କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକେ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ପିତୃମେଧମନ୍ତ୍ରାଃ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତୟେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ୟୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1
ପ॒ରେ॒ୟୁ॒ଵାଗ୍ମ୍ସ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଵତୋ॑ ମ॒ହୀରନୁ॑ ବ॒ହୁଭ୍ୟଃ॒ ପନ୍ଥା॑ମନପସ୍ପଶା॒ନମ୍ । ଵୈ॒ଵ॒ସ୍ଵ॒ତଗ୍ମ୍ ସ॒ଙ୍ଗମ॑ନ॒-ଞ୍ଜନା॑ନାମ୍ ଁୟ॒ମଗ୍ମ୍ ରାଜା॑ନଗ୍ମ୍ ହ॒ଵିଷା॑ ଦୁଵସ୍ୟତ ॥ ଇ॒ଦ-ନ୍ତ୍ଵା॒ ଵସ୍ତ୍ର॑-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ନ୍ନ୍ଵାଗ॒ନ୍ନପୈ॒ତଦୂ॑ହ॒ ୟଦି॒ହାବି॑ଭଃ ପୁ॒ରା ।
ଇ॒ଷ୍ଟା॒ପୂ॒ର୍ତମନୁ॒ ସମ୍ପ॑ଶ୍ୟ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ମ୍ ଁୟଥା॑ ତେ ଦ॒ତ୍ତ-ମ୍ବ॑ହୁ॒ଧା ଵି ବ॑ନ୍ଧୁଷୁ ॥
ଇ॒ମୌ ୟୁ॑ନଜ୍ମି ତେ ଵ॒ହ୍ନୀ ଅସୁ॑ନୀଥାୟ ଵୋ॒ଢଵେ᳚ ।
ୟାଭ୍ୟା᳚ମ୍ ଁୟ॒ମସ୍ୟ॒ ସାଦ॑ନଗ୍ମ୍ ସୁ॒କୃତା॒-ଞ୍ଚାପି॑ ଗଚ୍ଛତାତ୍ ॥ ପୂ॒ଷା ତ୍ଵେ॒ତଶ୍ଚ୍ୟା॑ଵୟତୁ॒ ପ୍ରଵି॒ଦ୍ଵା-ନନ॑ଷ୍ଟପଶୁ॒-ର୍ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ ଗୋ॒ପାଃ ।
ସ ତ୍ଵୈ॒ତେଭ୍ୟଃ॒ ପରି॑ଦଦା-ତ୍ପି॒ତୃଭ୍ୟୋ॒-ଽଗ୍ନିର୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॑-ସ୍ସୁଵି॒ଦତ୍ରେ᳚ଭ୍ୟଃ ॥ ପୂ॒ଷେମା ଆଶା॒ ଅନୁ॑ଵେଦ॒ ସର୍ଵା॒-ସ୍ସୋ ଅ॒ସ୍ମାଗ୍ମ୍ ଅଭ॑ୟତମେନ ନେଷତ୍ ।
ସ୍ଵ॒ସ୍ତି॒ଦା ଅଘୃ॑ଣି॒-ସ୍ସର୍ଵ॑ଵୀ॒ରୋ-ଽପ୍ର॑ୟୁଚ୍ଛନ୍ପୁ॒ର ଏ॑ତୁ॒ ପ୍ରଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ ॥ 1 ॥
ଆୟୁ॑-ର୍ଵି॒ଶ୍ଵାୟୁଃ॒ ପରି॑ପାସତି ତ୍ଵା ପୂ॒ଷା ତ୍ଵା॑ ପାତୁ॒ ପ୍ରପ॑ଥେ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ୟତ୍ରାସ॑ତେ ସୁ॒କୃତୋ॒ ୟତ୍ର॒ ତେ ୟ॒ୟୁସ୍ତତ୍ର॑ ତ୍ଵା ଦେ॒ଵ-ସ୍ସ॑ଵି॒ତା ଦ॑ଧାତୁ ॥
ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ ପତ ଇ॒ଦଗ୍ମ୍ ହ॒ଵିଃ ॥ ଅ॒ଗ୍ନୟେ॑ ରୟି॒ମତେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ପୁରୁ॑ଷସ୍ୟ ସୟାଵ॒ର୍ୟପେଦ॒ଘାନି॑ ମୃଜ୍ମହେ ।
ୟଥା॑ ନୋ॒ ଅତ୍ର॒ ନାପ॑ରଃ ପୁ॒ରା ଜ॒ରସ॒ ଆୟ॑ତି ॥
ପୁରୁ॑ଷସ୍ୟ ସୟାଵରି॒ ଵି ତେ᳚ ପ୍ରା॒ଣମ॑ସି ସ୍ରସମ୍ ।
ଶରୀ॑ରେଣ ମ॒ହୀମିହି॑ ସ୍ଵ॒ଧୟେହି॑ ପି॒ତୄନୁପ॑ ପ୍ର॒ଜୟା॒-ଽସ୍ମାନି॒ହାଵ॑ହ ॥ ମୈଵ॑-ମ୍ମା॒ଗ୍॒ସ୍ତା ପ୍ରି॑ୟେ॒-ଽହ-ନ୍ଦେ॒ଵୀ ସ॒ତୀ ପି॑ତୃଲୋ॒କମ୍ ଁୟଦୈଷି॑ ।
ଵି॒ଶ୍ଵଵା॑ରା॒ ନଭ॑ସା॒ ସଂଵ୍ୟଁ॑ୟନ୍ତ୍ୟୁ॒ଭୌ ନୋ॑ ଲୋ॒କୌ
ପୟ॑ସା॒-ଽଭ୍ୟାଵ॑ଵୃଥ୍ସ୍ଵ ॥ 2 ॥
ଇ॒ୟ-ନ୍ନାରୀ॑ ପତିଲୋ॒କମ୍ ଁଵୃ॑ଣା॒ନା ନିପ॑ଦ୍ୟତ॒ ଉପ॑ ତ୍ଵା ମର୍ତ୍ୟ॒ ପ୍ରେତ᳚ମ୍ । ଵିଶ୍ଵ॑-ମ୍ପୁରା॒ଣମନୁ॑ ପା॒ଲୟ॑ନ୍ତୀ॒ ତସ୍ୟୈ᳚ ପ୍ର॒ଜା-ନ୍ଦ୍ରଵି॑ଣ-ଞ୍ଚେ॒ହ ଧେ॑ହି ॥ ଉଦୀ᳚ର୍ଷ୍ଵ ନାର୍ୟ॒ଭି ଜୀ॑ଵଲୋ॒କମି॒ତାସୁ॑ମେ॒ତମୁପ॑ଶେଷ॒ ଏହି॑ ।
ହ॒ସ୍ତ॒ଗ୍ରା॒ଭସ୍ୟ॑ ଦିଧି॒ଷୋସ୍ତ୍ଵମେ॒ତ-ତ୍ପତ୍ୟୁ॑ର୍ଜନି॒ତ୍ଵମ॒ଭି ସମ୍ବ॑ଭୂଵ ॥
ସୁ॒ଵର୍ଣ॒ଗ୍ମ୍॒ ହସ୍ତା॑ଦା॒ଦଦା॑ନା ମୃ॒ତସ୍ୟ॑ ଶ୍ରି॒ୟୈ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣେ॒ ତେଜ॑ସେ॒ ବଲା॑ୟ । ଅତ୍ରୈ॒ଵ ତ୍ଵମି॒ହ ଵ॒ୟଗ୍ମ୍ ସୁ॒ଶେଵା॒ ଵିଶ୍ଵା॒-ସ୍ସ୍ପୃଧୋ॑ ଅ॒ଭିମା॑ତୀର୍ଜୟେମ ॥
ଧନୁ॒ର୍॒ ହସ୍ତା॑ଦା॒ଦଦା॑ନା ମୃ॒ତସ୍ୟ॑ ଶ୍ରି॒ୟୈ କ୍ଷ॒ତ୍ରାୟୌଜ॑ସେ॒ ବଲା॑ୟ । ଅତ୍ରୈ॒ଵ ତ୍ଵମି॒ହ ଵ॒ୟଗ୍ମ୍ ସୁ॒ଶେଵା॒ ଵିଶ୍ଵା॒-ସ୍ସ୍ପୃଧୋ॑ ଅ॒ଭିମା॑ତୀର୍ଜୟେମ ।
ମଣି॒ଗ୍ମ୍॒ ହସ୍ତା॑ଦା॒ଦଦା॑ନା ମୃ॒ତସ୍ୟ॑ ଶ୍ରି॒ୟୈ ଵି॒ଶେ ପୁଷ୍ଟ୍ୟୈ॒ ବଲା॑ୟ । ଅତ୍ରୈ॒ଵ ତ୍ଵମି॒ହ ଵ॒ୟଗ୍ମ୍ ସୁ॒ଶେଵା॒ ଵିଶ୍ଵା॒-ସ୍ସ୍ପୃଧୋ॑ ଅ॒ଭିମା॑ତୀର୍ଜୟେମ ॥ 3 ॥
ଇ॒ମମ॑ଗ୍ନେ ଚମ॒ସ-ମ୍ମା ଵିଜୀ᳚ହ୍ଵରଃ ପ୍ରି॒ୟୋ ଦେ॒ଵାନା॑ମୁ॒ତ ସୋ॒ମ୍ୟାନା᳚ମ୍ । ଏ॒ଷ ୟଶ୍ଚ॑ମ॒ସୋ ଦେ॑ଵ॒ପାନ॒ସ୍ତସ୍ମି॑-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॒ମୃତା॑ ମାଦୟନ୍ତାମ୍ ॥
ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଵର୍ମ॒ ପରି॒ ଗୋଭି॑ର୍ଵ୍ୟୟସ୍ଵ॒ ସମ୍ପ୍ରୋର୍ଣୁ॑ଷ୍ଵ॒ ମେଦ॑ସା॒ ପୀଵ॑ସା ଚ । ନେତ୍ତ୍ଵା॑ ଧୃ॒ଷ୍ଣୁର୍-ହର॑ସା॒ ଜର୍ହୃ॑ଷାଣୋ॒ ଦଧ॑-ଦ୍ଵିଧ॒କ୍ଷ୍ୟନ୍-ପର୍ୟ॒ଙ୍ଖୟା॑ତୈ ॥
ମୈନ॑ମଗ୍ନେ॒ ଵିଦ॑ହୋ॒ ମା-ଽଭିଶୋ॑ଚୋ॒ ମା-ଽସ୍ୟ॒ ତ୍ଵଚ॑-ଞ୍ଚିକ୍ଷିପୋ॒ ମା ଶରୀ॑ରମ୍ । ୟ॒ଦା ଶୃ॒ତ-ଙ୍କ॒ରଵୋ॑ ଜାତଵେ॒ଦୋ-ଽଥେ॑ମେନ॒-ମ୍ପ୍ରହି॑ଣୁତା-ତ୍ପି॒ତୃଭ୍ୟଃ॑ ॥
ଶୃ॒ତମ୍ ଁୟ॒ଦା କ॒ରସି॑ ଜାତଵେ॒ଦୋ-ଽଥେ॑ମେନ॒-ମ୍ପରି॑ଦତ୍ତା-ତ୍ପି॒ତୃଭ୍ୟଃ॑ । ୟ॒ଦା ଗଚ୍ଛା॒ତ୍ୟସୁ॑ନୀତିମେ॒ତାମଥା॑ ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ ଁଵଶ॒ନୀର୍ଭ॑ଵାତି ॥ ସୂର୍ୟ॑-ନ୍ତେ॒ ଚକ୍ଷୁ॑-ର୍ଗଚ୍ଛତୁ॒ ଵାତ॑ମା॒ତ୍ମା ଦ୍ୟା-ଞ୍ଚ॒ ଗଚ୍ଛ॑ ପୃଥି॒ଵୀ-ଞ୍ଚ॒ ଧର୍ମ॑ଣା ।
ଅ॒ପୋ ଵା॑ ଗଚ୍ଛ॒ ୟଦି॒ ତତ୍ର॑ ତେ ହି॒ତମୋଷ॑ଧୀଷୁ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠା॒ ଶରୀ॑ରୈଃ ॥ ଅ॒ଜୋ ଭା॒ଗସ୍ତପ॑ସା॒ ତ-ନ୍ତ॑ପସ୍ଵ॒ ତ-ନ୍ତେ॑ ଶୋ॒ଚିସ୍ତ॑ପତୁ॒ ତ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ର୍ଚିଃ ।
ୟାସ୍ତେ॑ ଶି॒ଵାସ୍ତ॒ନୁଵୋ॑ ଜାତଵେଦ॒ସ୍ତାଭି॑-ର୍ଵହେ॒ମଗ୍ମ୍ ସୁ॒କୃତା॒ମ୍ ଁୟତ୍ର॑ ଲୋ॒କାଃ ॥ ଅ॒ୟମ୍ ଁଵୈ ତ୍ଵମ॒ସ୍ମାଦଧି॒ ତ୍ଵମେ॒ତଦ॒ୟମ୍ ଁଵୈ ତଦ॑ସ୍ୟ॒ ୟୋନି॑ରସି । ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରଃ ପୁ॒ତ୍ରଃ ପି॒ତ୍ରେ ଲୋ॑କ॒କୃ-ଜ୍ଜା॑ତଵେଦୋ॒ ଵହେ॑ମଗ୍ମ୍ ସୁ॒କୃତା॒ମ୍ ଁୟତ୍ର॑ ଲୋ॒କାଃ ॥ 4 ॥
(ଵି॒ଦ୍ଵା-ନ॒ଭ୍ୟାଵ॑ଵୃଥ୍ସ୍ଵା॒ - ଭିମା॑ତୀର୍ଜୟେମ॒ - ଶରୀ᳚ରୈଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2
ୟ ଏ॒ତସ୍ୟ॑ ପ॒ଥୋ ଗୋ॒ପ୍ତାର॒ସ୍ତେଭ୍ୟ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା॒ ୟ ଏ॒ତସ୍ୟ॑ ପ॒ଥୋ ର॑କ୍ଷି॒ତାର॒ସ୍ତେଭ୍ୟ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା॒ ୟ ଏ॒ତସ୍ୟ॑ ପ॒ଥୋ॑-ଽଭିର॑କ୍ଷି॒ତାର॒ସ୍ତେଭ୍ୟ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚-ଽଽଖ୍ୟା॒ତ୍ରେ ସ୍ଵାହା॑-ଽପାଖ୍ୟା॒ତ୍ରେ ସ୍ଵାହା॑-ଽଭି॒ଲାଲ॑ପତେ॒ ସ୍ଵାହା॑-ଽପ॒ଲାଲ॑ପତେ॒ ସ୍ଵାହା॒-ଽଗ୍ନୟେ॑ କର୍ମ॒କୃତେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ୟମତ୍ର॒ ନାଧୀ॒ମସ୍ତସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
ୟସ୍ତ॑ ଇ॒ଦ୍ଧ୍ମ-ଞ୍ଜ॒ଭର॑-ଥ୍ସିଷ୍ଵିଦା॒ନୋ ମୂ॒ର୍ଧାନ॑ମ୍ ଁଵା ତ॒ତପ॑ତେ ତ୍ଵା॒ୟା । ଦିଵୋ॒ ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ମା-ଥ୍ସୀମଘାୟ॒ତ ଉ॑ରୁଷ୍ୟଃ ॥ ଅ॒ସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମଧି॑ ଜା॒ତୋ॑-ଽସି॒ ତ୍ଵଦ॒ୟ-ଞ୍ଜା॑ୟତା॒-ମ୍ପୁନଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନୟେ॑ ଵୈଶ୍ଵାନ॒ରାୟ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗାୟ॑ ଲୋ॒କାୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 5 ॥
(ୟ ଏ॒ତସ୍ୟ॒ ତ୍ଵ-ତ୍ପଞ୍ଚ॑ ) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3
ପ୍ର କେ॒ତୁନା॑ ବୃହ॒ତା ଭା᳚ତ୍ୟ॒ଗ୍ନିରା॒ଵି-ର୍ଵିଶ୍ଵା॑ନି ଵୃଷ॒ଭୋ ରୋ॑ରଵୀତି । ଦି॒ଵଶ୍ଚି॒ଦନ୍ତା॒ଦୁପ॒ ମାମୁ॒ଦାନ॑ଡ॒ପାମୁ॒ପସ୍ଥେ॑ ମହି॒ଷୋ ଵ॑ଵର୍ଧ ॥
ଇ॒ଦନ୍ତ॒ ଏକ॑-ମ୍ପ॒ର ଊ॑ତ॒ ଏକ॑-ନ୍ତୃ॒ତୀୟେ॑ନ॒ ଜ୍ୟୋତି॑ଷା॒ ସଂଵିଁ॑ଶସ୍ଵ । ସଂ॒ଵେଁଶ॑ନସ୍ତ॒ନୁଵୈ॒ ଚାରୁ॑ରେଧି ପ୍ରି॒ୟୋ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପର॒ମେ ସ॒ଧସ୍ଥେ᳚ ॥
ନାକେ॑ ସୁପ॒ର୍ଣମୁପ॒ ୟ-ତ୍ପତ॑ନ୍ତଗ୍ମ୍ ହୃ॒ଦା ଵେନ॑ନ୍ତୋ ଅ॒ଭ୍ୟଚ॑କ୍ଷତ ତ୍ଵା । ହିର॑ଣ୍ୟପକ୍ଷ॒ମ୍ ଁଵରୁ॑ଣସ୍ୟ ଦୂ॒ତମ୍ ଁୟ॒ମସ୍ୟ॒ ୟୋନୌ॑ ଶକୁ॒ନ-ମ୍ଭୁ॑ର॒ଣ୍ୟୁମ୍ ॥
ଅତି॑ଦ୍ରଵ ସାରମେ॒ୟୌ ଶ୍ଵାନୌ॑ ଚତୁର॒କ୍ଷୌ ଶ॒ବଲୌ॑ ସା॒ଧୁନା॑ ପ॒ଥା । ଅଥା॑ ପି॒ତୄନ୍-ଥ୍ସୁ॑ଵି॒ଦତ୍ରା॒ଗ୍ମ୍॒ ଅପୀ॑ହି ୟ॒ମେନ॒ ୟେ ସ॑ଧ॒ମାଦ॒-ମ୍ମଦ॑ନ୍ତି ॥
ୟୌ ତେ॒ ଶ୍ଵାନୌ॑ ୟମ ରକ୍ଷି॒ତାରୌ॑ ଚତୁର॒କ୍ଷୌ ପ॑ଥି॒ରକ୍ଷୀ॑ ନୃ॒ଚକ୍ଷ॑ସା ।
ତାଭ୍ୟାଗ୍ମ୍॑ ରାଜ॒-ନ୍ପରି॑ ଦେହ୍ୟେନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ଚା᳚ସ୍ମା ଅନମୀ॒ଵ-ଞ୍ଚ॑ ଧେହି ॥ 6 ॥
ଉ॒ରୁ॒ଣ॒ସା-ଵ॑ସୁ॒ତୃପା॑-ଵୁଲୁମ୍ବ॒ଲୌ ୟ॒ମସ୍ୟ॑ ଦୂ॒ତୌ ଚ॑ରତୋ॒ ଵଶା॒ଗ୍ମ୍॒ ଅନୁ॑ । ତାଵ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॑-ନ୍ଦୃ॒ଶୟେ॒ ସୂର୍ୟା॑ୟ॒ ପୁନ॑ର୍ଦ-ତ୍ତା॒ଵସୁ॑ମ॒ଦ୍ୟେହ ଭ॒ଦ୍ରମ୍ ॥
ସୋମ॒ ଏକେ᳚ଭ୍ୟଃ ପଵତେ ଘୃ॒ତମେକ॒ ଉପା॑ସତେ ।
ୟେଭ୍ୟୋ॒ ମଧୁ॑ ପ୍ର॒ଧାଵ॑ତି॒ ତାଗ୍-ଶ୍ଚି॑ଦେ॒ଵାପି॑ଗଚ୍ଛତାତ୍ ॥
ୟେ ୟୁଦ୍ଧ୍ୟ॑ନ୍ତେ ପ୍ର॒ଧନେ॑ଷୁ॒ ଶୂରା॑ସୋ॒ ୟେ ତ॑ନୁ॒ତ୍ୟଜଃ॑ । ୟେ ଵା॑ ସ॒ହସ୍ର॑ଦକ୍ଷିଣା॒ସ୍ତାଗ୍ ଶ୍ଚି॑ଦେ॒ଵାପି॑ଗଚ୍ଛତାତ୍ ॥
ତପ॑ସା॒ ୟେ ଅ॑ନାଧୃ॒ଷ୍ୟା-ସ୍ତପ॑ସା॒ ୟେ ସୁଵ॑ର୍ଗ॒ତାଃ ।
ତପୋ॒ ୟେ ଚ॑କ୍ରି॒ରେ ମ॒ହ-ତ୍ତାଗ୍-ଶ୍ଚି॑ଦେ॒ଵାପି॑ଗଚ୍ଛତାତ୍ ॥
ଅଶ୍ମ॑ନ୍ଵତୀ ରେଵତୀ॒-ସ୍ସଗ୍ମ୍ର॑ଭଦ୍ଧ୍ଵ॒-ମୁତ୍ତି॑ଷ୍ଠତ॒ ପ୍ରତ॑ରତା ସଖାୟଃ । ଅତ୍ରା॑ ଜହାମ॒ ୟେ ଅସ॒ନ୍ନଶେ॑ଵା-ଶ୍ଶି॒ଵାନ୍. ଵ॒ୟମ॒ଭି ଵାଜା॒ନୁତ୍ତ॑ରେମ ॥ 7 ॥
ୟଦ୍ଵୈ ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ସଵି॒ତୁଃ ପ॒ଵିତ୍ରଗ୍ମ୍॑ ସ॒ହସ୍ର॑ଧାର॒ମ୍ ଁଵିତ॑ତମ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ । ୟେନାପୁ॑ନା॒ଦିନ୍ଦ୍ର॒ମନା᳚ର୍ତ॒-ମାର୍ତ୍ୟୈ॒ ତେନା॒ହ-ମ୍ମାଗ୍ମ୍ ସ॒ର୍ଵତ॑ନୁ-ମ୍ପୁନାମି ॥
ୟା ରା॒ଷ୍ଟ୍ରା-ତ୍ପ॒ନ୍ନାଦପ॒ ୟନ୍ତି॒ ଶାଖା॑ ଅ॒ଭିମୃ॑ତା ନୃ॒ପତି॑ମି॒ଚ୍ଛମା॑ନାଃ । ଧା॒ତୁସ୍ତା-ସ୍ସର୍ଵାଃ॒ ପଵ॑ନେନ ପୂ॒ତାଃ ପ୍ର॒ଜୟା॒-ଽସ୍ମାନ୍-ର॒ୟ୍ୟା ଵର୍ଚ॑ସା॒ ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜାଥ ॥
ଉଦ୍ଵ॒ୟ-ନ୍ତମ॑ସ॒ସ୍ପରି॒ ପଶ୍ୟ॑ନ୍ତୋ॒ ଜ୍ୟୋତି॒ରୁତ୍ତ॑ରମ୍ ।
ଦେ॒ଵ-ନ୍ଦେ॑ଵ॒ତ୍ରା ସୂର୍ୟ॒ମଗ॑ନ୍ମ॒ ଜ୍ୟୋତି॑ରୁତ୍ତ॒ମମ୍ ॥
ଧା॒ତା ପୁ॑ନାତୁ ସଵି॒ତା ପୁ॑ନାତୁ । ଅ॒ଗ୍ନେସ୍ତେଜ॑ସା॒ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଵର୍ଚ॑ସା ॥ 8 ॥
(ଧେ॒ - ହ୍ୟୁତ୍ତ॑ରେ - ମା॒ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4
ୟ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ଗ୍ନିମମ॑ନ୍ଥାମ ଵୃଷ॒ଭାୟେ॑ଵ॒ ପକ୍ତ॑ଵେ ।
ଇ॒ମ-ନ୍ତଗ୍ମ୍ ଶ॑ମୟାମସି କ୍ଷୀ॒ରେଣ॑ ଚୋଦ॒କେନ॑ ଚ ॥
ୟନ୍ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ସ॒ମଦ॑ହ॒ସ୍ତ୍ଵମୁ॒ ନିର୍ଵା॑ପୟା॒ ପୁନଃ॑ ।
କ୍ୟା॒ମ୍ବୂରତ୍ର॑ ଜାୟତା-ମ୍ପାକଦୂ॒ର୍ଵା ଵ୍ୟ॑ଲ୍କଶା ॥
ଶୀତି॑କେ॒ ଶୀତି॑କାଵତି॒ ହ୍ଲାଦୁ॑କେ॒ ହ୍ଲାଦୁ॑କାଵତି ।
ମ॒ଣ୍ଡୂ॒କ୍ୟା॑ ସୁସଙ୍ଗ॒ମୟେ॒ମଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ॑ଗ୍ନିଗ୍ମ୍ ଶ॒ମୟ॑ ॥ ଶ-ନ୍ତେ॑ ଧନ୍ଵ॒ନ୍ୟା ଆପ॒-ଶ୍ଶମୁ॑ ତେ ସନ୍ତ୍ଵନୂ॒କ୍ୟାଃ᳚ । ଶ-ନ୍ତେ॑ ସମୁ॒ଦ୍ରିୟା॒ ଆପ॒-ଶ୍ଶମୁ॑ ତେ ସନ୍ତୁ॒ ଵର୍ଷ୍ୟାଃ᳚ ॥
ଶ-ନ୍ତେ॒ ସ୍ରଵ॑ନ୍ତୀ-ସ୍ତ॒ନୁଵେ॒ ଶମୁ॑ ତେ ସନ୍ତୁ॒ କୂପ୍ୟାଃ᳚ ।
ଶ-ନ୍ତେ॑ ନୀହା॒ରୋ ଵ॑ର୍ଷତୁ॒ ଶମୁ॒ ପୃଷ୍ଵା-ଽଵ॑ଶୀୟତାମ୍ ॥ 9 ॥
ଅଵ॑ ସୃଜ॒ ପୁନ॑ରଗ୍ନେ ପି॒ତୃଭ୍ୟୋ॒ ୟସ୍ତ॒ ଆହୁ॑ତ॒ଶ୍ଚର॑ତି ସ୍ଵ॒ଧାଭିଃ॑ । ଆୟୁ॒ର୍ଵସା॑ନ॒ ଉପ॑ ୟାତୁ॒ ଶେଷ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଙ୍ଗ॑ଚ୍ଛତା-ନ୍ତ॒ନୁଵା॑ ଜାତଵେଦଃ ॥
ସଙ୍ଗ॑ଚ୍ଛସ୍ଵ ପି॒ତୃଭି॒-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ॒ଧାଭି॒-ସ୍ସମି॑ଷ୍ଟାପୂ॒ର୍ତେନ॑ ପର॒ମେ ଵ୍ୟୋ॑ମନ୍ନ୍ ।
ୟତ୍ର॒ ଭୂମ୍ୟୈ॑ ଵୃ॒ଣସେ॒ ତତ୍ର॑ ଗଚ୍ଛ॒ ତତ୍ର॑ ତ୍ଵା ଦେ॒ଵ-ସ୍ସ॑ଵି॒ତା ଦ॑ଧାତୁ ॥ ୟତ୍ତେ॑ କୃ॒ଷ୍ଣ-ଶ୍ଶ॑କୁ॒ନ ଆ॑ତୁ॒ତୋଦ॑ ପିପୀ॒ଲ-ସ୍ସ॒ର୍ପ ଉ॒ତ ଵା॒ ଶ୍ଵାପ॑ଦଃ ।
ଅ॒ଗ୍ନିଷ୍ଟ-ଦ୍ଵିଶ୍ଵା॑ଦନୃ॒ଣ-ଙ୍କୃ॑ଣୋତୁ॒ ସୋମ॑ଶ୍ଚ॒ ୟୋ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣମା॑ଵି॒ଵେଶ॑ ॥ ଉତ୍ତି॒ଷ୍ଠାତ॑-ସ୍ତ॒ନୁଵ॒ଗ୍ମ୍॒ ସମ୍ଭ॑ରସ୍ଵ॒ ମେହ ଗାତ୍ର॒ମଵ॑ହା॒ ମା ଶରୀ॑ରମ୍ ।
ୟତ୍ର॒ ଭୂମ୍ୟୈ॑ ଵୃ॒ଣସେ॒ ତତ୍ର॑ ଗଚ୍ଛ॒ ତତ୍ର॑ ତ୍ଵା ଦେ॒ଵ-ସ୍ସ॑ଵି॒ତା ଦ॑ଧାତୁ ॥ ଇ॒ଦ-ନ୍ତ॒ ଏକ॑-ମ୍ପ॒ର ଊ॑ତ॒ ଏକ॑-ନ୍ତୃ॒ତୀୟେ॑ନ॒ ଜ୍ୟୋତି॑ଷା॒ ସଂଵିଁ॑ଶସ୍ଵ ।
ସଂ॒ଵେଁଶ॑ନ-ସ୍ତ॒ନୁଵୈ॒ ଚାରୁ॑ରେଧି ପ୍ରି॒ୟୋ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପର॒ମେ ସ॒ଧସ୍ଥେ᳚ ॥ ଉତ୍ତି॑ଷ୍ଠ॒ ପ୍ରେହି॒ ପ୍ରଦ୍ର॒ଵୌକଃ॑ କୃଣୁଷ୍ଵ ପର॒ମେ ଵ୍ୟୋ॑ମନ୍ନ୍ । ୟ॒ମେନ॒ ତ୍ଵମ୍ ଁୟ॒ମ୍ୟା॑ ସଂଵିଁଦା॒ନୋତ୍-ତ॒ମ-ନ୍ନାକ॒ମଧି॑ ରୋହେ॒ମମ୍ ॥
ଅଶ୍ମ॑ନ୍ଵତୀ ରେଵତୀ॒-ସ୍ସଗ୍ମ୍ ର॑ଭଦ୍ଧ୍ଵ॒ ମୁତ୍ତି॑ଷ୍ଠତ॒ ପ୍ରତ॑ରତା ସଖାୟଃ । ଅତ୍ରା॑ ଜହାମ॒ ୟେ ଅସ॒ନ୍ନଶେ॑ଵା-ଶ୍ଶି॒ଵାନ୍ ଵ॒ୟମ॒ଭି ଵାଜା॒ନୁତ୍ତ॑ରେମ ॥ ୟଦ୍ଵୈ ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ସଵି॒ତୁଃ ପ॒ଵିତ୍ରଗ୍ମ୍॑ ସ॒ହସ୍ର॑ଧାର॒ମ୍ ଁଵିତ॑ତମ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ । ୟେନାପୁ॑ନା॒ଦିନ୍ଦ୍ର॒ମନା॑ର୍ତ॒-ମାର୍ତ୍ୟୈ॒ ତେନା॒ହ-ମ୍ମାଗ୍ମ୍ ସ॒ର୍ଵତ॑ନୁ-ମ୍ପୁନାମି ॥ ୟା ରା॒ଷ୍ଟ୍ରା-ତ୍ପ॒ନ୍ନାଦପ॒ ୟନ୍ତି॒ ଶାଖା॑ ଅ॒ଭିମୃ॑ତା ନୃ॒ପତି॑ମି॒ଚ୍ଛମା॑ନାଃ । ଧା॒ତୁସ୍ତା-ସ୍ସର୍ଵାଃ॒ ପଵ॑ନେନ ପୂ॒ତାଃ ପ୍ର॒ଜୟା॒-ଽସ୍ମାନ୍-ର॒ୟ୍ୟା ଵର୍ଚ॑ସା॒ ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜାଥ ॥ ୟା ରା॒ଷ୍ଟ୍ରା-ତ୍ପ॒ନ୍ନାଦପ॒ ୟନ୍ତି॒ ଶାଖା॑ ଅ॒ଭିମୃ॑ତା ନୃ॒ପତି॑ମି॒ଚ୍ଛମା॑ନାଃ । ଧା॒ତୁସ୍ତା-ସ୍ସର୍ଵାଃ॒ ପଵ॑ନେନ ପୂ॒ତାଃ ପ୍ର॒ଜୟା॒-ଽସ୍ମାନ୍-ର॒ୟ୍ୟା ଵର୍ଚ॑ସା॒ ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜାଥ ॥ ଧା॒ତା ପୁ॑ନାତୁ ସଵି॒ତା ପୁ॑ନାତୁ । ଅ॒ଗ୍ନେସ୍ତେଜ॑ସା॒ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଵର୍ଚ॑ସା ॥
ଅ॒ସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମଧି॑ ଜା॒ତୋ᳚-ଽସ୍ୟ॒ୟ-ନ୍ତ୍ଵଦଧି॑ଜାୟତାମ୍ ।
ଅ॒ଗ୍ନୟେ॑ ଵୈଶ୍ଵାନ॒ରାୟ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗାୟ॑ ଲୋ॒କାୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 10 ॥
(ଅଵ॑ଶୀୟତାଗ୍ମ୍ - ସ॒ଧସ୍ଥେ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5
ଆୟା॑ତୁ ଦେ॒ଵ-ସ୍ସୁ॒ମନା॑ଭି-ରୂ॒ତିଭି॑-ର୍ୟ॒ମୋ ହ॑ଵେ॒ହ ପ୍ରୟ॑ତାଭିର॒କ୍ତା । ଆସୀ॑ଦତାଗ୍ମ୍ ସୁପ୍ର॒ୟତେ॑ହ ବ॒ର୍॒ହିଷ୍ୟୂର୍ଜା॑ୟ ଜା॒ତ୍ୟୈ ମମ॑ ଶତ୍ରୁ॒ହତ୍ୟୈ᳚ ॥
ୟ॒ମେ ଇ॑ଵ॒ ୟତ॑ମାନେ॒ ୟଦୈତ॒-ମ୍ପ୍ରଵା᳚ମ୍ଭର॒-ନ୍ମାନୁ॑ଷା ଦେଵ॒ୟନ୍ତଃ॑ । ଆସୀ॑ଦତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵମୁ॑ ଲୋ॒କମ୍ ଁଵିଦା॑ନେ ସ୍ଵାସ॒ସ୍ଥେ ଭ॑ଵତ॒ମିନ୍ଦ॑ଵେ ନଃ ॥
ୟ॒ମାୟ॒ ସୋମଗ୍ମ୍॑ ସୁନୁତ ୟ॒ମାୟ॑ ଜୁହୁତା ହ॒ଵିଃ ।
ୟ॒ମଗ୍ମ୍ ହ॑ ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଗ॑ଚ୍ଛତ୍ୟ॒ଗ୍ନିଦୂ॑ତୋ॒ ଅର॑ଙ୍କୃତଃ ॥
ୟ॒ମାୟ॑ ଘୃ॒ତଵ॑ଦ୍ଧ॒ଵିର୍ଜୁ॒ହୋତ॒ ପ୍ର ଚ॑ ତିଷ୍ଠତ ।
ସ ନୋ॑ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵାୟ॑ମ-ଦ୍ଦୀ॒ର୍ଘମାୟୁଃ॒ ପ୍ର ଜୀ॒ଵସେ᳚ ॥
ୟ॒ମାୟ॒ ମଧୁ॑ମତ୍ତମ॒ଗ୍ମ୍॒ ରାଜ୍ଞେ॑ ହ॒ଵ୍ୟ-ଞ୍ଜୁ॑ହୋତନ । ଇ॒ଦ-ନ୍ନମ॒ ଋଷି॑ଭ୍ୟଃ ପୂର୍ଵ॒ଜେଭ୍ୟଃ॒ ପୂର୍ଵେ᳚ଭ୍ୟଃ ପଥି॒କୃଦ୍ଭ୍ୟଃ॑ ॥ 11 ॥
ୟୋ-ଽସ୍ୟ॒ କୌଷ୍ଠ୍ୟ॒ ଜଗ॑ତଃ॒ ପାର୍ଥି॑ଵ॒ସ୍ୟୈକ॑ ଇଦ୍ଵ॒ଶୀ ।
ୟ॒ମ-ମ୍ଭ॑ଙ୍ଗ୍ୟଶ୍ର॒ଵୋ ଗା॑ୟ॒ ୟୋ ରାଜା॑-ଽନପ॒ରୋଦ୍ଧ୍ୟଃ॑ ॥ ୟ॒ମ-ଙ୍ଗାୟ॑ ଭଙ୍ଗ୍ୟ॒ଶ୍ରଵୋ॒ ୟୋ ରାଜା॑-ଽନପ॒ରୋଦ୍ଧ୍ୟଃ॑ । ୟେନା॒ପୋ ନ॒ଦ୍ୟୋ॑ ଧନ୍ଵା॑ନି॒ ୟେନ॒ ଦ୍ୟୌଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ଦୃ॒ଢା ॥ ହି॒ର॒ଣ୍ୟ॒କ॒କ୍ଷ୍ୟାନ୍-ଥ୍ସୁ॒ଧୁରାନ୍॑. ହିରଣ୍ୟା॒କ୍ଷା-ନ॑ୟଶ୍ଶ॒ଫାନ୍ । ଅଶ୍ଵା॑-ନ॒ନଶ୍ୟ॑ତୋ ଦା॒ନ॒ମ୍ ଁୟ॒ମୋ ରା॑ଜା-ଽଭି॒ତିଷ୍ଠ॑ତି ॥ ୟ॒ମୋ ଦା॑ଧାର ପୃଥି॒ଵୀଂ-ୟଁ॒ମୋ ଵିଶ୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ୟ॒ମାୟ॒ ସର୍ଵ॒ମିତ୍ର॑ସ୍ଥେ॒ ୟ-ତ୍ପ୍ରା॒ଣ-ଦ୍ଵା॒ୟୁର॑କ୍ଷି॒ତମ୍ ॥ ୟଥା॒ ପଞ୍ଚ॒ ୟଥା॒ ଷଡ୍ ୟ॒ଥା ପଞ୍ଚ॑ ଦ॒ଶର୍ଷ॑ୟଃ । ୟ॒ମମ୍ ଁୟୋ ଵି॑ଦ୍ୟା॒ଥ୍ସ ବ୍ରୂ॑ୟାଦ୍ୟ॒ଥୈକ ଋଷି॑ର୍ଵିଜାନ॒ତେ ॥ 12 ॥
ତ୍ରିକ॑ଦ୍ରୁକେଭିଃ॒ ପତ॑ତି॒ ଷଡୁ॒ର୍ଵୀ-ରେକ॒ମି-ଦ୍ବୃ॒ହତ୍ ।
ଗା॒ୟ॒ତ୍ରୀ ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁପ୍ଛନ୍ଦାଗ୍ମ୍॑ସି॒ ସର୍ଵା॒ ତା ୟ॒ମ ଆହି॑ତା ॥
ଅହ॑ରହ॒ର୍ନୟ॑ମାନୋ॒ ଗାମଶ୍ଵ॒-ମ୍ପୁରୁ॑ଷ॒-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ ।
ଵୈଵ॑ସ୍ଵତୋ॒ ନ ତୃ॑ପ୍ୟତି॒ ପଞ୍ଚ॑ଭି॒ର୍ମାନ॑ଵୈର୍ୟ॒ମଃ ॥
ଵୈଵ॑ସ୍ଵତେ॒ ଵିଵି॑ଚ୍ୟନ୍ତେ॒ ୟମେ॒ ରାଜ॑ନି ତେ ଜ॒ନାଃ ।
ୟେ ଚେ॒ହ ସ॒ତ୍ୟେନେଚ୍ଛ॑ନ୍ତେ॒ ୟ ଉ॒ ଚାନୃ॑ତଵାଦି॒ନଃ ॥
ତେ ରା॑ଜନ୍ନି॒ହ ଵିଵି॑ଚ୍ୟନ୍ତେ॒-ଽଥା ୟ॑ନ୍ତି ତ୍ଵା॒ମୁପ॑ ।
ଦେ॒ଵାଗ୍ଶ୍ଚ॒ ୟେ ନ॑ମ॒ସ୍ୟନ୍ତି॒ ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣାଗ୍ଶ୍ଚାପ॒ଚିତ୍ୟ॑ତି ॥
ୟସ୍ମି॑ନ୍ ଵୃ॒କ୍ଷେ ସୁ॑ପଲା॒ଶେ ଦେ॒ଵୈ-ସ୍ସ॒ପିମ୍ବ॑ତେ ୟ॒ମଃ ।
ଅତ୍ରା॑ ନୋ ଵି॒ଶ୍ପତିଃ॑ ପି॒ତା ପୁ॑ରା॒ଣା ଅନୁ॑ଵେନତି ॥ 13 ॥
(ପ॒ଥି॒କୃଦ୍ଭ୍ୟୋ॑ - ଵିଜାନ॒ତେ - ଽନୁ॑ଵେନତି) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6
ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରେ ହ॒ଵିରି॒ଦ-ଞ୍ଜୁ॑ହୋମି ସାହ॒ସ୍ର-ମୁଥ୍ସଗ୍ମ୍॑ ଶ॒ତଧା॑ରମେ॒ତମ୍ । ତସ୍ମି॑ନ୍ନେ॒ଷ ପି॒ତର॑-ମ୍ପିତାମ॒ହ-ମ୍ପ୍ରପି॑ତାମହ-ମ୍ବିଭର॒-ତ୍ପିନ୍ଵ॑ମାନେ ॥
ଦ୍ର॒ଫ୍ସଶ୍ଚ॑ସ୍କନ୍ଦ ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॒ ଦ୍ୟାମି॒ମଞ୍ଚ॒ ୟୋନି॒ମନୁ॒ ୟଶ୍ଚ॒ ପୂର୍ଵଃ॑ ।
ତୃ॒ତୀୟ॒ମ୍ ଁୟୋନି॒ମନୁ॑ ସ॒ଞ୍ଚର॑ନ୍ତ-ନ୍ଦ୍ର॒ଫ୍ସ-ଞ୍ଜୁ॑ହୋ॒ମ୍ୟନୁ॑ ସ॒ପ୍ତ ହୋତ୍ରାଃ᳚ ॥
ଇ॒ମଗ୍ମ୍ ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରଗ୍ମ୍ ଶ॒ତଧା॑ର॒ମୁଥ୍ସ॑ମ୍ ଁଵ୍ୟ॒ଚ୍ୟମା॑ନ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ॒ ମଦ୍ଧ୍ୟେ᳚ ।
ଘୃ॒ତ-ନ୍ଦୁହା॑ନା॒ମଦି॑ତି॒-ଞ୍ଜନା॒ୟାଗ୍ନେ॒ ମା ହିଗ୍ମ୍॑ସୀଃ ପର॒ମେ ଵ୍ୟୋ॑ମନ୍ନ୍ ॥ ଅପେ॑ତ॒ ଵୀତ॒ ଵି ଚ॑ ସର୍ପ॒ତାତୋ॒ ୟେ-ଽତ୍ର॒ ସ୍ଥ ପୁ॑ରା॒ଣା ୟେ ଚ॒ ନୂତ॑ନାଃ ।
ଅହୋ॑ଭିର॒ଦ୍ଭି-ର॒କ୍ତୁଭି॒-ର୍ଵ୍ୟ॑କ୍ତମ୍ ଁୟ॒ମୋ ଦ॑ଦା-ତ୍ଵଵ॒ସାନ॑ମସ୍ମୈ ॥ ସ॒ଵି॒ତୈତାନି॒ ଶରୀ॑ରାଣି ପୃଥି॒ଵ୍ୟୈ ମା॒ତୁରୁ॒ପସ୍ଥ॒ ଆଦ॑ଧେ ।
ତେଭି॑-ର୍ୟୁଜ୍ୟନ୍ତା-ମଘ୍ନି॒ୟାଃ ॥ 14 ॥
ଶୁ॒ନମ୍ ଁଵା॒ହା-ଶ୍ଶୁ॒ନ-ନ୍ନା॒ରା-ଶ୍ଶୁ॒ନ-ଙ୍କୃ॑ଷତୁ॒ ଲାଙ୍ଗ॑ଲମ୍ ।
ଶୁ॒ନମ୍ ଁଵ॑ର॒ତ୍ରା ବ॑ଦ୍ଧ୍ୟନ୍ତାଗ୍ମ୍ ଶୁ॒ନ-ମଷ୍ଟ୍ରା॒-ମୁଦି॑ଙ୍ଗୟ॒ ଶୁନା॑ସୀରା ଶୁ॒ନମ॒ସ୍ମାସୁ॑ ଧତ୍ତମ୍ ॥
ଶୁନା॑ସୀରାଵି॒ମାମ୍ ଁଵାଚ॒ମ୍ ଁୟ-ଦ୍ଦି॒ଵି ଚ॑କ୍ର॒ଥୁଃ ପୟଃ॑ । ତେନେ॒ମା-ମୁପ॑ସିଞ୍ଚତମ୍ ॥
ସୀତେ॒ ଵନ୍ଦା॑ମହେ ତ୍ଵା॒-ଽର୍ଵାଚୀ॑ ସୁଭଗେ ଭଵ ।
ୟଥା॑ ନ-ସ୍ସୁ॒ଭଗା ସ॑ସି॒ ୟଥା॑ ନ-ସ୍ସୁ॒ଫଲା ସ॑ସି ॥
ସ॒ଵି॒ତୈତାନି॒ ଶରୀ॑ରାଣି ପୃଥି॒ଵ୍ୟୈ ମା॒ତୁରୁ॒ପସ୍ଥ॒ ଆଦ॑ଧେ । ତେଭି॑ରଦିତେ॒ ଶ-ମ୍ଭ॑ଵ ॥
ଵିମୁ॑ଚ୍ୟଦ୍ଧ୍ଵ-ମଘ୍ନି॒ୟା ଦେ॑ଵ॒ୟାନା॒ ଅତା॑ରିଷ୍ମ॒ ତମ॑ସସ୍ପା॒ରମ॒ସ୍ୟ ।
ଜ୍ୟୋତି॑ରାପାମ॒ ସୁଵ॑ରଗନ୍ମ ॥ 15 ॥
ପ୍ର ଵାତା॒ ଵାନ୍ତି॑ ପ॒ତୟ॑ନ୍ତି ଵି॒ଦ୍ୟୁତ॒ ଉଦୋଷ॑ଧୀର୍ଜିହତେ॒ ପିନ୍ଵ॑ତେ॒ ସୁଵଃ॑ । ଇରା॒ ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ମୈ॒ ଭୁଵ॑ନାୟ ଜାୟତେ॒ ୟ-ତ୍ପ॒ର୍ଜନ୍ୟଃ॑ ପୃଥି॒ଵୀଗ୍ମ୍ ରେତ॒ସା-ଽଵ॑ତି ॥
ୟଥା॑ ୟ॒ମାୟ॑ ହା॒ର୍ମ୍ୟ-ମଵ॑ପ॒-ନ୍ପଞ୍ଚ॑ମାନ॒ଵାଃ ।
ଏ॒ଵମ୍ ଁଵ॑ପାମି ହା॒ର୍ମ୍ୟମ୍ ଁୟଥା-ଽସା॑ମ ଜୀଵଲୋ॒କେ ଭୂର॑ୟଃ ॥ ଚିତ॑-ସ୍ସ୍ଥ ପରି॒ଚିତ॑ ଊର୍ଧ୍ଵ॒ଚିତ॑-ଶ୍ଶ୍ରୟଦ୍ଧ୍ଵ-ମ୍ପି॒ତରୋ॑ ଦେ॒ଵତା᳚ ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର୍ଵ-ସ୍ସାଦୟତୁ॒ ତୟା॑ ଦେ॒ଵତ॑ୟା ॥
ଆ ପ୍ୟା॑ୟସ୍ଵ॒ ସମେ॑ତୁ ତେ ଵି॒ଶ୍ଵତ॑-ସ୍ସୋମ॒ ଵୃଷ୍ଣି॑ୟମ୍ । ଭଵା॒ ଵାଜ॑ସ୍ୟ ସଙ୍ଗ॒ଥେ ॥ ସ-ନ୍ତେ॒ ପୟାଗ୍ମ୍॑ସି॒ ସମୁ॑ ୟନ୍ତୁ॒ ଵାଜା॒-ସ୍ସଂ-ଵୃଁଷ୍ଣି॑ୟା-ନ୍ୟଭିମାତି॒ଷାହଃ॑ । ଆ॒ପ୍ୟାୟ॑ମାନୋ ଅ॒ମୃତା॑ୟ ସୋମ ଦି॒ଵି ଶ୍ରଵାଗ୍॑ସ୍ୟୁତ୍ତ॒ମାନି॑ ଧିଷ୍ଵ ॥ 16 ॥
(ଅ॒ଘ୍ନି॒ୟା - ଅ॑ଗନ୍ମ - +ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7
ଉତ୍ତେ॑ ତଭ୍ନୋମି ପୃଥି॒ଵୀ-ନ୍ତ୍ଵତ୍ପରୀ॒ମମ୍ ଁଲୋ॒କ-ନ୍ନି॒ଦଧ॒ନ୍ମୋ ଅ॒ହଗ୍ମ୍ ରି॑ଷମ୍ । ଏ॒ତାଗ୍ ସ୍ଥୂଣା᳚-ମ୍ପି॒ତରୋ॑ ଧାରୟନ୍ତୁ॒ ତେ-ଽତ୍ରା॑ ୟ॒ମ-ସ୍ସାଦ॑ନାତ୍ତେ ମିନୋତୁ ॥
ଉପ॑ସର୍ପ ମା॒ତର॒-ମ୍ଭୂମି॑ମେ॒ତା-ମୁ॑ରୁ॒ଵ୍ୟଚ॑ସ-ମ୍ପୃଥି॒ଵୀଗ୍ମ୍ ସୁ॒ଶେଵା᳚ମ୍ । ଊର୍ଣ॑ମ୍ରଦା ୟୁଵ॒ତି-ର୍ଦକ୍ଷି॑ଣାଵତ୍ୟେ॒ଷା ତ୍ଵା॑ ପାତୁ॒ ନିର୍-ଋ॑ତ୍ୟା ଉ॒ପସ୍ଥେ᳚ ॥
ଉଚ୍ଛ୍ମ॑ଞ୍ଚସ୍ଵ ପୃଥିଵି॒ ମା ଵିବା॑ଧିଥା-ସ୍ସୂପାୟ॒ନା-ଽସ୍ମୈ॑ ଭଵ ସୂପଵଞ୍ଚ॒ନା । ମା॒ତା ପୁ॒ତ୍ରମ୍ ଁୟଥା॑ ସି॒ଚା-ଽଭ୍ୟେ॑ନ-ମ୍ଭୂମି ଵୃଣୁ ॥ ଉ॒ଚ୍ଛ୍ମଞ୍ଚ॑ମାନା ପୃଥି॒ଵୀ ହି ତିଷ୍ଠ॑ସି ସ॒ହସ୍ର॒ମ୍ମିତ॒ ଉପ॒ ହି ଶ୍ରୟ॑ନ୍ତାମ୍ ।
ତେ ଗୃ॒ହାସୋ॑ ମଧୁ॒ଶ୍ଚୁତୋ॒ ଵିଶ୍ଵାହା᳚ସ୍ମୈ ଶର॒ଣା-ସ୍ସ॒ନ୍ତ୍ଵତ୍ର॑ ॥ ଏଣୀ᳚ର୍ଧା॒ନା ହରି॑ଣୀ॒ରର୍ଜୁ॑ନୀ-ସ୍ସନ୍ତୁ ଧେ॒ନଵଃ॑ । ତିଲ॑ଵଥ୍ସା॒ ଊର୍ଜ॑ମସ୍ମୈ॒ ଦୁହା॑ନା॒ ଵିଶ୍ଵାହା॑ ସ॒ନ୍ତ୍ଵନ॑ପସ୍ଫୁରନ୍ତୀଃ ॥ 17 ॥
ଏ॒ଷା ତେ॑ ୟମ॒ସାଦ॑ନେ ସ୍ଵ॒ଧା ନିଧୀ॑ୟତେ ଗୃ॒ହେ । ଅକ୍ଷି॑ତି॒ର୍ନାମ॑ ତେ ଅସୌ ॥ ଇ॒ଦ-ମ୍ପି॒ତୃଭ୍ୟଃ॒ ପ୍ରଭ॑ରେମ ବ॒ର୍॒ହି-ର୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॒ ଜୀଵ॑ନ୍ତ॒ ଉତ୍ତ॑ର-ମ୍ଭରେମ ।
ତତ୍ତ୍ଵ॑ମାରୋ॒ହାସୋ॒ ମେଘ୍ୟୋ॒ ଭଵ॑ମ୍ ଁୟ॒ମେନ॒ ତ୍ଵମ୍ ଁୟ॒ମ୍ୟା॑ ସଂଵିଁଦା॒ନଃ ॥ ମା ତ୍ଵା॑ ଵୃ॒କ୍ଷୌ ସମ୍ବା॑ଧିଷ୍ଟା॒-ମ୍ମା ମା॒ତା ପୃ॑ଥିଵି॒ ତ୍ଵମ୍ ।
ପି॒ତୄନ୍. ହି ୟତ୍ର॒ ଗଚ୍ଛା॒ସ୍ୟେଧା॑ସମ୍ ଁୟମ॒ରାଜ୍ୟେ᳚ ॥
ମା ତ୍ଵା॑ ଵୃ॒କ୍ଷୌ ସମ୍ବା॑ଧେଥା॒-ମ୍ମା ମା॒ତା ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ମ॒ହୀ । ଵୈ॒ଵ॒ସ୍ଵ॒ତଗ୍ମ୍ ହି ଗଚ୍ଛା॑ସି ୟମ॒ରାଜ୍ୟେ॒ ଵିରା॑ଜସି ॥
ନ॒ଳ-ମ୍ପ୍ଲ॒ଵମାରୋ॑ହୈ॒ତ-ନ୍ନ॒ଳେନ॑ ପ॒ଥୋ-ଽନ୍ଵି॑ହି ।
ସ ତ୍ଵ॑-ନ୍ନ॒ଳପ୍ଲ॑ଵୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା॒ ସନ୍ତ॑ର॒ ପ୍ରତ॒ରୋତ୍ତ॑ର ॥ 18 ॥
ସ॒ଵି॒ତୈତାନି॒ ଶରୀ॑ରାଣି ପୃଥି॒ଵ୍ୟୈ ମା॒ତୁରୁ॒ପସ୍ଥ॒ ଆଦ॑ଧେ । ତେଭ୍ୟଃ॑ ପୃଥିଵି॒ ଶ-ମ୍ଭ॑ଵ ॥
ଷଡ୍ଢୋ॑ତା॒ ସୂର୍ୟ॑-ନ୍ତେ॒ ଚକ୍ଷୁ॑-ର୍ଗଚ୍ଛତୁ॒ ଵାତ॑ମା॒ତ୍ମା ଦ୍ୟା-ଞ୍ଚ॒ ଗଚ୍ଛ॑ ପୃଥି॒ଵୀ-ଞ୍ଚ॒ ଧର୍ମ॑ଣା ।
ଅ॒ପୋ ଵା॑ ଗଚ୍ଛ॒ ୟଦି॒ ତତ୍ର॑ ତେ ହି॒ତମୋଷ॑ଧୀଷୁ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠା॒ ଶରୀ॑ରୈଃ ॥ ପର॑-ମ୍ମୃତ୍ୟୋ॒ ଅନୁ॒ ପରେ॑ହି॒ ପନ୍ଥା॒ମ୍ ଁୟସ୍ତେ॒ ସ୍ଵ ଇତ॑ରୋ ଦେଵ॒ୟାନା᳚ତ୍ ।
ଚକ୍ଷୁ॑ଷ୍ମତେ ଶୃଣ୍ଵ॒ତେ ତେ᳚ ବ୍ରଵୀମି॒ ମା ନଃ॑ ପ୍ର॒ଜାଗ୍ମ୍ ରୀ॑ରିଷୋ॒ ମୋତ ଵୀ॒ରାନ୍ ॥
ଶମ୍ ଁଵାତ॒-ଶ୍ଶଗ୍ମ୍ ହି ତେ॒ ଘୃଣି॒-ଶ୍ଶମୁ॑ ତେ ସ॒ନ୍ତ୍ଵୋଷ॑ଧୀଃ । କଲ୍ପ॑ନ୍ତା-ମ୍ମେ॒ ଦିଶ॑-ଶ୍ଶ॒ଗ୍ମାଃ ॥
ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ୟାସ୍ତ୍ଵା॑ ଲୋ॒କେ ସା॑ଦୟାମ୍ୟ॒ମୁଷ୍ୟ॒ ଶର୍ମା॑ସି ପି॒ତରୋ॑ ଦେ॒ଵାତା᳚ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦୟତୁ॒ ତୟା॑ ଦେ॒ଵତ॑ୟା ॥ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷସ୍ୟ ତ୍ଵା ଦି॒ଵସ୍ତ୍ଵା॑ ଦି॒ଶା-ନ୍ତ୍ଵା॒ ନାକ॑ସ୍ୟ ତ୍ଵା ପୃ॒ଷ୍ଠେ ବ୍ର॒ଦ୍ଧ୍ନସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ଵି॒ଷ୍ଟପେ॑ ସାଦୟାମ୍ୟ॒ମୁଷ୍ୟ॒ ଶର୍ମା॑ସି ପି॒ତରୋ॑ ଦେ॒ଵତା᳚ ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦୟତୁ॒ ତୟା॑ ଦେ॒ଵତ॑ୟା ॥ 19 ॥
(ଅନ॑ପସ୍ଫୁରନ୍ତୀ॒ - ରୁତ୍ତ॑ର - ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8
ଅ॒ପୂ॒ପଵା᳚-ନ୍ଘୃ॒ତଵାଗ୍॑ଶ୍ଚ॒ରୁରେହ ସୀ॑ଦତୂତ୍ତଭ୍ନୁ॒ଵ-ନ୍ପୃ॑ଥି॒ଵୀ-ନ୍ଦ୍ୟାମୁ॒ତୋପରି॑ । ୟୋ॒ନି॒କୃତଃ॑ ପଥି॒କୃତ॑-ସ୍ସପର୍ୟତ॒ ୟେ ଦେ॒ଵାନା᳚-ଙ୍ଘୃ॒ତଭା॑ଗା ଇ॒ହ ସ୍ଥ ।
ଏ॒ଷା ତେ ୟମ॒ସାଦ॑ନେ ସ୍ଵ॒ଧା ନିଧୀ॑ୟତେ ଗୃ॒ହେ॑-ଽସୌ ।
ଦଶା᳚କ୍ଷରା॒ ତାଗ୍ମ୍ ର॑କ୍ଷସ୍ଵ॒ ତା-ଙ୍ଗୋ॑ପାୟସ୍ଵ॒ ତା-ନ୍ତେ॒ ପରି॑ ଦଦାମି॒ ତସ୍ୟା᳚-ନ୍ତ୍ଵା॒ ମା ଦ॑ଭ-ନ୍ପି॒ତରୋ॑ ଦେ॒ଵତା᳚ ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦୟତୁ॒ ତୟା॑ ଦେ॒ଵତ॑ୟା ॥
ଅ॒ପୂ॒ପଵା᳚-ଞ୍ଛୃ॒ତଵା᳚ନ୍-କ୍ଷୀ॒ରଵା॒ନ୍-ଦଧି॑ଵା॒-ନ୍ମଧୁ॑ମାଗ୍-ଶ୍ଚ॒ରୁରେହ ସୀ॑ଦତୂତ୍ତଭ୍ନୁ॒ଵନ୍-ପୃ॑ଥି॒ଵୀ-ନ୍ଦ୍ୟାମୁ॒ତୋପରି॑ । ୟୋ॒ନି॒କୃତଃ॑ ପଥି॒କୃତ॑-ସ୍ସପର୍ୟତ॒ ୟେ ଦେ॒ଵାନାଗ୍ମ୍॑ ଶୃ॒ତଭା॑ଗାଃ, କ୍ଷୀ॒ରଭା॑ଗା॒ ଦଧି॑ଭାଗା॒ ମଧୁ॑ଭାଗା ଇ॒ହ ସ୍ଥ । ଏ॒ଷା ତେ॑ ୟମ॒ସାଦ॑ନେ ସ୍ଵ॒ଧା ନିଧୀ॑ୟତେ ଗୃ॒ହେ॑-ଽସୌ । ଶ॒ତାକ୍ଷ॑ରା ସ॒ହସ୍ରା᳚କ୍ଷରା॒-ଽୟୁତା᳚କ୍ଷ॒ରା-ଽଚ୍ୟୁ॑ତାକ୍ଷରା॒ ତାଗ୍ମ୍ ର॑କ୍ଷସ୍ଵ॒ ତା-ଙ୍ଗୋ॑ପାୟସ୍ଵ॒ ତା-ନ୍ତେ॒ ପରି॑ଦଦାମି॒ ତସ୍ୟା᳚-ନ୍ତ୍ଵା॒ ମା ଦ॑ଭ-ନ୍ପି॒ତରୋ॑ ଦେ॒ଵତା᳚ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦୟତୁ॒ ତୟା॑ ଦେ॒ଵତ॑ୟା ॥ 20 ॥
(ଅ॒ପୂ॒ପଵା॑ନସୌ॒ ଦଶ॑) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9
ଏ॒ତାସ୍ତେ᳚ ସ୍ଵ॒ଧା ଅ॒ମୃତାଃ᳚ କରୋମି॒ ୟାସ୍ତେ॑ ଧା॒ନାଃ ପ॑ରି॒କିରା॒ମ୍ୟତ୍ର॑ । ତାସ୍ତେ॑ ୟ॒ମଃ ପି॒ତୃଭି॑-ସ୍ସଂଵିଁଦା॒ନୋ-ଽତ୍ର॑ ଧେ॒ନୂଃ କା॑ମ॒ଦୁଘାଃ᳚ କରୋତୁ ॥
ତ୍ଵାମର୍ଜୁ॒ନୌଷ॑ଧୀନା॒-ମ୍ପୟୋ᳚ ବ୍ର॒ହ୍ମାଣ॒ ଇଦ୍ଵି॑ଦୁଃ ।
ତାସା᳚-ନ୍ତ୍ଵା॒ ମଦ୍ଧ୍ୟା॒ଦାଦ॑ଦେ ଚ॒ରୁଭ୍ୟୋ॒ ଅପି॑ଧାତଵେ ॥
ଦୂ॒ର୍ଵାଣାଗ୍॑ ସ୍ତ॒ମ୍ବମାହ॑ରୈ॒ତା-ମ୍ପ୍ରି॒ୟତ॑ମା॒-ମ୍ମମ॑ । ଇ॒ମା-ନ୍ଦିଶ॑-ମ୍ମନୁ॒ଷ୍ୟା॑ଣା॒-ମ୍ଭୂୟି॒ଷ୍ଠା-ଽନୁ॒ ଵି ରୋ॑ହତୁ ॥ କାଶା॑ନାଗ୍ ସ୍ତ॒ମ୍ବମାହ॑ର॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ ।
ୟ ଏ॒ତସ୍ୟୈ॑ ଦି॒ଶଃ ପ॒ରାଭ॑ଵନ୍ନଘା॒ୟଵୋ॒ ୟଥା॒ ତେ ନାଭ॑ଵା॒-ନ୍ପୁନଃ॑ ॥ ଦ॒ର୍ଭାଣାଗ୍॑ ସ୍ତ॒ମ୍ବମାହ॑ର ପିତୃ॒ଣାମୋଷ॑ଧୀ-ମ୍ପ୍ରି॒ୟାମ୍ । ଅନ୍ଵସ୍ୟୈ॒ ମୂଲ॑-ଞ୍ଜୀଵା॒ଦନୁ॒ କାଣ୍ଡ॒ମଥୋ॒ ଫଲ᳚ମ୍ ॥ 21 ॥
ଲୋ॒କ-ମ୍ପୃ॑ଣ ଛି॒ଦ୍ର-ମ୍ପୃ॒ଣାଥୋ॑ ସୀଦ ଶି॒ଵା ତ୍ଵମ୍ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ତ୍ଵା॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ର॒ସ୍ମିନ୍ ୟୋନା॑ଵସୀଷ॒ଦନ୍ନ୍ ॥ ତା ଅ॑ସ୍ୟ॒ ସୂଦ॑ଦୋହସ॒-ସ୍ସୋମଗ୍ଗ୍॑ ଶ୍ରୀଣନ୍ତି॒ ପୃଶ୍ନ॑ୟଃ । ଜନ୍ମ॑-ନ୍ଦେ॒ଵାନାଂ॒-ଵିଁଶ॑ସ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଵା ରୋ॑ଚ॒ନେ ଦି॒ଵଃ ॥
ଶମ୍ ଁଵାତ॒-ଶ୍ଶଗ୍ମ୍ହି ତେ॒ ଘୃଣି॒-ଶ୍ଶମୁ॑ ତେ ସ॒ନ୍ତ୍ଵୋଷ॑ଧୀଃ । କଲ୍ପ॑ନ୍ତା-ନ୍ତେ॒ ଦିଶ॒-ସ୍ସର୍ଵାଃ᳚ ॥ ଇ॒ଦମେ॒ଵ ମେତୋ-ଽପ॑ରା॒ମାର୍ତି॑ମାରାମ॒ କାଞ୍ଚ॒ନ ।
ତଥା॒ ତଦ॒ଶ୍ଵିଭ୍ୟା᳚-ଙ୍କୃ॒ତ-ମ୍ମି॒ତ୍ରେଣ॒ ଵରୁ॑ଣେନ ଚ ॥
ଵ॒ର॒ଣୋ ଵା॑ରୟାଦି॒ଦ-ନ୍ଦେ॒ଵୋ ଵନ॒ସ୍ପତିଃ॑ ।
ଆର୍ତ୍ୟୈ॒ ନିର୍-ଋ॑ତ୍ୟୈ॒ ଦ୍ଵେଷା᳚ଚ୍ଚ॒ ଵନ॒ସ୍ପତିଃ॑ ॥
ଵିଧୃ॑ତିରସି॒ ଵିଧା॑ରୟା॒ସ୍ମଦ॒ଘା ଦ୍ଵେଷାଗ୍ମ୍॑ସି ଶ॒ମି ଶ॒ମୟା॒ସ୍ମଦ॒ଘା ଦ୍ଵେଷାଗ୍ମ୍॑ସି ୟ॒ଵ ୟ॒ଵୟା॒ସ୍ମଦ॒ଘା ଦ୍ଵେଷାଗ୍ମ୍॑ସି ॥
ପୃ॒ଥି॒ଵୀ-ଙ୍ଗ॑ଚ୍ଛା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ॒ ଦିଵ॑-ଙ୍ଗଚ୍ଛ॒ ଦିଶୋ॑ ଗଚ୍ଛ॒ ସୁଵ॑ର୍ଗଚ୍ଛ॒ ସୁଵ॑ର୍ଗଚ୍ଛ॒ ଦିଶୋ॑ ଗଚ୍ଛ॒ ଦିଵ॑-ଙ୍ଗଚ୍ଛା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ପୃଥି॒ଵୀ-ଙ୍ଗ॑ଚ୍ଛା॒ପୋ ଵା॑ ଗଚ୍ଛ॒ ୟଦି॒ ତତ୍ର॑ ତେ ହି॒ତମୋଷ॑ଧୀଷୁ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠା॒ ଶରୀ॑ରୈଃ ॥ ଲୋ॒କ-ମ୍ପୃ॑ଣ ଛି॒ଦ୍ର-ମ୍ପୃ॒ଣାଥୋ॑ ସୀଦ ଶି॒ଵା ତ୍ଵମ୍ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ତ୍ଵା॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ର॒ସ୍ମିନ୍ ୟୋନା॑ଵସୀଷ॒ଦନ୍ନ୍ ॥ ତା ଅ॑ସ୍ୟ॒ ସୂଦ॑ଦୋହସ॒-ସ୍ସୋମଗ୍ଗ୍॑ ଶ୍ରୀଣନ୍ତି॒ ପୃଶ୍ନ॑ୟଃ । ଜନ୍ମ॑-ନ୍ଦେ॒ଵାନାଂ॒-ଵିଁଶ॑ସ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଵା ରୋ॑ଚ॒ନେ ଦି॒ଵଃ ॥
ଅଶ୍ମ॑ନ୍ଵତୀ ରେଵତୀ॒-ସ୍ସଗ୍ମ୍ ର॑ଭଦ୍ଧ୍ଵ॒ ମୁତ୍ତି॑ଷ୍ଠତ॒ ପ୍ରତ॑ରତା ସଖାୟଃ । ଅତ୍ରା॑ ଜହାମ॒ ୟେ ଅସ॒ନ୍ନଶେ॑ଵା-ଶ୍ଶି॒ଵାନ୍ ଵ॒ୟମ॒ଭି ଵାଜା॒ନୁତ୍ତ॑ରେମ ॥ ୟଦ୍ଵୈ ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ସଵି॒ତୁଃ ପ॒ଵିତ୍ରଗ୍ମ୍॑ ସ॒ହସ୍ର॑ଧାର॒ମ୍ ଁଵିତ॑ତମ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ । ୟେନାପୁ॑ନା॒ଦିନ୍ଦ୍ର॒ମନା॑ର୍ତ॒-ମାର୍ତ୍ୟୈ॒ ତେନା॒ହ-ମ୍ମାଗ୍ମ୍ ସ॒ର୍ଵତ॑ନୁ-ମ୍ପୁନାମି ॥
ଧା॒ତା ୟା ରା॒ଷ୍ଟ୍ରା-ତ୍ପ॒ନ୍ନାଦପ॒ ୟନ୍ତି॒ ଶାଖା॑ ଅ॒ଭିମୃ॑ତା ନୃ॒ପତି॑ମି॒ଚ୍ଛମା॑ନାଃ । ଧା॒ତୁସ୍ତା-ସ୍ସର୍ଵାଃ॒ ପଵ॑ନେନ ପୂ॒ତାଃ ପ୍ର॒ଜୟା॒-ଽସ୍ମାନ୍-ର॒ୟ୍ୟା ଵର୍ଚ॑ସା॒ ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜାଥ ॥( ) ॥ 22 ॥
(ଅଥୋ॒ ଫଲ॑ମ୍ - ଧା॒ତା ପୁ॑ନାତୁ) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10
ଆରୋ॑ହ॒ତାୟୁ॑-ର୍ଜ॒ରସ॑-ଙ୍ଗୃଣା॒ନା ଅ॑ନୁପୂ॒ର୍ଵମ୍ ଁୟତ॑ମାନା॒ ୟତି॒ଷ୍ଟ । ଇ॒ହ ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ ସୁ॒ଜନି॑ମା ସୁ॒ରତ୍ନୋ॑ ଦୀ॒ର୍ଘମାୟୁଃ॑ କରତୁ ଜୀ॒ଵସେ॑ ଵଃ ॥
ୟଥା-ଽହା᳚ନ୍ୟନୁପୂ॒ର୍ଵ-ମ୍ଭଵ॑ନ୍ତି॒ ୟଥ॒ର୍ତଵ॑ ଋ॒ତୁଭି॒-ର୍ୟନ୍ତି॑ କ୍ଲୃ॒ପ୍ତାଃ । ୟଥା॒ ନ ପୂର୍ଵ॒ମପ॑ରୋ॒ ଜହା᳚ତ୍ୟେ॒ଵା ଧା॑ତ॒ରାୟୂଗ୍ମ୍॑ଷି କଲ୍ପୟୈଷାମ୍ ॥
ନ ହି॑ ତେ ଅଗ୍ନେ ତ॒ନୁଵୈ᳚ କ୍ରୂ॒ର-ଞ୍ଚ॒କାର॒ ମର୍ତ୍ୟଃ॑ ।
କ॒ପି-ର୍ବ॑ଭସ୍ତି॒ ତେଜ॑ନ॒-ମ୍ପୁନ॑ର୍ଜ॒ରାୟୁ॒ ଗୌରି॑ଵ ।
ଅପ॑ ନ॒-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚଦ॒ଘମଗ୍ନେ॑ ଶୁଶୁ॒ଦ୍ଧ୍ୟା ର॒ୟିମ୍ ।
ଅପ॑ ନ॒-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚଦ॒ଘ-ମ୍ମୃ॒ତ୍ୟଵେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
ଅ॒ନ॒ଡ୍ଵାହ॑-ମ॒ନ୍ଵାର॑ଭାମହେ ସ୍ଵ॒ସ୍ତୟେ᳚ ।
ସ ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଇଵ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॒ ଵହ୍ନି॑-ସ୍ସ॒ପାଂର॑ଣୋ ଭଵ ॥ 23 ॥
ଇ॒ମେ ଜୀ॒ଵା ଵି॑ମୃ॒ତୈରାଵ॑ଵ-ର୍ତି॒ନ୍ନଭୂ᳚-ଦ୍ଭ॒ଦ୍ରା ଦେ॒ଵହୂ॑ତି-ନ୍ନୋ ଅ॒ଦ୍ୟ । ପ୍ରାଞ୍ଜୋ॑-ଽଗାମା ନୃ॒ତୟେ॒ ହସା॑ୟ॒ ଦ୍ରାଘୀ॑ୟ॒ ଆୟୁଃ॑ ପ୍ରତ॒ରା-ନ୍ଦଧା॑ନାଃ ॥
ମୃ॒ତ୍ୟୋଃ ପ॒ଦମ୍ ଁୟୋପୟ॑ନ୍ତୋ॒ ୟଦୈମ॒ ଦ୍ରାଘୀ॑ୟ॒ ଆୟୁଃ॑ ପ୍ରତ॒ରା-ନ୍ଦଧା॑ନାଃ । ଆ॒ପ୍ୟାୟ॑ମାନାଃ ପ୍ର॒ଜୟା॒ ଧନେ॑ନ ଶୁ॒ଦ୍ଧାଃ ପୂ॒ତା ଭ॑ଵଥ ୟଜ୍ଞିୟାସଃ ॥
ଇ॒ମ-ଞ୍ଜୀ॒ଵେଭ୍ୟଃ॑ ପରି॒ଧି-ନ୍ଦ॑ଧାମି॒ ମା ନୋ ନୁ॑ ଗା॒ଦପ॑ରୋ॒ ଅର୍ଧ॑ମେ॒ତମ୍ ।
ଶ॒ତ-ଞ୍ଜୀ॑ଵନ୍ତୁ ଶ॒ରଦଃ॑ ପୁରୂ॒ଚୀସ୍ତି॒ରୋ ମୃ॒ତ୍ୟୁ-ନ୍ଦ॑ଦ୍ମହେ॒ ପର୍ଵ॑ତେନ ॥ ଇ॒ମା ନାରୀ॑ରଵିଧ॒ଵା-ସ୍ସୁ॒ପତ୍ନୀ॒ରାଞ୍ଜ॑ନେନ ସ॒ର୍ପିଷା॒ ସମ୍ମୃ॑ଶନ୍ତାମ୍ ।
ଅ॒ନ॒ଶ୍ରଵୋ॑ ଅନମୀ॒ଵା-ସ୍ସୁ॒ଶେଵା॒ ଆରୋ॑ହନ୍ତୁ॒ ଜନ॑ୟୋ॒ ୟୋନି॒ମଗ୍ରେ᳚ ॥ ୟଦାଞ୍ଜ॑ନ-ନ୍ତ୍ରୈକକୁ॒ଦ-ଞ୍ଜା॒ତଗ୍ମ୍ ହି॒ମଵ॑ତ॒ସ୍ପରି॑ ।
ତେନା॒ମୃତ॑ସ୍ୟ॒ ମୂଲେ॒ନାରା॑ତୀ-ର୍ଜମ୍ଭୟାମସି ॥
ୟଥା॒ ତ୍ଵ-ମୁ॑ଦ୍ଭି॒ନ-ଥ୍ସ୍ୟୋ॑ଷଧେ ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଅଧି॑ ।
ଏ॒ଵମି॒ମ ଉଦ୍ଭି॑ନ୍ଦନ୍ତୁ କୀ॒ର୍ତ୍ୟା ୟଶ॑ସା ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॑ ॥ ଅ॒ଜୋ᳚-ଽସ୍ୟଜା॒ସ୍ମଦ॒ଘା ଦ୍ଵେଷାଗ୍ମ୍॑ସି ୟ॒ଵୋ॑-ଽସି ୟ॒ଵୟା॒ସ୍ମଦ॒ଘା ଦ୍ଵେଷାଗ୍ମ୍॑ସି ॥ 24 ॥
(ଭ॒ଵ॒ - ଜ॒ମ୍ଭ॒ୟା॒ମ॒ସି॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11
ଅପ॑ ନ॒-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚଦ॒ଘମଗ୍ନେ॑ ଶୁଶୁ॒ଦ୍ଧ୍ୟା ର॒ୟିମ୍ । ଅପ॑ ନ॒-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚଦ॒ଘମ୍ ॥ ସୁ॒କ୍ଷେ॒ତ୍ରି॒ୟା ସୁ॑ଗାତୁ॒ୟା ଵ॑ସୂ॒ୟା ଚ॑ ୟଜାମହେ । ଅପ॑ ନ॒-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚଦ॒ଘମ୍ ॥
ପ୍ର ୟ-ଦ୍ଭନ୍ଦି॑ଷ୍ଠ ଏଷା॒-ମ୍ପ୍ରାସ୍ମାକା॑ସଶ୍ଚ ସୂ॒ରୟଃ॑ । ଅପ॑ ନ॒-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚଦ॒ଘମ୍ ॥ ପ୍ରୟଦ॒ଗ୍ନେ-ସ୍ସହ॑ସ୍ଵତୋ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॒ ୟନ୍ତି॑ ସୂ॒ରୟଃ॑ । ଅପ॑ ନ॒-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚଦ॒ଘମ୍ ॥
ପ୍ରୟତ୍ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ସୂ॒ରୟୋ॒ ଜାୟେ॑ମହି॒ ପ୍ର ତେ॑ ଵ॒ୟମ୍ ।
ଅପ॑ ନ॒-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚଦ॒ଘମ୍ ॥ 25 ॥
ତ୍ଵଗ୍ମ୍ ହି ଵି॑ଶ୍ଵତୋମୁଖ ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ପରି॒ଭୂରସି॑ । ଅପ॑ ନ॒-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚଦ॒ଘମ୍ ॥ ଦ୍ଵିଷୋ॑ ନୋ ଵିଶ୍ଵତୋମୁ॒ଖାତି॑ ନା॒ଵେଵ॑ ପାରୟ । ଅପ॑ ନ॒-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚଦ॒ଘମ୍ ॥ ସ ନ॒-ସ୍ସିନ୍ଧୁ॑ମିଵ ନା॒ଵୟା-ଽତି॑ ପର୍ଷା ସ୍ଵ॒ସ୍ତୟେ᳚ । ଅପ॑ ନ॒-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚଦ॒ଘମ୍ ॥ ଆପଃ॑ ପ୍ରଵ॒ଣାଦି॑ଵ ୟ॒ତୀ-ରପା॒ସ୍ମ-ଥ୍ସ୍ୟ॑ନ୍ଦତାମ॒ଘମ୍ । ଅପ॑ ନ॒-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚଦ॒ଘମ୍ ॥ ଉ॒ଦ୍ଵ॒ନା-ଦୁ॑ଦ॒କାନୀ॒ଵାପା॒ସ୍ମ-ଥ୍ସ୍ୟ॑ନ୍ଦତାମ॒ଘମ୍ ।
ଅପ॑ ନ॒-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚଦ॒ଘମ୍ ॥ ଆ॒ନ॒ନ୍ଦାୟ॑ ପ୍ରମୋ॒ଦାୟ॒ ପୁନ॒ରାଗା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାନ୍ଗୃ॒ହାନ୍ । ଅପ॑ ନ॒-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚଦ॒ଘମ୍ ॥ ନ ଵୈ ତତ୍ର॒ ପ୍ରମୀ॑ୟତେ॒ ଗୌରଶ୍ଵଃ॒ ପୁରୁ॑ଷଃ ପ॒ଶୁଃ ।
ୟତ୍ରେ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ରି॒ୟତେ॑ ପରି॒ଧିର୍ଜୀଵ॑ନାୟ॒ କମପ॑ ନ॒-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚଦ॒ଘମ୍ ॥ 26 ॥
(ଅ॒ଘ - ମ॒ଘ-ଞ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12
ଅପ॑ଶ୍ୟାମ ୟୁଵ॒ତି-ମା॒ଚର॑ନ୍ତୀ-ମ୍ମୃ॒ତାୟ॑ ଜୀ॒ଵା-ମ୍ପ॑ରିଣୀ॒ୟମା॑ନାମ୍ । ଅ॒ନ୍ଧେନ॒ ୟା ତମ॑ସା॒ ପ୍ରାଵୃ॑ତା-ଽସି॒ ପ୍ରାଚୀ॒ମଵା॑ଚୀ॒-ମଵ॒ୟ-ନ୍ନରି॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥
ମୟୈ॒ତା-ମ୍ମା॒ଗ୍॒ସ୍ତା-ମ୍ଭ୍ରି॒ୟମା॑ଣା ଦେ॒ଵୀ ସ॒ତୀ ପି॑ତୃଲୋ॒କମ୍ ଁୟଦୈଷି॑ । ଵି॒ଶ୍ଵଵା॑ରା॒ ନଭ॑ସା॒ ସଂଵ୍ୟଁ॑ୟନ୍ତ୍ୟୁ॒ଭୌ ନୋ॑ ଲୋ॒କୌ ପୟ॒ସା-ଽଽଵୃ॑ଣୀହି ॥
ରୟି॑ଷ୍ଠାମ॒ଗ୍ନି-ମ୍ମଧୁ॑ମନ୍ତମୂ॒ର୍ମିଣ॒ମୂର୍ଜ॑-ସ୍ସନ୍ତ-ନ୍ତ୍ଵା॒ ପୟ॒ସୋପ॒ ସଗ୍ମ୍ସ॑ଦେମ ।
ସଗ୍ମ୍ ର॒ୟ୍ୟା ସମୁ॒ ଵର୍ଚ॑ସା॒ ସଚ॑ସ୍ଵା ନ-ସ୍ସ୍ଵ॒ସ୍ତୟେ᳚ ॥
ୟେ ଜୀ॒ଵା ୟେ ଚ॑ ମୃ॒ତା ୟେ ଜା॒ତା ୟେ ଚ॒ ଜନ୍ତ୍ୟାଃ᳚ ।
ତେଭ୍ୟୋ॑ ଘୃ॒ତସ୍ୟ॑ ଧାରୟିତୁ॒-ମ୍ମଧୁ॑ଧାରା ଵ୍ୟୁନ୍ଦ॒ତୀ ॥
ମା॒ତା ରୁ॒ଦ୍ରାଣା᳚-ନ୍ଦୁହି॒ତା ଵସୂ॑ନା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵସା॑-ଽଽଦି॒ତ୍ୟାନା॑ମ॒-ମୃତ॑ସ୍ୟ॒ ନାଭିଃ॑ ।
ପ୍ରଣୁ॒ଵୋଚ॑-ଞ୍ଚିକି॒ତୁଷେ॒ ଜନା॑ୟ॒ ମା ଗାମନା॑ଗା॒ମଦି॑ତିମ୍ ଁଵଧିଷ୍ଟ ॥
ପିବ॑ତୂଦ॒କ-ନ୍ତୃଣା᳚ନ୍ୟତ୍ତୁ । ଓମୁ-ଥ୍ସୃ॒ଜତ ॥ 27 ॥
(ଵ॒ଧି॒ଷ୍ଟ॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 12)
(ପ॒ରେ॒ୟୁ॒ଵାଗ୍ମ୍ସ॒-ମ୍ପ୍ର ଵି॒ଦ୍ଵା-ନ୍ଭୁଵ॑ନସ୍ୟା॒ଭ୍ୟାଵ॑ ଵୃଥ୍ସ୍ଵା॒ ଜୋ ଭା॒ଗୋ॑-ଽୟମ୍ ଁଵୈ ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଗ୍ମ୍ଶତ୍ ।
ୟ ଏ॒ତସ୍ୟ॒ ତ୍ଵ-ତ୍ପଞ୍ଚ॑ । ପ୍ରକେ॒ତୁନେ॒ଦନ୍ତେ॒ ନାକେ॑ ସୁପ॒ର୍ଣମ୍ ଁୟୌ ତେ॒ ୟେ ୟୁଦ୍ଧ୍ୟ॑ନ୍ତେ॒ ତପ॒ସା-ଽଶ୍ମ॑ନ୍ଵତୀ ରେଵତୀ॒-ସ୍ସଗ୍ମ୍ର॑ଭଦ୍ଧ୍ଵମ॒ଷ୍ଟାଵିଗ୍ମ୍॑ଶତିଃ । ୟ-ନ୍ତେ॒ ୟତ୍ତ॒ ଉତ୍ତିଷ୍ଠା॒ତ॑ ଇ॒ଦନ୍ତ॒ ଉତ୍ତି॑ଷ୍ଠ॒
ପ୍ରେହ୍ୟଶ୍ମ॒ନ୍॒. ୟଦ୍ଵା ଉଦ୍ଵ॒ୟମ॒ୟ-ମ୍ପଞ୍ଚ॑ଵିଗ୍ମ୍ଶତିଃ । ଆୟା॑ତୁ ତ୍ରି॒ଗ୍ମ୍॒ଶତ୍ । ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରେ ତସ୍ମି॑-ନ୍ଦ୍ର॒ଫ୍ସ ଇ॒ମମପେ॒ତାହୋ॑ଭି-ର୍ୟୁଜ୍ୟନ୍ତାମଘ୍ନି॒ୟା ଅ॑ଦିତେ ପା॒ରମ୍ ଁଵ॒ ଆ ପ୍ୟା॑ୟସ୍ଵ ସ॒ପ୍ତଵିଗ୍ମ୍॑ଶତିଃ । ଉତ୍ତେ॑ ଗୃହେ-ଽଖାଷି॑ତି॒ସ୍ତେଭ୍ୟଃ॑ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟା ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷସ୍ୟ॒ ଦ୍ଵାତ୍ରିଗ୍ମ୍॑ଶତ୍ । ଅ॒ପୂ॒ପଵା॑ନସୌ॒ ଦଶ॑ ଶ॒ତ ଦ॑ଶ । ଏ॒ତାସ୍ତେ॑ ତେ॒ ଦିଶ॒-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଇ॒ଦମଶ୍ମ॑ନ୍ ଵିଗ୍ମ୍ଶ॒ତିଃ । ଓ॑ରୋହତ ତ॒ନୁଵୈ᳚ କ୍ରୂ॒ର-ଞ୍ଚ॒କାର॒ ପୁନ॑ର୍ମୃ॒ତ୍ୟଵେ॒ ମା ନୋ ନୁ॑ ଗା-ଦ୍ଦଦ୍ମହ ଇ॒ମା ନାରୀଃ॒ ପରି॒ ତ୍ରୟୋ॑ଵିଗ୍ମ୍ଶତିଃ ।
ଅପ॑ ନ-ସ୍ସୁକ୍ଷେତ୍ରି॒ୟା ପ୍ର ୟଦ୍ଭ-ନ୍ଦି॑ଷ୍ଠଃ॒ ପ୍ର ୟଦ॒ଗ୍ନେଃ ପ୍ର ୟତ୍ତେ॑ ଅଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵଗ୍ମ୍ ହି ଦ୍ଵିଷ॒-ସ୍ସ ନ॒-ସ୍ସିନ୍ଧୁ॒ମାପଃ॑ ପ୍ରଵ॒ଣାଦୁ॑-ଦ୍ଵ॒ନାଦା॑ନ॒ନ୍ଦାୟ॒ ନ ଵୈ ତତ୍ର॒ ୟତ୍ରେ॒ଦ-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ମ୍ଶତିଃ॒ । ଅପ॑ଶ୍ୟା॒ମାଵୃ॑ଣୀହି॒ ଦ୍ଵାଦ॑ଶ ଦ୍ଵାଦଶ ।)
(ପ॒ରେ॒ୟୁ॒ଵାଗ୍ମ୍ସ॒ - ମାୟା᳚ - ତ୍ଵେ॒ତାସ୍ତେ॑ ସ॒ପ୍ତଵିଗ୍ମ୍॑ଶତିଃ )
(ପ॒ରେ॒ୟୁ॒ଵାଗ୍ମ୍ସ॒ - ମୋମୁଥ୍ସୃ॒ଜତ )
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକେ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
