View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |

2.3 - ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣଶେଷଃ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି

କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀୟାଷ୍ଟକେ ତୃତୀୟଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣଶେଷଃ

ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତୟେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ୟୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥

ଅନୁଵାକଂ 1 - ସର୍ଵେଷାଂ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ଞ୍ଚତୁର୍​ହୋତୃଶବ୍ଦେନ ଵ୍ୟଵହାର

ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । କି-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୃଣା-ଞ୍ଚତୁର୍​ହୋତୃ॒ତ୍ଵମିତି॑ । ୟଦେ॒ଵୈଷୁ ଚ॑ତୁ॒ର୍ଧା ହୋତା॑ରଃ । ତେନ॒ ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାରଃ । ତସ୍ମା॒ଚ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାର ଉଚ୍ୟନ୍ତେ । ତଚ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୃଣା-ଞ୍ଚତୁର୍​ହୋତୃ॒ତ୍ଵମ୍ ॥ ସୋମୋ॒ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍​ହୋତା । ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପଞ୍ଚ॑ହୋତା । ଧା॒ତା ଷଡ୍ଢୋ॑ତା । ଇନ୍ଦ୍ର॑-ସ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା ॥ 1 ॥

ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ର୍ଦଶ॑ହୋତା । ୟ ଏ॒ଵ-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୃଣା॒-ମୃଦ୍ଧିଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଋ॒ଧ୍ନୋତ୍ୟେ॒ଵ ॥ ୟ ଏ॑ଷାମେ॒ଵ-ମ୍ବ॒ନ୍ଧୁତାଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ବନ୍ଧୁ॑ମାନ୍ଭଵତି । ୟ ଏ॑ଷାମେ॒ଵ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତିଂ॒-ଵେଁଦ॑ । କଲ୍ପ॑ତେ-ଽସ୍ମୈ । ୟ ଏ॑ଷାମେ॒ଵ-ମା॒ୟତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ୟତ॑ନଵାନ୍-ଭଵତି । ୟ ଏ॑ଷାମେ॒ଵ-ମ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 2 ॥

ପ୍ରତ୍ୟେ॒ଵ ତି॑ଷ୍ଠତି ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ଦଶ॑ହୋତା॒ ଚତୁ॑ର୍​ହୋତା । ପଞ୍ଚ॑ହୋତା॒ ଷଡ୍ଢୋ॑ତା ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା । ଅଥ॒ କସ୍ମା॒ଚ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାର ଉଚ୍ୟନ୍ତ॒ ଇତି॑ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍​ହୋତା । ଇନ୍ଦ୍ରଃ॒ ଖଲୁ॒ ଵୈ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ॑ ଦେ॒ଵତା॑ନା-ମୁପ॒ଦେଶ॑ନାତ୍ । ୟ ଏ॒ଵମିନ୍ଦ୍ର॒ଗ୍ଗ୍॒ ଶ୍ରେଷ୍ଠ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା॑ନା-ମୁପ॒ଦେଶ॑ନା॒-ଦ୍ଵେଦ॑ । ଵସି॑ଷ୍ଠ-ସ୍ସମା॒ନାନା᳚-ମ୍ଭଵତି । ତସ୍ମା॒ଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠ॑ମା॒ୟନ୍ତ॑-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମେନୈ॒ଵାନୁ॑ବୁଦ୍ଧ୍ୟନ୍ତେ । ଅ॒ୟମାଗନ୍ନ୍॑ । ଅ॒ୟମଵା॑ସା॒ଦିତି॑ । କୀ॒ର୍ତିର॑ସ୍ୟ॒ ପୂର୍ଵା-ଽଽଗ॑ଚ୍ଛତି ଜ॒ନତା॑ମାୟ॒ତଃ । ଅଥୋ॑ ଏନ-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମେନୈ॒ଵାନୁ॑ ବୁଦ୍ଧ୍ୟନ୍ତେ । ଅ॒ୟମାଗନ୍ନ୍॑ । ଅ॒ୟମଵା॑ସା॒ଦିତି॑ ॥ 3 ॥
(ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା - ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାଂ-ଵେଁଦ॑ - ବୁଦ୍ଧ୍ୟନ୍ତେ॒ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 1)

ଅନୁଵାକଂ 2 - ନୈମିତ୍ତିକୋ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରହୋମଃ
ଦକ୍ଷି॑ଣା-ମ୍ପ୍ରତିଗ୍ରହୀ॒ଷ୍ୟନ୍-ଥ୍ସ॒ପ୍ତଦ॑ଶ॒ କୃତ୍ଵୋ-ଽପା᳚ନ୍ୟାତ୍ । ଆ॒ତ୍ମାନ॑ମେ॒ଵ ସମି॑ନ୍ଧେ । ତେଜ॑ସେ ଵୀ॒ର୍ୟା॑ୟ । ଅଥୋ᳚ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରେ॒ଵୈନା᳚-ମ୍ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଆ॒ତ୍ମନୋ ଽନା᳚ର୍ତ୍ୟୈ ॥ ୟଦ୍ୟେ॑ନ॒ମାର୍ତ୍-ଵି॑ଜ୍ୟା-ଦ୍ଵୃ॒ତଗ୍​ମ୍ ସନ୍ତ॑-ନ୍ନି॒ର୍​ହରେ॑ରନ୍ନ୍ । ଆଗ୍ନୀ᳚ଦ୍ଧ୍ରେ ଜୁହୁୟା॒-ଦ୍ଦଶ॑ହୋତାରମ୍ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଗୃ॒ହୀ॒ତେନାଜ୍ୟେ॑ନ । ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍-ପ୍ର॒ତ୍ୟନ୍ତିଷ୍ଠନ୍ନ୍॑ । ପ୍ର॒ତି॒ଲୋ॒ମଂ-ଵିଁ॒ଗ୍ରାହ᳚ମ୍ ॥ 4 ॥

ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାସ୍ୟୋପ॑ଦାସୟତି ॥ ୟଦ୍ୟେ॑ନ॒-ମ୍ପୁନ॑ରୁପ॒ ଶିକ୍ଷେ॑ୟୁଃ । ଆଗ୍ନୀ᳚ଦ୍ଧ୍ର ଏ॒ଵ ଜୁ॑ହୁୟା॒-ଦ୍ଦଶ॑ହୋତାରମ୍ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଗୃ॒ହୀ॒ତେନାଜ୍ୟେ॑ନ । ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରାଂଆସୀ॑ନଃ । ଅ॒ନୁ॒ଲୋ॒ମ-ମଵି॑ଗ୍ରାହମ୍ । ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ କଲ୍ପୟତି ॥ ପ୍ରାୟ॑ଶ୍ଚିତ୍ତୀ॒-ଵାଘୋତେ-ତ୍ୟୃ॑ତୁମୁ॒ଖ ଋ॑ତୁମୁଖେ ଜୁହୋତି । ଋ॒ତୂନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ କଲ୍ପୟତି । କଲ୍ପ॑ନ୍ତେ-ଽସ୍ମା ଋ॒ତଵଃ॑ ॥ 5 ॥

କ୍ଲୃ॒ତା ଅ॑ସ୍ମା ଋ॒ତଵ॒ ଆୟ॑ନ୍ତି ॥ ଷଡ୍ଢୋ॑ତା॒ ଵୈ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରି॒ଦଗ୍​ମ୍ ସର୍ଵ॑ମସୃଜତ । ସ ମନୋ॑-ଽସୃଜତ । ମନ॒ସୋ-ଽଧି॑ ଗାୟ॒ତ୍ରୀମ॑ସୃଜତ । ତଦ୍ଗା॑ୟ॒ତ୍ରୀଂ-ୟଁଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତାମା-ଽଲ॑ଭତ । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରି॒ୟା ଅଧି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍॑ସ୍ୟ ସୃଜତ । ଛନ୍ଦୋ॒ଭ୍ୟୋ-ଽଧି॒ ସାମ॑ । ତ-ଥ୍ସାମ॒ ୟଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତଦା-ଽଲ॑ଭତ ॥ 6 ॥

ସାମ୍ନୋ-ଽଧି॒ ୟଜୂଗ୍॑ଷ୍ୟସୃଜତ । ୟଜୁ॒ର୍ଭ୍ୟୋ-ଽଧି॒ ଵିଷ୍ଣୁ᳚ମ୍ । ତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ॒-ୟଁଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତମା-ଽଲ॑ଭତ । ଵି॒ଷ୍ଣୋରଦ୍ଧ୍ୟୋଷ॑ଧୀରସୃଜତ । ଓଷ॑ଧୀ॒ଭ୍ୟୋ-ଽଧି॒ ସୋମ᳚ମ୍ । ତ-ଥ୍ସୋମଂ॒-ୟଁଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତମା-ଽଲ॑ଭତ । ସୋମା॒ଦଧି॑ ପ॒ଶୂନ॑ସୃଜତ । ପ॒ଶୁଭ୍ୟୋ-ଽଧୀନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ ॥ 7 ॥

ତଦିନ୍ଦ୍ରଂ॒-ୟଁଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତଦେ॑ନ॒-ନ୍ନାତି॒ ପ୍ରାଚ୍ୟ॑ଵତ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଇଵ ୟଶ॒ସ୍ଵୀ ଭ॑ଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ନୈନଂ॒-ୟଁଶୋ-ଽତି॒ ପ୍ରଚ୍ୟ॑ଵତେ ॥ ୟଦ୍ଵା ଇ॒ଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ॑ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॑ମୁତ୍ତା॒ନ ଏ॒ଵାଙ୍ଗୀ॑ର॒ସଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦେ॑ନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଗୃହୀତ॒-ନ୍ନାହି॑ନତ୍ । ୟ-ତ୍କିଞ୍ଚ॑ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣୀ॒ୟାତ୍ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॑ମୁତ୍ତା॒ନସ୍ତ୍ଵା᳚ଙ୍ଗୀର॒ସଃ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣା॒ତ୍ଵିତ୍ୟେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣୀୟାତ୍ । ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଉ॑ତ୍ତା॒ନ ଆ᳚ଙ୍ଗୀର॒ସଃ । ଅ॒ନୟୈ॒ଵୈନ॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ନୈନଗ୍​ମ୍॑ ହିନସ୍ତି ॥ ବ॒ର॒ଃଇଷା॒ ପ୍ରତୀ॑ୟା॒ଦ୍ଗାଂ-ଵାଁ-ଽଶ୍ଵଂ॑-ଵାଁ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ପ॑ଶୂ॒ନା-ମ୍ପ୍ରି॒ୟ-ନ୍ଧାମ॑ । ପ୍ରି॒ୟେଣୈ॒ଵୈନ॒-ନ୍ଧାମ୍ନା॒ ପ୍ରତ୍ୟେ॑ତି ॥ 8 ॥
(ଵି॒ଗ୍ରାହ॑ - ମୃ॒ତଵ॒ - ସ୍ତଦା-ଽଲ॑ଭ॒ - ତେନ୍ଦ୍ରଂ॑ - ଗୃହ୍ଣୀୟା॒-ଥ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 2)

ଅନୁଵାକଂ 3 - କେଶଵପନାଙ୍ଗ-ମ୍ପୁଷ୍ଟିଵେଦନଂ
ୟୋ ଵା ଅଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ନିଵ॒ର୍ତୟ॑ତେ । ଵିଶୀ॑ର୍​ଷା॒ ସପା᳚ପ୍ମା॒ ଽମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ ଭ॑ଵତି । ଅଥ॒ ୟୋ ଵି॒ଦ୍ଵା-ନ୍ନି॑ଵ॒ର୍ତୟ॑ତେ । ସଶୀ॑ର୍​ଷା॒ ଵିପା᳚ପ୍ମା॒ ଽମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ ଭ॑ଵତି ॥ ଦେ॒ଵତା॒ ଵୈ ସ॒ପ୍ତ ପୁଷ୍ଟି॑କାମା॒ ନ୍ୟ॑ଵର୍ତୟନ୍ତ । ଅ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚ॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଚ॑ । ଵା॒ୟୁଶ୍ଚା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ଞ୍ଚ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟଶ୍ଚ॒ ଦ୍ୟୌଶ୍ଚ॑ ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମାଃ᳚ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ନ୍ୟ॑ଵର୍ତୟତ । ସ ସା॑ହ॒ସ୍ର-ମ॑ପୁଷ୍ୟତ୍ ॥ 9 ॥

ପୃ॒ଥି॒ଵୀ ନ୍ୟ॑ଵର୍ତୟତ । ସୌଷ॑ଧୀଭି॒-ର୍ଵନ॒ସ୍ପତି॑ଭି-ରପୁଷ୍ୟତ୍ । ଵା॒ୟୁର୍ନ୍ୟ॑ଵର୍ତୟତ । ସ ମରୀ॑ଚୀଭି-ରପୁଷ୍ୟତ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ନ୍ନ୍ୟ॑ଵର୍ତୟତ । ତଦ୍ଵୟୋ॑ଭି-ରପୁଷ୍ୟତ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟୋ ନ୍ୟ॑ଵର୍ତୟତ । ସ ର॒ଶ୍ମିଭି॑-ରପୁଷ୍ୟତ୍ । ଦ୍ୟୌର୍ନ୍ୟ॑ଵର୍ତୟତ । ସା ନକ୍ଷ॑ତ୍ରୈ-ରପୁଷ୍ୟତ୍ । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ନ୍ୟ॑ଵର୍ତୟତ । ସୋ॑-ଽହୋରା॒ତ୍ରୈ-ର॑ର୍ଧମା॒ସୈ-ର୍ମାସୈର୍॑ ଋ॒ତୁଭି॑-ସ୍ସଂ​ଵଁଥ୍ସ॒ରେଣା॑-ପୁଷ୍ୟତ୍ । ତାନ୍ପୋଷା᳚ନ୍-ପୁଷ୍ୟତି । ୟାଗ୍​ସ୍ତେ-ଽପୁ॑ଷ୍ୟନ୍ନ୍ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦାନ୍ନି ଚ॑ ଵ॒ର୍ତୟ॑ତେ॒ ପରି॑ ଚ ॥ 10 ॥
(ଅ॒ପୁ॒ଷ୍ୟ॒ନ୍ - ନକ୍ଷ॑ତ୍ରୈରପୁଷ୍ୟ॒-ତ୍ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 3)

ଅନୁଵାକଂ 4 - ପ୍ରତିଗ୍ରହମନ୍ତ୍ରମହିମଜ୍ଞାନମ୍
ତସ୍ୟ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେର୍-ହିର॑ଣ୍ୟ-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ଅ॒ର୍ଧମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତଦେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସୋ᳚-ଽର୍ଧମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟ-ସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ । ଅ॒ର୍ଧମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍. ହିର॑ଣ୍ୟ-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ୟୋ ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅ॒ର୍ଧମ॑ସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପ॑ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ୟ॒ ଵୈ ସୋମ॑ସ୍ୟ॒ ଵାସଃ॑ ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ତୃତୀ॑ୟମିନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ ॥ 11 ॥

ତଦେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ତୃତୀ॑ୟମିନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ । ତୃତୀ॑ୟମିନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍. ଵାସଃ॑ ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ୟୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ତୃତୀ॑ୟମସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପ॑ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ୟ॒ ଵୈ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॒ ଗା-ମ୍ପ୍ର॑ତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଥମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତାମେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ ॥ 12 ॥

ଚ॒ତୁ॒ର୍ଥମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵା-ନ୍ଗା-ମ୍ପ୍ର॑ତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ୟୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଥମ॑ସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପ॑ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ୟ॒ ଵୈ ଵରୁ॑ଣ॒ସ୍ୟାଶ୍ଵ॑-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ପ॒ଞ୍ଚ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତମେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ପ॑ଞ୍ଚ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ । ପ॒ଞ୍ଚ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନଶ୍ଵ॑-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ ॥ 13 ॥

ଅଥ॒ ୟୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ପ॒ଞ୍ଚ॒ମମ॑ସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପ॑ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ୟ॒ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେଃ॒ ପୁରୁ॑ଷ-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ଷ॒ଷ୍ଠମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତମେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ଷ॒ଷ୍ଠମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ । ଷ॒ଷ୍ଠମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵା-ନ୍ପୁରୁ॑ଷ-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ୟୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଷ॒ଷ୍ଠମ॑ସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପ॑-କ୍ରାମତି ॥ 14 ॥

ତସ୍ୟ॒ ଵୈ ମନୋ॒ସ୍ତଲ୍ପ॑-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ସ॒ପ୍ତ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତମେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ସ॑ପ୍ତ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟ-ସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ । ସ॒ପ୍ତ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାଗ୍​ସ୍ତଲ୍ପ॑-ମ୍ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ୟୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ସ॒ପ୍ତ॒ମମ॑ସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପ॑-କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ୟ॒ ଵା ଉ॑ତ୍ତା॒ନସ୍ୟା᳚ଙ୍ଗୀର॒ସସ୍ୟା ପ୍ରା॑ଣ-ତ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ଅ॒ଷ୍ଟ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ ॥ 15 ॥

ତଦେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସୋ᳚-ଽଷ୍ଟ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ଅ॒ଷ୍ଟ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ ପ୍ରା॑ଣ-ତ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ୟୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅ॒ଷ୍ଟ॒ମମ॑ସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପ॑ କ୍ରାମତି ॥ ୟଦ୍ଵା ଇ॒ଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ॑ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॑-ମୁତ୍ତା॒ନ ଏ॒ଵାଙ୍ଗୀ॑ର॒ସଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦେ॑ନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଗୃହୀତ॒-ନ୍ନାହି॑ନତ୍ । ୟ-ତ୍କି-ଞ୍ଚ॑ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣୀ॒ୟାତ୍ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॑-ମୁତ୍ତା॒ନ-ସ୍ତ୍ଵା᳚ଙ୍ଗୀର॒ସଃ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣା॒ତ୍ଵିତ୍ୟେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣୀୟାତ୍ । ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଉ॑ତ୍ତା॒ନ ଆ᳚ଙ୍ଗୀର॒ସଃ । ଅ॒ନୟୈ॒ଵୈନ॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣାତି । ନୈନଗ୍​ମ୍॑ ହିନସ୍ତି ॥ 16 ॥
(ତୃତୀ॑ୟମିନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପା᳚କ୍ରାମଚ୍ - ଚତୁ॒ର୍ଥମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମନ୍ନୁ॒ପାଧ॒ - ତ୍ତାଶ୍ଵ॑-ମ୍ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ - ଷ॒ଷ୍ଠ॑ମସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପ॑କ୍ରାମ -ତ୍ୟଷ୍ଟ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପା᳚କ୍ରାମତ୍ - ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣୀ॒ୟାଚ୍ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 4)

(ତସ୍ୟ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେର୍-ହିର॑ଣ୍ୟ॒ଗ୍​ମ୍॒ ସୋମ॑ସ୍ୟ॒ ଵାସ॒ସ୍ତଦେ॒ତେନ॑ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॒ ଗା-ନ୍ତାମେ॒ତେନ॒ ଵରୁ॑ଣ॒ସ୍ୟାଶ୍ଵ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେଃ॒ ପୁରୁ॑ଷ॒-ମ୍ମନୋ॒ସ୍ତଲ୍ପ॒-ନ୍ତମେ॒ତେନୋ᳚ତ୍ତା॒ନସ୍ୟ॒ ତଦେ॒ତେନାପ୍ରା॑ଣ॒ଦ୍ୟ-ଦ୍ଵୈ )
(ଅ॒ର୍ଧ-ନ୍ତୃତୀ॑ୟମଷ୍ଟ॒ମ-ନ୍ତଚ୍ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥ-ନ୍ତା-ମ୍ପ॑ଞ୍ଚ॒ମଗ୍​ମ୍ ଷ॒ଷ୍ଠଗ୍​ମ୍ ସ॑ପ୍ତ॒ମନ୍ତମ୍ ।
ତଦେ॒ତେନ॒ ଦ୍ଵେ ତାମେ॒ତେନୈକ॒-ନ୍ତମେ॒ତେନ॒ ତ୍ରୀଣି॒ ତଦେ॒ତେନୈକଂ᳚ )

ଅନୁଵାକଂ 5 - ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରରୂପୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଷୟସ୍ସଂ​ଵାଁଦଃ
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି ॥ ୟ-ଦ୍ଦଶ॑ହୋତାର-ସ୍ସ॒ତ୍ରମାସ॑ତ । କେନ॒ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନ॑ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜ॒ନ୍ତେତି॑ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନା॒ ଵୈ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନ॑ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜନ୍ତ ॥ ୟଚ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାର-ସ୍ସ॒ତ୍ରମାସ॑ତ । କେନ॒ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନୌଷ॑ଧୀ-ରସୃଜ॒ନ୍ତେତି॑ । ସୋମେ॑ନ॒ ଵୈ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ ॥ 17 ॥

ତେନୌଷ॑ଧୀ-ରସୃଜନ୍ତ ॥ ୟ-ତ୍ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ସ୍ସ॒ତ୍ରମାସ॑ତ । କେନ॒ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନୈ॒ଭ୍ୟୋ ଲୋ॒କେଭ୍ୟୋ-ଽସୁ॑ରା॒-ନ୍ପ୍ରାଣୁ॑ଦନ୍ତ । କେନୈ॑ଷା-ମ୍ପ॒ଶୂନ॑ଵୃଞ୍ଜ॒ତେତି॑ । ଅ॒ଗ୍ନିନା॒ ଵୈ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନୈ॒ଭ୍ୟୋ ଲୋ॒କେଭ୍ୟୋ-ଽସୁ॑ରା॒ନ୍-ପ୍ରାଣୁ॑ଦନ୍ତ । ତେନୈ॑ଷା-ମ୍ପ॒ଶୂନ॑ଵୃଞ୍ଜତ ॥ ୟ-ଥ୍ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର-ସ୍ସ॒ତ୍ରମାସ॑ତ । କେନ॒ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ ॥ 18 ॥

କେନ॒ର୍ତୂନ॑-କଲ୍ପୟ॒ନ୍ତେତି॑ । ଧା॒ତ୍ରା ଵୈ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନ॒ର୍ତୂନ॑କଲ୍ପୟନ୍ତ ॥ ୟ-ଥ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର-ସ୍ସ॒ତ୍ରମାସ॑ତ । କେନ॒ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନ॒ ସୁଵ॑ରାୟନ୍ନ୍ । କେନେ॒ମାଲ୍ ଁଲୋ॒କାନ୍-ଥ୍ସମ॑ତନ୍ଵ॒ନ୍ନିତି॑ । ଅ॒ର୍ୟ॒ମ୍ଣା ଵୈ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନ॒ ସୁଵ॑ରାୟନ୍ନ୍ । ତେନେ॒ମାଲ୍ ଁଲୋ॒କାନ୍-ଥ୍ସମ॑ତନ୍ଵ॒ନ୍ନିତି॑ ॥ 19 ॥

ଏ॒ତେ ଵୈ ଦେ॒ଵା ଗୃ॒ହପ॑ତୟଃ । ତାନ୍. ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଅପ୍ୟ॒ନ୍ୟସ୍ୟ॑ ଗାର୍​ହପ॒ତେ ଦୀକ୍ଷ॑ତେ । ଅ॒ଵା॒ନ୍ତ॒ରମେ॒ଵ ସ॒ତ୍ରିଣା॑-ମୃଦ୍ଧ୍ନୋତି ॥ ୟୋ ଵା ଅ॑ର୍ୟ॒ମଣଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଦାନ॑କାମା ଅସ୍ମୈ ପ୍ର॒ଜା ଭ॑ଵନ୍ତି । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵା ଅ॑ର୍ୟ॒ମା । ଆର୍ୟା॑ଵସ॒ତିରିତି॒ ଵୈ ତମା॑ହୁ॒ର୍ୟ-ମ୍ପ୍ର॒ଶଗ୍​ମ୍ସ॑ନ୍ତି ॥ ଆର୍ୟା॑ ଵସ॒ତିର୍ଭ॑ଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 20 ॥

ୟଦ୍ଵା ଇ॒ଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ॑ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॒-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାରଃ । ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୃ॒ଭ୍ୟୋ-ଽଧି॑ ୟ॒ଜ୍ଞୋ ନିମି॑ର୍ତଃ । ସ ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍. ଵି॒ଵଦେ॑ତ । ଅ॒ହମେ॒ଵ ଭୂୟୋ॑ ଵେଦ । ୟଶ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୄ॒ନ୍॒. ଵେଦେତି॑ । ସ ହ୍ୟେ॑ଵ ଭୂୟୋ॒ ଵେଦ॑ । ୟଶ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୄ॒ନ୍.॒ ଵେଦ॑ ॥ ୟୋ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୃଣା॒ଗ୍​ମ୍॒ ହୋତୄ॒ନ୍॒. ଵେଦ॑ । ସର୍ଵା॑ସୁ ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵନ୍ନ॑ମତ୍ତି ॥ 21 ॥

ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ॒-ଽଭିଜ॑ୟତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଦଶ॑ହୋତୃଣା॒ଗ୍​ମ୍॒ ହୋତା᳚ । ସୋମ॒ଶ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୃଣା॒ଗ୍​ମ୍॒ ହୋତା᳚ । ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପଞ୍ଚ॑ହୋତୃଣା॒ଗ୍​ମ୍॒ ହୋତା᳚ । ଧା॒ତା ଷଡ୍ଢୋ॑ତୃଣା॒ଗ୍​ମ୍॒ ହୋତା᳚ । ଅ॒ର୍ୟ॒ମା ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତୃଣା॒ଗ୍​ମ୍॒ ହୋତା᳚ । ଏ॒ତେ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୃଣା॒ଗ୍​ମ୍॒ ହୋତା॑ରଃ । ତାନ୍. ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ସର୍ଵା॑ସୁ ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵନ୍ନ॑ମତ୍ତି । ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ॒-ଽଭି ଜ॑ୟତି ॥ 22 ॥
(ଆ॒ର୍ଧ୍ନୁ॒ଵ॒ - ନ୍ନା॒ଧ୍ନୁ॒ଵ॒ - ନ୍ନିତ୍ୟେ॒ - ଵଂ-ଵେଁଦା᳚ - ତ୍ତି॒ - ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ॒ଭି ଜ॑ୟତି ) (ଅ. 5)
(ଵୈ ତେନ॑ ସ॒ତ୍ର-ଙ୍କେନ॑)

2.3.6 ଅନୁଵାକଂ - ହୋତୃପ୍ରଶଂସାପ୍ରସଙ୍ଗେନ କ୍ରତୂନାମୃତ୍ଵିଗ୍ ଵିଶେଷଵ୍ୟଵସ୍ଥାପନମ୍, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ୟ ପ୍ରାଶସ୍ତ୍ୟ-ଞ୍ଚ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ୟ॑ସ୍ରଗ୍​ମ୍ସତ । ସ ହୃଦ॑ୟ-ମ୍ଭୂ॒ତୋ॑-ଽଶୟତ୍ । ଆତ୍ମ॒ନ୍॒. ହା(3) ଇତ୍ୟହ୍ଵ॑ୟତ୍ । ଆପଃ॒ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରେଣୈ॒ଵ ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ୟାଵ॑ର୍ତନ୍ତ । ତାଃ କୁସି॑ନ୍ଧ॒ମୁପୌ॑ହନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା॑ଦଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ୟ॑ ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋଃ । ଏକ॑ ଋ॒ତ୍ଵିକ୍ ॥ ଚ॒ତୁ॒ଷ୍କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵ॑ୟତ୍ । ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଵା॒ୟୁ-ରା॑ଦି॒ତ୍ୟ-ଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମାଃ᳚ ॥ 23 ॥

ତେ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତେ ଦ॑ର୍​ଶପୂର୍ଣମା॒ସାଭ୍ୟା॑ମେ॒ଵ ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ୟାଵ॑ର୍ତନ୍ତ । ତ ଉପୌ॑ହଗ୍ଗ୍​-ଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାର୍ୟଙ୍ଗା॑ନି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଦର୍​ଶପୂର୍ଣମା॒ସୟୋ᳚-ର୍ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋଃ । ଚ॒ତ୍ଵାର॑ ଋ॒ତ୍ଵିଜଃ॑ ॥ ପ॒ଞ୍ଚ॒ କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵ॑ୟତ୍ । ପ॒ଶଵଃ॒ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତେ ଚା॑ତୁର୍ମା॒ସ୍ୟୈରେ॒ଵ ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ୟାଵ॑ର୍ତନ୍ତ । ତ ଉପୌ॑ହ॒ଲ୍ ଁଲୋମ॑ ଛ॒ଵୀ-ମ୍ମା॒ଗ୍​ମ୍॒ସମସ୍ଥି॑ ମ॒ଜ୍ଜାନ᳚ମ୍ । ତସ୍ମା᳚ଚ୍ଚାତୁର୍ମା॒ସ୍ୟାନାଂ᳚-ୟଁଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋଃ ॥ 24 ॥

ପଞ୍ଚ॒ର୍ତ୍ଵିଜଃ॑ ॥ ଷ॒ଟ୍କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵ॑ୟତ୍ । ଋ॒ତଵଃ॒ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତେ ପ॑ଶୁବ॒ନ୍ଧେନୈ॒ଵ ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ୟାଵ॑ର୍ତନ୍ତ । ତ ଉପୌ॑ହ॒ନ୍-ଥ୍ସ୍ତନା॑ଵା॒ଣ୍ଡୌ ଶି॒ଶ୍ନମଵା᳚ଞ୍ଚ-ମ୍ପ୍ରା॒ଣମ୍ । ତସ୍ମା᳚ତ୍-ପଶୁବ॒ନ୍ଧସ୍ୟ॑ ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋଃ । ଷଡୃ॒ତ୍ଵିଜଃ॑ ॥ ସ॒ପ୍ତ॒କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵ॑ୟତ୍ । ହୋତ୍ରାଃ॒ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତା-ସ୍ସୌ॒ମ୍ୟେନୈ॒ଵାଦ୍ଧ୍ଵ॒ରେଣ॑ ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ୟାଵ॑ର୍ତନ୍ତ ॥ 25 ॥

ତା ଉପୌ॑ହନ୍-ଥ୍ସ॒ପ୍ତଶୀ॑ର୍​ଷ॒ଣ୍ୟା᳚ନ୍-ପ୍ରା॒ଣାନ୍ । ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସୌ॒ମ୍ୟସ୍ୟା᳚ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରସ୍ୟ॑ ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋଃ । ସ॒ପ୍ତ ହୋତ୍ରାଃ॒ ପ୍ରାଚୀ॒ର୍ଵଷ॑ଟ୍କୁର୍ଵନ୍ତି ॥ ଦ॒ଶ॒କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵ॑ୟତ୍ । ତପଃ॒ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣୋତ୍ । ତତ୍-କର୍ମ॑ଣୈ॒ଵ ସଂ॑​ଵଁଥ୍ସ॒ରେଣ॒ ସର୍ଵୈ᳚ର୍ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁଭି॒ରୁପ॑ ପ॒ର୍ୟାଵ॑ର୍ତତ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॑ମା॒ତ୍ମାନ॒-ମପ॑ରିଵର୍ଗ॒-ମୁପୌ॑ହତ୍ । ତସ୍ମା᳚ଥ୍- ସଂ​ଵଁଥ୍ସ॒ରେ ସର୍ଵେ॑ ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତଵୋ-ଽଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟନ୍ତେ ॥ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦଶ॑ହୋତା॒ ଚତୁ॑ର୍​ହୋତା । ପଞ୍ଚ॑ହୋତା॒ ଷଡ୍ଢୋ॑ତା ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା । ଏକ॑ହୋତ୍ରେ ବ॒ଲିଗ୍​ମ୍ ହ॑ରନ୍ତି । ହର॑ନ୍ତ୍ୟସ୍ମୈ ପ୍ର॒ଜା ବ॒ଲିମ୍ । ଐନ॒ମପ୍ର॑ତିଖ୍ୟାତ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 26 ॥
(ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା᳚ - ଶ୍ଚାତୁର୍ମା॒ସ୍ୟାନାଂ᳚-ୟଁଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋ - ର॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରେଣ॑ ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ୟାଵ॑ର୍ତନ୍ତ - ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 6)

ଅନୁଵାକଂ 7 - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ୟ ସର୍ଵକ୍ରତୁରୁଦ୍ଭାଵସାଧନେନ ପ୍ରଶଂସା
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ॒ ପୁରୁ॑ଷ-ମସୃଜତ । ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିର॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ମମା॒ୟ-ମନ୍ନ॑ମ॒ସ୍ତ୍ଵିତି॑ । ସୋ॑-ଽବିଭେତ୍ । ସର୍ଵଂ॒-ଵୈଁ ମା॒-ଽୟ-ମ୍ପ୍ରଧ॑କ୍ଷ୍ୟ॒ତୀତି॑ । ସ ଏ॒ତାଗ୍​-ଶ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୄନାତ୍ମ॒-ସ୍ପର॑ଣାନପଶ୍ୟତ୍ । ତାନ॑ଜୁହୋତ୍ । ତୈର୍ଵୈ ସ ଆ॒ତ୍ମାନ॑-ମସ୍ପୃଣୋତ୍ ॥ ୟଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଏକ॑ହୋତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତ୍ୟଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ ॥ 27 ॥

କୁସି॑ନ୍ଧ-ଞ୍ଚା॒ତ୍ମନ॑-ସ୍ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟସ୍ୟ॑ ଚ॒ ସାୟୁ॑ଜ୍ୟ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ୟତି । ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତି ଦର୍​ଶପୂର୍ଣମା॒ସୌ । ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚା॒ତ୍ମନୋ-ଽଙ୍ଗା॑ନି ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟସ୍ୟ॑ ଚ॒ ସାୟୁ॑ଜ୍ୟ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ୟତି । ସ॒ମିତ୍ପ॑ଞ୍ଚ॒ମୀ । ପଞ୍ଚ॑ହୋତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତି ଚାତୁର୍ମା॒ସ୍ୟାନି॑ । ଲୋମ॑ ଛ॒ଵୀ-ମ୍ମା॒ଗ୍​ମ୍॒ସମସ୍ଥି॑ ମ॒ଜ୍ଜାନ᳚ମ୍ ॥ 28 ॥

ତାନି॑ ଚା॒ତ୍ମନ॑-ସ୍ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟସ୍ୟ॑ ଚ॒ ସାୟୁ॑ଜ୍ୟ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ୟତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॑ହୋତି । ଷଡ୍ଢୋ॑ତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତି ପଶୁବ॒ନ୍ଧମ୍ । ସ୍ତନା॑ଵା॒ଣ୍ଡୌ ଶି॒ଶ୍ନମଵା᳚ଞ୍ଚ-ମ୍ପ୍ରା॒ଣମ୍ । ତାନି॑ ଚା॒ତ୍ମନ॑-ସ୍ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟସ୍ୟ॑ ଚ॒ ସାୟୁ॑ଜ୍ୟ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ୟତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॑ହୋତି ॥ 29 ॥

ସ॒ମି-ଥ୍ସ॑ପ୍ତ॒ମୀ । ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତି ସୌ॒ମ୍ୟ-ମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରମ୍ । ସ॒ପ୍ତ ଚା॒ତ୍ମନ॑-ଶ୍ଶୀର୍​ଷ॒ଣ୍ୟା᳚ନ୍-ପ୍ରା॒ଣାନ୍-ଥ୍ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟସ୍ୟ॑ ଚ॒ ସାୟୁ॑ଜ୍ୟ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ୟତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଦ୍ଵିର୍ନିମା᳚ର୍​ଷ୍ଟି । ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରାଶ୍ଞା॑ତି । ଦଶ॑ହୋତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତି ସଂ​ଵଁଥ୍ସ॒ରମ୍ । ସର୍ଵ॑-ଞ୍ଚା॒ତ୍ମାନ॒-ମପ॑ରିଵର୍ଗଗ୍ଗ୍​ ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟସ୍ୟ॑ ଚ॒ ସାୟୁ॑ଜ୍ୟ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ 30 ॥
(ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରଂ - ମ॒ଜ୍ଜାନଂ॒ - ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॑ହୋ॒ - ତ୍ୟପ॑ରିଵର୍ଗଗ୍ଗ୍​ ସ୍ପୃ॒ଣୋତ୍ୟେକ॑-ଞ୍ଚ ) (ଅ. 7)

ଅନୁଵାକଂ 8 - ସୃଷ୍ଟିସାଧନତ୍ଵେନ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାସାମର୍ଥ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା
[(ଅପ॑କ୍ରାମତ ଗର୍ଭି॒ଣ୍ୟଃ) ଇସ୍ ଓନ୍ଲ୍ୟ୍ ଇନ୍ସ୍ତ୍ରୁଚ୍ତିଓନ୍ , ନୋତ୍ ଅ ମନ୍ତ୍ର]
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରକାମୟତ॒ ପ୍ରଜା॑ୟେ॒ୟେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ୟତ । ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା॑ନଭଵତ୍ । ସ ହରି॑ତ-ଶ୍ଶ୍ୟା॒ଵୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସ୍ତ୍ର୍ୟ॑ନ୍ତର୍ଵ॑ତ୍ନୀ । ହରି॑ଣୀ ସ॒ତୀ ଶ୍ୟା॒ଵା ଭ॑ଵତି । ସ ଵି॒ଜାୟ॑ମାନୋ॒ ଗର୍ଭେ॑ଣାତାମ୍ୟତ୍ । ସ ତା॒ନ୍ତଃ କୃ॒ଷ୍ଣ-ଶ୍ଶ୍ୟା॒ଵୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା᳚-ତ୍ତା॒ନ୍ତଃ କୃ॒ଷ୍ଣ-ଶ୍ଶ୍ୟା॒ଵୋ ଭ॑ଵତି । ତସ୍ୟାସୁ॑ରେ॒ଵାଜୀ॑ଵତ୍ ॥ 31 ॥

ତେନାସୁ॒ନା-ଽସୁ॑ରାନସୃଜତ । ତଦସୁ॑ରାଣା-ମସୁର॒ତ୍ଵମ୍ । ୟ ଏ॒ଵମସୁ॑ରାଣା-ମସୁର॒ତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଅସୁ॑ମାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ନୈନ॒ମସୁ॑ର୍ଜହାତି ॥ ସୋ-ଽସୁ॑ରାନ୍-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ପି॒ତେଵା॑ମନ୍ୟତ । ତଦନୁ॑ ପି॒ତୄନ॑ସୃଜତ । ତତ୍-ପି॑ତୃ॒ଣା-ମ୍ପି॑ତୃ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟ ଏ॒ଵ-ମ୍ପି॑ତୃ॒ଣା-ମ୍ପି॑ତୃ॒ତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ପି॒ତେଵୈ॒ଵ ସ୍ଵାନା᳚-ମ୍ଭଵତି ॥ 32 ॥

ୟନ୍ତ୍ୟ॑ସ୍ୟ ପି॒ତରୋ॒ ହଵ᳚ମ୍ ॥ ସ ପି॒ତୄନ୍-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ଽମ॑ନସ୍ୟତ୍ । ତଦନୁ॑ ମନୁ॒ଷ୍ୟା॑-ନସୃଜତ । ତନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟା॑ଣା-ମ୍ମନୁଷ୍ୟ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟ ଏ॒ଵ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟା॑ଣା-ମ୍ମନୁଷ୍ୟ॒ତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ମ॒ନ॒ସ୍ଵ୍ୟେ॑ଵ ଭ॑ଵତି । ନୈନ॒-ମ୍ମନୁ॑ର୍ଜହାତି ॥ ତସ୍ମୈ॑ ମନୁ॒ଷ୍ୟା᳚ନ୍-ଥ୍ସସୃଜା॒ନାୟ॑ । ଦିଵା॑ ଦେଵ॒ତ୍ରା ଽଭ॑ଵତ୍ । ତଦନୁ॑ ଦେ॒ଵାନ॑ସୃଜତ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେଵ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟ ଏ॒ଵ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେଵ॒ତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଦିଵା॑ ହୈ॒ଵାସ୍ୟ॑ ଦେଵ॒ତ୍ରା ଭ॑ଵତି ॥ ତାନି॒ ଵା ଏ॒ତାନି॑ ଚ॒ତ୍ଵାର୍ୟମ୍ଭାଗ୍​ମ୍॑ସି । ଦେ॒ଵା ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟାଃ᳚ ପି॒ତରୋ-ଽସୁ॑ରାଃ ॥ ତେଷୁ॒ ସର୍ଵେ॒ଷ୍ଵମ୍ଭୋ॒ ନଭ॑ ଇଵ ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 33 ॥
(ଅ॒ଜୀ॒ଵ॒ଥ୍ - ସ୍ଵାନା᳚-ମ୍ଭଵତି - ଦେ॒ଵାନ॑ସୃଜତ ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 8)

ଅନୁଵାକଂ 9 - ଵାୟୁରୂପତ୍ଵଜ୍ଞାନେନ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ମ୍ପ୍ରଶଂସା
[(ୟ॒ଥା॒ସ୍ଥା॒ନ-ଙ୍ଗ॑ର୍ଭି॒ଣ୍ୟଃ॑) ଇସ୍ ଓନ୍ଲ୍ୟ୍ ଇନ୍ସ୍ତ୍ରୁଚ୍ତିଓନ୍ , ନୋତ୍ ଅ ମନ୍ତ୍ର]
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ୟୋ ଵା ଇ॒ମଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ୟାତ୍ । ୟତୋ॒-ଽୟ-ମ୍ପଵ॑ତେ । ୟଦ॑ଭି॒ ପଵ॑ତେ । ୟଦ॑ଭି ସ॒ପଂ​ଵଁ॑ତେ । ସର୍ଵ॒ମାୟୁ॑ରିୟାତ୍ । ନ ପୁ॒ରା ଽଽୟୁ॑ଷଃ॒ ପ୍ରମୀ॑ୟେତ । ପ॒ଶୁ॒ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ୟା᳚ତ୍ । ଵି॒ନ୍ଦେତ॑ ପ୍ର॒ଜାମ୍ ॥ ୟୋ ଵା ଇ॒ମଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 34 ॥

ୟତୋ॒-ଽୟ-ମ୍ପଵ॑ତେ । ୟଦ॑ଭି॒ ପଵ॑ତେ । ୟଦ॑ଭି ସ॒ପଂ​ଵଁ॑ତେ । ସର୍ଵ॒ମାୟୁ॑ରେତି । ନ ପୁ॒ରା-ଽଽୟୁ॑ଷଃ॒ ପ୍ରମୀ॑ୟତେ । ପ॒ଶୁ॒ମା-ନ୍ଭ॑ଵତି । ଵି॒ନ୍ଦତେ᳚ ପ୍ର॒ଜାମ୍ ॥ ଅ॒ଦ୍ଭ୍ୟଃ ପ॑ଵତେ । ଅ॒ପୋ॑-ଽଭି ପ॑ଵତେ । ଅ॒ପୋ॑-ଽଭି ସମ୍ପ॑ଵତେ ॥ 35 ॥

ଅ॒ସ୍ୟାଃ ପ॑ଵତେ । ଇ॒ମାମ॒ଭି ପ॑ଵତେ । ଇ॒ମାମ॒ଭି ସମ୍ପ॑ଵତେ । ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପ॑ଵତେ । ଅ॒ଗ୍ନିମ॒ଭି ପ॑ଵତେ । ଅ॒ଗ୍ନିମ॒ଭି ସ-ମ୍ପ॑ଵତେ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷା-ତ୍ପଵତେ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ॒ଭି ପ॑ଵତେ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ॒ଭି ସ-ମ୍ପ॑ଵତେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟା-ତ୍ପ॑ଵତେ ॥ 36 ॥

ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟମ॒ଭି ପ॑ଵତେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟମ॒ଭି ସ-ମ୍ପ॑ଵତେ । ଦ୍ୟୋଃ ପ॑ଵତେ । ଦିଵ॑ମ॒ଭି ପ॑ଵତେ ॥ ଦିଵ॑ମ॒ଭି ସ-ମ୍ପ॑ଵତେ । ଦି॒ଗ୍ଭ୍ୟଃ ପ॑ଵତେ । ଦିଶୋ॒-ଽଭି ପ॑ଵତେ । ଦିଶୋ॒-ଽଭି ସ-ମ୍ପ॑ଵତେ । ସ ୟତ୍-ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦ୍ଵାତି॑ । ପ୍ରା॒ଣ ଏ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ଦ୍ଵାତି ॥ 37 ॥

ତସ୍ମା᳚ତ୍-ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦ୍ଵାନ୍ତ᳚ମ୍ । ସର୍ଵାଃ᳚ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ରତି॑ ନନ୍ଦନ୍ତି । ପ୍ରା॒ଣୋ ହି ପ୍ରି॒ୟଃ ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ । ପ୍ରା॒ଣ ଇ॑ଵ ପ୍ରି॒ୟଃ ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ସ ଵା ଏ॒ଷ ପ୍ରା॒ଣ ଏ॒ଵ ॥ ଅଥ॒ ୟ-ଦ୍ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵାତି॑ । ମା॒ତ॒ରିଶ୍ଵୈ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵା॑ତି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵାନ୍ତଂ॑-ଵିଁ॒ଦ୍ୟାତ୍ । ସର୍ଵା॒ ଦିଶ॒ ଆଵା॑ତି ॥ 38 ॥

ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ-ଽନୁ॒ ଵିଵା॑ତି । ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ-ଽନୁ॒ ସଂ​ଵାଁ॒ତୀତି॑ । ସ ଵା ଏ॒ଷ ମା॑ତ॒ରିଶ୍ଵୈ॒ଵ ॥ ଅଥ॒ ୟତ୍-ପ॒ଶ୍ଚାଦ୍ଵାତି॑ । ପଵ॑ମାନ ଏ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ॒ଶ୍ଚାଦ୍ଵା॑ତି । ପୂ॒ତମ॑ସ୍ମା॒ ଆହ॑ରନ୍ତି । ପୂ॒ତମୁପ॑ହରନ୍ତି । ପୂ॒ତମ॑ଶ୍ନାତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ସ ଵା ଏ॒ଷ ପଵ॑ମାନ ଏ॒ଵ ॥ 39 ॥

ଅଥ॒ ୟଦୁ॑ତ୍ତର॒ତୋ ଵାତି॑ । ସ॒ଵି॒ତୈଵ ଭୂ॒ତ୍ଵୋତ୍ତ॑ର॒ତୋ ଵା॑ତି । ସ॒ଵି॒ତେଵ॒ ସ୍ଵାନା᳚-ମ୍ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ସ ଵା ଏ॒ଷ ସ॑ଵି॒ତୈଵ ॥ ତେ ୟ ଏ॑ନ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॑ଦା॒ୟନ୍ତ॑-ମୁପ॒ଵଦ॑ନ୍ତି । ୟ ଏ॒ଵାସ୍ୟ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍-ପା॒ପ୍ମାନଃ॑ । ତାଗ୍​ସ୍ତେ ଽପ॑ଘ୍ନନ୍ତି । ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦିତ॑ରାନ୍-ପା॒ପ୍ମନ॑-ସ୍ସଚନ୍ତେ ॥ ଅଥ॒ ୟ ଏ॑ନ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତ ଆ॒ୟନ୍ତ॑-ମୁପ॒ଵଦ॑ନ୍ତି ॥ 40 ॥

ୟ ଏ॒ଵାସ୍ୟ॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ ପା॒ପ୍ମାନଃ॑ । ତାଗ୍​ସ୍ତେ ଽପ॑ଘ୍ନନ୍ତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତ ଇତ॑ରା-ନ୍ପା॒ପ୍ମନ॑-ସ୍ସଚନ୍ତେ ॥ ଅଥ॒ ୟ ଏ॑ନ-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାଦା॒ୟନ୍ତ॑-ମୁପ॒ଵଦ॑ନ୍ତି । ୟ ଏ॒ଵାସ୍ୟ॑ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍-ପା॒ପ୍ମାନଃ॑ । ତାଗ୍​ସ୍ତେ ଽପ॑ଘ୍ନନ୍ତି । ପ॒ଶ୍ଚାଦିତ॑ରାନ୍-ପା॒ପ୍ମନ॑-ସ୍ସଚନ୍ତେ ॥ ଅଥ॒ ୟ ଏ॑ନମୁତ୍ତର॒ତ ଆ॒ୟନ୍ତ॑ମୁପ॒ ଵଦ॑ନ୍ତି । ୟ ଏ॒ଵାସ୍ୟୋ᳚ତ୍ତର॒ତଃ ପା॒ପ୍ମାନଃ॑ । ତାଗ୍​ସ୍ତେ ଽପ॑ଘ୍ନନ୍ତି ॥ 41 ॥

ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତ ଇତ॑ରା-ନ୍ପା॒ପ୍ମନ॑-ସ୍ସଚନ୍ତେ ॥ ତସ୍ମା॑ ଦେ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଵୀଵ॑ ନୃତ୍ୟେତ୍ । ପ୍ରେଵ॑ ଚଲେତ୍ । ଵ୍ୟସ୍ୟେ॑ଵା॒କ୍ଷ୍ୟୌ ଭା॑ଷେତ । ମ॒ଣ୍ଟୟେ॑ଦିଵ । କ୍ରା॒ଥୟେ॑ଦିଵ । ଶୃ॒ଙ୍ଗା॒ୟେତେ॑ଵ ॥ ଉ॒ତ ମୋପ॑ଵଦେୟୁଃ । ଉ॒ତ ମେ॑ ପା॒ପ୍ମାନ॒-ମପ॑ହନ୍ୟୁ॒ରିତି॑ ॥ ସ ୟା-ନ୍ଦିଶଗ୍​ମ୍॑ ସ॒ନିମେ॒ଷ୍ୟନ୍-ଥ୍ସ୍ୟାତ୍ । ୟ॒ଦା ତା-ନ୍ଦିଶଂ॒-ଵାଁତୋ॑ ଵା॒ୟାତ୍ । ଅଥ॒ ପ୍ରଵେ॒ୟାତ୍ । ପ୍ର ଵା॑ ଧାପୟେତ୍ (ଧାଵୟେତ୍) । ସା॒ତମେ॒ଵ ର॑ଦି॒ତଂ-ଵ୍ୟୂଁ॑ଢ-ଙ୍ଗ॒ନ୍ଧମ॒ଭି ପ୍ରଚ୍ୟ॑ଵତେ । ଆ-ଽସ୍ୟ॒ ତ-ଞ୍ଜ॑ନପ॒ଦ-ମ୍ପୂର୍ଵା॑ କୀ॒ର୍ତିର୍ଗ॑ଚ୍ଛତି ॥ ଦାନ॑କାମା ଅସ୍ମୈ ପ୍ର॒ଜା ଭ॑ଵନ୍ତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 42 ॥
(ଵେଦ॒ - ସମ୍ପ॑ଵତ - ଆଦି॒ତ୍ୟା-ତ୍ପ॑ଵତେ - ଵା॒ତ୍ୟା - ଵା᳚ତ୍ୟେ॒ - ଷ ପଵ॑ମାନ ଏ॒ଵ - ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତ ଆ॒ୟନ୍ତ॑ମୁପ॒ ଵଦ॑ନ୍ - ତ୍ୟୁତ୍ତର॒ତଃ ପା॒ପ୍ମାନ॒ସ୍ତାଗ୍​ସ୍ତେ ଽପ॑ଘ୍ନ॒ - ନ୍ତୀତ୍ୟ॒ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 9)

ଅନୁଵାକଂ 10 - ଦଶହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ଙ୍କାମ୍ୟପ୍ରୟୋଗଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ସ୍ସୋମ॒ଗ୍​ମ୍॒ ରାଜା॑ନମସୃଜତ । ତ-ନ୍ତ୍ରୟୋ॒ ଵେଦା॒ ଅନ୍ଵ॑ସୃଜ୍ୟନ୍ତ । ତାନ୍. ହସ୍ତେ॑-ଽକୁରୁତ । ଅଥ॒ ହ ସୀତା॑ ସାଵି॒ତ୍ରୀ । ସୋମ॒ଗ୍​ମ୍॒ ରାଜା॑ନ-ଞ୍ଚକମେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାମୁ॒ ସ ଚ॑କମେ । ସା ହ॑ ପି॒ତର॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ମୁପ॑ସସାର । ତଗ୍​ମ୍ ହୋ॑ଵାଚ । ନମ॑ସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ଭଗଵଃ । ଉପ॑ ତ୍ଵା-ଽୟାନି ॥ 43 ॥

ପ୍ର ତ୍ଵା॑ ପଦ୍ୟେ ॥ ସୋମଂ॒-ଵୈଁ ରାଜା॑ନ-ଙ୍କାମୟେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାମୁ॒ ସ କା॑ମୟତ॒ ଇତି॑ । ତସ୍ୟା॑ ଉ॒ ହ ସ୍ଥା॑ଗ॒ରମ॑ଲଙ୍କା॒ର-ଙ୍କ॑ଲ୍ପୟି॒ତ୍ଵା । ଦଶ॑ହୋତାର-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ଵ୍ୟା॒ଖ୍ୟାୟ॑ । ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାର-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ । ପଞ୍ଚ॑ ହୋତାର-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର-ମୁତ୍ତର॒ତଃ । ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର-ମୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟାତ୍ । ସ॒ମ୍ଭା॒ରୈଶ୍ଚ॒ ପତ୍ନି॑ଭିଶ୍ଚ॒ ମୁଖେ॑-ଽଲ॒ଙ୍କୃତ୍ୟ॑ ॥ 44 ॥

ଆ-ଽସ୍ୟାର୍ଧଂ-ଵଁ॑ଵ୍ରାଜ । ତାଗ୍​ମ୍ ହୋ॒ଦୀକ୍ଷ୍ୟୋ॑ଵାଚ । ଉପ॒ ମା-ଽଽଵ॑ର୍ତ॒ସ୍ଵେତି॑ । ତଗ୍​ମ୍ ହୋ॑ଵାଚ । ଭୋଗ॒-ନ୍ତୁ ମ॒ ଆଚ॑କ୍ଷ୍ଵ । ଏ॒ତ-ନ୍ମ॒ ଆଚ॑କ୍ଷ୍ଵ । ୟତ୍ତେ॑ ପା॒ଣାଵିତି॑ । ତସ୍ୟା॑ ଉ॒ ହ ତ୍ରୀନ୍. ଵେଦା॒-ନ୍ପ୍ରଦ॑ଦୌ । ତସ୍ମା॒ଦୁ ହ॒ ସ୍ତ୍ରିୟୋ॒ ଭୋଗ॒ମୈଵ ହା॑ରୟନ୍ତେ ॥ ସ ୟଃ କା॒ମୟେ॑ତ ପ୍ରି॒ୟ-ସ୍ସ୍ୟା॒ମିତି॑ ॥ 45 ॥

ୟଂ-ଵାଁ॑ କା॒ମୟେ॑ତ ପ୍ରି॒ୟ-ସ୍ସ୍ୟା॒ଦିତି॑ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ତଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଥା॑ଗ॒ର-ମ॑ଲଙ୍କା॒ର-ଙ୍କ॑ଲ୍ପୟି॒ତ୍ଵା । ଦଶ॑ହୋତାର-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ଵ୍ୟା॒ଖ୍ୟାୟ॑ । ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାର-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ । ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର-ମୁତ୍ତର॒ତଃ । ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା-ରମୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟାତ୍ । ସ॒ମ୍ଭା॒ରୈଶ୍ଚ॒ ପତ୍ନି॑ଭିଶ୍ଚ॒ ମୁଖେ॑-ଽଲ॒ଙ୍କୃତ୍ୟ॑ । ଆ-ଽସ୍ୟାର୍ଧଂ-ଵ୍ରଁ॑ଜେତ୍ । ପ୍ରି॒ୟୋ ହୈ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ 46 ॥
(ଅ॒ୟା॒ - ନ୍ୟ॒ଲ॒ଙ୍କୃତ୍ୟ॑ - ସ୍ୟା॒ମିତି॑ - ଭଵତି) (ଅ. 10)

ଅନୁଵାକଂ 11 - ଦଶହୋତ୍ରାଦିମନ୍ତ୍ରନାମ୍ନା-ମ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତିନିମିତ୍ତମ୍
ବ୍ରହ୍ମା᳚ତ୍ମ॒ନ୍-ଵଦ॑ସୃଜତ । ତଦ॑କାମୟତ । ସମା॒ତ୍ମନା॑ ପଦ୍ୟେ॒ୟେତି॑ । ଆତ୍ମ॒-ନ୍ନାତ୍ମ॒-ନ୍ନିତ୍ୟାମ॑ନ୍ତ୍ରୟତ । ତସ୍ମୈ॑ ଦଶ॒ମଗ୍​ମ୍ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣୋତ୍ । ସ ଦଶ॑ହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ଦଶ॑ହୂତୋ ହ॒ ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ନ୍ଦଶ॑ହୂତ॒ଗ୍​ମ୍॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ଦଶ॑ହୋ॒ତେତ୍ୟାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିୟା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ 47 ॥

ଆତ୍ମ॒-ନ୍ନାତ୍ମ॒-ନ୍ନିତ୍ୟାମ॑ନ୍ତ୍ରୟତ । ତସ୍ମୈ॑ ସପ୍ତ॒ମଗ୍​ମ୍ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣୋତ୍ । ସ ସ॒ପ୍ତହୂ॑ତୋ-ଽଭଵତ୍ । ସ॒ପ୍ତହୂ॑ତୋ ହ॒ ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତଗ୍​ମ୍ ସ॒ପ୍ତହୂ॑ତ॒ଗ୍​ମ୍॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ସ॒ପ୍ତହୋ॒ତେତ୍ୟାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିୟା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ ଆତ୍ମ॒-ନ୍ନାତ୍ମ॒-ନ୍ନିତ୍ୟାମ॑ନ୍ତ୍ରୟତ । ତସ୍ମୈ॑ ଷ॒ଷ୍ଠଗ୍​ମ୍ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣୋତ୍ । ସ ଷଡ୍ଢୂ॑ତୋ-ଽଭଵତ୍ ॥ 48 ॥

ଷଡ୍ଢୂ॑ତୋ ହ॒ ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତଗ୍​ମ୍ ଷଡ୍ଢୂ॑ତ॒ଗ୍​ମ୍॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ଷଡ୍ଢୋ॒ତେତ୍ୟାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିୟା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ ଆତ୍ମ॒-ନ୍ନାତ୍ମ॒-ନ୍ନିତ୍ୟାମ॑ନ୍ତ୍ରୟତ । ତସ୍ମୈ॑ ପଞ୍ଚ॒ମଗ୍​ମ୍ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ ଶୃଣୋତ୍ । ସ ପଞ୍ଚ॑ ହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ପଞ୍ଚ॑ହୂତୋ ହ॒ ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ମ୍ପଞ୍ଚ॑ହୂତ॒ଗ୍​ମ୍॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ପଞ୍ଚ॑ହୋ॒ତେତ୍ୟାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ ॥ 49 ॥

ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିୟା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ ଆତ୍ମ॒-ନ୍ନାତ୍ମ॒-ନ୍ନିତ୍ୟାମ॑ନ୍ତ୍ରୟତ । ତସ୍ମୈ॑ ଚତୁ॒ର୍ଥଗ୍​ମ୍ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣୋତ୍ । ସ ଚତୁ॑ର୍​ହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ଚତୁ॑ର୍​ହୂତୋ ହ॒ ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୂତ॒ଗ୍​ମ୍॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ଚତୁ॑ର୍​ହୋ॒ତେତ୍ୟାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିୟା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ ତମ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ତ୍ଵଂ-ଵୈଁ ମେ॒ ନେଦି॑ଷ୍ଠଗ୍​ମ୍ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶ୍ରୌଷୀଃ । ତ୍ଵୟୈ॑-ନାନାଖ୍ୟା॒ତାର॒ ଇତି॑ । ତସ୍ମା॒ନ୍ନୁ ହୈ॑ନା॒ଗ୍॒-ଶ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାର॒ ଇତ୍ୟାଚ॑କ୍ଷତେ । ତସ୍ମା᳚-ଚ୍ଛୁଶ୍ରୂ॒ଷୁଃ ପୁ॒ତ୍ରାଣା॒ଗ୍​ମ୍॒ ହୃଦ୍ୟ॑ତମଃ । ନେଦି॑ଷ୍ଠୋ॒ ହୃଦ୍ୟ॑ତମଃ । ନେଦି॑ଷ୍ଠୋ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୋ ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 50 ॥
(ଦେ॒ଵାଃ - ଷଡ୍ଢୂ॑ତୋ-ଽଭଵ॒ତ୍ - ପଞ୍ଚ॑ହୋ॒ତେତ୍ୟାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣା - ଶ୍ରୌଷୀ॒-ଷ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 11)

(ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନଃ॒ କିଂ - ଦକ୍ଷି॑ଣାଂ॒ - ଁୟୋ ଵା ଅଵି॑ଦ୍ଵା॒ନ୍ - ତସ୍ୟ॒ ଵୈ - ବ୍ର॑ହ୍ମଵା॒ଦିନୋ॒ ୟ-ଦ୍ଦଶ॑ହୋତାରଃ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ ଵ୍ୟସ୍ରଂ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ॒ ପୁରୁ॑ଷଂ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତ॒ ସ ତପ॒-ସ୍ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା᳚ନ୍ - ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦିନୋ॒ ୟୋ ଵା ଇ॒ମଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ୟାତ୍ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ସ୍ସୋମ॒ଗ୍​ମ୍॒ ରାଜା॑ନଂ॒ - ବ୍ରହ୍ମା᳚ତ୍ ମ॒ନ୍ଵଦେକା॑ଦଶ)

(ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନ॒ - ସ୍ତସ୍ୟ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେ--ର୍ ୟଦ୍ଵା ଇ॒ଦ-ଙ୍କିଞ୍ଚ॑ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତ॒ -ୟ ଏ॒ଵାସ୍ୟ॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ ପ॑ଞ୍ଚା॒ଶତ୍)

(ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॒ - ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ )

॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀୟାଷ୍ଟକେ ତୃତୀୟଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥




Browse Related Categories: