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟୋ ଵେ॒ଦଃ ।
ଵେ॒ଦସ୍ୟାଗ୍ରଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ରୁଖ୍ସ॒ମାଂର୍ଜ॑ନାନି ॥ 6 ॥
ସ୍ଵେନୈ॒ଵୈନା॑ନି॒ ଛନ୍ଦ॑ସା । ସ୍ଵୟା॑ ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି । ଅଥୋ॒ ଋଗ୍ଵାଵ ୟୋଷା᳚ । ଦ॒ର୍ଭୋ
ଵୃଷା᳚ । ତନ୍ମି॑ଥୁ॒ନମ୍ । ମି॒ଥୁ॒ନମେ॒ଵାସ୍ୟ॒ ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞେ କ॑ରୋତି ପ୍ର॒ଜନ॑ନାୟ । ପ୍ରଜା॑ୟତେ ପ୍ର॒ଜୟା॑ ପ॒ଶୁଭି॒-ର୍ୟଜ॑ମାନଃ ॥ ତାନ୍ୟେକେ॒ ଵୃଥୈ॒ଵାପା᳚ସ୍ୟନ୍ତି ।
ତତ୍ତଥା॒ ନ କା᳚ର୍ୟମ୍ । ଆର॑ବ୍ଧସ୍ୟ ୟ॒ଜ୍ଞିୟ॑ସ୍ୟ॒ କର୍ମ॑ଣ॒-ସ୍ସ ଵି॑ଦୋ॒ହଃ ॥ 7 ॥
ୟଦ୍ୟେ॑ନାନି ପ॒ଶଵୋ॑-ଽଭି॒ତିଷ୍ଠେ॑ୟୁଃ ।
ନ ତ-ତ୍ପ॒ଶୁଭ୍ୟଃ॒ କମ୍ । ଅ॒ଦ୍ଭିର୍ମା᳚-ର୍ଜୟି॒ତ୍ଵୋତ୍କ॒ରେ ନ୍ୟ॑ସ୍ୟେତ୍ ।
ୟଦ୍ଵୈ ୟ॒ଜ୍ଞିୟ॑ସ୍ୟ॒ କର୍ମ॑ଣୋ॒-ଽନ୍ୟତ୍ରାହୁ॑ତୀଭ୍ୟ-ସ୍ସ॒ନ୍ତିଷ୍ଠ॑ତେ । ଉ॒ତ୍କ॒ରୋ ଵାଵ ତସ୍ୟ॑ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠା । ଏ॒ତାଗ୍ମ୍ ହି ତସ୍ମୈ᳚ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠା-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ସ॒ମଭ॑ରନ୍ନ୍ ।
ୟଦ॒ଦ୍ଭିର୍ମା॒ର୍ଜୟ॑ତି । ତେନ॑ ଶା॒ନ୍ତମ୍ । ୟଦୁ॑ତ୍କ॒ରେ ନ୍ୟ॒ସ୍ୟତି॑ । ପ୍ର॒ତି॒ଷ୍ଠାମେ॒ଵୈନା॑ନି॒ ତ-ଦ୍ଗ॑ମୟତି ॥ 8 ॥
ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ପ୍ର॒ଜୟା॑ ପ॒ଶୁଭି॒ର୍ୟଜ॑ମାନଃ ॥
ଅଥୋ᳚ ସ୍ତ॒ମ୍ବସ୍ୟ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ରୂ॒ପମ୍ । ୟ-ଥ୍ସ୍ରୁ॑ଖ୍ସ॒ମାଂର୍ଜ॑ନାନି । ସ୍ତ॒ମ୍ବ॒ଶୋ ଵା ଓଷ॑ଧୟଃ ।
ତାସା᳚-ଞ୍ଜରତ୍କ॒କ୍ଷେ ପ॒ଶଵୋ॒ ନ ର॑ମନ୍ତେ । ଅପ୍ରି॑ୟୋ॒ ହ୍ୟେ॑ଷା-ଞ୍ଜରତ୍କ॒କ୍ଷଃ । ୟାଵ॑ଦପ୍ରିୟୋ ହ॒ ଵୈ ଜ॑ରତ୍କ॒କ୍ଷଃ ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ତାଵ॑ଦପ୍ରିୟଃ ପଶୂ॒ନା-ମ୍ଭ॑ଵତି । ୟସ୍ୟୈ॒ତାନ୍ୟ॒ନ୍ୟତ୍ରା॒ଗ୍ନେ-ର୍ଦଧ॑ତି ।
ନ॒ଵ॒ଦାଵ୍ୟା॑ସୁ॒ ଵା ଓଷ॑ଧୀଷୁ ପ॒ଶଵୋ॑ ରମନ୍ତେ ॥ 9 ॥
ନ॒ଵ॒ଦା॒ଵୋ ହ୍ୟେ॑ଷା-ମ୍ପ୍ରି॒ୟଃ । ୟାଵ॑ତ୍ପ୍ରିୟୋ ହ॒ ଵୈ ନ॑ଵଦା॒ଵଃ ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ତାଵ॑ତ୍ପ୍ରିୟଃ ପଶୂ॒ନା-ମ୍ଭ॑ଵତି । ୟସ୍ୟୈ॒ତାନ୍ୟ॒ଗ୍ନୌ ପ୍ର॒ହର॑ନ୍ତି । ତସ୍ମା॑ଦେ॒ତାନ୍ୟ॒ଗ୍ନାଵେ॒ଵ ପ୍ରହ॑ରେତ୍ । ୟ॒ତ॒ରସ୍ମିନ୍᳚-ଥ୍ସମ୍ମୃ॒ଜ୍ୟାତ୍ ।
ପ॒ଶୂ॒ନା-ନ୍ଧୃତ୍ୟୈ᳚ ॥ ୟୋ ଭୂ॒ତାନା॒ମଧି॑ପତିଃ । ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ତ॑ନ୍ତିଚ॒ରୋ ଵୃଷା᳚ । ପ॒ଶୂନ॒ସ୍ମାକ॒-ମ୍ମା ହିଗ୍ମ୍॑ସୀଃ । ଏ॒ତଦ॑ସ୍ତୁ ହୁ॒ତ-ନ୍ତଵ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟ॑ଗ୍ନି ସ॒ମାଂର୍ଜ॑ନାନ୍ୟ॒ଗ୍ନୌ ପ୍ରହ॑ରତି । ଏ॒ଷା ଵା ଏ॒ତେଷାଂ॒-ୟୋଁନିଃ॑ । ଏ॒ଷା ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା । ସ୍ଵାମେ॒ଵୈନା॑ନି॒ ୟୋନି᳚ମ୍ ।
ସ୍ଵା-ମ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା-ଙ୍ଗ॑ମୟତି । ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ପ୍ର॒ଜୟା॑ ପ॒ଶୁଭି॒ର୍ୟଜ॑ମାନଃ ॥ 10 ॥
(ଵେ॒ଦସ୍ୟାଗ୍ରଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ରୁଖ୍ସ॒ମାଂର୍ଜ॑ନାନି - ଵିଦୋ॒ହୋ - ଗ॑ମୟତି - ପ॒ଶଵୋ॑ ରମନ୍ତେ - ହିଗ୍ମ୍ସୀ॒-ଷ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ପତ୍ନୀସନ୍ନହନମ୍
ଅୟ॑ଜ୍ଞୋ॒ ଵା ଏ॒ଷଃ । ୟୋ॑-ଽପ॒ତ୍ନୀକଃ॑ । ନ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ରଜା॑ୟେରନ୍ନ୍ । ପତ୍ନ୍ୟନ୍ଵା᳚ସ୍ତେ । ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାକଃ॑ । ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ପ୍ର॒ଜନ॑ନାୟ । ୟ-ତ୍ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତୀ ସ॒ନଂହ୍ୟେ॑ତ ।
ପ୍ରି॒ୟ-ଞ୍ଜ୍ଞା॒ତିଗ୍ମ୍ ରୁ॑ନ୍ଧ୍ୟାତ୍ । ଆସୀ॑ନା॒ ସନ୍ନ॑ହ୍ୟତେ ।
ଆସୀ॑ନା॒ ହ୍ୟେ॑ଷା ଵୀ॒ର୍ୟ॑-ଙ୍କ॒ରୋତି॑ ॥ 11 ॥
ୟ-ତ୍ପ॒ଶ୍ଚାତ୍-ପ୍ରାଚ୍ୟ॒ନ୍ଵାସୀ॑ତ । ଅ॒ନୟା॑ ସ॒ମଦ॑-ନ୍ଦଧୀତ ।
ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ପତ୍ନି॑ୟା ସ॒ମଦ॑-ନ୍ଦଧୀତ । ଦେଶା᳚-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତ ଉଦୀ॒ଚ୍ୟନ୍ଵା᳚ସ୍ତେ । ଆ॒ତ୍ମନୋ॑ ଗୋପୀ॒ଥାୟ॑ ॥ ଆ॒ଶାସା॑ନା ସୌମନ॒ସମିତ୍ୟା॑ହ । ମେଦ୍ଧ୍ୟା॑ମେ॒ଵୈନା॒-ଙ୍କେଵ॑ଲୀ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା । ଆ॒ଶିଷା॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି ।
ଅ॒ଗ୍ନେରନୁ॑ଵ୍ରତା ଭୂ॒ତ୍ଵା ସନ୍ନ॑ହ୍ୟେ ସୁକୃ॒ତାୟ॒ କମିତ୍ୟା॑ହ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ପତ୍ନି॑ୟୈ ଵ୍ରତୋପ॒ନୟ॑ନମ୍ ॥ 12 ॥
ତେନୈ॒ଵୈନାଂ᳚-ଵ୍ରଁ॒ତମୁପ॑ନୟତି । ତସ୍ମା॑ଦାହୁଃ ।
ୟଶ୍ଚୈ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॒ ୟଶ୍ଚ॒ନ । ୟୋକ୍ତ୍ର॑ମେ॒ଵ ୟୁ॑ତେ । ୟମ॒ନ୍ଵାସ୍ତେ᳚ । ତସ୍ୟା॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ଭ॑ଵ॒ତୀତି॒ ୟୋକ୍ତ୍ରେ॑ଣ । ୟ-ଦ୍ୟୋକ୍ତ୍ର᳚ମ୍ । ସ ୟୋଗଃ॑ । ୟଦାସ୍ତେ᳚ । ସ କ୍ଷେମଃ॑ ॥ 13 ॥
ୟୋ॒ଗ॒କ୍ଷେ॒ମସ୍ୟ॒ କ୍ଲୃପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ ୟୁ॒କ୍ତ-ଙ୍କ୍ରି॑ୟାତା ଆ॒ଶୀଃ କାମେ॑ ୟୁଜ୍ୟାତା॒ ଇତି॑ । ଆ॒ଶିଷ॒-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟୈ । ଗ୍ର॒ନ୍ଥି-ଙ୍ଗ୍ର॑ଥ୍ନାତି । ଆ॒ଶିଷ॑ ଏ॒ଵାସ୍ୟା॒-ମ୍ପରି॑ଗୃହ୍ଣାତି ।
ପୁମା॒ନ୍॒. ଵୈ ଗ୍ର॒ନ୍ଥିଃ । ସ୍ତ୍ରୀ ପତ୍ନୀ᳚ । ତ-ନ୍ମି॑ଥୁ॒ନମ୍ ।
ମି॒ଥୁ॒ନମେ॒ଵାସ୍ୟ॒ ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞେ କ॑ରୋତି ପ୍ର॒ଜନ॑ନାୟ ।
ପ୍ରଜା॑ୟତେ ପ୍ର॒ଜୟା॑ ପ॒ଶୁଭି॒-ର୍ୟଜ॑ମାନଃ ॥ 14 ॥
ଅଥୋ॑ ଅ॒ର୍ଧୋ ଵା ଏ॒ଷ ଆ॒ତ୍ମନଃ॑ । ୟ-ତ୍ପତ୍ନୀ᳚ ।
ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଧୃତ୍ୟା॒ ଅଶି॑ଥିଲମ୍ଭାଵାୟ ॥
ସୁ॒ପ୍ର॒ଜସ॑ସ୍ତ୍ଵା ଵ॒ୟଗ୍ମ୍ ସୁ॒ପତ୍ନୀ॒ରୁପ॑ସେଦି॒ମେତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵ ତ-ନ୍ମି॑ଥୁ॒ନୀ କ॑ରୋତି । ଊ॒ନେ-ଽତି॑ରିକ୍ତ-ନ୍ଧୀୟାତା॒ ଇତି॒ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ୟୈ ॥ ମ॒ହୀ॒ନା-ମ୍ପୟୋ॒-ଽସ୍ୟୋଷ॑ଧୀନା॒ଗ୍ମ୍॒ ରସ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ରୂ॒ପମେ॒ଵାସ୍ୟୈ॒-ତନ୍ମ॑ହି॒ମାନଂ॒-ଵ୍ୟାଁଚ॑ଷ୍ଟେ । ତସ୍ୟ॒ ତେ-ଽକ୍ଷୀ॑ୟମାଣସ୍ୟ॒ ନିର୍ଵ॑ପାମି ଦେଵୟ॒ଜ୍ୟାୟା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ॥ 15 ॥
(କ॒ରୋତି॑ - ଵ୍ରତୋପ॒ନୟ॑ନଂ॒ - କ୍ଷେମୋ॒ - ୟଜ॑ମାନଃ - ଶାସ୍ତେ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଆଜ୍ୟୋତ୍ପଵନମ୍
ଘୃ॒ତ-ଞ୍ଚ॒ ଵୈ ମଧୁ॑ ଚ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରାସୀତ୍ । ୟତୋ॒ ମଦ୍ଧ୍ଵା॑ସୀତ୍ । ତତଃ॑ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ ।
ତସ୍ମା॒-ନ୍ମଧୁ॑ଷି ପ୍ର॒ଜନ॑ନମିଵାସ୍ତି ।
ତସ୍ମା॒-ନ୍ମଧୁ॑ଷା॒ ନ ପ୍ରଚ॑ରନ୍ତି । ୟା॒ତୟା॑ମ॒ ହି । ଆଜ୍ୟେ॑ନ॒ ପ୍ରଚ॑ରନ୍ତି । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵା ଆଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ୟ॒ଜ୍ଞେନୈ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରଚ॑ର॒ନ୍ତ୍ୟୟା॑ତୟାମତ୍ଵାୟ ।
ପତ୍ନ୍ୟଵେ᳚କ୍ଷତେ ॥ 16 ॥
ମି॒ଥୁ॒ନ॒ତ୍ଵାୟ॒ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ୟୈ । ୟଦ୍ଵୈ ପତ୍ନୀ॑ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ କ॒ରୋତି॑ । ମି॒ଥୁ॒ନ-ନ୍ତତ୍ । ଅଥୋ॒ ପତ୍ନି॑ୟା ଏ॒ଵୈଷ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟା᳚ନ୍ଵାର॒ମ୍ଭୋ-ଽନ॑ଵଚ୍ଛିତ୍ତ୍ୟୈ ॥
ଅ॒ମେ॒ଦ୍ଧ୍ୟଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ତ୍କ॑ରୋତି । ୟ-ତ୍ପତ୍ନ୍ୟ॒ଵେକ୍ଷ॑ତେ ।
ଗାର୍ହ॑ପ॒ତ୍ୟେ ଽଧି॑ଶ୍ରୟତି ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ଆ॒ହ॒ଵ॒ନୀୟ॑-ମ॒ଭ୍ୟୁଦ୍ଦ୍ର॑ଵତି । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ୟୈ । ତେଜୋ॑-ଽସି॒ ତେଜୋ-ଽନୁ॒ ପ୍ରେହୀତ୍ୟା॑ହ ॥ 17 ॥
ତେଜୋ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିଃ । ତେଜ॒ ଆଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ତେଜ॑ସୈ॒ଵ ତେଜ॒-ସ୍ସମ॑ର୍ଧୟତି । ଅ॒ଗ୍ନିସ୍ତେ॒ ତେଜୋ॒ ମା ଵିନୈ॒ଦିତ୍ୟା॒ହାହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ । ସ୍ଫ୍ୟସ୍ୟ॒ ଵର୍ତ୍ମନ୍᳚ଥ୍
ସାଦୟତି । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ୟୈ । ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଜି॒ହ୍ଵା-ଽସି॑ ସୁ॒ଭୂର୍ଦେ॒ଵାନା॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ । ଧାମ୍ନେ॑ଧାମ୍ନେ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॒ ୟଜୁ॑ଷେୟଜୁଷେ ଭ॒ଵେତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ॥ 18 ॥
ତଦ୍ଵା ଅତଃ॑ ପ॒ଵିତ୍ରା᳚ଭ୍ୟାମେ॒ଵୋ-ତ୍ପୁ॑ନାତି । ୟଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଆଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନୌ ପ॒ଵିତ୍ରେ᳚ । ୟଜ॑ମାନ ଏ॒ଵ ପ୍ରା॑ଣାପା॒ନୌ ଦ॑ଧାତି । ପୁ॒ନ॒ରା॒ହାର᳚ମ୍ ।
ଏ॒ଵମି॑ଵ॒ ହି ପ୍ରା॑ଣାପା॒ନୌ ସ॒ଚଂର॑ତଃ ।
ଶୁ॒କ୍ରମ॑ସି॒ ଜ୍ୟୋତି॑ରସି॒ ତେଜୋ॒-ଽସୀତ୍ୟା॑ହ ।
ରୂ॒ପମେ॒ଵାସ୍ୟୈ॒ ତ-ନ୍ମ॑ହି॒ମାନଂ॒-ଵ୍ୟାଁଚ॑ଷ୍ଟେ । ତ୍ରିର୍ୟଜୁ॑ଷା । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ॥ 19 ॥
ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒ମାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ତ୍ରିଃ । ତ୍ର୍ୟା॑ଵୃ॒ଦ୍ଧି ୟ॒ଜ୍ଞଃ ।
ଅଥୋ॑ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ଅଥାଜ୍ୟ॑ଵତୀଭ୍ୟାମ॒ପଃ । ରୂ॒ପମେ॒ଵାସା॑ମେ॒ତ-ଦ୍ଵର୍ଣ॑-ନ୍ଦଧାତି ।
ଅପି॒ ଵା ଉ॒ତାହୁଃ॑ । ୟଥା॑ ହ॒ ଵୈ ୟୋଷା॑ ସୁ॒ଵର୍ଣ॒ଗ୍ମ୍॒ ହିର॑ଣ୍ୟ-ମ୍ପେଶ॒ଲ-ମ୍ବିଭ୍ର॑ତୀ ରୂ॒ପାଣ୍ୟାସ୍ତେ᳚ ।
ଏ॒ଵମେ॒ତା ଏ॒ତର୍ହୀତି॑ । ଆପୋ॒ ଵୈ ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ ॥ 20 ॥
ଏ॒ଷା ହି ଵିଶ୍ଵେ॑ଷା-ନ୍ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ତ॒ନୂଃ । ୟଦାଜ୍ୟ᳚ମ୍ ॥ ତତ୍ରୋ॒ଭୟୋ᳚ର୍ମୀମା॒ଗ୍ମ୍॒ସା । ଜା॒ମି ସ୍ୟାତ୍ । ୟ-ଦ୍ୟଜୁ॒ଷା-ଽଽଜ୍ୟଂ॒-ୟଁଜୁ॑ଷା॒-ଽପ ଉ॑ତ୍ପୁନୀ॒ୟାତ୍ ।
ଛନ୍ଦ॑ସା॒-ଽପ ଉତ୍ପୁ॑ନା॒ତ୍ୟଜା॑ମିତ୍ଵାୟ । ଅଥୋ॑ ମିଥୁନ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ସା॒ଵି॒ତ୍ରି॒ୟର୍ଚା । ସ॒ଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତ-ମ୍ମେ॒ କର୍ମା॑ସ॒ଦିତି॑ । ସ॒ଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତମେ॒ଵାସ୍ୟ॒ କର୍ମ॑ ଭଵତି । ପ॒ଚ୍ଛୋ ଗା॑ୟତ୍ରି॒ୟା ତ୍ରି॑-ଷ୍ଷମୃଦ୍ଧ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ଅ॒ଦ୍ଭିରେ॒ଵୌଷ॑ଧୀ॒-ସ୍ସନ୍ନ॑ୟତି । ଓଷ॑ଧୀଭିଃ ପ॒ଶୂନ୍ । ପ॒ଶୁଭି॒ର୍ୟଜ॑ମାନମ୍ । ଶୁ॒କ୍ର-ନ୍ତ୍ଵା॑ ଶୁ॒କ୍ରାୟା॒-ଞ୍ଜ୍ୟୋତି॑ସ୍ତ୍ଵା॒ ଜ୍ୟୋତି॑ଷ୍ୟ॒ର୍ଚିସ୍ତ୍ଵା॒ ଽର୍ଚିଷୀତ୍ୟା॑ହ
ସର୍ଵ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ପର୍ୟା᳚ପ୍ତ୍ୟା॒ ଅନ॑ନ୍ତରାୟାୟ ॥ 21 ॥
(ଈ॒କ୍ଷ॒ତ॒- ଆ॒ହ॒-ଶା॒ସ୍ତେ॒-ଲୋ॒କା - ଦେ॒ଵତା॑ - ଭଵତି॒ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଆଜ୍ୟଗ୍ରହଣମ୍
ଦେ॒ଵା॒ସୁ॒ରା-ସ୍ସଂୟଁ॑ତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ ।
ସ ଏ॒ତମିନ୍ଦ୍ର॒ ଆଜ୍ୟ॑ସ୍ୟାଵକା॒ଶ-ମ॑ପଶ୍ୟତ୍ ।
ତେନାଵୈ᳚କ୍ଷତ । ତତୋ॑ ଦେ॒ଵା ଅଭ॑ଵନ୍ନ୍ । ପରା-ଽସୁ॑ରାଃ ।
ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନାଜ୍ୟ॑-ମ॒ଵେକ୍ଷ॑ତେ ।
ଭଵ॑ତ୍ୟା॒ତ୍ମନା᳚ । ପରା᳚-ଽସ୍ୟ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟୋ ଭଵତି । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି ।
ୟଦାଜ୍ୟେ॑ନା॒ନ୍ୟାନି॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଷ୍ୟ॑-ଭିଘା॒ରୟ॑ତି ॥ 22 ॥
ଅଥ॒ କେନାଜ୍ୟ॒ମିତି॑ । ସ॒ତ୍ୟେନେତି॑ ବ୍ରୂୟାତ୍ । ଚକ୍ଷୁ॒ର୍ଵୈ ସ॒ତ୍ୟମ୍ । ସ॒ତ୍ୟେନୈ॒ଵୈନ॑ଦ॒-ଭିଘା॑ରୟତି । ଈ॒ଶ୍ଵ॒ରୋ ଵା ଏ॒ଷୋ᳚-ଽନ୍ଧୋ ଭଵି॑ତୋଃ । ୟଶ୍ଚକ୍ଷୁ॒ଷା ଽଽଜ୍ୟ॑ମ॒ଵେକ୍ଷ॑ତେ । ନି॒ମୀଲ୍ୟାଵେ᳚କ୍ଷେତ । ଦା॒ଧାରା॒ତ୍ମଞ୍ଚକ୍ଷୁଃ॑ । ଅ॒ଭ୍ୟାଜ୍ୟ॑-ଙ୍ଘାରୟତି ॥ ଆଜ୍ୟ॑-ଙ୍ଗୃହ୍ଣାତି ॥ 23 ॥
ଛନ୍ଦାଗ୍ମ୍॑ସି॒ ଵା ଆଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ଛନ୍ଦାଗ୍॑ସ୍ୟେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଚ॒ତୁର୍ଜୁ॒ହ୍ଵା-ଙ୍ଗୃ॑ହ୍ଣାତି । ଚତୁ॑ଷ୍ପାଦଃ ପ॒ଶଵଃ॑ । ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅ॒ଷ୍ଟାଵୁ॑ପ॒ଭୃତି॑ ।
ଅ॒ଷ୍ଟାକ୍ଷ॑ରା ଗାୟ॒ତ୍ରୀ । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରଃ ପ୍ରା॒ଣଃ । ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵ ପ॒ଶୁଷୁ॑ ଦଧାତି ।
ଚ॒ତୁର୍ଧ୍ରୁ॒ଵାୟା᳚ମ୍ ॥ 24 ॥
ଚତୁ॑ଷ୍ପାଦଃ ପ॒ଶଵଃ॑ । ପ॒ଶୁଷ୍ଵେ॒-ଵୋପରି॑ଷ୍ଟା॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ୟ॒ଜ॒ମା॒ନ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟା॑ ଵୈ ଜୁ॒ହୂଃ । ଭ୍ରା॒ତୃ॒ଵ୍ୟ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟୋ॑ପ॒ଭୃତ୍ ।
ଚ॒ତୁର୍ଜୁ॒ହ୍ଵା-ଙ୍ଗୃ॒ହ୍ଣନ୍ଭୂୟୋ॑ ଗୃହ୍ଣୀୟାତ୍ । ଅ॒ଷ୍ଟାଵୁ॑ପ॒ଭୃତି॑ ଗୃ॒ହ୍ଣନ୍ କନୀ॑ୟଃ ।
ୟଜ॑ମାନାୟୈ॒ଵ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟ॒ମୁପ॑ସ୍ତି-ଙ୍କରୋତି ॥
ଗୌର୍ଵୈ ସ୍ରୁଚଃ॑ । ଚ॒ତୁର୍ଜୁ॒ହ୍ଵା-ଙ୍ଗୃ॑ହ୍ଣାତି । ତସ୍ମା॒ଚ୍ଚତୁ॑ଷ୍ପଦୀ ॥ 25 ॥
ଅ॒ଷ୍ଟାଵୁ॑ପ॒ଭୃତି॑ । ତସ୍ମା॑ଦ॒ଷ୍ଟାଶ॑ଫା । ଚ॒ତୁର୍ଧ୍ରୁ॒ଵାୟା᳚ମ୍ । ତସ୍ମା॒ଚ୍ଚତୁ॑-ସ୍ସ୍ତନା ।
ଗାମେ॒ଵ ତ-ଥ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍କ॑ରୋତି । ସା-ଽସ୍ମୈ॒ ସଗ୍ଗ୍ସ୍କୃ॒ତେଷ॒ମୂର୍ଜ॑-ନ୍ଦୁହେ ।
ୟଜ୍ଜୁ॒ହ୍ଵା-ଙ୍ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ପ୍ର॒ୟା॒ଜେଭ୍ୟ॒ସ୍ତତ୍ ।
ୟଦୁ॑ପ॒ଭୃତି॑ । ପ୍ର॒ୟା॒ଜା॒ନୂ॒ୟା॒ଜେଭ୍ୟ॒ସ୍ତତ୍ । ସର୍ଵ॑ସ୍ମୈ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞାୟ॑ ଗୃହ୍ୟତେ ।
ୟଦ୍ଧ୍ରୁ॒ଵାୟା॒ମାଜ୍ୟ᳚ମ୍ ॥ 26 ॥
(ଅ॒ଭି॒ଘା॒ରୟ॑ତି - ଗୃହ୍ଣାତି - ଧ୍ରୁ॒ଵାୟାଂ॒ - ଚତୁ॑ଷ୍ପଦୀ॒ - ପ୍ରୟାଜାନୂୟା॒ଜେଭ୍ୟ॒ସ୍ତ-ଦ୍ଦ୍ଵେ॒ ଚ॑) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ସ୍ତ୍ରୁଖ୍ସାଦନମ୍
ଆପୋ॑ ଦେଵୀରଗ୍ରେପୁଵୋ ଅଗ୍ରେଗୁଵ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ରୂ॒ପମେ॒ଵାସା॑ମେ॒ତ-ନ୍ମ॑ହି॒ମାନଂ॒-ଵ୍ୟାଁଚ॑ଷ୍ଟେ ।
ଅଗ୍ର॑ ଇ॒ମଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ନ॑ୟ॒ତାଗ୍ରେ॑ ୟ॒ଜ୍ଞପ॑ତି॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଅଗ୍ର॑ ଏ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ନ॑ୟନ୍ତି । ଅଗ୍ରେ॑ ୟ॒ଜ୍ଞପ॑ତିମ୍ ।
ୟୁ॒ଷ୍ମାନିନ୍ଦ୍ରୋ॑-ଽଵୃଣୀତ ଵୃତ୍ର॒ତୂର୍ୟେ॑ ୟୂ॒ୟମିନ୍ଦ୍ର॑ମଵୃଣୀଦ୍ଧ୍ଵଂ-ଵୃଁତ୍ର॒ତୂର୍ୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ଵୃ॒ତ୍ରଗ୍ମ୍ ହ॑ ହନି॒ଷ୍ୟନ୍ନିନ୍ଦ୍ର॒ ଆପୋ॑ ଵଵ୍ରେ । ଆପୋ॒ ହେନ୍ଦ୍ରଂ॑-ଵଁଵ୍ରିରେ । ସ॒ଜ୍ଞାଂ-ମେ॒ଵାସା॑-ମେ॒ତ-ଥ୍ସାମା॑ନଂ॒-ଵ୍ୟାଁଚ॑ଷ୍ଟେ । ପ୍ରୋକ୍ଷି॑ତା॒-ସ୍ସ୍ଥେତ୍ୟା॑ହ ॥ 27 ॥
ତେନାପଃ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷି॑ତାଃ ॥ ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॒ ନିଲା॑ୟତ । କୃଷ୍ଣୋ॑ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା । ସ ଵନ॒ସ୍ପତୀ॒-ନ୍ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ । କୃଷ୍ଣୋ᳚-ଽସ୍ୟାଖରେ॒ଷ୍ଠୋ᳚-ଽଗ୍ନୟେ᳚ ତ୍ଵା॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ଗ୍ନୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॒-ଞ୍ଜୁଷ୍ଟ॑-ଙ୍କରୋତି । ଅଥୋ॑ ଅ॒ଗ୍ନେରେ॒ଵ ମେଧ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଵେଦି॑ରସି ବ॒ର୍॒ହିଷେ᳚ ତ୍ଵା॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ବ॒ର୍॒ହିଃ । ପୃ॒ଥି॒ଵୀ ଵେଦିଃ॑ ॥ 28 ॥
ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟା-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ।
ବ॒ର୍॒ହିର॑ସି ସ୍ରୁ॒ଗ୍ଭ୍ୟସ୍ତ୍ଵା॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ବ॒ର୍॒ହିଃ । ୟଜ॑ମାନ॒-ସ୍ସ୍ରୁଚଃ॑ । ୟଜ॑ମାନମେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାସୁ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ॥
ଦି॒ଵେ ତ୍ଵା॒-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷାୟ ତ୍ଵା ପୃଥି॒ଵ୍ୟୈ ତ୍ଵେତି॑ ବ॒ର୍॒ହିରା॒ସାଦ୍ୟ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି । ଏ॒ଭ୍ୟ ଏ॒ଵୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କେଭ୍ୟଃ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି । ଅଥ॒ ତତ॑-ସ୍ସ॒ହ ସ୍ରୁ॒ଚା ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟଞ୍ଚ॑-ଙ୍ଗ୍ର॒ନ୍ଥି-ମ୍ପ୍ରତ୍ୟୁ॑କ୍ଷତି ।
ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ବ॒ର୍॒ହିଃ । ୟଥା॒ ସୂତ୍ୟୈ॑ କା॒ଲ ଆପଃ॑
ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦ୍ୟନ୍ତି॑ ॥ 29 ॥
ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ ॥ ସ୍ଵ॒ଧା ପି॒ତୃଭ୍ୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ସ୍ଵ॒ଧା॒କା॒ରୋ ହି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଊର୍ଗ୍ଭ॑ଵ ବର୍ହି॒ଷଦ୍ଭ୍ୟ॒ ଇତି॒ ଦକ୍ଷି॑ଣାୟୈ॒ ଶ୍ରୋଣେ॒ରୋତ୍ତ॑ରସ୍ୟୈ॒ ନିନ॑ୟତି॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ୟୈ ।
ମାସା॒ ଵୈ ପି॒ତରୋ॑ ବର୍ହି॒ଷଦଃ॑ । ମାସା॑ନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି ।
ମାସା॒ ଵା ଓଷ॑ଧୀ-ର୍ଵ॒ର୍ଧୟ॑ନ୍ତି । ମାସାଃ᳚ ପଚନ୍ତି॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟୈ । ଅନ॑ତିସ୍କନ୍ଦନ୍. ହ ପ॒ର୍ଜନ୍ୟୋ॑ ଵର୍ଷତି । ୟତ୍ରୈ॒ତଦେ॒ଵ-ଙ୍କ୍ରି॒ୟତେ᳚ ॥ 30 ॥
ଊ॒ର୍ଜା ପୃ॑ଥି॒ଵୀ-ଙ୍ଗ॑ଚ୍ଛ॒ତେତ୍ୟା॑ହ । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ୟାମେ॒ଵୋର୍ଜ॑-ନ୍ଦଧାତି ।
ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଊ॒ର୍ଜା ଭୁ॑ଞ୍ଜତେ । ଗ୍ର॒ନ୍ଥିଂ-ଵିଁସ୍ରଗ୍ମ୍॑ସୟତି । ପ୍ରଜ॑ନୟତ୍ୟେ॒ଵ ତତ୍ । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରାଞ୍ଚ॒ମୁଦ୍ଗୂ॑ଢ-ମ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟଞ୍ଚ॒ମାୟ॑ଚ୍ଛତି ।
ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ୍ରା॒ଚୀନ॒ଗ୍ମ୍॒ ରେତୋ॑ ଧୀୟତେ । ପ୍ର॒ତୀଚୀଃ᳚ ପ୍ର॒ଜା ଜା॑ୟନ୍ତେ ॥ ଵିଷ୍ଣୋ॒-ସ୍ସ୍ତୂପୋ॒-ଽସୀତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁଃ॑ ॥ 31 ॥
ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ । ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ରସ୍ତ॒ର-ଙ୍ଗୃ॑ହ୍ଣାତି । ମୁଖ୍ୟ॑ମେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କରୋତି । ଇୟ॑ନ୍ତ-ଙ୍ଗୃହ୍ଣାତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନା ୟଜ୍ଞମୁ॒ଖେନ॒ ସମ୍ମି॑ତମ୍ ।
ଇୟ॑ନ୍ତ-ଙ୍ଗୃହ୍ଣାତି । ୟ॒ଜ୍ଞ॒ପ॒ରୁଷା॒ ସମ୍ମି॑ତମ୍ ।
ଇୟ॑ନ୍ତ-ଙ୍ଗୃହ୍ଣାତି । ଏ॒ତାଵ॒ଦ୍ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ ଵୀ॒ର୍ୟ᳚ମ୍ ।
ଵୀ॒ର୍ୟ॑ ସମ୍ମିତମ୍ ॥ 32 ॥
ଅପ॑ରିମିତ-ଙ୍ଗୃହ୍ଣାତି । ଅପ॑ରିମିତ॒ସ୍ୟାଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ।
ତସ୍ମି॑-ନ୍ପ॒ଵିତ୍ରେ॒ ଅପି॑ସୃଜତି । ୟଜ॑ମାନୋ॒ ଵୈ ପ୍ର॑ସ୍ତ॒ରଃ ।
ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନୌ ପ॒ଵିତ୍ରେ᳚ । ୟଜ॑ମାନ ଏ॒ଵ ପ୍ରା॑ଣାପା॒ନୌ ଦ॑ଧାତି ॥ ଊର୍ଣା᳚ମ୍ରଦସ-ନ୍ତ୍ଵା ସ୍ତୃଣା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈ ତତ୍ । ସ୍ଵା॒ସ॒ସ୍ଥ-ନ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ଥ୍ସ୍ଵାସ॒ସ୍ଥ-ଙ୍କ॑ରୋତି ॥ 33 ॥
ବ॒ର୍॒॒ହି-ସ୍ସ୍ତୃ॑ଣାତି । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ବ॒ର୍॒ହିଃ । ପୃ॒ଥି॒ଵୀ ଵେଦିଃ॑ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟା-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ॥ ଅନ॑ତିଦୃଶ୍ନଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୃଣାତି । ପ୍ର॒ଜୟୈ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପ॒ଶୁଭି॒ରନ॑ତିଦୃଶ୍ନ-ଙ୍କରୋତି । ଧା॒ରୟ॑-ନ୍ପ୍ରସ୍ତ॒ର-ମ୍ପ॑ରି॒ଧୀ-ନ୍ପରି॑ ଦଧାତି । ୟଜ॑ମାନୋ॒ ଵୈ ପ୍ର॑ସ୍ତ॒ରଃ ।
ୟଜ॑ମାନ ଏ॒ଵ ତ-ଥ୍ସ୍ଵ॒ୟ-ମ୍ପ॑ରି॒ଧୀ-ନ୍ପରି॑ ଦଧାତି ॥
ଗ॒ନ୍ଧ॒ର୍ଵୋ॑-ଽସି ଵି॒ଶ୍ଵାଵ॑ସୁ॒ରିତ୍ୟା॑ହ ॥ 34 ॥
ଵିଶ୍ଵ॑ମେ॒ଵାୟୁ॒-ର୍ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି । ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ୟ ବା॒ହୁର॑ସି॒ ଦକ୍ଷି॑ଣ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ୟମେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି । ମି॒ତ୍ରାଵରୁ॑ଣୌ ତ୍ଵୋତ୍ତର॒ତଃ ପରି॑ଧତ୍ତା॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନୌ ମି॒ତ୍ରାଵରୁ॑ଣୌ । ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନା-ଵେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି । ସୂର୍ୟ॑ସ୍ତ୍ଵା ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପା॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ । ରକ୍ଷ॑ସା॒-ମପ॑ହତ୍ୟୈ । କସ୍ୟା᳚ଶ୍ଚିଦ॒ଭିଶ॑ସ୍ତ୍ୟା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଅପ॑ରିମିତାଦେ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପାତି ॥ 35 ॥
ଵୀ॒ତିହୋ᳚ତ୍ର-ନ୍ତ୍ଵା କଵ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଗ୍ନିମେ॒ଵ ହୋ॒ତ୍ରେଣ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି । ଦ୍ୟୁ॒ମନ୍ତ॒ଗ୍ମ୍॒ ସମି॑ଧୀମ॒ହୀତ୍ୟା॑ହ॒ ସମି॑ଦ୍ଧ୍ୟୈ । ଅଗ୍ନେ॑ ବୃ॒ହନ୍ତ॑ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର ଇତ୍ୟା॑ହ॒ ଵୃଦ୍ଧ୍ୟୈ᳚ । ଵି॒ଶୋ ୟ॒ନ୍ତ୍ରେ ସ୍ଥ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଵି॒ଶାଂ-ୟଁତ୍ୟୈ᳚ ।
ଉ॒ଦୀ॒ଚୀନା᳚ଗ୍ରେ॒ ନିଦ॑ଧାତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ ।
ଵସୂ॑ନାଗ୍ମ୍ ରୁ॒ଦ୍ରାଣା॑-ମାଦି॒ତ୍ୟାନା॒ଗ୍ମ୍॒ ସଦ॑ସି ସୀ॒ଦେତ୍ୟା॑ହ । ଦେ॒ଵତା॑ନାମେ॒ଵ ସଦ॑ନେ ପ୍ରସ୍ତ॒ରଗ୍ମ୍ ସା॑ଦୟତି ॥ ଜୁ॒ହୂର॑ସି ଘୃ॒ତାଚୀ॒ ନାମ୍ନେତ୍ୟା॑ହ ॥ 36 ॥
ଅ॒ସୌ ଵୈ ଜୁ॒ହୂଃ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମୁପ॒ଭୃତ୍ । ପୃ॒ଥି॒ଵୀ ଧ୍ରୁ॒ଵା । ତାସା॑ମେ॒ତଦେ॒ଵ ପ୍ରି॒ୟ-ନ୍ନାମ॑ । ୟ-ଦ୍ଘୃ॒ତାଚୀତି॑ । ୟ-ଦ୍ଘୃ॒ତାଚୀତ୍ୟାହ॑ । ପ୍ରି॒ୟେଣୈ॒ଵୈନା॒ ନାମ୍ନା॑ ସାଦୟତି ॥
ଏ॒ତା ଅ॑ସଦନ୍-ଥ୍ସୁକୃ॒ତସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ସ॒ତ୍ୟଂ-ଵୈଁ ସୁ॑କୃ॒ତସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କଃ ।
ସ॒ତ୍ୟ ଏ॒ଵୈନା᳚-ସ୍ସୁକୃ॒ତସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କେ ସା॑ଦୟତି ।
ତା ଵି॑ଷ୍ଣୋ ପା॒ହୀତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁଃ॑ । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ । ପା॒ହି ୟ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପା॒ହି ୟ॒ଜ୍ଞପ॑ତି-ମ୍ପା॒ହି ମାଂ-ୟଁ॑ଜ୍ଞ॒ନିୟ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଜ୍ଞାୟ॒ ୟଜ॑ମାନାୟା॒ତ୍ମନେ᳚ । ତେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵାଶିଷ॒ମାଶା॒ସ୍ତେ-ଽନା᳚ର୍ତ୍ୟୈ ॥ 37 ॥
(ସ୍ଥେତ୍ୟା॑ହ - ପୃଥି॒ଵୀ ଵେଦି॒--ର୍ ୟନ୍ତି॑ - କ୍ରି॒ୟତେ॒ - ଵିଷ୍ଣୁ॑--ର୍ ଵୀ॒ର୍ୟ॑ସମ୍ମିତଂ - କରୋ - ତ୍ୟାହ - ପାତି॒ - ନାମ୍ନେତ୍ୟା॑ହ - ଲୋ॒କେ ସା॑ଦୟତି॒ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଆଘାରଃ
ଅ॒ଗ୍ନିନା॒ ଵୈ ହୋତ୍ରା᳚ । ଦେ॒ଵା ଅସୁ॑ରା-ନ॒ଭ୍ୟ॑ଭଵନ୍ନ୍ ।
ଅ॒ଗ୍ନୟେ॑ ସମି॒ଦ୍ଧ୍ୟମା॑ନା॒ୟା-ନୁ॑ବ୍ରୂ॒ହୀତ୍ୟା॑ହ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟାଭିଭୂତ୍ୟୈ । ଏକ॑ଵିଗ୍ମ୍ଶତି-ମିଦ୍ଧ୍ମଦା॒ରୂଣି॑ ଭଵନ୍ତି । ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶୋ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷଃ ।
ପୁରୁ॑ଷ॒ସ୍ୟାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ।
ପଞ୍ଚ॑ଦଶେଦ୍ଧ୍ମଦା॒ରୂଣ୍ୟ॒-ଭ୍ୟାଦ॑ଧାତି ।
ପଞ୍ଚ॑ଦଶ॒ ଵା ଅ॑ର୍ଧମା॒ସସ୍ୟ॒ ରାତ୍ର॑ୟଃ ।
ଅ॒ର୍ଧ॒ମା॒ସ॒ଶ-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ର ଆ᳚ପ୍ୟତେ ।
ତ୍ରୀନ୍-ପ॑ରି॒ଧୀନ୍-ପରି॑-ଦଧାତି ॥ 38 ॥
ଊ॒ର୍ଧ୍ଵେ ସ॒ମିଧା॒ଵାଦ॑ଧାତି । ଅ॒ନୂ॒ୟା॒ଜେଭ୍ୟ॑-ସ୍ସ॒ମିଧ॒ମତି॑ଶିନଷ୍ଟି । ଷଟ୍ଥ୍ସ-ମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ । ଋ॒ତୂନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଵେ॒ଦେନୋପ॑ଵାଜୟତି ।
ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟୋ ଵୈ ଵେ॒ଦଃ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟଃ ପ୍ରା॒ଣଃ । ୟଜ॑ମାନ ଆହଵ॒ନୀୟଃ॑ । ୟଜ॑ମାନ ଏ॒ଵ ପ୍ରା॒ଣ-ନ୍ଦ॑ଧାତି ॥ 39 ॥
ତ୍ରିରୁପ॑ଵାଜୟତି । ତ୍ରୟୋ॒ ଵୈ ପ୍ରା॒ଣାଃ । ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି । ଵେ॒ଦେନୋ॑ପ॒ୟତ୍ୟ॑ ସ୍ରୁ॒ଵେଣ॑ ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ୟ-ମା॑ଘା॒ର-ମାଘା॑ରୟତି । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ମୁଖ॒ତ ଆର॑ଭତେ ।
ଅଥୋ᳚ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ସର୍ଵା॑ ଏ॒ଵ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ ପ୍ରୀଣାତି ॥ ଅ॒ଗ୍ନିମ॑ଗ୍ନୀ-ତ୍ତ୍ରିସ୍ତ୍ରି॒-ସ୍ସମ୍ମୃ॒ଡ୍ଢୀତ୍ୟା॑ହ । ତ୍ର୍ୟା॑ଵୃ॒ଦ୍ଧି ୟ॒ଜ୍ଞଃ ॥ 40 ॥
ଅଥୋ॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ପ॒ରି॒ଧୀନ୍-ଥ୍ସମ୍ମା᳚ର୍ଷ୍ଟି । ପୁ॒ନାତ୍ୟେ॒ଵୈନାନ୍॑ । ତ୍ରିସ୍ତ୍ରି॒-ସ୍ସମ୍ମା᳚ର୍ଷ୍ଟି । ତ୍ର୍ୟା॑ଵୃ॒ଦ୍ଧି ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ଅଥୋ॑ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ଅଥୋ॑ ଏ॒ତେ ଵୈ ଦେ॑ଵାଶ୍ଵାଃ । ଦେ॒ଵା॒ଶ୍ଵାନେ॒ଵ ତ-ଥ୍ସମ୍ମା᳚ର୍ଷ୍ଟି ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ।
ଆସୀ॑ନୋ॒-ଽନ୍ୟ-ମା॑ଘା॒ର-ମାଘା॑ରୟତି ॥ 41 ॥
ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ନ॒ନ୍ୟମ୍ । ୟଥା-ଽନୋ॑ ଵା॒ ରଥଂ॑ଵାଁ ୟୁ॒ଞ୍ଜ୍ୟାତ୍ ।
ଏ॒ଵମେ॒ଵ ତଦ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁ-ର୍ୟ॒ଜ୍ଞଂ-ୟୁଁ॑ନକ୍ତି ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟା॒ଭ୍ୟୂ᳚ଢ୍ୟୈ ।
ଵହ॑ନ୍ତ୍ୟେନ-ଙ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ ।
ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ଭୁଵ॑ନମସି॒ ଵିପ୍ର॑ଥ॒ସ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଭୁଵ॑ନମ୍ । ୟ॒ଜ୍ଞ ଏ॒ଵ ୟଜ॑ମାନ-ମ୍ପ୍ର॒ଜୟା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ ପ୍ରଥୟତି । ଅଗ୍ନେ॒ ୟଷ୍ଟ॑ରି॒ଦ-ନ୍ନମ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ॥ 42 ॥
ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ ଦେ॒ଵାନାଂ॒-ୟଁଷ୍ଟା᳚ । ୟ ଏ॒ଵ ଦେ॒ଵାନାଂ॒-ୟଁଷ୍ଟା᳚ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ଵ ନମ॑ସ୍କରୋତି ॥
ଜୁହ୍ଵେହ୍ୟ॒ଗ୍ନିସ୍ତ୍ଵା᳚ ହ୍ଵୟତି ଦେଵୟ॒ଜ୍ୟାୟା॒ ଉପ॑ଭୃ॒ଦେହି॑ ଦେ॒ଵସ୍ତ୍ଵା॑ ସଵି॒ତା ହ୍ଵ॑ୟତି ଦେଵୟ॒ଜ୍ୟାୟା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ଆ॒ଗ୍ନେ॒ୟୀ ଵୈ ଜୁ॒ହୂଃ । ସା॒ଵି॒ତ୍ର୍ୟୁ॑ପ॒ଭୃତ୍ । ତାଭ୍ୟା॑ମେ॒ଵୈନେ॒ ପ୍ରସୂ॑ତ॒ ଆଦ॑ତ୍ତେ ॥ ଅଗ୍ନା॑ଵିଷ୍ଣୂ॒ ମା ଵା॒ମଵ॑କ୍ରମିଷ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ଵିଷ୍ଣୁ॑ର୍ୟ॒ଜ୍ଞଃ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ ॥ 43 ॥
ତାଭ୍ୟା॑ମେ॒ଵ ପ୍ର॑ତି॒ ପ୍ରୋଚ୍ୟା॒ତ୍ୟାକ୍ରା॑ମତି ।
ଵିଜି॑ହାଥା॒-ମ୍ମା ମା॒ ସନ୍ତା᳚ପ୍ତ॒ମିତ୍ୟା॒ହାହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ।
ଲୋ॒କ-ମ୍ମେ॑ ଲୋକକୃତୌ କୃଣୁତ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ॥ ଵିଷ୍ଣୋ॒-ସ୍ସ୍ଥାନ॑ମ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁଃ॑ । ଏ॒ତ-ତ୍ଖଲୁ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॒-ମପ॑ରାଜିତ-ମା॒ୟତ॑ନମ୍ । ୟ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞଃ ।
ଦେ॒ଵାନା॑ମେ॒ଵାପ॑ରାଜିତ ଆ॒ୟତ॑ନେ ତିଷ୍ଠତି ॥
ଇ॒ତ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଅକୃଣୋ-ଦ୍ଵୀ॒ର୍ୟା॑ଣୀତ୍ୟା॑ହ ॥ 44 ॥
ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ୟମେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି ।
ସ॒ମା॒ରଭ୍ୟୋ॒ର୍ଧ୍ଵୋ ଅ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରୋ ଦି॑ଵି॒ସ୍ପୃଶ॒ମିତ୍ୟା॑ହ॒ ଵୃଦ୍ଧ୍ୟୈ᳚ । ଆ॒ଘା॒ର-ମା॑ଘା॒ର୍ୟମା॑ଣ॒ମନୁ॑ ସମା॒ରଭ୍ୟ॑ । ଏ॒ତସ୍ମି॑ନ୍ କା॒ଲେ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ୟନ୍ନ୍ । ସା॒କ୍ଷାଦେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି । ଅଥୋ॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧେନୈ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ମାନ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି ।
ଅହ୍ରୁ॑ତୋ ୟ॒ଜ୍ଞୋ ୟ॒ଜ୍ଞପ॑ତେ॒ରିତ୍ୟା॒ହାନା᳚ର୍ତ୍ୟୈ ।
ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଵା॒ନ୍-ଥ୍ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ୟମେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି । ବୃ॒ହଦ୍ଭା ଇତ୍ୟା॑ହ ॥ 45 ॥
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗୋ ଵୈ ଲୋ॒କୋ ବୃ॒ହଦ୍ଭାଃ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥ ୟ॒ଜ॒ମା॒ନ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟା॑ ଵୈ ଜୁ॒ହୂଃ । ଭ୍ରା॒ତୃ॒ଵ୍ୟ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟୋ॑ପ॒ଭୃତ୍ । ପ୍ରା॒ଣ ଆ॑ଘା॒ରଃ ।
ୟ-ଥ୍ସଗ୍ଗ୍॑ସ୍ପ॒ର୍ଶୟେ᳚ତ୍ । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟେ-ଽସ୍ୟ ପ୍ରା॒ଣ-ନ୍ଦ॑ଦ୍ଧ୍ୟାତ୍ । ଅସଗ୍ଗ୍॑ସ୍ପର୍ଶୟନ୍ନ॒ତ୍ୟାକ୍ରା॑ମତି । ୟଜ॑ମାନ ଏ॒ଵ ପ୍ରା॒ଣ-ନ୍ଦ॑ଧାତି । ପା॒ହିମା᳚-ଽଗ୍ନେ॒ ଦୁଶ୍ଚ॑ରିତା॒ଦା ମା॒ ସୁଚ॑ରିତେ ଭ॒ଜେତ୍ୟା॑ହ ॥ 46 ॥
ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵାଵ ପ॒ଵିତ୍ର᳚ମ୍ । ଵୃ॒ଜି॒ନମନୃ॑ତ॒-ନ୍ଦୁଶ୍ଚ॑ରିତମ୍ ।
ଋ॒ଜୁ॒କ॒ର୍ମଗ୍ମ୍ ସ॒ତ୍ୟଗ୍ମ୍ ସୁଚ॑ରିତମ୍ ।
ଅ॒ଗ୍ନିରେ॒ଵୈନଂ॑-ଵୃଁଜି॒ନାଦ-ନୃ॑ତା॒-ଦ୍ଦୁଶ୍ଚ॑ରିତାତ୍ପାତି ।
ଋ॒ଜୁ॒କ॒ର୍ମେ ସ॒ତ୍ୟେ ସୁଚ॑ରିତେ ଭଜତି । ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵମାଶା᳚ସ୍ତେ । ଆ॒ତ୍ମନୋ॑ ଗୋପୀ॒ଥାୟ॑ ॥ ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟଦା॑ଘା॒ରଃ । ଆ॒ତ୍ମା ଧ୍ରୁ॒ଵା ॥ 47 ॥
ଆ॒ଘା॒ର-ମା॒ଘାର୍ୟ॑ ଧ୍ରୁ॒ଵାଗ୍ମ୍ ସମ॑ନକ୍ତି ।
ଆ॒ତ୍ମନ୍ନେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି ।
ଦ୍ଵି-ସ୍ସମ॑ନକ୍ତି । ଦ୍ଵୌ ହି ପ୍ରା॑ଣାପା॒ନୌ । ତଦା॑ହୁଃ ।
ତ୍ରିରେ॒ଵ ସମ॑ଞ୍ଜ୍ୟାତ୍ । ତ୍ରିଧା॑ତୁ॒ ହି ଶିର॒ ଇତି॑ । ଶିର॑ ଇଵୈ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ଅଥୋ॒ ତ୍ରୟୋ॒ ଵୈ ପ୍ରା॒ଣାଃ ।
ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି ॥
ମ॒ଖସ୍ୟ॒ ଶିରୋ॑-ଽସି॒ ସଞ୍ଜ୍ୟୋତି॑ଷା॒ ଜ୍ୟୋତି॑ରଙ୍କ୍ତା॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଜ୍ୟୋତି॑ରେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଉ॒ପରି॑ଷ୍ଟା-ଦ୍ଦଧାତି ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟାନୁ॑ଖ୍ୟାତ୍ୟୈ ॥ 48 ॥
(ପରି॑ଦଧାତି - ପ୍ରା॒ଣ-ନ୍ଦ॑ଧାତି॒ - ହି ୟ॒ଜ୍ଞୋ - ଘା॑ରୟତି॒ - ନମ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ - ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍- ଵୀ॒ର୍ୟା॑ଣୀତ୍ୟା॑ହ॒ - ଭା ଇତ୍ୟା॑ହ - ଭ॒ଜେତ୍ୟା॑ହ - ଧ୍ରୁ॒ - ଵୈଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଇଡାଭକ୍ଷଣମ୍
ଧିଷ୍ଣି॑ୟା॒ ଵା ଏ॒ତେ ନ୍ୟୁ॑ପ୍ୟନ୍ତେ । ୟଦ୍ବ୍ର॒ହ୍ମା । ୟଦ୍ଧୋତା᳚ । ୟଦ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁଃ । ୟଦ॒ଗ୍ନୀତ୍ । ୟ-ଦ୍ୟଜ॑ମାନଃ । ତାନ୍. ୟଦ॑ନ୍ତରେ॒ୟାତ୍ । ୟଜ॑ମାନସ୍ୟ ପ୍ରା॒ଣାନ୍-ଥ୍ସଙ୍କ॑ର୍ଷେତ୍ । ପ୍ର॒ମାୟୁ॑କ-ସ୍ସ୍ୟାତ୍ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॑ମପ॒ଗୃହ୍ୟ॒ ସଞ୍ଚ॑ରତ୍ୟଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁଃ ॥ 49 ॥
ୟଜ॑ମାନାୟୈ॒ଵ ତଲ୍ଲୋ॒କଗ୍ମ୍ ଶିଗ୍ମ୍॑ଷତି ।
ନାସ୍ୟ॑ ପ୍ରା॒ଣାନ୍-ଥ୍ସଙ୍କ॑ର୍ଷତି । ନ ପ୍ର॒ମାୟୁ॑କୋ ଭଵତି । ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟଙ୍ଙାସୀ॑ନଃ । ଇଡା॑ୟା॒ ଇଡା॒ମାଦ॑ଧାତି ।
ହସ୍ତ୍ୟା॒ଗ୍ମ୍॒ ହୋତ୍ରେ᳚ । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଇଡା᳚ । ପ॒ଶଵଃ॒ ପୁରୁ॑ଷଃ । ପ॒ଶୁଷ୍ଵେ॒ଵ ପ॒ଶୂ-ନ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି । ଇଡା॑ୟୈ॒ ଵା ଏ॒ଷା ପ୍ରଜା॑ତିଃ ॥ 50 ॥
ତା-ମ୍ପ୍ରଜା॑ତିଂ॒-ୟଁଜ॑ମା॒ନୋ-ଽନୁ॒ ପ୍ରଜା॑ୟତେ । ଦ୍ଵିର॒ଙ୍ଗୁଲା॑ଵନକ୍ତି॒ ପର୍ଵ॑ଣୋଃ ।
ଦ୍ଵି॒ପା-ଦ୍ୟଜ॑ମାନଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ । ସ॒କୃଦୁପ॑ସ୍ତୃଣାତି । ଦ୍ଵିରାଦ॑ଧାତି । ସ॒କୃଦ॒ଭିଘା॑ରୟତି । ଚ॒ତୁ-ସ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟତେ । ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ଵୈ ପ॒ଶୋଃ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାନା॑ନି ।
ୟାଵା॑ନେ॒ଵ ପ॒ଶୁଃ । ତମୁପ॑ହ୍ଵୟତେ ॥ 51 ॥
ମୁଖ॑ମିଵ॒ ପ୍ରତ୍ୟୁପ॑ହ୍ଵୟେତ । ସ॒ମୁ॒ଙ୍ଖାନେ॒ଵ ପ॒ଶୂନୁପ॑ହ୍ଵୟତେ । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଇଡା᳚ ।
ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସା-ଽନ୍ଵା॒ରଭ୍ୟା᳚ । ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁଣା॑ ଚ॒ ୟଜ॑ମାନେନ ଚ । ଉପ॑ହୂତଃ ପଶୁ॒ମାନ॑ସା॒ନୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଉପ॒ ହ୍ୟେ॑ନୌ॒ ହ୍ଵୟ॑ତେ॒ ହୋତା᳚ । ଇଡା॑ୟୈ ଦେ॒ଵତା॑ନା-ମୁପହ॒ଵେ । ଉପ॑ହୂତଃ ପଶୁ॒ମା-ନ୍ଭ॑ଵତି ।
ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 52 ॥
ୟାଂ-ଵୈଁ ହସ୍ତ୍ୟା॒ମିଡା॑ମା॒ଦଧା॑ତି । ଵା॒ଚ-ସ୍ସା ଭା॑ଗ॒ଧେୟ᳚ମ୍ । ୟାମୁ॑ପ॒ହ୍ଵୟ॑ତେ । ପ୍ରା॒ଣାନା॒ଗ୍ମ୍॒ ସା । ଵାଚ॑-ଞ୍ଚୈ॒ଵ ପ୍ରା॒ଣାଗ୍ଶ୍ଚାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ଅଥ॒ ଵା ଏ॒ତର୍ହ୍ୟୁପ॑ହୂତାୟା॒ମିଡା॑ୟାମ୍ ।
ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॑ସ୍ୟୈ॒ଵ ବ॑ର୍ହି॒ଷଦୋ॑ ମୀମା॒ଗ୍ମ୍॒ସା । ୟଜ॑ମାନ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ହ॒ଵିର୍ନୋ॒ ନିର୍ଵ॒ପେତି॑ । ନାହମ॑ଭା॒ଗୋ ନିର୍ଵ॑ଫ୍ସ୍ୟା॒ମୀତ୍ୟ॑ବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 53 ॥
ନ ମୟା॑-ଽଭା॒ଗୟା ଽନୁ॑ଵକ୍ଷ୍ୟ॒ଥେତି॒ ଵାଗ॑ବ୍ରଵୀତ୍ ।
ନାହମ॑ଭା॒ଗା ପୁ॑ରୋ-ଽନୁଵା॒କ୍ୟା॑ ଭଵିଷ୍ୟା॒ମୀତି॑ ପୁରୋ-ଽନୁଵା॒କ୍ୟା᳚ । ନାହମ॑ଭା॒ଗା ୟା॒ଜ୍ୟା॑ ଭଵିଷ୍ୟା॒ମୀତି॑
ୟା॒ଜ୍ୟା᳚ । ନ ମୟା॑-ଽଭା॒ଗେନ॒ ଵଷ॑ଟ୍କରିଷ୍ୟ॒ଥେତି॑ ଵଷଟ୍କା॒ରଃ । ୟ-ଦ୍ୟ॑ଜମାନଭା॒ଗ-ନ୍ନି॒ଧାୟ॑ ପୁରୋ॒ଡାଶ॑-ମ୍ବର୍ହି॒ଷଦ॑-ଙ୍କ॒ରୋତି॑ ।
ତାନେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଭା॒ଗିନଃ॑ କରୋତି । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଧା କ॑ରୋତି । ଚତ॑ସ୍ରୋ॒ ଦିଶଃ॑ । ଦି॒କ୍ଷ୍ଵେ॑ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ବ॒ର୍॒ହି॒ଷଦ॑-ଙ୍କରୋତି ॥ 54 ॥
ୟଜ॑ମାନୋ॒ ଵୈ ପୁ॑ରୋ॒ଡାଶଃ॑ । ପ୍ର॒ଜା ବ॒ର୍॒ହିଃ ।
ୟଜ॑ମାନମେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାସୁ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ।
ତସ୍ମା॑ଦ॒ସ୍ଥ୍ନା-ଽନ୍ୟାଃ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ର॑ତି॒ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତି । ମା॒ଗ୍ମ୍॒ସେନା॒ନ୍ୟାଃ । ଅଥୋ॒ ଖଲ୍ଵା॑ହୁଃ । ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ଵା ଏ॒ତା ହ॑ଵି-ର୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟା᳚ନ୍ତର୍ଵେ॒ଦ୍ୟଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟନ୍ତେ ।
ୟ-ତ୍ପୁ॑ରୋ॒ଡାଶ॑-ମ୍ବର୍ହି॒ଷଦ॑-ଙ୍କ॒ରୋତୀତି॑ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଧା କ॑ରୋତି । ଚ॒ତ୍ଵାରୋ॒ ହ୍ୟେ॑ତେ ହ॑ଵି-ର୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ର୍ତ୍ଵିଜଃ॑ ॥ 55 ॥
ବ୍ର॒ହ୍ମା ହୋତା᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁର॒ଗ୍ନୀତ୍ । ତମ॒ଭିମୃ॑ଶେତ୍ । ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ର॒ହ୍ମଣଃ॑ । ଇ॒ଦଗ୍ମ୍ ହୋତୁଃ॑ । ଇ॒ଦମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୋଃ । ଇ॒ଦମ॒ଗ୍ନୀଧ॒ ଇତି॑ । ୟଥୈ॒ଵାଦ-ସ୍ସୌ॒ମ୍ୟେ᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ରେ ।
ଆ॒ଦେଶ॑ମୃ॒ତ୍ଵିଗ୍ଭ୍ୟୋ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା ନୀ॒ୟନ୍ତେ᳚ । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ । ଅ॒ଗ୍ନୀଧେ᳚ ପ୍ରଥ॒ମାୟାଦ॑ଧାତି ॥ 56 ॥
ଅ॒ଗ୍ନିମୁ॑ଖା॒ ହ୍ୟୃଦ୍ଧିଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନିମୁ॑ଖାମେ॒ଵର୍ଧିଂ॒-ୟଁଜ॑ମାନ ଋଦ୍ଧ୍ନୋତି ॥ ସ॒କୃଦୁ॑ପ॒ସ୍ତୀର୍ୟ॒ ଦ୍ଵିରା॒ଦଧ॑ତ୍ । ଉ॒ପ॒ସ୍ତୀର୍ୟ॒ ଦ୍ଵିର॒ଭିଘା॑ରୟତି ।
ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ । ଋ॒ତୂନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଵେ॒ଦେନ॑ ବ୍ର॒ହ୍ମଣେ᳚ ବ୍ରହ୍ମଭା॒ଗ-ମ୍ପରି॑ହରତି । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟୋ ଵୈ ଵେ॒ଦଃ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟୋ ବ୍ର॒ହ୍ମା ॥ 57 ॥
ସ॒ଵି॒ତା ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ୟୈ । ଅଥ॒ କାମ॑ମ॒ନ୍ୟେନ॑ । ତତୋ॒ ହୋତ୍ରେ᳚ । ମଦ୍ଧ୍ୟଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟଦ୍ଧୋତା᳚ । ମ॒ଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ ଏ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରୀ॑ଣାତି ।
ଅଥା᳚ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟଵେ᳚ । ପ୍ର॒ତି॒ଷ୍ଠା ଵା ଏ॒ଷା ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟଦ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁଃ ।
ତସ୍ମା᳚ଦ୍ଧଵି-ର୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟୈ॒ତାମେ॒ଵାଵୃତ॒ମନୁ॑ ॥ 58 ॥
ଅ॒ନ୍ୟା ଦକ୍ଷି॑ଣା ନୀୟନ୍ତେ । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ ।
ଅ॒ଗ୍ନିମ॑ଗ୍ନୀ-ଥ୍ସ॒କୃ-ଥ୍ସ॑କୃ॒-ଥ୍ସମ୍ମୃ॒ଡ୍ଢୀତ୍ୟା॑ହ ।
ପରାଂ॑ଇଵ॒ ହ୍ୟେ॑ତର୍ହି॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ॥ ଇ॒ଷି॒ତା ଦୈଵ୍ୟା॒ ହୋତା॑ର॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ଷି॒ତଗ୍ମ୍ ହି କର୍ମ॑ କ୍ରି॒ୟତେ᳚ ।
ଭ॒ଦ୍ର॒ଵାଚ୍ୟା॑ୟ॒ ପ୍ରେଷି॑ତୋ॒ ମାନୁ॑ଷ-ସ୍ସୂକ୍ତଵା॒କାୟ॑ ସୂ॒କ୍ତା ବ୍ରୂ॒ହୀତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ସ୍ଵ॒ଗା ଦୈଵ୍ୟା॒ ହୋତୃ॑ଭ୍ୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵ ତଥ୍ସ୍ଵ॒ଗା କ॑ରୋତି । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି-ର୍ମାନୁ॑ଷେଭ୍ୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ । ଶଂ॒ୟୋଁ-ର୍ବ୍ରୂ॒ହୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଶଂ॒ୟୁଁମେ॒ଵ ବା॑ର୍ହସ୍ପ॒ତ୍ୟ-ମ୍ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି ॥ 59 ॥
(ଚ॒ର॒ତ୍ୟ॒ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁଃ - ପ୍ରଜା॑ତି--ର୍ ହ୍ଵୟତେ॒ - ଵେଦା᳚ - ବ୍ରଵୀ-ଦ୍- ବର୍ହି॒ଷଦ॑-ଙ୍କରୋ-ତ୍ୟୃ॒ତ୍ଵିଜୋ॑-ଦଧାତି-ବ୍ର॒ହ୍ମା-ଽନୁ॑-କରୋତି ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ପ୍ରସ୍ତରପ୍ରହାରାଦିକମ୍
ଅଥ॒ ସ୍ରୁଚା॑ଵନୁ॒ଷ୍ଟୁଗ୍ଭ୍ୟାଂ॒-ଵାଁଜ॑ଵତୀଭ୍ୟାଂ॒-ଵ୍ୟୂଁ॑ହତି । ପ୍ର॒ତି॒ଷ୍ଠା ଵା ଅ॑ନୁ॒ଷ୍ଟୁକ୍ । ଅନ୍ନଂ॒-ଵାଁଜଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ । ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ୟ॒ସ୍ୟାଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ । ପ୍ରାଚୀ᳚-ଞ୍ଜୁ॒ହୂମୂ॑ହତି । ଜା॒ତାନେ॒ଵ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟା॒-ନ୍ପ୍ରଣୁ॑ଦତେ । ପ୍ର॒ତୀଚୀ॑ମୁପ॒ଭୃତ᳚ମ୍ ।
ଜ॒ନି॒ଷ୍ୟମା॑ଣାନେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ନୁଦତେ ।
ସ ଵିଷୂ॑ଚ ଏ॒ଵାପୋହ୍ୟ॑ ସ॒ପତ୍ନା॒ନ୍॒. ୟଜ॑ମାନଃ ।
ଅ॒ସ୍ମିନ୍ ଁଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ 60 ॥
ଦ୍ଵାଭ୍ୟା᳚ମ୍ । ଦ୍ଵିପ୍ର॑ତିଷ୍ଠୋ॒ ହି ॥ ଵସୁ॑ଭ୍ୟସ୍ତ୍ଵା ରୁ॒ଦ୍ରେଭ୍ୟ॑ସ୍ତ୍ଵା-ଽଽଦି॒ତ୍ୟେଭ୍ୟ॒ସ୍ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈ ତତ୍ । ସ୍ରୁ॒କ୍ଷୁ ପ୍ର॑ସ୍ତ॒ରମ॑ନକ୍ତି ।
ଇ॒ମେ ଵୈ ଲୋ॒କା-ସ୍ସ୍ରୁଚଃ॑ । ୟଜ॑ମାନଃ ପ୍ରସ୍ତ॒ରଃ । ୟଜ॑ମାନମେ॒ଵ ତେଜ॑ସା-ଽନକ୍ତି । ତ୍ରେ॒ଧା-ଽନ॑କ୍ତି ।
ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ॥ 61 ॥
ଏ॒ଭ୍ୟ ଏ॒ଵୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କେଭ୍ୟୋ॑-ଽନକ୍ତି ।
ଅ॒ଭି॒ପୂ॒ର୍ଵମ॑ନକ୍ତି । ଅ॒ଭି॒ପୂ॒ର୍ଵମେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନ॒-ନ୍ତେଜ॑ସା-ଽନକ୍ତି ॥ ଅ॒କ୍ତଗ୍ମ୍ ରିହା॑ଣା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ତେଜୋ॒ ଵା ଆଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ୟଜ॑ମାନଃ ପ୍ରସ୍ତ॒ରଃ ।
ୟଜ॑ମାନମେ॒ଵ ତେଜ॑ସା-ଽନକ୍ତି । ଵି॒ୟନ୍ତୁ॒ ଵୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଵୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମୟତି ॥ 62 ॥
ପ୍ର॒ଜାଂ-ୟୋଁନି॒-ମ୍ମା ନିର୍ମୃ॑କ୍ଷ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ର॒ଜାୟୈ॑ ଗୋପୀ॒ଥାୟ॑ ॥ ଆପ୍ୟା॑ୟନ୍ତା॒ମାପ॒ ଓଷ॑ଧୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଆପ॑ ଏ॒ଵୌଷ॑ଧୀ॒ରାପ୍ୟା॑ୟୟତି । ମ॒ରୁତା॒-ମ୍ପୃଷ॑ତୟ॒-ସ୍ସ୍ଥେତ୍ୟା॑ହ । ମ॒ରୁତୋ॒ ଵୈ ଵୃଷ୍ଟ୍ୟା॑ ଈଶତେ ।
ଵୃଷ୍ଟି॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଦିଵ॑-ଙ୍ଗଚ୍ଛ॒ ତତୋ॑ ନୋ॒ ଵୃଷ୍ଟି॒ମେର॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ଵୃଷ୍ଟି॒ର୍ଵୈ ଦ୍ୟୌଃ । ଵୃଷ୍ଟି॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 63 ॥
ୟାଵ॒ଦ୍ଵା ଅ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁଃ ପ୍ର॑ସ୍ତ॒ର-ମ୍ପ୍ର॒ହର॑ତି । ତାଵ॑ଦ॒ସ୍ୟାୟୁ॑ର୍ମୀୟତେ । ଆ॒ୟୁ॒ଷ୍ପା ଅ॑ଗ୍ନେ॒-ଽସ୍ୟାୟୁ॑ର୍ମେ ପା॒ହୀତ୍ୟା॑ହ । ଆୟୁ॑ରେ॒ଵାତ୍ମନ୍-ଧ॑ତ୍ତେ ।
ୟାଵ॒ଦ୍ଵା ଅ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁଃ ପ୍ର॑ସ୍ତ॒ର-ମ୍ପ୍ର॒ହର॑ତି । ତାଵ॑ଦସ୍ୟ॒ ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ମୀୟତେ । ଚ॒କ୍ଷୁ॒ଷ୍ପା ଅ॑ଗ୍ନେ-ଽସି॒ ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ମେ ପା॒ହୀତ୍ୟା॑ହ । ଚକ୍ଷୁ॑ରେ॒ଵାତ୍ମନ୍-ଧ॑ତ୍ତେ ॥
ଧ୍ରୁ॒ଵା-ଽସୀତ୍ୟା॑ହ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ ॥
ୟ-ମ୍ପ॑ରି॒ଧି-ମ୍ପ॒ର୍ୟଧ॑ତ୍ଥା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ॥ 64 ॥
ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ । ଅଗ୍ନେ॑ ଦେଵ ପ॒ଣିଭି॑-ର୍ଵୀ॒ୟମା॑ଣ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଗ୍ନୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॒-ଞ୍ଜୁଷ୍ଟ॑-ଙ୍କରୋତି ।
ତ-ନ୍ତ॑ ଏ॒ତମନୁ॒ ଜୋଷ॑-ମ୍ଭରା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ ।
ସ॒ଜା॒ତାନେ॒ଵାସ୍ମା॒ ଅନୁ॑କାନ୍କରୋତି ।
ନେଦେ॒ଷ ତ୍ଵଦ॑ପଚେ॒ତୟା॑ତା॒ ଇତ୍ୟା॒ହାନୁ॑ଖ୍ୟାତ୍ୟୈ ॥ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ପାଥ॒ ଉପ॒ ସମି॑ତ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଭୂ॒ମାନ॑ମେ॒ଵୋପୈ॑ତି । ପ॒ରି॒ଧୀନ୍-ପ୍ରହ॑ରତି ।
ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ସମି॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥ 65 ॥
ସ୍ରୁଚୌ॒ ସ-ମ୍ପ୍ରସ୍ରା॑ଵୟତି । ୟଦେ॒ଵ ତତ୍ର॑ କ୍ରୂ॒ରମ୍ ।
ତତ୍-ତେନ॑ ଶମୟତି । ଜୁ॒ହ୍ଵାମୁ॑ପ॒ଭୃତ᳚ମ୍ । ୟ॒ଜ॒ମା॒ନ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟା॑ ଵୈ ଜୁ॒ହୂଃ ।
ଭ୍ରା॒ତୃ॒ଵ୍ୟ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟୋ॑ପ॒ଭୃତ୍ ।
ୟଜ॑ମାନାୟୈ॒ଵ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟ॒ମୁପ॑ସ୍ତି-ଙ୍କରୋତି ॥
ସ॒ଗ୍ଗ୍॒ସ୍ରା॒ଵଭା॑ଗା॒-ସ୍ସ୍ଥେତ୍ୟା॑ହ ।
ଵସ॑ଵୋ॒ ଵୈ ରୁ॒ଦ୍ରା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟା-ସ୍ସଗ୍ଗ୍॑ସ୍ରା॒ଵଭା॑ଗାଃ ।
ତେଷା॒-ନ୍ତ-ଦ୍ଭା॑ଗ॒ଧେୟ᳚ମ୍ ॥ 66 ॥
ତାନେ॒ଵ ତେନ॑ ପ୍ରୀଣାତି । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵ୍ୟର୍ଚା । ଏ॒ତେ ହି ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵାଃ । ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଗ୍-ଭ॑ଵତି । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ୟଂ-ଵୈଁ ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁକ୍ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ୟମେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି ॥ ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଵା॒ମପ॑ନ୍ନଗୃହସ୍ୟ॒ ସଦ॑ସି ସାଦୟା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଅ॒ଗ୍ନିରପ॑ନ୍ନଗୃହଃ । ଅ॒ସ୍ୟା ଏ॒ଵୈନେ॒ ସଦ॑ନେ ସାଦୟତି । ସୁ॒ମ୍ନାୟ॑ ସୁମ୍ନିନୀ ସୁ॒ମ୍ନେ ମା॑ ଧତ୍ତ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ॥ 67 ॥
ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ପ॒ଶଵ॑-ସ୍ସୁ॒ମ୍ନମ୍ । ପ୍ର॒ଜାମେ॒ଵ ପ॒ଶୂନା॒ତ୍ମନ୍ଧ॑ତ୍ତେ । ଧୁ॒ରି ଧୁ॒ର୍ୟୌ॑ ପାତ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଜା॒ୟା॒ପ॒ତ୍ୟୋ-ର୍ଗୋ॑ପୀ॒ଥାୟ॑ ॥ ଅଗ୍ନେ॑-ଽଦବ୍ଧାୟୋ-ଽଶୀତତନୋ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ । ପା॒ହି ମା॒-ଽଦ୍ୟ ଦି॒ଵଃ ପା॒ହି ପ୍ରସି॑ତ୍ୟୈ ପା॒ହି ଦୁରି॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ପା॒ହି ଦୁ॑ରଦ୍ମ॒ନ୍ୟୈ ପା॒ହି ଦୁଶ୍ଚ॑ରିତା॒ଦିତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ଅଵି॑ଷ-ନ୍ନଃ ପି॒ତୁ-ଙ୍କୃ॑ଣୁ ସୁ॒ଷଦା॒ ୟୋନି॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହେତୀ᳚ଦ୍ଧ୍ମ-ସଂ॒ଵୃଁଶ୍ଚ॑ନାନ୍ୟନ୍ଵାହାର୍ୟ॒ପଚ॑ନେ ଽଭ୍ୟା॒ଧାୟ॑ ଫଲୀକରଣହୋ॒ମ-ଞ୍ଜୁ॑ହୋତି ।
ଅତି॑ରିକ୍ତାନି॒ ଵା ଇ॑ଦ୍ଧ୍ମ ସଂ॒ଵୃଁଶ୍ଚ॑ନାନି ॥ 68 ॥
ଅତି॑ରିକ୍ତାଃ ଫଲୀ॒କର॑ଣାଃ । ଅତି॑ରିକ୍ତମାଜ୍ୟୋଚ୍ଛେଷ॒ଣମ୍ ।
ଅତି॑ରିକ୍ତ ଏ॒ଵାତି॑ରିକ୍ତ-ନ୍ଦଧାତି । ଅଥୋ॒ ଅତି॑ରିକ୍ତେ-ନୈ॒ଵାତି॑ରିକ୍ତ-ମା॒ପ୍ତ୍ଵା-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଵେଦି॑-ର୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॒ ନିଲା॑ୟତ । ତାଂ-ଵେଁ॒ଦେନାନ୍ଵ॑ଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ଵେ॒ଦେନ॒ ଵେଦିଂ॑-ଵିଁଵିଦୁଃ ପୃଥି॒ଵୀମ୍ । ସା ପ॑ପ୍ରଥେ ପୃଥି॒ଵୀ ପାର୍ଥି॑ଵାନି ।
ଗର୍ଭ॑-ମ୍ବିଭର୍ତି॒ ଭୁଵ॑ନେଷ୍ଵ॒ନ୍ତଃ ।
ତତୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଜା॑ୟତେ ଵିଶ୍ଵ॒ଦାନି॒ରିତି॑ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଥ୍ସ୍ତମ୍ବୟ॒ଜୁଷୋ॑ ଵେ॒ଦେନ॒ ଵେଦି॒ଗ୍ମ୍॒ ସମ୍ମା॒ଷ୍ଟ୍ର୍ୟନୁ॑ଵିତ୍ତ୍ୟୈ ॥ 69 ॥
ଅଥୋ॒ ୟ-ଦ୍ଵେ॒ଦଶ୍ଚ॒ ଵେଦି॑ଶ୍ଚ॒ ଭଵ॑ତଃ । ମି॒ଥୁ॒ନ॒ତ୍ଵାୟ॒ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ୟୈ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ର୍ଵା ଏ॒ତାନି॒ ଶ୍ମଶ୍ରୂ॑ଣି । ୟ-ଦ୍ଵେ॒ଦଃ । ପତ୍ନି॑ୟା ଉ॒ପସ୍ଥ॒ ଆସ୍ୟ॑ତି ।
ମି॒ଥୁ॒ନମେ॒ଵ କ॑ରୋତି । ଵି॒ନ୍ଦତେ᳚ ପ୍ର॒ଜାମ୍ ।
ଵେ॒ଦଗ୍ମ୍ ହୋତା-ଽଽହ॑ଵ॒ନୀୟା᳚-ଥ୍ସ୍ତୃ॒ଣନ୍ନେ॑ତି ।
ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵ ତ-ଥ୍ସନ୍ତ॑ନୋ॒ତ୍ୟୋତ୍ତ॑ରସ୍ମା-ଦର୍ଧମା॒ସାତ୍ ।
ତଗ୍ମ୍ ସନ୍ତ॑ତ॒ମୁତ୍ତ॑ରେ-ଽର୍ଧମା॒ସ ଆଲ॑ଭତେ ॥ 70 ॥
ତ-ଙ୍କା॒ଲେକା॑ଲ॒ ଆଗ॑ତେ ୟଜତେ ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି ।
ସ ତ୍ଵା ଅ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁ-ସ୍ସ୍ୟା᳚ତ୍ । ୟୋ ୟତୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ର॑ୟୁ॒ଙ୍କ୍ତେ ।
ତଦେ॑ନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠା॒ପୟ॒ତୀତି॑ ।
ଵାତା॒ଦ୍ଵା ଅ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁର୍ୟ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରୟୁ॑ଙ୍କ୍ତେ ।
ଦେଵା॑ ଗାତୁଵିଦୋ ଗା॒ତୁଂ-ଵିଁ॒ତ୍ଵା ଗା॒ତୁମି॒ତେତ୍ୟା॑ହ ।
ୟତ॑ ଏ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ର॑ୟୁ॒ଙ୍କ୍ତେ ।
ତଦେ॑ନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ।
ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ପ୍ର॒ଜୟା॑ ପ॒ଶୁଭି॒-ର୍ୟଜ॑ମାନଃ ॥ 71 ॥
(ତି॒ଷ୍ଠ॒ତୀ॒ - ମେ ଲୋ॒କା - ଗ॑ମୟତି॒ - ଦ୍ୟୌ-ର୍ଵୃଷ୍ଟି॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ - ପ॒ର୍ୟଧ॑ତ୍ଥା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ॒ - ସମି॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ - ଭାଗ॒ଧେୟଂ॑ - ଧତ୍ତ॒ମିତ୍ୟା॑ହ॒ - ଵା ଇ॑ଦ୍ଧ୍ମ ସଂ॒ଵୃଁଶ୍ଚ॑ନା॒ - ନ୍ୟନୁ॑ଵିତ୍ତ୍ୟୈ - ଲଭତେ॒ - ୟଜ॑ମାନଃ) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ପତ୍ନୀୟୋକ୍ରଵିମୋକଃ
ୟୋ ଵା ଅୟ॑ଥାଦେଵତଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞମୁ॑ପ॒ଚର॑ତି ।
ଆ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ୟୋ ଵୃଶ୍ଚ୍ୟତେ । ପାପୀ॑ୟା-ନ୍ଭଵତି । ୟୋ ୟ॑ଥାଦେଵ॒ତମ୍ । ନ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ୟ॒ ଆଵୃ॑ଶ୍ଚ୍ୟତେ ।
ଵସୀ॑ୟା-ନ୍ଭଵତି । ଵା॒ରୁ॒ଣୋ ଵୈ ପାଶଃ॑ ।
ଇ॒ମଂ-ଵିଁଷ୍ୟା॑ମି॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟ॒ ପାଶ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଵ॒ରୁ॒ଣ॒ପା॒ଶାଦେ॒ଵୈନା᳚-ମ୍ମୁଞ୍ଚତି ।
ସ॒ଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତୋ ୟଥାଦେଵ॒ତମ୍ ॥ 72 ॥
ନ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ୟ॒ ଆଵୃ॑ଶ୍ଚ୍ୟତେ । ଵସୀ॑ୟା-ନ୍ଭଵତି ।
ଧା॒ତୁଶ୍ଚ॒ ୟୋନୌ॑ ସୁକୃ॒ତସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ ଧା॒ତା । ପୁଣ୍ୟ॒-ଙ୍କର୍ମ॑ ସୁକୃ॒ତସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କଃ । ଅ॒ଗ୍ନିରେ॒ଵୈନା᳚-ନ୍ଧା॒ତା । ପୁଣ୍ୟେ॒ କର୍ମ॑ଣି ସୁକୃ॒ତସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କେ ଦ॑ଧାତି । ସ୍ୟୋ॒ନ-ମ୍ମେ॑ ସ॒ହ ପତ୍ୟା॑ କରୋ॒ମୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଆ॒ତ୍ମନ॑ଶ୍ଚ॒ ୟଜ॑ମାନସ୍ୟ॒ ଚାନା᳚ତ୍ୟୈ ସ॒ତ୍ଵାଂୟଁ॑ ॥
ସମାୟୁ॑ଷା॒ ସମ୍ପ୍ର॒ଜୟେତ୍ୟା॑ହ ॥ 73 ॥
ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ପୂର୍ଣପା॒ତ୍ରେ । ଅ॒ନ୍ତ॒ତୋ॑-ଽନୁ॒ଷ୍ଟୁଭା᳚ । ଚତୁ॑ଷ୍ପ॒ଦ୍ଵା ଏ॒ତଚ୍ଛନ୍ଦଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒-ମ୍ପତ୍ନି॑ୟୈ ପୂର୍ଣପା॒ତ୍ରେ ଭ॑ଵତି ।
ଅ॒ସ୍ମିନ୍ ଁଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠା॒ନୀତି॑ ।
ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵ ଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ଅଥୋ॒ ଵାଗ୍ଵା ଅ॑ନୁ॒ଷ୍ଟୁକ୍ । ଵାମ୍ମି॑ଥୁ॒ନମ୍ । ଆପୋ॒ ରେତଃ॑ ପ୍ର॒ଜନ॑ନମ୍ ।
ଏ॒ତସ୍ମା॒ଦ୍ଵୈ ମି॑ଥୁ॒ନାଦ୍ଵି॒ଦ୍ୟୋତ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ତ॒ନୟ॑ନ୍ଵର୍ଷତି । ରେତ॑-ସ୍ସି॒ଞ୍ଚନ୍ନ୍ ॥ 74 ॥
ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ର॑ଜ॒ନୟନ୍ନ୍॑ ॥ ୟଦ୍ଵୈ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ୟୁ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ଵୈ ତସ୍ୟ॑ ଵିମୋ॒କଃ । ଅ॒ଦ୍ଭି-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ । ଵିମୁ॑କ୍ତଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତର୍ହି॒ ୟୋକ୍ତ୍ର॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ।
ଆ॒ଦାୟୈ॑ନ॒ତ୍ପତ୍ନୀ॑ ସ॒ହାପ ଉପ॑ଗୃହ୍ଣୀତେ॒ ଶାନ୍ତ୍ୟୈ᳚ ।
ଅ॒ଞ୍ଜ॒ଲୌ ପୂ᳚ର୍ଣପା॒ତ୍ରମାନ॑ୟତି । ରେତ॑ ଏ॒ଵାସ୍ୟା᳚-ମ୍ପ୍ର॒ଜା-ନ୍ଦ॑ଧାତି । ପ୍ର॒ଜୟା॒ ହି ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟଃ॑ ପୂ॒ର୍ଣଃ ।
ମୁଖଂ॒-ଵିଁମୃ॑ଷ୍ଟେ । ଅ॒ଵ॒ଭୃ॒ଥସ୍ୟୈ॒ଵ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵୋତ୍ତି॑ଷ୍ଠତି ॥ 75 ॥
(ସ॒ଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତୋ ୟଥାଦେଵ॒ତଂ-ପ୍ର॒ଜୟେତ୍ୟା॑ହ-ସି॒ଞ୍ଚ-ନ୍ମୃ॑ଷ୍ଟ॒ ଏକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11 - ଉପଵେଷୋପଗୂହନମ୍
ପ॒ରି॒ଵେ॒ଷୋ ଵା ଏ॒ଷ ଵନ॒ସ୍ପତୀ॑ନାମ୍ । ୟଦୁ॑ପଵେ॒ଷଃ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଵି॒ନ୍ଦତେ॑ ପରିଵେ॒ଷ୍ଟାର᳚ମ୍ । ତମୁ॑ତ୍କ॒ରେ ॥ ୟ-ନ୍ଦେ॒ଵା ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟେ॑ଷୁ ।
ଉ॒ପ॒ଵେ॒ଷମଧା॑ରୟନ୍ନ୍ । ୟେ ଅ॒ସ୍ମଦପ॑ଚେତସଃ । ତାନ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॑-ମି॒ହାକୁ॑ରୁ । ଉପ॑ଵେ॒ଷୋପ॑ଵିଡ୍ଢି ନଃ ॥ 76 ॥
ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପୁଷ୍ଟି॒ମଥୋ॒ ଧନ᳚ମ୍ ।
ଦ୍ଵି॒ପଦୋ॑ ନ॒ଶ୍ଚତୁ॑ଷ୍ପଦଃ । ଧ୍ରୁ॒ଵାନ-ନ॑ପଗାନ୍-କୁ॒ର୍ଵିତି॑ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟଞ୍ଚ॒ମୁପ॑ଗୂହତି ।
ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟଞ୍ଚ॑-ଶ୍ଶୂ॒ଦ୍ରା ଅଵ॑ସ୍ୟନ୍ତି । ସ୍ଥ॒ଵି॒ମ॒ତ ଉପ॑ଗୂହତି । ଅପ୍ର॑ତିଵାଦିନ ଏ॒ଵୈନା᳚ନ୍ କୁରୁତେ ॥
ଧୃଷ୍ଟି॒ର୍ଵା ଉ॑ପଵେ॒ଷଃ ।
ଶୁ॒ଚାର୍ତୋ ଵଜ୍ରୋ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ସଗ୍ମ୍ଶି॑ତଃ ।
ୟୋପ॑ଵେ॒ଷେ ଶୁକ୍ । ସା-ଽମୁମୃ॑ଚ୍ଛତୁ॒ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମ ଇତି॑ ॥ 77 ॥
ଅଥା᳚ସ୍ମୈ ନାମ॒ ଗୃହ୍ୟ॒ ପ୍ରହ॑ରତି । ନିର॒ମୁ-ନ୍ନୁ॑ଦ॒ ଓକ॑ସଃ । ସ॒ପତ୍ନୋ॒ ୟଃ ପୃ॑ତ॒ନ୍ୟତି॑ । ନି॒ର୍ବା॒ଦ୍ଧ୍ୟେ॑ନ ହ॒ଵିଷା᳚ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଏଣ॒-ମ୍ପରା॑ଶରୀତ୍ ।
ଇ॒ହି ତି॒ସ୍ରଃ ପ॑ରା॒ଵତଃ॑ । ଇ॒ହି ପଞ୍ଚ॒ଜନା॒ଗ୍ମ୍॒ ଅତି॑ ।
ଇ॒ହି ତି॒ସ୍ରୋ-ଽତି॑ ରୋଚ॒ନା ୟାଵ॑ତ୍ । ସୂର୍ୟୋ॒ ଅସ॑-ଦ୍ଦି॒ଵି ।
ପ॒ର॒ମା-ନ୍ତ୍ଵା॑ ପରା॒ଵତ᳚ମ୍ ॥ 78 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ନୟତୁ ଵୃତ୍ର॒ହା । ୟତୋ॒ ନ ପୁନ॒ରାୟ॑ସି ।
ଶ॒ଶ୍ଵ॒ତୀଭ୍ୟ॒-ସ୍ସମା᳚ଭ୍ୟ॒ ଇତି॑ । ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ଵା ଏ॒ଷ ଵଜ୍ରୋ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ସଗ୍ମ୍ଶି॑ତଃ । ଶୁ॒ଚୈଵୈନଂ॑-ଵିଁ॒ଦ୍ଧ୍ଵା ।
ଏ॒ଭ୍ୟୋ ଲୋ॒କେଭ୍ୟୋ॑ ନି॒ର୍ଣୁଦ୍ୟ॑ । ଵଜ୍ରେ॑ଣ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ସ୍ତୃଣୁତେ । ହ॒ତୋ॑ ଽସାଵଵ॑ଧିଷ୍ମା॒-ମୁମିତ୍ୟା॑ହ॒
ସ୍ତୃତ୍ୟୈ᳚ । ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ୟାତ୍ତ-ନ୍ଧ୍ୟା॑ୟେତ୍ ।
ଶୁ॒ଚୈଵୈନ॑-ମର୍ପୟତି ॥ 79 ॥
(ନୋ॒-ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମ ଇତି॑-ପରା॒ଵତ॑-ମର୍ପୟତି) (ଅ. 11)
(ପ୍ରତ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟଂ - ଦି॒ଵ-ଶ୍ଶିଲ୍ପ॒ - ମୟ॑ଜ୍ଞୋ - ଧୃ॒ତ-ଞ୍ଚ॑ - ଦେଵାସୁ॒ରା-ସ୍ସ ଏ॒ତମିନ୍ଦ୍ର॒ - ଆପୋ॑ ଦେଵୀ - ର॒ଗ୍ନିନା॒ - ଧିଷ୍ଣି॑ୟା॒ - ଅଥ॒ ସ୍ରୁଚୌ॒ - ୟୋ ଵା ଅୟ॑ଥାଦେଵତଂ - ପରିଵେ॒ଷୋ ଵା ଏକା॑ଦଶ)
(ପ୍ରତ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟ॒ - ମୟ॑ଜ୍ଞ - ଏ॒ଷା ହି ଵିଶ୍ଵେ॑ଷା-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॑ - ମୂ॒ର୍ଜା ପୃ॑ଥି॒ଵୀ - ମଥୋ॒ ରକ୍ଷ॑ସାଂ॒ - ତା-ମ୍ପ୍ରଜା॑ତିଂ॒ - ଦ୍ଵାଭ୍ୟାଂ॒ - ତ-ଙ୍କା॒ଲେକା॑ଲେ॒ ନଵ॑ସପ୍ତତିଃ)
(ପ୍ରତ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟଗ୍ମ୍ - ଶୁ॒ଚୈଵୈନ॑ମର୍ପୟତି)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀୟାଷ୍ଟକେ ତୃତୀୟ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
