| | English | | Devanagari | | Telugu | | Tamil | | Kannada | | Malayalam | | Gujarati | | Odia | | Bengali | | |
| | Marathi | | Assamese | | Punjabi | | Hindi | | Samskritam | | Konkani | | Nepali | | Sinhala | | Grantha | | |
|
2.5 - ଉପହୋମଶେଷଃ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ପ୍ରାଣୋ ରକ୍ଷତି କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀୟାଷ୍ଟକେ ପଞ୍ଚମଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଉପହୋମଶେଷଃ ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତୟେ ନମଃ, 2.5.1 ଉପହୋମାଃ ଆ ନ॑ ଏତୁ ପୁରଶ୍ଚ॒ରମ୍ । ସ॒ହ ଦେ॒ଵୈରି॒ମଗ୍ମ୍ ହଵ᳚ମ୍ । ମନ॒-ଶ୍ଶ୍ରେୟ॑ସି ଶ୍ରେୟସି । କର୍ମ॑ନ୍. ୟ॒ଜ୍ଞପ॑ତି॒-ନ୍ଦଧ॑ତ୍ ॥ ଜୁ॒ଷତା᳚-ମ୍ମେ॒ ଵାଗି॒ଦଗ୍ମ୍ ହ॒ଵିଃ । ଵି॒ରାଡ୍ଦେ॒ଵୀ ପୁ॒ରୋହି॑ତା । ହ॒ଵ୍ୟ॒ଵାଡନ॑ ପାୟିନୀ ॥ ୟୟା॑ ରୂ॒ପାଣି॑ ବହୁ॒ଧା ଵଦ॑ନ୍ତି । ପେଶାଗ୍ମ୍॑ସି ଦେ॒ଵାଃ ପ॑ର॒ମେ ଜ॒ନିତ୍ରେ᳚ । ସାନୋ॑ ଵି॒ରାଡନ॑ପସ୍ଫୁରନ୍ତୀ ॥ 2 ॥ ଵାଗ୍ଦେ॒ଵୀ ଜୁ॑ଷତାମି॒ଦଗ୍ମ୍ ହ॒ଵିଃ ॥ ଚକ୍ଷୁ॑-ର୍ଦେ॒ଵାନା॒-ଞ୍ଜ୍ୟୋତି॑ର॒ମୃତେ॒ ନ୍ୟ॑କ୍ତମ୍ । ଅ॒ସ୍ୟ ଵି॒ଜ୍ଞାନା॑ୟ ବହୁ॒ଧା ନିଧୀ॑ୟତେ । ତସ୍ୟ॑ ସୁ॒ମ୍ନ-ମ॑ଶୀମହି । ମା ନୋ॑ ହାସୀ-ଦ୍ଵିଚକ୍ଷ॒ଣମ୍ ॥ ଆୟୁ॒ରିନ୍ନଃ॒ ପ୍ରତୀ᳚ର୍ୟତାମ୍ । ଅନ॑ନ୍ଧା॒-ଶ୍ଚକ୍ଷୁ॑ଷା ଵ॒ୟମ୍ । ଜୀ॒ଵା ଜ୍ୟୋତି॑ରଶୀମହି । ସୁଵ॒ର୍ଜ୍ୟୋତି॑-ରୁ॒ତାମୃତ᳚ମ୍ ॥ ଶ୍ରୋତ୍ରେ॑ଣ ଭ॒ଦ୍ର ମୁ॒ତ ଶୃ॑ଣ୍ଵନ୍ତି ସ॒ତ୍ୟମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରେ॑ଣ॒ ଵାଚ॑-ମ୍ବହୁ॒ଧୋଦ୍ୟ ମା॑ନାମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରେ॑ଣ॒ ମୋଦ॑ଶ୍ଚ॒ ମହ॑ଶ୍ଚ ଶ୍ରୂୟତେ । ଶ୍ରୋତ୍ରେ॑ଣ॒ ସର୍ଵା॒ ଦିଶ॒ ଆଶୃ॑ଣୋମି ॥ ୟେନ॒ ପ୍ରାଚ୍ୟା॑ ଉ॒ତ ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା । ପ୍ର॒ତୀଚ୍ୟୈ॑ ଦି॒ଶ-ଶ୍ଶୃ॒ଣ୍ଵନ୍ତ୍ୟୁ॑ତ୍ତ॒ରାତ୍ । ତଦିଚ୍ଛ୍ରୋତ୍ର॑-ମ୍ବହୁ॒ଧୋଦ୍ୟମା॑ନମ୍ । ଅ॒ରାନ୍ନ ନେ॒ମିଃ ପରି॒ ସର୍ଵ॑-ମ୍ବଭୂଵ ॥ 3 ॥ 2.5.2 ଉପହୋମାଃ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॑-ନ୍ଦ୍ୟାଵାପୃଥିଵୀ॒ ଶକ୍ଵ॑ରୀଭିଃ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ନ୍ଦୁ॑ହାଥାମି॒ହ ରେ॒ଵତୀ॑ଭିଃ ॥ ଵିମ॑ମର୍ଶ॒ ରୋହି॑ତୋ ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପଃ । ସ॒ମା॒ଚ॒କ୍ରା॒ଣଃ ପ୍ର॒ରୁହୋ॒ ରୁହ॑ଶ୍ଚ । ଦିଵ॑ଗ॒ନ୍ତ୍ଵାୟ॑ ମହ॒ତା ମ॑ହି॒ମ୍ନା । ଵି ନୋ॑ ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମୁ॑ନତ୍ତୁ॒ ପୟ॑ସା॒ ସ୍ଵେନ॑ ॥ ୟାସ୍ତେ॒ ଵିଶ॒ସ୍ତପ॑ସା ସମ୍ବଭୂ॒ଵୁଃ । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରଂ-ଵଁ॒ଥ୍ସମନୁ॒ ତାସ୍ତ॒ ଆଗୁଃ॑ । ତାସ୍ତ୍ଵା ଵି॑ଶନ୍ତୁ॒ ମହ॑ସା॒ ସ୍ଵେନ॑ । ସ-ମ୍ମା॑ତା ପୁ॒ତ୍ରୋ ଅ॒ଭ୍ୟେ॑ତୁ॒ ରୋହି॑ତଃ ॥ 5 ॥ ୟୂ॒ୟମୁ॑ଗ୍ରା ମରୁତଃ ପୃଶ୍ନିମାତରଃ । ଇନ୍ଦ୍ରେ॑ଣ ସ॒ୟୁଜା॒ ପ୍ରମୃ॑ଣୀଥ॒ ଶତ୍ରୂନ୍॑ । ଆ ଵୋ॒ ରୋହି॑ତୋ ଅଶୃଣୋଦଭିଦ୍ୟଵଃ । ତ୍ରିସ॑ପ୍ତାସୋ ମରୁତ-ସ୍ସ୍ଵାଦୁସମ୍ମୁଦଃ ॥ ରୋହି॑ତୋ॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଜ॑ଜାନ । ତସ୍ମି॒ଗ୍ଗ୍॒ସ୍ତନ୍ତୁ॑-ମ୍ପରମେ॒ଷ୍ଠୀ ତ॑ତାନ । ତସ୍ମି॑ଞ୍ଛିଶ୍ରିୟେ ଅ॒ଜ ଏକ॑ପାତ୍ । ଅଦୃଗ୍ମ୍॑ ହ॒ଦ୍ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ବଲେ॑ନ ॥ ରୋହି॑ତୋ॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॑ଦୃଗ୍ମ୍ହତ୍ । ତେନ॒ ସୁଵ॑-ସ୍ସ୍ତଭି॒ତ-ନ୍ତେନ॒ ନାକଃ॑ ॥ 6 ॥ ସୋ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ରଜ॑ସୋ ଵି॒ମାନଃ॑ । ତେନ॑ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସୁଵ॒ରନ୍ଵ॑ଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ ॥ ସୁ॒ଶେଵ॑-ନ୍ତ୍ଵା ଭା॒ନଵୋ॑ ଦୀଦି॒ଵାଗ୍ମ୍ସ᳚ମ୍ । ସମ॑ଗ୍ରାସୋ ଜୁ॒ହ୍ଵୋ॑ ଜାତଵେଦଃ । ଉ॒କ୍ଷନ୍ତି॑ ତ୍ଵା ଵା॒ଜିନ॒ମା ଘୃ॒ତେନ॑ । ସଗ୍ମ୍ସ॑ମଗ୍ନେ ୟୁଵସେ॒ ଭୋଜ॑ନାନି ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ଶର୍ଧ॑ ମହ॒ତେ ସୌଭ॑ଗାୟ । ତଵ॑ ଦ୍ୟୁ॒ମ୍ନା-ନ୍ୟୁ॑ତ୍ତ॒ମାନି॑ ସନ୍ତୁ । ସ-ଞ୍ଜା᳚ସ୍ପ॒ତ୍ୟଗ୍ମ୍ ସୁ॒ୟମ॒ମାକୃ॑ଣୁଷ୍ଵ । ଶ॒ତ୍ରୂ॒ୟ॒ତାମ॒ଭିତି॑ଷ୍ଠା॒ ମହା॑ସି ॥ 7 ॥ 2.5.3 ଉପହୋମାଃ ଜେତା॒ ଶତ୍ରୂ॒ନ୍॒. ଵିଚ॑ର୍ଷଣିଃ ॥ ଆକୂ᳚ତ୍ୟୈ ତ୍ଵା॒ କାମା॑ୟ ତ୍ଵା ସ॒ମୃଧେ᳚ ତ୍ଵା । ପୁ॒ରୋ ଦ॑ଧେ ଅମୃତ॒ତ୍ଵାୟ॑ ଜୀ॒ଵସେ᳚ ॥ ଆକୂ॑ତିମ॒ସ୍ୟାଵ॑ସେ । କାମ॑ମସ୍ୟ॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟୈ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ୟ ୟୁଞ୍ଜତେ॒ ଧିୟଃ॑ ॥ ଆକୂ॑ତି-ନ୍ଦେ॒ଵୀ-ମ୍ମନ॑ସଃ ପୁ॒ରୋ ଦ॑ଧେ । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ ମା॒ତା ସୁ॒ହଵା॑ ମେ ଅସ୍ତୁ । ୟଦି॒ଚ୍ଛାମି॒ ମନ॑ସା॒ ସକା॑ମଃ । ଵି॒ଦେୟ॑ମେନ॒ଦ୍ଧୃଦ॑ୟେ॒ ନିଵି॑ଷ୍ଟମ୍ ॥ 9 ॥ ସେଦ॒ଗ୍ନିର॒ଗ୍ନୀଗ୍ମ୍ ରତ୍ୟେ᳚ତ୍ୟ॒ନ୍ୟାନ୍ । ୟତ୍ର॑ ଵା॒ଜୀ ତନ॑ୟୋ ଵୀ॒ଡୁପା॑ଣିଃ । ସ॒ହସ୍ର॑ପାଥା ଅ॒କ୍ଷରା॑ ସ॒ମେତି॑ ॥ ଆଶା॑ନା-ନ୍ତ୍ଵା ଽଽଶାପା॒ଲେଭ୍ୟଃ॑ । ଚ॒ତୁର୍ଭ୍ୟୋ॑ ଅ॒ମୃତେ᳚ଭ୍ୟଃ । ଇ॒ଦ-ମ୍ଭୂ॒ତସ୍ୟାଦ୍ଧ୍ୟ॑କ୍ଷେଭ୍ୟଃ । ଵି॒ଧେମ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵ॒ୟମ୍ ॥ ଵିଶ୍ଵା॒ ଆଶା॒ ମଧୁ॑ନା॒ ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜାମି । ଅ॒ନ॒ମୀ॒ଵା ଆପ॒ ଓଷ॑ଧୟୋ ଭଵନ୍ତୁ । ଅ॒ୟଂ-ୟଁଜ॑ମାନୋ॒ ମୃଧୋ॒ ଵ୍ୟ॑ସ୍ୟତାମ୍ ॥ 10 ॥ ଅଗୃ॑ଭୀତାଃ ପ॒ଶଵ॑-ସ୍ସନ୍ତୁ॒ ସର୍ଵେ᳚ ॥ ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସୋମୋ॒ ଵରୁ॑ଣୋ ମି॒ତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॑-ସ୍ସଵି॒ତା ୟ-ସ୍ସ॑ହ॒ସ୍ରୀ । ପୂ॒ଷା ନୋ॒ ଗୋଭି॒ରଵ॑ସା॒ ସର॑ସ୍ଵତୀ । ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ ରୂ॒ପାଣି॒ ସମ॑ନକ୍ତୁ ୟ॒ଜ୍ଞୈଃ ॥ ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ ରୂ॒ପାଣି॒ ଦଧ॑ତୀ॒ ସର॑ସ୍ଵତୀ । ପୂ॒ଷା ଭଗଗ୍ମ୍॑ ସଵି॒ତା ନୋ॑ ଦଦାତୁ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॒-ର୍ଦଦ॒ଦିନ୍ଦ୍ର॑-ସ୍ସ॒ହସ୍ର᳚ମ୍ । ମି॒ତ୍ରୋ ଦା॒ତା ଵରୁ॑ଣ॒-ସ୍ସୋମୋ॑ ଅ॒ଗ୍ନିଃ ॥ 11 ॥ 2.5.4 ଉପହୋମାଃ ଅହ॒-ନ୍ନହି॒ମନ୍ଵ॒ପସ୍ତ॑ତର୍ଦ । ପ୍ର ଵ॒କ୍ଷଣା॑ ଅଭିନ॒-ତ୍ପର୍ଵ॑ତାନାମ୍ ॥ ଅହ॒ନ୍ନହି॒-ମ୍ପର୍ଵ॑ତେ ଶିଶ୍ରିୟା॒ଣମ୍ । ତ୍ଵଷ୍ଟା᳚-ଽସ୍ମୈ॒ ଵଜ୍ରଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ଵ॒ର୍ୟ॑-ନ୍ତତକ୍ଷ । ଵା॒ଶ୍ରା ଇ॑ଵ ଧେ॒ନଵ॒-ସ୍ସ୍ୟନ୍ଦ॑ମାନାଃ । ଅଞ୍ଜ॑-ସ୍ସମୁ॒ଦ୍ର-ମଵ॑ଜଗ୍ମୁ॒ରାପଃ॑ ॥ ଵୃ॒ଷା॒ୟମା॑ଣୋ-ଽଵୃଣୀତ॒ ସୋମ᳚ମ୍ । ତ୍ରିକ॑ଦ୍ରୁକେଷ୍ଵ-ପିବ-ଥ୍ସୁ॒ତସ୍ୟ॑ । ଆ ସାୟ॑କ-ମ୍ମ॒ଘଵା॑ ଦତ୍ତ॒ ଵଜ୍ର᳚ମ୍ । ଅହ॑ନ୍ନେନ-ମ୍ପ୍ରଥମ॒ଜା ମହୀ॑ନାମ୍ ॥ 13 ॥ ୟଦିନ୍ଦ୍ରାହ॑ନ୍-ପ୍ରଥମ॒ଜା ମହୀ॑ନାମ୍ । ଆନ୍ମା॒ୟିନା॒ମମି॑ନାଃ॒ ପ୍ରୋତ ମା॒ୟାଃ । ଆ-ଥ୍ସୂର୍ୟ॑-ଞ୍ଜ॒ନୟ॒-ନ୍ଦ୍ୟାମୁ॒ଷାସ᳚ମ୍ । ତା॒ଦୀକ୍ନା॒ ଶତ୍ରୂ॒ନ୍ନ କିଲା॑ଵିଵିଥ୍ସେ ॥ ଅହ॑ନ୍ ଵୃ॒ତ୍ରଂ-ଵୃଁ॑ତ୍ର॒ତରଂ॒-ଵ୍ୟଁଗ୍ମ୍ସ᳚ମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ଵଜ୍ରେ॑ଣ ମହ॒ତା ଵ॒ଧେନ॑ । ସ୍କନ୍ଧାଗ୍ମ୍॑ସୀଵ॒ କୁଲି॑ଶେନା॒ ଵିଵୃ॑କ୍ଣା । ଅହି॑-ଶ୍ଶୟତ ଉପ॒ପୃକ୍-ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟାମ୍ ॥ ଅ॒ୟୋ॒ଦ୍ଧ୍ୟେଵ ଦୁ॒ର୍ମଦ॒ ଆ ହି ଜୁ॒ହ୍ଵେ । ମ॒ହା॒ଵୀ॒ର-ନ୍ତୁ॑ ଵିବା॒ଧ-ମୃ॑ଜୀ॒ଷମ୍ ॥ 14 ॥ ନାତା॑ରୀରସ୍ୟ॒ ସମୃ॑ତିଂ-ଵଁ॒ଧାନା᳚ମ୍ । ସଗ୍ମ୍ ରୁ॒ଜାନାଃ᳚ ପିପିଷ॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ଶତ୍ରୁଃ ॥ ଵିଶ୍ଵୋ॒ ଵିହା॑ୟା ଅର॒ତିଃ । ଵସୁ॑ର୍ଦଧେ॒ ହସ୍ତେ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣେ । ତ॒ରଣି॒ର୍ନ ଶି॑ଶ୍ରଥତ୍ । ଶ୍ର॒ଵ॒ସ୍ୟ॑ୟା॒ ନ ଶି॑ଶ୍ରଥତ୍ । ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ମା॒ ଇଦି॑ଷୁଦ୍ଧ୍ୟ॒ସେ । ଦେ॒ଵ॒ତ୍ରା ହ॒ଵ୍ୟମୂହି॑ଷେ । ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ମା॒ ଇଥ୍ସୁ॒କୃତେ॒ ଵାର॑ମୃଣ୍ଵତି । ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଦ୍ଵାରା॒ ଵ୍ୟୃ॑ଣ୍ଵତି ॥ 15 ॥ ଉଦୁ॒ଜ୍ଜିହା॑ନୋ ଅ॒ଭି କାମ॑ମୀ॒ରୟନ୍ନ୍॑ । ପ୍ର॒ପୃ॒ଞ୍ଚନ୍ ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି ପୂ॒ର୍ଵଥା᳚ । ଆ କେ॒ତୁନା॒ ସୁଷ॑ମିଦ୍ଧୋ॒ ୟଜି॑ଷ୍ଠଃ । କାମ॑-ନ୍ନୋ ଅଗ୍ନେ ଅ॒ଭିହ॑ର୍ୟ ଦି॒ଗ୍ଭ୍ୟଃ ॥ ଜୁ॒ଷା॒ଣୋ ହ॒ଵ୍ୟମ॒ମୃତେ॑ଷୁ ଦୂ॒ଢ୍ୟଃ॑ । ଆ ନୋ॑ ର॒ୟି-ମ୍ବ॑ହୁ॒ଲା-ଙ୍ଗୋମ॑ତୀ॒ମିଷ᳚ମ୍ । ନିଧେ॑ହି॒ ୟକ୍ଷ॑ଦ॒ମୃତେ॑ଷୁ॒ ଭୂଷନ୍ନ୍॑ ॥ ଅଶ୍ଵି॑ନା ୟ॒ଜ୍ଞମାଗ॑ତମ୍ । ଦା॒ଶୁଷଃ॒ ପୁରୁ॑ଦଗ୍ମ୍ସସା । ପୂ॒ଷା ର॑କ୍ଷତୁ ନୋ ର॒ୟିମ୍ ॥ 16 ॥ ଇ॒ମଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞମ॒ଶ୍ଵିନା॑ ଵ॒ର୍ଧୟ॑ନ୍ତା । ଇ॒ମୌ ର॒ୟିଂ-ୟଁଜ॑ମାନାୟ ଧତ୍ତମ୍ । ଇ॒ମୌ ପ॒ଶୂ-ନ୍ର॑କ୍ଷତାଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵତୋ॑ ନଃ । ପୂ॒ଷା ନଃ॑ ପାତୁ॒ ସଦ॒ମ-ପ୍ର॑ୟୁଚ୍ଛନ୍ନ୍ ॥ ପ୍ର ତେ॑ ମ॒ହେ ସ॑ରସ୍ଵତି । ସୁଭ॑ଗେ॒ ଵାଜି॑ନୀଵତି । ସ॒ତ୍ୟ॒ଵାଚେ॑ ଭରେ ମ॒ତିମ୍ ॥ ଇ॒ଦ-ନ୍ତେ॑ ହ॒ଵ୍ୟ-ଙ୍ଘୃ॒ତଵ॑-ଥ୍ସରସ୍ଵତି । ସ॒ତ୍ୟ॒ଵାଚେ॒ ପ୍ରଭ॑ରେମା ହ॒ଵୀଗ୍ମ୍ଷି॑ । ଇ॒ମାନି॑ ତେ ଦୁରି॒ତା ସୌଭ॑ଗାନି । ତେଭି॑ର୍ଵ॒ୟଗ୍ମ୍ ସୁ॒ଭଗା॑ସ-ସ୍ସ୍ୟାମ ॥ 17 ॥ 2.5.5 ଉପହୋମାଃ ତ-ନ୍ତ୍ଵା॑ ଭଗ॒ ସର୍ଵ॒ ଇଜ୍ଜୋ॑ହଵୀମି । ସ ନୋ॑ ଭଗ ପୁର ଏ॒ତା ଭ॑ଵେ॒ହ ॥ ଭଗ॒ ପ୍ରଣେ॑ତ॒-ର୍ଭଗ॒ ସତ୍ୟ॑ରାଧଃ । ଭଗେ॒ମା-ନ୍ଧିୟ॒ମୁଦ॑ଵ॒ ଦଦ॑ନ୍ନଃ । ଭଗ॒ ପ୍ରଣୋ॑ ଜନୟ॒ ଗୋଭି॒ରଶ୍ଵୈଃ᳚ । ଭଗ॒ ପ୍ର ନୃଭି॑-ର୍ନୃ॒ଵନ୍ତ॑-ସ୍ସ୍ୟାମ ॥ ଶଶ୍ଵ॑ତୀ॒-ସ୍ସମା॒ ଉପ॑ୟନ୍ତି ଲୋ॒କାଃ । ଶଶ୍ଵ॑ତୀ॒-ସ୍ସମା॒ ଉପ॑ୟ॒ନ୍ତ୍ୟାପଃ॑ । ଇ॒ଷ୍ଟ-ମ୍ପୂ॒ର୍ତଗ୍ମ୍ ଶଶ୍ଵ॑ତୀନା॒ଗ୍ମ୍॒ ସମା॑ନାଗ୍ମ୍ ଶାଶ୍ଵ॒ତେନ॑ । ହ॒ଵିଷେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ଽନ॒ନ୍ତଂ-ଲୋଁ॒କ-ମ୍ପର॒ମାରୁ॑ରୋହ ॥ 19 ॥ ଇ॒ୟମେ॒ଵ ସା ୟା ପ୍ର॑ଥ॒ମା ଵ୍ୟୌଚ୍ଛ॑ତ୍ । ସା ରୂ॒ପାଣି॑ କୁରୁତେ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଦେ॒ଵୀ ॥ ଦ୍ଵେ ସ୍ଵସା॑ରୌ ଵୟତ॒ସ୍ତନ୍ତ୍ର॑ମେ॒ତତ୍ । ସ॒ନା॒ତନଂ॒-ଵିଁତ॑ତ॒ଗ୍ମ୍॒ ଷଣ୍ମ॑ୟୂଖମ୍ । ଅଵା॒ନ୍ୟାଗ୍ ସ୍ତନ୍ତୂ᳚ନ୍ କି॒ରତୋ॑ ଧ॒ତ୍ତୋ ଅ॒ନ୍ୟାନ୍ । ନାଵ॑ପୃ॒ଜ୍ୟାତେ॒ ନ ଗ॑ମାତେ॒ ଅନ୍ତ᳚ମ୍ ॥ ଆ ଵୋ॑ ୟନ୍ତୂଦଵା॒ହାସୋ॑ ଅ॒ଦ୍ୟ । ଵୃଷ୍ଟିଂ॒-ୟେଁ ଵିଶ୍ଵେ॑ ମ॒ରୁତୋ॑ ଜୁ॒ନନ୍ତି॑ । ଅ॒ୟଂ-ୟୋଁ ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ମ॑ରୁତ॒-ସ୍ସମି॑ଦ୍ଧଃ । ଏ॒ତ-ଞ୍ଜୁ॑ଷଦ୍ଧ୍ଵ-ଙ୍କଵୟୋ ୟୁଵାନଃ ॥ 20 ॥ ଧା॒ରା॒ଵ॒ରା ମ॒ରୁତୋ॑ ଧୃ॒ଷ୍ଣୁଵୋ॑ଜସଃ । ମୃ॒ଗା ନ ଭୀ॒ମାସ୍ତ॑ଵି॒ଷେଭି॑-ରୂ॒ର୍ମିଭିଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନୟୋ॒ ନ ଶୁ॑ଶୁଚା॒ନା ଋ॑ଜୀ॒ଷିଣଃ॑ । ଭ୍ରୁମି॒-ନ୍ଧମ॑ନ୍ତ॒ ଉପ॒ ଗା ଅ॑ଵୃଣ୍ଵତ ॥ ଵିଚ॑କ୍ରମେ ପୃଥି॒ଵୀମେ॒ଷ ଏ॒ତାମ୍ । କ୍ଷେତ୍ରା॑ୟ॒ ଵିଷ୍ଣୁ॒-ର୍ମନୁ॑ଷେ ଦଶ॒ସ୍ୟନ୍ନ୍ । ଧ୍ରୁ॒ଵାସୋ॑ ଅସ୍ୟ କୀ॒ରୟୋ॒ ଜନା॑ସଃ । ଉ॒ରୁ॒କ୍ଷି॒ତିଗ୍ମ୍ ସୁ॒ଜନି॑ମା ଚକାର ॥, ତ୍ରିର୍ଦେ॒ଵଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀମେ॒ଷ ଏ॒ତାମ୍ । ଵିଚ॑କ୍ରମେ ଶ॒ତର୍ଚ॑ସ-ମ୍ମହି॒ତ୍ଵା । ପ୍ର ଵିଷ୍ଣୁ॑-ରସ୍ତୁ ତ॒ଵସ॒ସ୍ତ ଵୀ॑ୟାନ୍ । ତ୍ଵେ॒ଷଗ୍ଗ୍ ହ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ସ୍ଥଵି॑ରସ୍ୟ॒ ନାମ॑ ॥॥ ଆଵେ॒ଧସ॒-ନ୍ନୀଲ॑ପୃଷ୍ଠ-ମ୍ବୃ॒ହନ୍ତ᳚ମ୍ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ଗ୍ମ୍॒ ସଦ॑ନେ ସାଦୟଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ସା॒ଦଦ୍ୟୋ॑ନି॒-ନ୍ଦମ॒ ଆଦୀ॑ଦି॒ଵାଗ୍ମ୍ସ᳚ମ୍ । ହିର॑ଣ୍ୟଵର୍ଣମରୁ॒ଷଗ୍ମ୍ ସ॑ପେମ ॥ ସ ହି ଶୁଚି॑-ଶ୍ଶ॒ତପ॑ତ୍ର॒-ସ୍ସ ଶୁ॒ନ୍ଧ୍ୟୂଃ ॥ 21 ॥ ହିର॑ଣ୍ୟଵାଶୀରିଷି॒ର-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର॒.ଷାଃ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॒-ସ୍ସ ସ୍ଵା॑ଵେ॒ଶ ଋ॒ଷ୍ଵାଃ । ପୂ॒ରୂ ସଖି॑ଭ୍ୟ ଆ ସୁ॒ତି-ଙ୍କ॑ରିଷ୍ଠଃ ॥ ପୂଷ॒ଗ୍ଗ୍॒ସ୍ତଵ॑ ଵ୍ର॒ତେ ଵ॒ୟମ୍ । ନ ରି॑ଷ୍ୟେମ କ॒ଦା ଚ॒ନ । ସ୍ତୋ॒ତାର॑ସ୍ତ ଇ॒ହ ସ୍ମ॑ସି ॥ ୟାସ୍ତେ॑ ପୂଷ॒ନ୍ନାଵୋ॑ ଅ॒ନ୍ତ-ସ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରେ । ହି॒ର॒ଣ୍ୟୟୀ॑ର॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ଚର॑ନ୍ତି । ୟାଭି॑ର୍ୟାସି ଦୂ॒ତ୍ୟାଗ୍ମ୍ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ । କାମେ॑ନ କୃ॒ତ-ଶ୍ଶ୍ରଵ॑ ଇ॒ଚ୍ଛମା॑ନଃ ॥ 22 ॥ ଅର॑ଣ୍ୟା॒ନ୍ୟର॑ଣ୍ୟାନ୍ୟ॒ସୌ । ୟା ପ୍ରେଵ॒ ନଶ୍ୟ॑ସି । କ॒ଥା ଗ୍ରାମ॒-ନ୍ନ ପୃ॑ଚ୍ଛସି । ନ ତ୍ଵା॒ ଭୀରି॑ଵ ଵିନ୍ଦତୀ(3) ॥ ଵୃ॒ଷା॒ର॒ଵାୟ॒ ଵଦ॑ତେ । ୟଦୁ॒ପାଵ॑ତି ଚିଚ୍ଚି॒କଃ । ଆ॒ଘା॒ଟୀଭି॑ରିଵ ଧା॒ଵୟନ୍ନ୍॑ । ଅ॒ର॒ଣ୍ୟା॒ନି-ର୍ମ॑ହୀୟତେ ॥ ଉ॒ତ ଗାଵ॑ ଇଵାଦନ୍ନ୍ । ଉ॒ତୋ ଵେଶ୍ମେ॑ଵ ଦୃଶ୍ୟତେ ॥ 23 ॥ ଉ॒ତୋ ଅ॑ରଣ୍ୟା॒ନି-ସ୍ସା॒ୟମ୍ । ଶ॒କ॒ଟୀରି॑ଵ ସର୍ଜତି ॥ ଗାମ॒ଙ୍ଗୈଷ॒ ଆହ୍ଵ॑ୟତି । ଦାର୍ଵ॒ଙ୍ଗୈଷ॒ ଉପା॑ଵଧୀତ୍ । ଵସ॑ନ୍ନରଣ୍ୟା॒ନ୍ୟାଗ୍ମ୍ ସା॒ୟମ୍ । ଅକ୍ରୁ॑କ୍ଷ॒ଦିତି॑ ମନ୍ୟତେ ॥ ନ ଵା ଅ॑ରଣ୍ୟା॒ନିର୍ହ॑ନ୍ତି । ଅ॒ନ୍ୟଶ୍ଚେନ୍ନାଭି॒ଗଚ୍ଛ॑ତି । ସ୍ଵା॒ଦୋଃ ଫଲ॑ସ୍ୟ ଜ॒ଗ୍ଧ୍ଵା । ୟତ୍ର॒ କାମ॒-ନ୍ନିପ॑ଦ୍ୟତେ ॥ ଆଞ୍ଜ॑ନଗନ୍ଧୀଗ୍ମ୍ ସୁର॒ଭୀମ୍ । ବ॒ହ୍ଵ॒ନ୍ନାମକୃ॑ଷୀଵଲାମ୍ । ପ୍ରାହ-ମ୍ମୃ॒ଗାଣା᳚-ମ୍ମା॒ତର᳚ମ୍ । ଅ॒ର॒ଣ୍ୟା॒ନୀମ॑ଶଗ୍ମ୍-ସିଷମ୍ ॥ 24 ॥ 2.5.6 ଉପହୋମାଃ ଶି॒ଵେ ତେ॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଉ॒ଭେ ଇ॒ମେ ॥ ଶ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ॒ହାଦ୍ଭିର॑ସ୍ତୁ । ଶ-ନ୍ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ସ॒ହୌଷ॑ଧୀଭିଃ । ଶମ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଗ୍ମ୍ ସ॒ହ ଵାତେ॑ନ ତେ । ଶ-ନ୍ତେ॒ ଚତ॑ସ୍ରଃ ପ୍ର॒ଦିଶୋ॑ ଭଵନ୍ତୁ ॥ ୟା ଦୈଵୀ॒ଶ୍ଚତ॑ସ୍ରଃ ପ୍ର॒ଦିଶଃ॑ । ଵାତ॑ପତ୍ନୀର॒ଭି ସୂର୍ୟୋ॑ ଵିଚ॒ଷ୍ଟେ । ତାସା᳚-ନ୍ତ୍ଵା ଜ॒ରସ॒ ଆଦ॑ଧାମି । ପ୍ର ୟକ୍ଷ୍ମ॑ ଏତୁ॒ ନିର୍-ଋ॑ତି-ମ୍ପରା॒ଚୈଃ ॥ ଅମୋ॑ଚି॒ ୟକ୍ଷ୍ମା᳚-ଦ୍ଦୁରି॒ତା-ଦଵ॑ର୍ତ୍ୟୈ ॥ 26 ॥ ଦ୍ରୁ॒ହଃ ପାଶା॒ନ୍ନିର୍-ଋ॑ତ୍ୟୈ॒ ଚୋଦ॑ମୋଚି । ଅହା॒ ଅଵ॑ର୍ତି॒ମଵି॑ଦ-ଥ୍ସ୍ୟୋ॒ନମ୍ । ଅପ୍ୟ॑ଭୂ-ଦ୍ଭ॒ଦ୍ରେ ସୁ॑କୃ॒ତସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କେ ॥ ସୂର୍ୟ॑ମୃ॒ତ-ନ୍ତମ॑ସୋ॒ ଗ୍ରାହ୍ୟା॒ ୟତ୍ । ଦେ॒ଵା ଅମୁ॑ଞ୍ଚ॒-ନ୍ନସୃ॑ଜ॒ନ୍ଵ୍ୟେ॑ନସଃ । ଏ॒ଵମ॒ହମି॒ମ-ଙ୍କ୍ଷେ᳚ତ୍ରି॒ୟାଜ୍ଜା॑ମିଶ॒ଗ୍ମ୍॒ସାତ୍ । ଦ୍ରୁ॒ହୋ ମୁ॑ଞ୍ଚାମି॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟ॒ ପାଶା᳚ତ୍ ॥ ବୃହ॑ସ୍ପତେ ୟୁ॒ଵମିନ୍ଦ୍ର॑ଶ୍ଚ॒ ଵସ୍ଵଃ॑ । ଦି॒ଵ୍ୟସ୍ୟେ॑ଶାଥେ ଉ॒ତ ପାର୍ଥି॑ଵସ୍ୟ । ଧ॒ତ୍ତଗ୍ମ୍ ର॒ୟିଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୁ॑ଵ॒ତେ କୀ॒ରୟେ॑ ଚିତ୍ ॥ 27 ॥ ୟୂ॒ୟ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ ନଃ ॥ ଦେ॒ଵା॒ୟୁଧ॒ମିନ୍ଦ୍ର॒ମାଜୋହୁ॑ଵାନାଃ । ଵି॒ଶ୍ଵା॒ଵୃଧ॑ମ॒ଭି ୟେ ରକ୍ଷ॑ମାଣାଃ । ୟେନ॑ ହ॒ତା ଦୀ॒ର୍ଘମଦ୍ଧ୍ଵା॑ନ॒ମାୟନ୍ନ୍॑ । ଅ॒ନ॒ନ୍ତମର୍ଥ॒ମନି॑ଵର୍-ଥ୍ସ୍ୟମାନାଃ ॥ ୟତ୍ତେ॑ ସୁଜାତେ ହି॒ମଵ॑ଥ୍ସୁ ଭେଷ॒ଜମ୍ । ମ॒ୟୋ॒ଭୂ-ଶ୍ଶନ୍ତ॑ମା॒ ୟଦ୍ଧୃ॒ଦୋ-ଽସି॑ । ତତୋ॑ ନୋ ଦେହି ସୀବଲେ ॥ ଅ॒ଦୋ ଗି॒ରିଭ୍ୟୋ॒ ଅଧି॒ ୟତ୍ପ୍ର॒ଧାଵ॑ସି । ସ॒ଗ୍ମ୍॒ଶୋଭ॑ମାନା କ॒ନ୍ୟେ॑ଵ ଶୁଭ୍ରେ ॥ 28 ॥ ତା-ନ୍ତ୍ଵା॒ ମୁଦ୍ଗ॑ଲା ହ॒ଵିଷା॑ ଵର୍ଧୟନ୍ତି । ସା ନ॑-ସ୍ସୀବଲେ ର॒ୟିମାଭା॑ଜୟେ॒ହ ॥ ପୂର୍ଵ॑-ନ୍ଦେଵା॒ ଅପ॑ରେଣା-ନୁ॒ପଶ୍ୟ॒ଞ୍ଜନ୍ମ॑ଭିଃ । ଜନ୍ମା॒ନ୍ୟଵ॑ରୈଃ॒ ପରା॑ଣି । ଵେଦା॑ନି ଦେଵା ଅ॒ୟମ॒ସ୍ମୀତି॒ ମାମ୍ । ଅ॒ହଗ୍ମ୍ ହି॒ତ୍ଵା ଶରୀ॑ର-ଞ୍ଜ॒ରସଃ॑ ପ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ ॥ ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନୌ ଚକ୍ଷୁ॒-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର᳚ମ୍ । ଵାଚ॒-ମ୍ମନ॑ସି॒ ସମ୍ଭୃ॑ତାମ୍ । ହି॒ତ୍ଵା ଶରୀ॑ର-ଞ୍ଜ॒ରସଃ॑ ପ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ଆ ଭୂତି॒-ମ୍ଭୂତିଂ॑-ଵଁ॒ୟମ॑ଶ୍ନଵାମହୈ ॥ ଇ॒ମା ଏ॒ଵ ତା ଉ॒ଷସୋ॒ ୟାଃ ପ୍ର॑ଥ॒ମା ଵ୍ୟୌଚ୍ଛନ୍ନ୍॑ । ତା ଦେ॒ଵ୍ୟଃ॑ କୁର୍ଵତେ॒ ପଞ୍ଚ॑ ରୂ॒ପା । ଶଶ୍ଵ॑ତୀ॒ର୍ନାଵ॑ପୃଜ୍ୟନ୍ତି । ନ ଗ॑ମ॒ନ୍ତ୍ୟନ୍ତ᳚ମ୍ ॥ 29 ॥ 2.5.7 ଉପହୋମାଃ ଦୀ॒ର୍ଘା॒ୟୁ॒ତ୍ଵାୟ॑ ଶ॒ତଶା॑ରଦାୟ । ପ୍ରତି॑ଗୃଭ୍ଣାମି ମହ॒ତେ ଵୀ॒ର୍ୟା॑ୟ ॥ ଆୟୁ॑ରସି ଵି॒ଶ୍ଵାୟୁ॑ରସି । ସ॒ର୍ଵାୟୁ॑ରସି॒ ସର୍ଵ॒ମାୟୁ॑ରସି । ସର୍ଵ॑-ମ୍ମ॒ ଆୟୁ॑ର୍ଭୂୟାତ୍ । ସର୍ଵ॒ମାୟୁ॑ର୍ଗେଷମ୍ ॥ ଭୂର୍ଭୁଵ॒-ସ୍ସୁଵଃ॑ ॥ ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଧର୍ମେ॑ଣାନ୍ନା॒ଦଃ । ମୃ॒ତ୍ୟୁ-ର୍ଧର୍ମେ॒ଣାନ୍ନ॑ପତିଃ । ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ରଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 31 ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ରଣେ॒ତା । ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ ପୁର ଏ॒ତା । ୟ॒ମଃ ପନ୍ଥାଃ᳚ । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମାଃ᳚ ପୁନର॒ସୁ-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିର॑ନ୍ନା॒ଦୋ-ଽନ୍ନ॑ପତିଃ । ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ୟ॑ମ॒ସ୍ମିନ୍. ୟ॒ଜ୍ଞେ ୟଜ॑ମାନାୟ ଦଦାତୁ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ସୋମୋ॒ ରାଜା॒ ରାଜ॑ପତିଃ । ରା॒ଜ୍ୟମ॒ସ୍ମିନ୍. ୟ॒ଜ୍ଞେ ୟଜ॑ମାନାୟ ଦଦାତୁ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ଵରୁ॑ଣ-ସ୍ସ॒ମ୍ରା-ଟ୍ଥ୍ସ॒ମ୍ରାଟ୍ପ॑ତିଃ । ସାମ୍ରା᳚ଜ୍ୟମ॒ସ୍ମିନ୍. ୟ॒ଜ୍ଞେ ୟଜ॑ମାନାୟ ଦଦାତୁ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 32 ॥ ମି॒ତ୍ରଃ, କ୍ଷ॒ତ୍ର-ଙ୍କ୍ଷ॒ତ୍ରପ॑ତିଃ । କ୍ଷ॒ତ୍ରମ॒ସ୍ମିନ୍. ୟ॒ଜ୍ଞେ ୟଜ॑ମାନାୟ ଦଦାତୁ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ବଲ॒-ମ୍ବଲ॑ପତିଃ । ବଲ॑ମ॒ସ୍ମିନ୍. ୟ॒ଜ୍ଞେ ୟଜ॑ମାନାୟ ଦଦାତୁ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ବୃହ॒ସ୍ପତି॒-ର୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ପତିଃ । ବ୍ରହ୍ମା॒ସ୍ମିନ୍. ୟ॒ଜ୍ଞେ ୟଜ॑ମାନାୟ ଦଦାତୁ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ସ॒ଵି॒ତା ରା॒ଷ୍ଟ୍ରଗ୍ମ୍ ରା॒ଷ୍ଟ୍ରପ॑ତିଃ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମ॒ସ୍ମିନ୍. ୟ॒ଜ୍ଞେ ୟଜ॑ମାନାୟ ଦଦାତୁ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ପୂ॒ଷା ଵି॒ଶାଂ-ଵିଁଟ୍ପ॑ତିଃ । ଵିଶ॑ମ॒ସ୍ମିନ୍. ୟ॒ଜ୍ଞେ ୟଜ॑ମାନାୟ ଦଦାତୁ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ସର॑ସ୍ଵତୀ॒ ପୁଷ୍ଟିଃ॒ ପୁଷ୍ଟି॑ପତ୍ନୀ । ପୁଷ୍ଟି॑ମ॒ସ୍ମିନ୍. ୟ॒ଜ୍ଞେ ୟଜ॑ମାନାୟ ଦଦାତୁ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ ପଶୂ॒ନା-ମ୍ମି॑ଥୁ॒ନାନାଗ୍ମ୍॑ ରୂପ॒କୃ-ଦ୍ରୂ॒ପପ॑ତିଃ । ରୂ॒ପେଣା॒ସ୍ମିନ୍. ୟ॒ଜ୍ଞେ ୟଜ॑ମାନାୟ ପ॒ଶୂ-ନ୍ଦ॑ଦାତୁ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 33 ॥ (ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସୋମୋ॒ ଵରୁ॑ଣୋ ମି॒ତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑-ସ୍ସଵି॒ତା ପୂ॒ଷା ସରସ୍ଵତୀ॒ ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ଦଶ॑) 2.5.8 ଉପହୋମାଃ ଅ॒ଭୀକେ॑ ଚିଦୁ ଲୋକ॒କୃତ୍ । ସ॒ଙ୍ଗେ ସ॒ମଥ୍ସୁ॑ ଵୃତ୍ର॒ହା । ଅ॒ସ୍ମାକ॑-ମ୍ବୋଧି ଚୋଦି॒ତା । ନଭ॑ନ୍ତା-ମନ୍ୟ॒କେଷା᳚ମ୍ । ଜ୍ୟା॒କା ଅଧି॒ ଧନ୍ଵ॑ସୁ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରଂ॑-ଵଁ॒ୟଗ୍ମ୍ ଶୁ॑ନା॒ସୀର᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ମିନ୍. ୟ॒ଜ୍ଞେ ହ॑ଵାମହେ । ଆଵାଜୈ॒ରୁପ॑ ନୋ ଗମତ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରା॑ୟ॒ ଶୁନା॒ସୀରା॑ୟ । ସ୍ରୁ॒ଚା ଜୁ॑ହୁତ ନୋ ହ॒ଵିଃ ॥ 35 ॥ ଜୁ॒ଷତା॒-ମ୍ପ୍ରତି॒ ମେଧି॑ରଃ ॥ ପ୍ର ହ॒ଵ୍ୟାନି॑ ଘୃ॒ତଵ॑ନ୍ତ୍ୟସ୍ମୈ । ହର୍ୟ॑ଶ୍ଵାୟ ଭରତା ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ଇନ୍ଦ୍ର॒ର୍ତୁଭି॒-ର୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଵାଵୃଧା॒ନଃ । ଶୁ॒ନା॒ସୀ॒ରୀ ହ॒ଵିରି॒ଦ-ଞ୍ଜୁ॑ଷସ୍ଵ ॥ ଵୟ॑-ସ୍ସୁପ॒ର୍ଣା ଉପ॑ସେଦୁ॒ରିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ପ୍ରି॒ୟମେ॑ଧା॒ ଋଷ॑ୟୋ॒ ନାଧ॑ମାନାଃ । ଅପ॑ ଧ୍ଵା॒ନ୍ତମୂ᳚ର୍ଣୁ॒ହି ପୂ॒ର୍ଧି ଚକ୍ଷୁଃ॑ । ମୁ॒ମୁ॒ଗ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ମା-ନ୍ନି॒ଧୟେ॑ଵ ବ॒ଦ୍ଧାନ୍ ॥ ବୃ॒ହଦିନ୍ଦ୍ରା॑ୟ ଗାୟତ ॥ 36 ॥ ମରୁ॑ତୋ ଵୃତ୍ର॒ହନ୍ତ॑ମମ୍ । ୟେନ॒ ଜ୍ୟୋତି॒-ରଜ॑ନୟନ୍ନୃତା॒ଵୃଧଃ॑ । ଦେ॒ଵ-ନ୍ଦେ॒ଵାୟ॒ ଜାଗୃ॑ଵି ॥ କା ମି॒ହୈକାଃ॒ କ ଇ॒ମେ ପ॑ତ॒ଙ୍ଗାଃ । ମା॒ନ୍ଥା॒ଲାଃ କୁଲି॒ ପରି॑ ମା ପତନ୍ତି । ଅନା॑ଵୃତୈନା॒ନ୍-ପ୍ରଧ॑ମନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ । ସୌପ॑ର୍ଣ॒-ଞ୍ଚକ୍ଷୁ॑ସ୍ତ॒ନୁଵା॑ ଵିଦେୟ ॥ ଏ॒ଵା ଵ॑ନ୍ଦସ୍ଵ॒ ଵରୁ॑ଣ-ମ୍ବୃ॒ହନ୍ତ᳚ମ୍ । ନ॒ମ॒ସ୍ୟା ଧୀର॑ମ॒ମୃତ॑ସ୍ୟ ଗୋ॒ପାମ୍ । ସ ନ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ତ୍ରି॒ଵରୂ॑ଥଂ॒-ଵିଁୟଗ୍ମ୍॑ସତ୍ ॥ 37 ॥ ୟୂ॒ୟ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ ନଃ ॥ ନାକେ॑ ସୁପ॒ର୍ଣମୁପ॒ ୟତ୍-ପତ॑ନ୍ତମ୍ । ହୃ॒ଦା ଵେନ॑ନ୍ତୋ ଅ॒ଭ୍ୟଚ॑କ୍ଷତ ତ୍ଵା । ହିର॑ଣ୍ୟପକ୍ଷଂ॒-ଵଁରୁ॑ଣସ୍ୟ ଦୂ॒ତମ୍ । ୟ॒ମସ୍ୟ॒ ୟୋନୌ॑ ଶକୁ॒ନ-ମ୍ଭୁ॑ର॒ଣ୍ୟୁମ୍ ॥ ଶ-ନ୍ନୋ॑ ଦେ॒ଵୀର॒ଭିଷ୍ଟ॑ୟେ । ଆପୋ॑ ଭଵନ୍ତୁ ପୀ॒ତୟେ᳚ । ଶଂ-ୟୋଁର॒ଭିସ୍ର॑ଵନ୍ତୁ ନଃ ॥ ଈଶା॑ନା॒ ଵାର୍ୟା॑ଣାମ୍ । କ୍ଷୟ॑ନ୍ତୀ-ଶ୍ଚର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ ॥ 38 ॥ ଅ॒ପୋ ୟା॑ଚାମି ଭେଷ॒ଜମ୍ ॥ ଅ॒ଫ୍ସୁ ମେ॒ ସୋମୋ॑ ଅବ୍ରଵୀତ୍ । ଅ॒ନ୍ତ-ର୍ଵିଶ୍ଵା॑ନି ଭେଷ॒ଜା । ଅ॒ଗ୍ନି-ଞ୍ଚ॑ ଵି॒ଶ୍ଵଶ॑ମ୍ଭୁଵମ୍ । ଆପ॑ଶ୍ଚ ଵି॒ଶ୍ଵଭେ॑ଷଜୀଃ ॥ ୟଦ॒ଫ୍ସୁ ତେ॑ ସରସ୍ଵତି । ଗୋଷ୍ଵଶ୍ଵେ॑ଷୁ॒ ୟନ୍ମଧୁ॑ । ତେନ॑ ମେ ଵାଜିନୀଵତି । ମୁଖ॑ମଙ୍ଗ୍ଧି ସରସ୍ଵତି ॥ ୟା ସର॑ସ୍ଵତୀ ଵୈଶମ୍ଭ॒ଲ୍ୟା ॥ 39 ॥ ତସ୍ୟା᳚-ମ୍ମେ ରାସ୍ଵ । ତସ୍ୟା᳚ସ୍ତେ ଭକ୍ଷୀୟ । ତସ୍ୟା᳚ସ୍ତେ ଭୂୟିଷ୍ଠ॒ଭାଜୋ॑ ଭୂୟାସ୍ମ ॥ ଅ॒ହ-ନ୍ତ୍ଵଦ॑ସ୍ମି॒ ମଦ॑ସି॒ ତ୍ଵମେ॒ତତ୍ । ମମା॑ସି॒ ୟୋନି॒ସ୍ତଵ॒ ୟୋନି॑ରସ୍ମି । ମମେ॒ଵ ସନ୍ଵହ॑ ହ॒ଵ୍ୟାନ୍ୟ॑ଗ୍ନେ । ପୁ॒ତ୍ରଃ ପି॒ତ୍ରେ ଲୋ॑କ॒କୃଜ୍ଜା॑ତଵେଦଃ ॥ ଇ॒ହୈଵ ସନ୍ତତ୍ର॒ ସନ୍ତ॑-ନ୍ତ୍ଵା ଽଗ୍ନେ । ପ୍ରା॒ଣେନ॑ ଵା॒ଚା ମନ॑ସା ବିଭର୍ମି । ତି॒ରୋ ମା॒ ସନ୍ତ॒ମାୟୁ॒ର୍ମା ପ୍ରହା॑ସୀତ୍ ॥ 40 ॥ ଜ୍ୟୋତି॑ଷା ତ୍ଵା ଵୈଶ୍ଵାନ॒ରେଣୋପ॑ତିଷ୍ଠେ ॥ ଅ॒ୟ-ନ୍ତେ॒ ୟୋନି॑ର୍-ଋ॒ତ୍ଵିୟଃ॑ । ୟତୋ॑ ଜା॒ତୋ ଅରୋ॑ଚଥାଃ । ତ-ଞ୍ଜା॒ନନ୍ନ॑ଗ୍ନ॒ ଆରୋ॑ହ । ଅଥା॑ ନୋ ଵର୍ଧୟା ର॒ୟିମ୍ ॥ ୟା ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ୟ॒ଜ୍ଞିୟା॑ ତ॒ନୂସ୍ତୟେ-ହ୍ୟାରୋ॑ହା॒ତ୍ମା-ଽଽତ୍ମାନ᳚ମ୍ । ଅଚ୍ଛା॒ ଵସୂ॑ନି କୃ॒ଣ୍ଵନ୍ନ॒ସ୍ମେ ନର୍ୟା॑ ପୁ॒ରୂଣି॑ । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ୟ॒ଜ୍ଞମାସୀ॑ଦ॒ ସ୍ଵାଂ-ୟୋଁନି᳚ମ୍ । ଜାତ॑ଵେଦୋ॒ ଭୁଵ॒ ଆଜାୟ॑ମାନ॒-ସ୍ସକ୍ଷ॑ୟ॒ ଏହି॑ ॥ ଉ॒ପାଵ॑ରୋହ ଜାତଵେଦଃ॒ ପୁନ॒ସ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ 41 ॥ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॑ ହ॒ଵ୍ୟଂ-ଵଁ॑ହ ନଃ ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନ୍ । ଆୟୁଃ॑ ପ୍ର॒ଜାଗ୍ମ୍ ର॒ୟିମ॒ସ୍ମାସୁ॑ ଧେହି । ଅଜ॑ସ୍ରୋ ଦୀଦିହି ନୋ ଦୁରୋ॒ଣେ ॥ ତମିନ୍ଦ୍ର॑-ଞ୍ଜୋହଵୀମି ମ॒ଘଵା॑ନମୁ॒ଗ୍ରମ୍ । ସ॒ତ୍ରାଦଧା॑ନ॒-ମପ୍ର॑ତିଷ୍କୁତ॒ଗ୍ମ୍॒ ଶଵାଗ୍ମ୍॑ସି । ମଗ୍ମ୍ହି॑ଷ୍ଠୋ ଗୀ॒ର୍ଭିରା ଚ॑ ୟ॒ଜ୍ଞିୟୋ॑ ଽଵ॒ଵର୍ତ॑ତ୍ । ରା॒ୟେ ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ ସୁ॒ପଥା॑ କୃଣୋତୁ ଵ॒ଜ୍ରୀ ॥ ତ୍ରିକ॑ଦ୍ରୁକେଷୁ ମହି॒ଷୋ ୟଵା॑ଶିର-ନ୍ତୁଵି॒ଶୁଷ୍ମ॑ସ୍ତୃ॒ପତ୍ । ସୋମ॑ମପିବ॒-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁ॑ନା ସୁ॒ତଂ-ୟଁଥାଵ॑ଶତ୍ । ସ ଈ᳚-ମ୍ମମାଦ॒ ମହି॒ କର୍ମ॒ କର୍ତ॑ଵେ ମ॒ହାମୁ॒ରୁମ୍ ॥ 42 ॥ ସୈନଗ୍ମ୍॑ ସଶ୍ଚ-ଦ୍ଦେ॒ଵ-ନ୍ଦେ॒ଵ-ସ୍ସ॒ତ୍ୟମିନ୍ଦୁଗ୍ମ୍॑ ସ॒ତ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ ॥ ଵି॒ଦଦ୍ୟତୀ॑ ସ॒ରମା॑ ରୁ॒ଗ୍ଣମଦ୍ରେଃ᳚ । ମହି॒ ପାଥଃ॑ ପୂ॒ର୍ଵ୍ୟଗ୍ମ୍ ସ॒ଦ୍ଧ୍ରିୟ॑କ୍କଃ । ଅଗ୍ର॑-ନ୍ନୟ-ଥ୍ସୁ॒ପଦ୍ୟକ୍ଷ॑ରାଣାମ୍ । ଅଚ୍ଛା॒ ରଵ॑-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମା ଜା॑ନ॒ତୀ ଗା᳚ତ୍ ॥ ଵି॒ଦ-ଦ୍ଗଵ୍ୟଗ୍ମ୍॑ ସ॒ରମା॑ ଦୃ॒ଢମୂ॒ର୍ଵମ୍ । ୟେନା॒ ନୁକ॒-ମ୍ମାନୁ॑ଷୀ॒ ଭୋଜ॑ତେ॒ ଵିଟ୍ । ଆ ୟେ ଵିଶ୍ଵା᳚ ସ୍ଵପ॒ତ୍ୟାନି॑ ଚ॒କ୍ରୁଃ । କୃ॒ଣ୍ଵା॒ନାସୋ॑ ଅମୃତ॒ତ୍ଵାୟ॑ ଗା॒ତୁମ୍ ॥ ତ୍ଵ-ନ୍ନୃଭି॑ର୍ନୃପତେ ଦେ॒ଵହୂ॑ତୌ ॥ 43 ॥ ଭୂରୀ॑ଣି ଵୃ॒ତ୍ଵା ହ॑ର୍ୟଶ୍ଵ ହଗ୍ମ୍ସି । ତ୍ଵ-ନ୍ନିଦ॑ସ୍ୟୁ॒-ଞ୍ଚୁମୁ॑ରିମ୍ । ଧୁନି॒-ଞ୍ଚାସ୍ଵା॑ପୟୋ ଦ॒ଭୀତ॑ୟେ ସୁ॒ହନ୍ତୁ॑ ॥ ଏ॒ଵା ପା॑ହି ପ୍ର॒ତ୍ନଥା॒ ମନ୍ଦ॑ତୁ ତ୍ଵା । ଶ୍ରୁ॒ଧି ବ୍ରହ୍ମ॑ ଵାଵୃଧସ୍ଵୋ॒ତ ଗୀ॒ର୍ଭିଃ । ଆ॒ଵି-ସ୍ସୂର୍ୟ॑-ଙ୍କୃଣୁ॒ହି ପୀ॒ପିହୀ॒ଷଃ । ଜ॒ହି ଶତ୍ରୂଗ୍ମ୍॑ର॒ଭି ଗା ଇ॑ନ୍ଦ୍ର ତୃନ୍ଧି ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ବାଧ॑ସ୍ଵ॒ ଵିମୃଧୋ॑ ନୁଦସ୍ଵ । ଅପାମୀ॑ଵା॒ ଅପ॒ ରକ୍ଷାଗ୍ମ୍॑ସି ସେଧ । ଅ॒ସ୍ମା-ଥ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରା-ଦ୍ବୃ॑ହ॒ତୋ ଦି॒ଵୋ ନଃ॑ ॥ 44 ॥ ଅ॒ପା-ମ୍ଭୂ॒ମାନ॒ମୁପ॑ ନ-ସ୍ସୃଜେ॒ହ ॥ ୟଜ୍ଞ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠ ସୁମ॒ତୌ ସୁ॒ଶେଵା॒ ଆ ତ୍ଵା᳚ । ଵସୂ॑ନି ପୁରୁ॒ଧା ଵି॑ଶନ୍ତୁ । ଦୀ॒ର୍ଘମାୟୁ॒-ର୍ୟଜ॑ମାନାୟ କୃ॒ଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ଅଥା॒ମୃତେ॑ନ ଜରି॒ତାର॑ମଙ୍ଗ୍ଧି ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॑-ଶ୍ଶୁ॒ନାଵ॒-ଦ୍ଵିତ॑ନୋତି॒ ସୀର᳚ମ୍ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରସ୍ୟ॑ ପ୍ରତି॒ମାଣ॑ମେ॒ତତ୍ । ଅ॒ର୍କସ୍ୟ॒ ଜ୍ୟୋତି॒ସ୍ତଦିଦା॑ସ॒ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ᳚ମ୍ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରଗ୍ମ୍ ଶୁ॒ନଵ॒ଥ୍ସୀର॑ମେ॒ତତ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ୟ॒ ରାଧଃ॒ ପ୍ରୟ॑ତ-ମ୍ପୁ॒ରୁ ତ୍ମନା᳚ । ତଦ॑ର୍କରୂ॒ପଂ-ଵିଁ॒ମିମା॑ନମେତି । ଦ୍ଵାଦ॑ଶାରେ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠ॒ତୀ-ଦ୍ଵୃଷା᳚ ॥ ଅ॒ଶ୍ଵା॒ୟନ୍ତୋ॑ ଗ॒ଵ୍ୟନ୍ତୋ॑ ଵା॒ଜୟ॑ନ୍ତଃ । ହଵା॑ମହେ॒ ତ୍ଵୋପ॑ଗନ୍ତ॒ ଵା ଉ॑ । ଆ॒ଭୂଷ॑ନ୍ତସ୍ତ୍ଵା ସୁମ॒ତୌ ନଵା॑ୟାମ୍ । ଵ॒ୟମି॑ନ୍ଦ୍ର ତ୍ଵା ଶୁ॒ନଗ୍ମ୍ ହୁ॑ଵେମ ॥ 45 ॥ (ପ୍ରା॒ଣ - ଉ॒ଦେହି॒ - ପୁନ॑ର୍ନ॒ - ଆ ନୋ॑ ଭର - ୟ॒ଜ୍ଞୋ ରା॒ୟୋ - ଵାର୍ତ୍ର॑ହତ୍ୟାୟ॒ - ଵସୂ॑ନା॒ଗ୍ମ୍॒ - ସ ଈ॑-ମ୍ପାହ୍ୟ॒ ଷ୍ଟୌ) (ପ୍ରା॒ଣୋ ର॑କ୍ଷ॒ - ତ୍ୟଗୃ॑ଭୀତା - ଧାରାଵ॒ରା ମ॒ରୁତୋ॑ - ଦୀର୍ଘାୟୁ॒ତ୍ଵାୟ॒ - ଜ୍ୟୋତି॑ଷା ତ୍ଵା॒ ପଞ୍ଚ॑ଚତ୍ଵାରିଗ୍ମ୍ଶତ୍ ) (ପ୍ରା॒ଣଃ - ଶୁ॒ନଗ୍ମ୍ ହୁ॑ଵେମ) ॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥ ॥ କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀୟାଷ୍ଟକେ ପଞ୍ଚମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
|
