କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀୟାଷ୍ଟକେ ଅଷ୍ଟମଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଅଶ୍ଵମେଧବ୍ରାହ୍ମଣଂ-ଵୈଁଶ୍ଵଦେଵ-ଙ୍କାଣ୍ଡମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତୟେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ୟୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
(ଅଶ୍ଵମେଧବ୍ରାହ୍ମଣଂ-ଵୈଁଶ୍ଵଦେଵ-ଙ୍କାଣ୍ଡଂ)
ଅନୁଵାକଂ 1 - ସାଙ୍ଗ୍ରହଣ୍ୟେଷ୍ଟ୍ୟାଦୟଃ ୟାଜମାନସଂସ୍କାରାଃ
ସା॒ଗ୍ରଂ॒ହ॒ଣ୍ୟେଷ୍ଟ୍ୟା॑ ୟଜତେ । ଇ॒ମା-ଞ୍ଜ॒ନତା॒ଗ୍ମ୍॒ ସଙ୍ଗ॑ହ୍ଣା॒ନୀତି॑ ॥ ଦ୍ଵାଦ॑ଶାରତ୍ନୀ ରଶ॒ନା ଭ॑ଵତି । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସା᳚-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ ।
ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରମେ॒ଵା ଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ମୌ॒ଞ୍ଜୀ ଭ॑ଵତି । ଊର୍ଗ୍ଵୈ ମୁଞ୍ଜାଃ᳚ । ଊର୍ଜ॑ମେ॒ ଵା ଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଚି॒ତ୍ରା ନକ୍ଷ॑ତ୍ର-ମ୍ଭଵତି । ଚି॒ତ୍ରଂ-ଵାଁ ଏ॒ତତ୍କର୍ମ॑ ॥ 1 ॥
ୟଦ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧ-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥ ପୁଣ୍ୟ॑ନାମ ଦେଵ॒ୟଜ॑ନ-ମ॒ଦ୍ଧ୍ୟଵ॑ସ୍ୟତି । ପୁଣ୍ୟା॑ମେ॒ଵ ତେନ॑ କୀ॒ର୍ତିମ॒ଭିଜ॑ୟତି ॥ ଅପ॑ଦାତୀ-ନୃ॒ତ୍ଵିଜ॑-ସ୍ସ॒ମାଵ॑ହ॒ନ୍ତ୍ୟା ସୁ॑ବ୍ରହ୍ମ॒ଣ୍ୟାୟାଃ᳚ ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥ କେ॒ଶ॒ଶ୍ମ॒ଶ୍ରୁ ଵ॑ପତେ । ନ॒ଖାନି॒ ନିକୃ॑ନ୍ତତେ । ଦ॒ତୋ ଧା॑ଵତେ । ସ୍ନାତି॑ । ଅହ॑ତଂ॒-ଵାଁସଃ॒ ପରି॑ଧତ୍ତେ । ପା॒ପ୍ମନୋ-ଽପ॑ହତ୍ୟୈ ।
ଵାଚଂ॑-ୟଁ॒ତ୍ଵୋପ॑ଵସତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ଗୁପ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ରାତ୍ରି॑-ଞ୍ଜାଗ॒ରୟ॑ନ୍ତ ଆସତେ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥ 2 ॥
(କର୍ମ॑ - ଧତ୍ତେ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ବ୍ରହ୍ମୌଦନାଭିଧାନମ୍
ଚତୁ॑ଷ୍ଟୟ୍ୟ॒ ଆପୋ॑ ଭଵନ୍ତି ।
ଚତୁ॑ଶ୍ଶଫୋ॒ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ୟ-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥
ତା ଦି॒ଗ୍ଭ୍ୟ-ସ୍ସ॒ମାଭୃ॑ତା ଭଵନ୍ତି । ଦି॒କ୍ଷୁ ଵା ଆପଃ॑ ।
ଅନ୍ନଂ॒-ଵାଁ ଆପଃ॑ । ଅ॒ଦ୍ଭ୍ୟୋ ଵା ଅନ୍ନ॑-ଞ୍ଜାୟତେ । ୟଦେ॒ଵାଦ୍ଭ୍ୟୋ-ଽନ୍ନ॒-ଞ୍ଜାୟ॑ତେ । ତଦଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ତାସୁ॑ ବ୍ରହ୍ମୌଦ॒ନ-ମ୍ପ॑ଚତି । ରେତ॑ ଏ॒ଵ ତଦ୍ଦ॑ଧାତି ॥ 3 ॥
ଚତୁ॑ଶ୍ଶରାଵୋ ଭଵତି । ଦି॒କ୍ଷ୍ଵେ॑ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ ଉ॒ଭ॒ୟତୋ॑ ରୁ॒କ୍ମୌ ଭ॑ଵତଃ । ଉ॒ଭ॒ୟତ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମି॒ନ୍-ରୁଚ॑-ନ୍ଦଧାତି । ଉଦ୍ଧ॑ରତି ଶୃତ॒ତ୍ଵାୟ॑ ।
ସ॒ର୍ପିଷ୍ଵା᳚-ନ୍ଭଵତି ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ଚ॒ତ୍ଵାର॑ ଆର୍ଷେ॒ୟାଃ ପ୍ରାଶ୍ନ॑ନ୍ତି । ଦି॒ଶାମେ॒ଵ ଜ୍ୟୋତି॑ଷି ଜୁହୋତି । ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ହିର॑ଣ୍ୟାନି ଦଦାତି । ଦି॒ଶାମ॒ଵ ଜ୍ୟୋତୀ॒ଗ୍॒ଷ୍ୟ ଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 4 ॥
ୟଦାଜ୍ୟ॑-ମୁ॒ଚ୍ଛିଷ୍ୟ॑ତେ । ତସ୍ମି॑ନ୍-ରଶ॒ନା-ନ୍ନ୍ୟୁ॑ନତ୍ତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵା ଓ॑ଦ॒ନଃ । ରେତ॒ ଆଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ୟଦାଜ୍ୟେ॑ ରଶ॒ନା-ନ୍ନ୍ୟୁ॒ନତ୍ତି॑ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିମେ॒ଵ ରେତ॑ସା॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି ॥ ଦ॒ର୍ଭ॒ମୟୀ॑ ରଶ॒ନା ଭ॑ଵତି ।
ବ॒ହୁ ଵା ଏ॒ଷ କୁ॑ଚ॒ରୋ॑-ଽମେ॒ଦ୍ଧ୍ୟମୁପ॑ଗଚ୍ଛତି ।
ୟଦଶ୍ଵଃ॑ । ପ॒ଵିତ୍ରଂ॒-ଵୈଁ ଦ॒ର୍ଭାଃ ॥ 5 ॥
ୟଦ୍ଦ॑ର୍ଭ॒ମୟୀ॑ ରଶ॒ନା ଭଵ॑ତି । ପୁ॒ନାତ୍ୟେ॒ଵୈନ᳚ମ୍ । ପୂ॒ତମେ॑ନ॒-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒-ମାଲ॑ଭତେ ॥
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ଵା ଆଲ॑ବ୍ଧସ୍ୟ ମହି॒ମୋଦ॑-କ୍ରାମତ୍ ।
ସ ମ॒ହର୍ତ୍ଵି॑ଜଃ॒ ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ । ତନ୍ମ॒ହର୍ତ୍ଵି॑ଜା-ମ୍ମହର୍ତ୍ଵି॒କ୍ତ୍ଵମ୍ । ୟନ୍ମ॒ହର୍ତ୍ଵି॑ଜଃ ପ୍ରା॒ଶ୍ଞନ୍ତି॑ ।
ମ॒ହି॒ମାନ॑-ମେ॒ଵାସ୍ମି॒ନ୍-ତଦ୍ଦ॑ଧତି ॥
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ଵା ଆଲ॑ବ୍ଧସ୍ୟ॒ ରେତ॒ ଉଦ॑କ୍ରାମତ୍ ।
ତଥ୍ସୁ॒ଵର୍ଣ॒ଗ୍ମ୍॒ ହିର॑ଣ୍ୟ-ମଭଵତ୍ । ୟଥ୍ସୁ॒ଵର୍ଣ॒ଗ୍ମ୍॒ ହିର॑ଣ୍ୟ॒-ନ୍ଦଦା॑ତି ।
ରେତ॑ ଏ॒ଵ ତଦ୍ଦ॑ଧାତି ॥ ଓ॒ଦ॒ନେ ଦ॑ଦାତି । ରେତୋ॒ ଵା ଓ॑ଦ॒ନଃ । ରେତୋ॒ ହିର॑ଣ୍ୟମ୍ । ରେତ॑ସୈ॒ଵାସ୍ମି॒-ନ୍ରେତୋ॑ ଦଧାତି ॥ 6 ॥
(ଦ॒ଧା॒ତି॒ - ରୁ॒ନ୍ଧେ॒ - ଦ॒ର୍ଭା - ଅ॑ଭଵ॒-ଥ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ରଶନୟା-ଽଶ୍ଵବନ୍ଧନମ୍
ୟୋ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣେ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତ॒ୟେ-ଽପ୍ର॑ତି-ପ୍ରୋ॒ଚ୍ୟାଶ୍ଵ॒-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑-ମ୍ବ॒ଦ୍ଧ୍ନାତି॑ ।
ଆ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ୟୋ ଵୃଶ୍ଚ୍ୟତେ । ପାପୀ॑ୟାନ୍ଭଵତି । ୟଃ ପ୍ର॑ତି॒ପ୍ରୋଚ୍ୟ॑ । ନ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ୟ॒ ଆଵୃ॑ଶ୍ଚ୍ୟତେ । ଵସୀ॑ୟାନ୍ଭଵତି ॥ ୟଦାହ॑ । ବ୍ରହ୍ମ॒ନ୍ନଶ୍ଵ॒-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑-ମ୍ଭନ୍ଥ୍ସ୍ୟାମି ଦେ॒ଵେଭ୍ୟଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୟେ॒ ତେନ॑ ରାଦ୍ଧ୍ୟାସ॒ମିତି॑ । ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ ବ୍ର॒ହ୍ମା ।
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ ଏ॒ଵ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୟେ ପ୍ରତି॒ପ୍ରୋଚ୍ୟାଶ୍ଵ॒-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑-ମ୍ବଦ୍ଧ୍ନାତି ॥ 7 ॥
ନ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ୟ॒ ଆଵୃ॑ଶ୍ଚ୍ୟତେ । ଵସୀ॑ୟା-ନ୍ଭଵତି ॥
ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ସଵି॒ତୁଃ ପ୍ର॑ସ॒ଵ ଇତି॑ ରଶ॒ନା-ମାଦ॑ତ୍ତେ॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ୟୈ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୋ᳚-ର୍ବା॒ହୁଭ୍ୟା॒-ମିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ହି ଦେ॒ଵାନା॑-ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୂ ଆସ୍ତା᳚ମ୍ ।
ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ହସ୍ତା᳚ଭ୍ୟା॒-ମିତ୍ୟା॑ହ॒ ୟତ୍ୟୈ᳚ ॥
ଵ୍ୟୃ॑ଦ୍ଧଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟଦ॑ୟ॒ଜୁଷ୍କେ॑ଣ କ୍ରି॒ୟତେ᳚ ।
ଇ॒ମାମ॑ଗୃଭ୍ଣନ୍-ରଶ॒ନା-ମୃ॒ତସ୍ୟେ-ତ୍ୟଧି॑ ଵଦତି॒ ୟଜୁ॑ଷ୍କୃତ୍ୟୈ । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥ 8 ॥
ତଦା॑ହୁଃ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶାରତ୍ନୀ ରଶ॒ନା କ॑ର୍ତ॒ଵ୍ୟା(3) ତ୍ରୟୋ॑ଦଶାର॒ତ୍ନୀ(3)ରିତି॑ । ଋ॒ଷ॒ଭୋ ଵା ଏ॒ଷ ଋ॑ତୂ॒ନାମ୍ । ୟଥ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରଃ ।
ତସ୍ୟ॑ ତ୍ରୟୋଦ॒ଶୋ ମାସୋ॑ ଵି॒ଷ୍ଟପ᳚ମ୍ । ଋ॒ଷ॒ଭ ଏ॒ଷ ୟ॒ଜ୍ଞାନା᳚ମ୍ । ୟଦ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧଃ । ୟଥା॒ ଵା ଋ॑ଷ॒ଭସ୍ୟ॑ ଵି॒ଷ୍ଟପ᳚ମ୍ । ଏ॒ଵମେ॒ତସ୍ୟ॑ ଵି॒ଷ୍ଟପ᳚ମ୍ । ତ୍ର॒ୟୋ॒ଦ॒ଶମ॑ର॒ତ୍ନିଗ୍ମ୍ ର॑ଶ॒ନାୟା॑-ମୁ॒ପାଦ॑ଧାତି ॥ 9 ॥
ୟଥ॑ର୍ଷ॒ଭସ୍ୟ॑ ଵି॒ଷ୍ଟପଗ୍ମ୍॑ ସଗ୍ଗ୍ସ୍କ॒ରୋତି॑ । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ ॥ ପୂର୍ଵ॒ ଆୟୁ॑ଷି ଵି॒ଦଥେ॑ଷୁ କ॒ଵ୍ୟେତ୍ୟା॑ହ । ଆୟୁ॑ରେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି ॥
ତୟା॑ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସୁ॒ତମାବ॑ଭୂଵୁ॒-ରିତ୍ୟା॑ହ । ଭୂତି॑ମେ॒ଵୋପାଵ॑ର୍ତତେ ॥ ଋ॒ତସ୍ୟ॒ ସାମନ᳚-ଥ୍ସ॒ରମା॒ରପ॒ନ୍ତୀତ୍ୟା॑ହ । ସ॒ତ୍ୟଂ-ଵାଁ ଋ॒ତମ୍ ।
ସ॒ତ୍ୟେନୈ॒ଵୈନ॑ ମୃ॒ତେନାର॑ଭତେ ॥ ଅ॒ଭି॒ଧା ଅ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ ॥ 10 ॥
ତସ୍ମା॑-ଦଶ୍ଵମେଧୟା॒ଜୀ ସର୍ଵା॑ଣି ଭୂ॒ତାନ୍ୟ॒ଭି ଭ॑ଵତି । ଭୁଵ॑ନ-ମ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଭୂ॒ମାନ॑-ମେ॒ଵୋପ॑ତି । ୟ॒ନ୍ତା-ଽସୀତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ନ୍ତାର॑ମେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କରୋତି ।
ଧ॒ର୍ତା-ଽସୀତ୍ୟା॑ହ । ଧ॒ର୍ତାର॑ମେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କରୋତି । ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିଂ-ଵୈଁ᳚ଶ୍ଵାନ॒ର-ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ଗ୍ନା-ଵେ॒ଵୈନଂ॑-ଵୈଁଶ୍ଵାନ॒ରେ ଜୁ॑ହୋତି । ସପ୍ର॑ଥସ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ॥ 11 ॥
ପ୍ର॒ଜୟୈ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପ॒ଶୁଭିଃ॑ ପ୍ରଥୟତି ।
ସ୍ଵାହା॑କୃତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ହୋମ॑ ଏ॒ଵାସ୍ୟ॒ଷଃ ।
ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ୟା-ମିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ସ୍ୟାମେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି । ୟ॒ନ୍ତା ରାଡ୍ୟ॒ନ୍ତା-ଽସି॒ ୟମ॑ନୋ ଧ॒ର୍ତା-ଽସି॑ ଧ॒ରୁଣ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ରୂ॒ପମେ॒ଵାସ୍ୟୈ॒-ତନ୍ମ॑ହି॒ମାନଂ॒-ଵ୍ୟାଁଚ॑ଷ୍ଟେ ।
କୃ॒ଷ୍ୟୈ ତ୍ଵା॒ କ୍ଷେମା॑ୟ ତ୍ଵା ର॒ୟ୍ୟୈ ତ୍ଵା॒ ପୋଷା॑ୟ॒ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ॥
ସ୍ଵ॒ଗା ତ୍ଵା॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ଵ॒ଗା କ॑ରୋତି ।
ସ୍ଵାହା᳚ ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ ।
ୟସ୍ୟା॑ ଏ॒ଵ ଦେ॒ଵତା॑ୟା ଆଲ॒ଭ୍ୟତ᳚ । ତୟୈ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି ॥ 12 ॥
(ବ॒ଧ୍ନା॒ତି॒ - ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟା - ଉ॒ପଦ॑ଧା - ତ୍ୟ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ॒ - ସପ୍ର॑ଥସ॒ମୀତ୍ୟା॑ହ - ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଅଶ୍ଵସ୍ୟ ଜଲେ-ଽଵଗାହନମ୍
ୟଃ ପି॒ତୁର॑ନୁ॒ଜାୟାଃ᳚ ପୁ॒ତ୍ରଃ । ସ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ନ୍ନୟତି ।
ୟୋ ମା॒ତୁର॑ନୁ॒ଜାୟାଃ᳚ ପୁ॒ତ୍ରଃ । ସ ପ॒ଶ୍ଚାନ୍ନ॑ୟତି ।
ଵିଷ୍ଵ॑ଞ୍ଚମେ॒ଵାସ୍ମା᳚ତ୍-ପା॒ପ୍ମାନଂ॒-ଵିଁଵୃ॑ହତଃ ॥ ୟୋ ଅର୍ଵ॑ନ୍ତ॒-ଞ୍ଜିଘାଗ୍ମ୍॑ସତି॒ ତମ॒ଭ୍ୟ॑ମୀତି॒ ଵରୁ॑ଣ॒ ଇତି॒ ଶ୍ଵାନ॑-ଞ୍ଚତୁର॒କ୍ଷ-ମ୍ପ୍ରସୌ॑ତି ।
ପ॒ରୋ ମର୍ତଃ॑ ପ॒ର-ଶ୍ଶ୍ଵେତି॒ ଶୁନ॑ଶ୍ଚତୁ-ର॒କ୍ଷସ୍ୟ॒ ପ୍ରହ॑ନ୍ତି । ଶ୍ଵେଵ॒ ଵୈ ପା॒ପ୍ମା ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟଃ । ପା॒ପ୍ମାନ॑-ମେ॒ଵାସ୍ୟ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟଗ୍ମ୍ ହନ୍ତି ॥
ସୈ॒ଦ୍ଧ୍ର॒କ-ମ୍ମୁସ॑ଲ-ମ୍ଭଵତି ॥ 13 ॥
କର୍ମ॑ କର୍ମୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ସାଧୟତି ॥ ପୌ॒ଗ୍ଗ୍॒ଶ୍ଚ॒ଲେ॒ୟୋ ହ॑ନ୍ତି ।
ପୁ॒ଗ୍ଗ୍॒ଶ୍ଚ॒ଲ୍ଵାଂ-ଵୈଁ ଦେ॒ଵା-ଶ୍ଶୁଚ॒-ନ୍ନ୍ୟ॑ଦଧୁଃ । ଶୁ॒ଚୈଵାସ୍ୟ॒ ଶୁଚଗ୍ମ୍॑ ହନ୍ତି ॥
ପା॒ପ୍ମା ଵା ଏ॒ତମୀ᳚ଫ୍ସ॒-ତୀତ୍ୟା॑ହୁଃ । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତ॒ ଇତି॑ ।
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟାଧସ୍ପ॒ଦମୁପା᳚ସ୍ୟତି ।
ଵ॒ଜ୍ରୀ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ୟଃ ।
ଵଜ୍ରେ॑ଣୈ॒ଵ ପା॒ପ୍ମାନ॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟ॒-ମଵ॑କ୍ରାମତି ॥ ଦ॒କ୍ଷି॒ଣା-ଽପ॑ପ୍ଲାଵୟତି ॥ 14 ॥
ପା॒ପ୍ମାନ॑-ମେ॒ଵାସ୍ମା॒-ଚ୍ଛମ॑ଲ॒-ମପ॑ପ୍ଲାଵୟତି ॥ ଐ॒ଷୀ॒କ ଉ॑ଦୂ॒ହୋ ଭ॑ଵତି । ଆୟୁ॒ର୍ଵା ଇ॒ଷୀକାଃ᳚ । ଆୟୁ॑ରେ॒-ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧତି । ଅ॒ମୃତଂ॒-ଵାଁ ଇ॒ଷୀକାଃ᳚ । ଅ॒ମୃତ॑ମେ॒-ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧତି ॥ ଵେ॒ତ॒ସ॒ଶା॒ଖୋପ॒ସମ୍ବ॑ଦ୍ଧା ଭଵତି ।
ଅ॒ଫ୍ସୁ-ୟୋ॑ନି॒ର୍ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ଅ॒ଫ୍ସୁ॒ଜୋ ଵେ॑ତ॒ସଃ ।
ସ୍ଵାଦେ॒ଵୈନଂ॒-ୟୋଁନେ॒ର୍ନିର୍ମି॑ମୀତେ ॥
ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍-ପ୍ର॒ତ୍ୟଞ୍ଚ॑-ମ॒ଭ୍ୟୁଦୂ॑ହତି ।
ପୁ॒ରସ୍ତା॑-ଦେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ପ୍ର॒ତୀଚ୍ୟ॒ ମୃତ॑-ନ୍ଦଧାତି ॥
ଅ॒ହ-ଞ୍ଚ॒ ତ୍ଵ-ଞ୍ଚ॑ ଵୃତ୍ରହ॒ନ୍ନିତି॑ ବ୍ର॒ହ୍ମା ୟଜ॑ମାନସ୍ୟ॒ ହସ୍ତ॑-ଙ୍ଗୃହ୍ଣାତି ।
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒କ୍ଷ॒ତ୍ରେ ଏ॒ଵ ସନ୍ଦ॑ଧାତି ।
ଅ॒ଭି କ୍ରତ୍ଵେ᳚ନ୍ଦ୍ର ଭୂ॒ରଧ॒ ଜ୍ମନ୍ନିତ୍ୟ॑-ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁ-ର୍ୟଜ॑ମାନଂ-ଵାଁଚୟତ୍ୟ॒-ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥ 15 ॥
(ଭ॒ଵ॒ତି॒ - ପ୍ଲା॒ଵ॒ୟ॒ତି॒ - ମି॒ମୀ॒ତେ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଅଶ୍ଵସ୍ୟ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ-ମ୍ମହର୍ତ୍ଵିଜାମ୍
ଚ॒ତ୍ଵାର॑ ଋ॒ତ୍ଵିଜ॒-ସ୍ସମୁ॑କ୍ଷନ୍ତି ।
ଆ॒ଭ୍ୟ ଏ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଚତ॒ସୃଭ୍ୟୋ॑ ଦି॒ଗ୍ଭ୍ୟୋ॑-ଽଭିସମୀ॑ରୟନ୍ତି ॥ ଶ॒ତେନ॑ ରାଜପୁ॒ତ୍ରୈ-ସ୍ସ॒ହାଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁଃ । ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍-ପ୍ର॒ତ୍ୟନ୍ତିଷ୍ଠ॒-ନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି । ଅ॒ନେନାଶ୍ଵେ॑ନ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟେ॑ନେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ।
ଅ॒ୟଗ୍ମ୍ ରାଜା॑ ଵୃ॒ତ୍ରଂ-ଵଁ॑ଦ୍ଧ୍ୟା॒ଦିତି॑ । ରା॒ଜ୍ୟଂ-ଵାଁ ଅ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁଃ । କ୍ଷ॒ତ୍ରଗ୍ମ୍ ରା॑ଜପୁ॒ତ୍ରଃ । ରା॒ଜ୍ୟେନୈ॒-ଵାସ୍ମି॑ନ୍ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ନ୍ଦ॑ଧାତି ॥
ଶ॒ତେନା॑-ରା॒ଜଭି॑ରୁ॒ଗ୍ରୈ-ସ୍ସ॒ହ ବ୍ର॒ହ୍ମା ॥ 16 ॥
ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତ ଉଦ॒ନ୍ତିଷ୍ଠ॒-ନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି । ଅ॒ନେନାଶ୍ଵେ॑ନ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟେ॑ନେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ।
ଅ॒ୟଗ୍ମ୍ ରାଜା᳚-ଽପ୍ରତିଧୃ॒ଷ୍ୟୋ᳚-ଽସ୍ତ୍ଵିତି॑ । ବଲଂ॒-ଵୈଁ ବ୍ର॒ହ୍ମା । ବଲ॑ମରା॒ଜୋଗ୍ରଃ । ବଲ॑ନୈ॒-ଵାସ୍ମି॒-ନ୍ବଲ॑-ନ୍ଦଧାତି ॥ ଶ॒ତେନ॑ ସୂତଗ୍ରାମ॒ଣିଭି॑-ସ୍ସ॒ହ ହୋତା᳚ । ପ॒ଶ୍ଚାତ୍-ପ୍ରାନ୍ତିଷ୍ଠ॒-ନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି ।
ଅ॒ନେନାଶ୍ଵେ॑ନ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟେ॑ନେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା । ଅ॒ୟଗ୍ମ୍ ରାଜା॒-ଽସ୍ୟୈ ଵି॒ଶଃ ॥ 17 ॥
ବ॒ହୁ॒ଗ୍ଵୈ ବ॑ହ୍ଵ॒ଶ୍ଵାୟୈ॑ ବହ୍ଵଜାଵି॒କାୟୈ᳚ । ବ॒ହୁ॒ଵ୍ରୀ॒ହି॒ୟ॒ଵାୟୈ॑ ବହୁମାଷତି॒ଲାୟୈ᳚ ।
ବ॒ହୁ॒ହି॒ର॒ଣ୍ୟାୟୈ॑ ବହୁହ॒ସ୍ତିକା॑ୟୈ । ବ॒ହୁ॒ଦା॒ସ॒ପୂ॒ରୁ॒ଷାୟୈ॑ ରୟି॒ମତ୍ୟୈ॒ ପୁଷ୍ଟି॑ମତ୍ୟୈ । ବ॒ହୁ॒ରା॒ୟ॒ସ୍ପୋ॒ଷାୟୈ॒ ରାଜା॒-ଽସ୍ତ୍ଵିତି॑ । ଭୂ॒ମା ଵୈ ହୋତା᳚ । ଭୂ॒ମା ସୂ॑ତଗ୍ରାମ॒ଣ୍ୟଃ॑ । ଭୂ॒ମ୍ନୈଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଭୂ॒ମାନ॑-ନ୍ଦଧାତି ॥ ଶ॒ତେନ॑ କ୍ଷତ୍ତ-ସଙ୍ଗ୍ରହୀ॒ତୃଭି॑-ସ୍ସ॒ହୋଦ୍ଗା॒ତା । ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତୋ ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ତିଷ୍ଠ॒-ନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି ॥ 18 ॥
ଅ॒ନେନାଶ୍ଵେ॑ନ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟେ॑ ନେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ।
ଅ॒ୟଗ୍ମ୍ ରାଜା॒ ସର୍ଵ॒ମାୟୁ॑ରେ॒ତ୍ଵିତି॑ ।
ଆୟୁ॒ର୍ଵା ଉ॑ଦ୍ଗା॒ତା । ଆୟୁଃ॑, କ୍ଷତ୍ତ-ସଙ୍ଗ୍ରହୀ॒ତାରଃ॑ ।
ଆୟୁ॑ଷୈ॒-ଵାସ୍ମି॒ନ୍ନାୟୁ॑-ର୍ଦଧାତି ॥ ଶ॒ତଗ୍ମ୍ ଶ॑ତ-ମ୍ଭଵନ୍ତି । ଶ॒ତାୟୁଃ॒ ପୁରୁ॑ଷ-ଶ୍ଶ॒ତେନ୍ଦ୍ରି॑ୟଃ ।
ଆୟୁ॑ଷ୍ୟେ॒ଵେନ୍ଦ୍ରି॒ୟେ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ ଚ॒ତୁ॒-ଶ୍ଶ॒ତା ଭ॑ଵନ୍ତି । ଚତ॑ସ୍ରୋ॒ ଦିଶଃ॑ । ଦି॒କ୍ଷ୍ଵେ॑ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ 19 ॥
(ବ୍ର॒ହ୍ମା - ଵି॒ଶ - ଉ॑କ୍ଷତି॒ - ଦିଶ॒ ଏକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଭୂମୌ ପତତା-ମ୍ବିନ୍ଦୂନାମଭିମନ୍ତ୍ରଣମ୍
ୟଥା॒ ଵୈ ହ॒ଵିଷୋ॑ ଗୃହୀ॒ତସ୍ୟ॒ ସ୍କନ୍ଦ॑ତି । ଏ॒ଵଂ-ଵାଁ ଏ॒ତଦଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ ସ୍କନ୍ଦତି ।
ୟନ୍ନି॒କ୍ତମନା॑-ଲବ୍ଧ-ମୁଥ୍ସୃ॒ଜନ୍ତି॑ । ୟଥ୍ସ୍ତୋକ୍ୟା॑ ଅ॒ନ୍ଵାହ॑ । ସ॒ର୍ଵ॒ହୁତ॑-ମେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କରୋ॒ତ୍ୟ-ସ୍କ॑ନ୍ଦାୟ । ଅସ୍କ॑ନ୍ନ॒ଗ୍ମ୍॒ ହି ତତ୍ ।
ୟଦ୍ଧୁ॒ତସ୍ୟ॒ ସ୍କନ୍ଦ॑ତି ॥ ସ॒ହସ୍ର॒-ମନ୍ଵା॑ହ । ସ॒ହସ୍ର॑ ସମ୍ମିତ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟା॒-ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥ 20 ॥
ୟତ୍ପରି॑ମିତା ଅନୁବ୍ରୂ॒ୟାତ୍ । ପରି॑ମିତ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧୀତ । ଅପ॑ରିମିତା॒ ଅନ୍ଵା॑ହ । ଅପ॑ରିମିତ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥
ସ୍ତୋକ୍ୟା॑ ଜୁହୋତି । ୟା ଏ॒ଵ ଵର୍ଷ୍ୟା॒ ଆପଃ॑ । ତା ଅଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଅ॒ସ୍ୟା-ଞ୍ଜୁ॑ହୋତି । ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରଃ ॥ 21 ॥
ଅ॒ସ୍ୟାମେ॒ଵୈନାଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ॥ ଉ॒ଵାଚ॑ ହ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ସ୍ତୋକ୍ୟା॑ସୁ॒ ଵା ଅ॒ହମ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧଗ୍ମ୍ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥା॑ପୟାମି । ତେନ॒ ତତ॒-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥି॑ତେନ ଚରା॒ମୀତି॑ ॥ ଅ॒ଗ୍ନୟେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ଗ୍ନୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ ସୋମା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ସୋମା॑ୟୈ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି । ସ॒ଵି॒ତ୍ରେ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ସ॒ଵି॒ତ୍ର ଏ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 22 ॥
ସର॑ସ୍ଵତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ସର॑ସ୍ଵତ୍ୟା ଏ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି । ପୂ॒ଷ୍ଣେ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ପୂ॒ଷ୍ଣ ଏ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି । ବୃହ॒ସ୍ପତ॑ୟେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ବୃହ॒ସ୍ପତ॑ୟ ଏ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଅ॒ପା-ମ୍ମୋଦା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଦ୍ଭ୍ୟ ଏ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଵା॒ୟଵେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ଵା॒ୟଵ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 23 ॥
ମି॒ତ୍ରାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ମି॒ତ୍ରାୟୈ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଵରୁ॑ଣାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ଵରୁ॑ଣାୟୈ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ ଏ॒ତାଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ୟୋ ଜୁହୋତି ॥
ଦଶ॑ ଦଶ ସ॒ପାନ୍ଦ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଦଶା᳚କ୍ଷରା ଵି॒ରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ରାଟ୍ । ଵି॒ରାଜୈ॒-ଵାନ୍ନାଦ୍ୟ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ପ୍ର ଵା ଏ॒ଷୋ᳚-ଽସ୍ମାଲ୍ଲୋ॒କା-ଚ୍ଚ୍ୟ॑ଵତେ ।
ୟଃ ପରା॑ଚୀ॒ରାହୁ॑ତୀ-ର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ।
ପୁନଃ॑ ପୁନରଭ୍ୟା॒ଵର୍ତ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵ ଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥
ଏ॒ତାଗ୍ମ୍ ହ॒ ଵାଵ ସୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧସ୍ୟ॒ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥି॑ତି ମୁଵା॒ଚା-ସ୍କ॑ନ୍ଦାୟ । ଅସ୍କ॑ନ୍ନ॒ଗ୍ମ୍॒ ହି ତତ୍ ।
ୟଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥି॑ତସ୍ୟ॒ ସ୍କନ୍ଦ॑ତି ॥ 24 ॥
(ଅ॒ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ - ଵୈଶ୍ଵାନ॒ରଃ - ସ॑ଵି॒ତ୍ର ଏ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି - ଵା॒ୟଵ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି - ଚ୍ୟଵତେ॒ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଅଥାଧ୍ଵର୍ୟୁପ୍ରୋକ୍ଷଣମ୍
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୟେ ତ୍ଵା॒ ଜୁଷ୍ଟ॒-ମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷା॒ମୀତି॑ ପୁର॒ସ୍ତା᳚ତ୍-ପ॒ତ୍ୟନ୍ତିଷ୍ଠ॒-ନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॑-ମନ୍ନା॒ଦୋ ଵୀ॒ର୍ୟା॑ଵାନ୍ ।
ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ୟ॑-ମେ॒ଵାସ୍ମି॑ନ୍ ଵୀ॒ର୍ୟ॑-ନ୍ଦଧାତି ।
ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵଃ॑ ପଶୂ॒ନା-ମ॑ନ୍ନା॒ଦୋ ଵୀ॒ର୍ୟା॑ଵତ୍ତମଃ ॥ ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନିଭ୍ୟା॒-ନ୍ତ୍ଵେତି॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ ।
ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॒ମୋଜି॑ଷ୍ଠୌ॒ ବଲି॑ଷ୍ଠୌ । ଓଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମି॒-ନ୍ବଲ॑-ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵଃ॑ ପଶୂ॒ନାମୋଜି॑ଷ୍ଠୋ॒ ବଲି॑ଷ୍ଠଃ ॥ ଵା॒ୟଵେ॒ ତ୍ଵେତି॑ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଵା॒ୟୁର୍ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॑ମା॒ଶୁ-ସ୍ସା॑ରସା॒ରିତ॑ମଃ ॥ 25 ॥
ଜ॒ଵମେ॒ଵାସ୍ମି॑ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵଃ॑ ପଶୂ॒ନାମା॒ଶୁ-ସ୍ସା॑ରସା॒ରିତ॑ମଃ ॥
ଵିଶ୍ଵେ᳚ଭ୍ୟସ୍ତ୍ଵା ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॒ ଇତ୍ୟୁ॑ତ୍ତର॒ତଃ ।
ଵିଶ୍ଵେ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵା ଦେ॒ଵାନାଂ᳚-ୟଁଶ॒ସ୍ଵିତ॑ମାଃ ।
ୟଶ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମି॑ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵଃ॑ ପଶୂ॒ନାଂ-ୟଁ॑ଶ॒ସ୍ଵିତ॑ମଃ ॥ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॒-ସ୍ତ୍ଵେତ୍ୟ॒ଧସ୍ତା᳚ତ୍ । ଦେ॒ଵା ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॒-ମପ॑ଚିତତମାଃ ।
ଅପ॑ଚିତି-ମେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି ।
ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵଃ॑ ପଶୂ॒ନା-ମପ॑ଚିତତମଃ ॥ 26 ॥
ସର୍ଵେ᳚ଭ୍ୟସ୍ତ୍ଵା ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॒ ଇତ୍ୟୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟାତ୍ ।
ସର୍ଵେ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାସ୍ତ୍ଵିଷି॑ମନ୍ତୋ ହର॒ସ୍ଵିନଃ॑ ।
ତ୍ଵିଷି॑ମେ॒-ଵାସ୍ମି॒ନ୍॒. ହରୋ॑ ଦଧାତି ।
ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵଃ॑ ପଶୂ॒ନା-ନ୍ତ୍ଵିଷି॑ମାନ୍ ହର॒ସ୍ଵିତ॑ମଃ ॥ ଦି॒ଵେ ତ୍ଵା॒-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷାୟ ତ୍ଵା ପୃଥି॒ଵ୍ୟୈ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ ।
ଏ॒ଭ୍ୟ ଏ॒ଵୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କେଭ୍ୟଃ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି ॥
ସ॒ତେ ତ୍ଵା-ଽସ॑ତେ ତ୍ଵା॒-ଽଦ୍ଭ୍ୟସ୍ତ୍ଵୌ-ଷ॑ଧୀଭ୍ୟସ୍ତ୍ଵା॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ଭ୍ୟସ୍ତ୍ଵା ଭୂ॒ତେଭ୍ୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ତସ୍ମା॑ଦଶ୍ଵମେଧୟା॒ଜିନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସର୍ଵା॑ଣି ଭୂ॒ତାନ୍ୟୁପ॑ ଜୀଵନ୍ତି ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ୟତ୍ପ୍ରା॑ଜାପ॒ତ୍ୟୋ-ଽଶ୍ଵଃ॑ । ଅଥ॒ କସ୍ମା॑ଦେନ-ମ॒ନ୍ୟାଭ୍ୟୋ॑ ଦେ॒ଵତା॒ଭ୍ୟୋ-ଽପି॒ ପ୍ରୋକ୍ଷ॒ତୀତି॑ ।
ଅଶ୍ଵେ॒ ଵୈ ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତା॑ ଅ॒ନ୍ଵାୟ॑ତ୍ତାଃ ।
ତଂ-ୟଁଦ୍ଵିଶ୍ଵେ᳚ଭ୍ୟସ୍ତ୍ଵା ଭୂ॒ତେଭ୍ୟ॒ ଇତି॑ ପ୍ରା॒କ୍ଷତି॑ ।
ଦେ॒ଵତା॑ ଏ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ନ॒ନ୍ଵାୟା॑ତୟତି ।
ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵେ॒ ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତା॑ ଅ॒ନ୍ଵାୟ॑ତ୍ତାଃ ॥ 27 ॥
(ସା॒ର॒ସା॒ରିତ॒ମୋ - ଽପ॑ଚିତତମଃ - ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ୟୋ-ଽଶ୍ଵ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଅଶ୍ଵଚରିତାନାମଶ୍ଵରୂପାଣା-ଞ୍ଚ ହୋମାଃ
ୟଥା॒ ଵୈ ହ॒ଵିଷୋ॑ ଗୃହୀ॒ତସ୍ୟ॒ ସ୍କନ୍ଦ॑ତି ।
ଏ॒ଵଂ-ଵାଁ ଏ॒ତଦଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ ସ୍କନ୍ଦତି ।
ୟତ୍ପ୍ରୋକ୍ଷି॑ତ॒-ମନା॑ଲବ୍ଧ-ମୁଥ୍ସୃ॒ଜନ୍ତି॑ । ୟଦ॑ଶ୍ଵ-ଚରି॒ତାନି॑ ଜୁ॒ହୋତି॑ । ସ॒ର୍ଵ॒ହୁତ॑-ମେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କରୋ॒ତ୍ୟ-ସ୍କ॑ନ୍ଦାୟ । ଅସ୍କ॑ନ୍ନ॒ଗ୍ମ୍॒ ହି ତତ୍ । ୟଦ୍ଧୁ॒ତସ୍ୟ॒ ସ୍କନ୍ଦ॑ତି ॥ ଈ॒ଙ୍କା॒ରାୟ॒ ସ୍ଵାହେ-ଙ୍କୃ॑ତାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ଏ॒ତାନି॒ ଵା ଅ॑ଶ୍ଵଚରି॒ତାନି॑ । ଚ॒ରି॒ତୈରେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି ॥ 28 ॥
ତଦା॑ହୁଃ । ଅନା॑ହୁତୟୋ॒ ଵା ଅ॑ଶ୍ଵଚରି॒ତାନି॑ ।
ନୈତା ହୋ॑ତ॒ଵ୍ୟା॑ ଇତି॑ । ଅଥୋ॒ ଖଲ୍ଵା॑ହୁଃ । ହୋ॒ତ॒ଵ୍ୟା॑ ଏ॒ଵ । ଅତ୍ର॒ ଵାଵୈଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧଗ୍ମ୍
ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥା॑ପୟତି । ୟଦ॑ଶ୍ଵ-ଚରି॒ତାନି॑ ଜୁ॒ହୋତି॑ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଧୋତ॒ଵ୍ୟା॑ ଇତି॑ ॥ ବ॒ହି॒ର୍ଧା ଵା ଏ॑ନମେ॒ତଦା॒ୟତ॑ନା-ଦ୍ଦଧାତି ।
ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟମସ୍ମୈ ଜନୟତି ॥ 29 ॥
ୟସ୍ୟା॑ ନାୟତ॒ନେ᳚-ଽନ୍ୟତ୍ରା॒ଗ୍ନେ-ରାହୁ॑ତୀ-ର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ।
ସା॒ଵି॒ତ୍ରି॒ୟା ଇଷ୍ଟ୍ୟାଃ᳚ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ଥ୍ସ୍ଵିଷ୍ଟ॒ କୃତଃ॑ ।
ଆ॒ହ॒ଵ॒ନୀୟେ᳚-ଽଶ୍ଵଚରି॒ତାନି॑ ଜୁହୋତି । ଆ॒ୟତ॑ନ ଏ॒ଵାସ୍ୟାହୁ॑ତୀ-ର୍ଜୁହୋତି । ନାସ୍ମୈ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟ-ଞ୍ଜନୟତି ॥ ତଦା॑ହୁଃ । ୟ॒ଜ୍ଞ॒ମୁ॒ଖେ ୟ॑ଜ୍ଞମୁଖେ ହୋତ॒ଵ୍ୟାଃ᳚ । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ କ୍ଲୃପ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟା-ନୁ॑ଖ୍ୟାତ୍ୟା॒ ଇତି॑ ॥ ଅଥୋ॒ ଖଲ୍ଵା॑ହୁଃ ॥ 30 ॥
ୟଦ୍ୟ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖେ ୟ॑ଜ୍ଞମୁଖେ ଜୁହୁ॒ୟାତ୍ ।
ପ॒ଶୁଭି॒-ର୍ୟଜ॑ମାନଂ॒-ଵ୍ୟଁ॑ଦ୍ର୍ଧୟେତ୍ ।
ଅଵ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗାଲ୍ଲୋ॒କା-ତ୍ପ॑ଦ୍ୟେତ । ପାପୀ॑ୟା-ନ୍ଥ୍ସ୍ୟା॒ଦିତି॑ ।
ସ॒କୃଦେ॒ଵ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ୟାଃ᳚ । ନ ୟଜ॑ମାନ-ମ୍ପ॒ଶୁଭି॒-ର୍ଵ୍ୟ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି । ଅ॒ଭି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଞ୍ଜ॑ୟତି । ନ ପାପୀ॑ୟା-ନ୍ଭଵତି ॥ ଅ॒ଷ୍ଟାଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ମ୍ଶତମଶ୍ଵ ରୂ॒ପାଣି॑ ଜୁହୋତି । ଅ॒ଷ୍ଟାଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ମ୍ଶଦକ୍ଷରା॒ ଜଗ॑ତୀ । ଜାଗ॒ତୋ-ଽଶ୍ଵଃ॑ ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ୟ-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥ ଏକ॒ମତି॑ରିକ୍ତ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ତସ୍ମା॒ଦେକଃ॑ ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵଦ୍ର୍ଧୁ॑କଃ ॥ 31 ॥
(ଅ॒ଦ୍ର୍ଧ॒ୟ॒ତି॒ - ଜ॒ନ॒ୟ॒ତି॒ - ଖଲ୍ଵା॑ହୁ॒--ର୍ ଜଗ॑ତୀ॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଅଶ୍ଵସ୍ୟ ନାମ୍ନାମଭିଵାଚନମ୍, ଉଥ୍ସର୍ଗଶ୍ଚ
ଵି॒ଭୂର୍ମା॒ତ୍ରା ପ୍ର॒ଭୂଃ ପି॒ତ୍ରେତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ୟଂ-ଵୈଁ ମା॒ତା । ଅ॒ସୌ ପି॒ତା । ଆ॒ଭ୍ୟାମେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପରି॑ଦଦାତି ॥ ଅଶ୍ଵୋ॑-ଽସି॒ ହୟୋ॒-ଽସୀତ୍ୟା॑ହ । ଶାସ୍ତ୍ୟେ॒ଵୈନ॑ମେ॒ତତ୍ । ତସ୍ମା᳚ଚ୍ଛି॒ଷ୍ଟାଃ ପ୍ର॒ଜା ଜା॑ୟନ୍ତେ ॥ ଅତ୍ୟୋ॒-ଽସୀତ୍ୟା॑ହ ।
ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵ॒-ସ୍ସର୍ଵା᳚-ନ୍ପ॒ଶୂନତ୍ୟେ॑-ଽତି ।
ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵ॒-ସ୍ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ପଶୂ॒ନାଗ୍ ଶ୍ରୈଷ୍ଠ୍ୟ॑-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ 32 ॥
ପ୍ର ୟଶ॒-ଶ୍ଶ୍ରୈଷ୍ଠ୍ୟ॑ମାପ୍ନୋତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ନରୋ॒-ଽସ୍ୟର୍ଵା॑-ଽସି॒ ସପ୍ତି॑ରସି ଵା॒ଜ୍ୟ॑ସୀତ୍ୟା॑ହ ।
ରୂ॒ପମେ॒ଵାସ୍ୟୈ॒ତନ୍ମ॑ହି॒ମାନଂ॒-ଵ୍ୟାଁଚ॑ଷ୍ଟେ ॥
ୟୟୁ॒ର୍ନାମା॒-ଽସୀତ୍ୟା॑ହ । ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ ପ୍ରି॒ୟ-ନ୍ନା॑ମ॒ଧେୟ᳚ମ୍ । ପ୍ରି॒ୟେଣୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ନାମ॒ଧେୟେ॑ନା॒ଭିଵ॑ଦତି । ତସ୍ମା॒ଦପ୍ୟା॑ମି॒ତ୍ରୌ ସ॒ଗନ୍ତ୍ୟ॑ । ନାମ୍ନା॒ ଚେଦ୍ଧ୍ଵୟେ॑ତେ । ମି॒ତ୍ରମେ॒ଵ ଭ॑ଵତଃ ॥ 33 ॥
ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାନା॒-ମ୍ପତ୍ଵା-ଽନ୍ଵି॒ହୀତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାନେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍ଗମୟତି ॥
ଅ॒ଗ୍ନୟେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ସ୍ଵାହେ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନିଭ୍ୟା॒ମିତି॑ ପୂର୍ଵହୋ॒ମା-ଞ୍ଜୁ॑ହୋତି । ପୂଵ॑ ଏ॒ଵ ଦ୍ଵି॒ଷନ୍ତ॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟ॒-ମତି॑କ୍ରାମତି ॥ ଭୂର॑ସି ଭୁ॒ଵେ ତ୍ଵା॒ ଭଵ୍ୟା॑ୟ ତ୍ଵା ଭଵିଷ୍ୟ॒ତେ ତ୍ଵେତ୍ୟୁଥ୍ସୃ॑ଜତି ସର୍ଵ॒ତ୍ଵାୟ॑ ॥ ଦେଵା॑ ଆଶାପାଲା ଏ॒ତ-ନ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ-ଽଶ୍ଵ॒-ମ୍ମେଧା॑ୟ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷି॑ତ-ଙ୍ଗୋପାୟ॒ତେତ୍ୟା॑ହ । ଶ॒ତଂ-ଵୈଁ ତଲ୍ପ୍ୟା॑ ରାଜପୁ॒ତ୍ରା ଦେ॒ଵା ଆ॑ଶାପା॒ଲାଃ । ତେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପରି॑ଦଦାତି ॥
ଈ॒ଶ୍ଵ॒ରୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॒ ପ୍ରମୁ॑କ୍ତଃ॒ ପରା᳚-ମ୍ପରା॒ଵତ॒-ଙ୍ଗନ୍ତୋଃ᳚ । ଇ॒ହ ଧୃତି॒-ସ୍ସ୍ଵାହେ॒ହ ଵିଧୃ॑ତି॒-ସ୍ସ୍ଵାହେ॒ହ ରନ୍ତି॒-ସ୍ସ୍ଵାହେ॒ହ ରମ॑ତିଃ॒
ସ୍ଵାହେତି॑ ଚତୃ॒ଷୁ ପ॒ଥ୍ସୁ ଜୁ॑ହୋତି ॥ 34 ॥
ଏ॒ତା ଵା ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ବନ୍ଧ॑ନମ୍ ।
ତାଭି॑ରେ॒ଵୈନ॑-ମ୍ବଦ୍ଧ୍ନାତି ।
ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵଃ॒ ପ୍ରମୁ॑କ୍ତୋ॒ ବନ୍ଧ॑ନ॒-ମାଗ॑ଚ୍ଛତି ।
ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵଃ॒ ପ୍ରମୁ॑କ୍ତୋ॒ ବନ୍ଧ॑ନ॒-ନ୍ନ ଜ॑ହାତି ॥
ରା॒ଷ୍ଟ୍ରଂ-ଵାଁ ଅ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧଃ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ରେ ଖଲୁ॒ ଵା ଏ॒ତେ ଵ୍ୟାୟ॑ଚ୍ଛନ୍ତେ । ୟେ-ଽଶ୍ଵ॒-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ଗ୍ମ୍॒ ରକ୍ଷ॑ନ୍ତି । ତେଷାଂ॒-ୟଁ ଉ॒ଦୃଚ॒-ଙ୍ଗଚ୍ଛ॑ନ୍ତି ।
ରା॒ଷ୍ଟ୍ରାଦେ॒ଵ ତେ ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ଙ୍ଗ॑ଚ୍ଛନ୍ତି । ଅ॒ଥ ୟ ଉ॒ଦୃଚ॒-ନ୍ନ ଗଚ୍ଛ॑ନ୍ତି ॥ 35 ॥
ରା॒ଷ୍ଟ୍ରାଦେ॒ଵ ତେ ଵ୍ୟଵ॑ଚ୍ଛିଦ୍ୟନ୍ତେ । ପରା॒ ଵା ଏ॒ଷ ସି॑ଚ୍ୟତେ । ୟୋ॑-ଽବ॒ଲୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ । ୟଦ॒ମିତ୍ରା॒ ଅଶ୍ଵଂ॑-ଵିଁ॒ନ୍ଦେରନ୍ନ୍॑ ।
ହ॒ନ୍ୟେତା᳚ସ୍ୟ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ଚ॒ତୁ॒ଶ୍ଶ॒ତା ର॑କ୍ଷନ୍ତି । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟାଘାତାୟ ॥ ଅଥା॒ନ୍ୟ-ମା॒ନୀୟ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷେ॑ୟୁଃ । ସୈଵ ତତଃ॒ ପ୍ରାୟ॑ଶ୍ଚିତ୍ତିଃ ॥ 36 ॥
(ଗ॒ଚ୍ଛ॒ତି॒ - ଭ॒ଵ॒ତଃ॒ - ପ॒ଥ୍ସୁ ଜୁ॑ହୋତି॒ - ନ ଗଚ୍ଛ॑ନ୍ତି॒ - +ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଦୀକ୍ଷାଭିଧାନ-ନ୍ତତ୍ର ଵୈଶ୍ଵଦେଵହୋମଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରକାମୟତାଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॑ ୟଜେ॒ୟେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ୟତ । ତସ୍ୟ॑ ତେପା॒ନସ୍ୟ॑ । ସ॒ପ୍ତାତ୍ମନୋ॑ ଦେ॒ଵତା॒ ଉଦ॑କ୍ରାମନ୍ନ୍ । ସା ଦୀ॒କ୍ଷା-ଽଭ॑ଵତ୍ । ସ ଏ॒ତାନି॑ ଵୈଶ୍ଵଦେ॒ଵାନ୍ୟ॑ପଶ୍ୟତ୍ । ତାନ୍ୟ॑ ଜୁହୋତ୍ ।
ତୈର୍ଵୈ ସ ଦୀ॒କ୍ଷାମଵା॑ରୁନ୍ଧ । ୟଦ୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵ ଦେ॒ଵାନି॑ ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଦୀ॒କ୍ଷାମେ॒ଵ-ତୈର୍ୟଜ॑ମା॒ନୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 37 ॥
ସ॒ପ୍ତ ଜୁ॑ହୋତି । ସ॒ପ୍ତ ହି ତା ଦେ॒ଵତା॑ ଉ॒ଦକ୍ରା॑ମନ୍ନ୍ ॥ ଅ॒ନ୍ଵ॒ହ-ଞ୍ଜୁ॑ହୋତି । ଅ॒ନ୍ଵ॒ହମେ॒ଵ ଦୀ॒କ୍ଷାମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ତ୍ରୀଣି॑ ଵୈଶ୍ଵଦେ॒ଵାନି॑ ଜୁହୋତି ।
ଚ॒ତ୍ଵାର୍ୟୌ᳚ଦ୍ଗ୍ରହ॒ଣାନି॑ । ସ॒ପ୍ତ ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ସ॒ପ୍ତ ଵୈ ଶୀ॑ର.ଷ॒ଣ୍ୟାଃ᳚ ପ୍ରା॒ଣାଃ ।
ପ୍ରା॒ଣା ଦୀ॒କ୍ଷା । ପ୍ରା॒ଣୈରେ॒ଵ ପ୍ରା॒ଣାନ୍ଦୀ॒କ୍ଷାମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 38 ॥
ଏକ॑ଵିଗ୍ମ୍ଶତିଂ-ଵୈଁଶ୍ଵଦେ॒ଵାନି॑ ଜୁହୋତି । ଏକ॑ଵିଗ୍ମ୍ଶତି॒ର୍ଵୈ ଦେ॑ଵଲୋ॒କାଃ ।
ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସାଃ॒ ପଞ୍ଚ॒ର୍ତଵଃ॑ । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଅ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ୟ ଏ॑କଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶଃ ॥ ଏ॒ଷ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ । ତଦ୍ଦୈଵ୍ୟ॑-ଙ୍କ୍ଷ॒ତ୍ତ୍ରମ୍ ।
ସା ଶ୍ରୀଃ । ତଦ୍ବ୍ର॒ଦ୍ଧ୍ନସ୍ୟ॑ ଵି॒ଷ୍ଟପ᳚ମ୍ । ତଥ୍ସ୍ଵାରା᳚ଜ୍ୟ-ମୁଚ୍ୟତେ ॥ 39 ॥
ତ୍ରି॒ଗ୍ମ୍॒ଶତ॑ମୌଦ୍ଗ୍ରହ॒ଣାନି॑ ଜୁହୋତି । ତ୍ରି॒ଗ୍ମ୍॒ଶଦ॑କ୍ଷରା ଵି॒ରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ରାଟ୍ । ଵି॒ରାଜୈ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ୟ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ତ୍ରେ॒ଧା ଵି॒ଭଜ୍ୟ॑ ଦେ॒ଵତା᳚-ଞ୍ଜୁହୋତି । ତ୍ର୍ୟା॑ଵୃତୋ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାଃ । ତ୍ର୍ୟା॑ଵୃତ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒ମାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ ଅପ॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ମା᳚ତ୍ପ୍ରା॒ଣାଃ କ୍ରା॑ମନ୍ତି ॥ 40 ॥
ୟୋ ଦୀ॒କ୍ଷାମ॑ତି-ରେ॒ଚୟ॑ତି । ସ॒ପ୍ତା॒ହ-ମ୍ପ୍ରଚ॑ରନ୍ତି ।
ସ॒ପ୍ତ ଵୈ ଶୀ॑ର୍ଷ॒ଣ୍ୟାଃ᳚ ପ୍ରା॒ଣାଃ । ପ୍ରା॒ଣା ଦୀ॒କ୍ଷା ।
ପ୍ରା॒ଣୈରେ॒ଵ ପ୍ରା॒ଣାନ୍ଦୀ॒କ୍ଷାମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ପୂ॒ର୍ଣା॒ହୁ॒ତି-ମୁ॑ତ୍ତ॒ମା-ଞ୍ଜୁ॑ହୋତି ।
ସର୍ଵଂ॒-ଵୈଁ ପୂ᳚ର୍ଣାହୁ॒ତିଃ । ସର୍ଵ॑ମେ॒ଵାପ୍ନୋ॑ତି । ଅଥୋ॑ ଇ॒ୟଂ-ଵୈଁ ପୂ᳚ର୍ଣାହୁ॒ତିଃ ।
ଅ॒ସ୍ୟାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ 41 ॥
(ରୁ॒ନ୍ଧେ॒ - ପ୍ରା॒ଣା-ନ୍ଦୀ॒କ୍ଷାମଵ॑ରୁନ୍ଧ - ଉଚ୍ୟତେ - କ୍ରାମନ୍ତି - ତିଷ୍ଠତି) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11 - ଵୈଶ୍ଵଦେଵହୋମମନ୍ତ୍ରଵ୍ୟାଖ୍ୟାନମ୍
ପ୍ରଜାପ॑ତି-ରଶ୍ଵମେ॒ଧ-ମ॑ସୃଜତ । ତଗ୍ମ୍ ସୃ॒ଷ୍ଟ-ନ୍ନ କିଞ୍ଚ॒ନୋଦ॑ୟଚ୍ଛତ୍ ।
ତଂ-ଵୈଁ᳚ଶ୍ଵଦେ॒ଵାନ୍ୟେ॒-ଵୋଦ॑ୟଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ୟଦ୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵଦେ॒ଵାନି॑ ଜୁ॒ହୋତି॑ ।
ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟୋଦ୍ୟ॑ତ୍ୟୈ ॥ ସ୍ଵାହା॒-ଽଽଧିମାଧୀ॑ତାୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ସ୍ଵାହା-ଽଽଧୀ॑ତ॒-ମ୍ମନ॑ସେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ସ୍ଵାହା॒ ମନଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୟେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
କାୟ॒ ସ୍ଵାହା॒ କସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା॑ କତ॒ମସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହେତି॑ ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ୟେ ମୁଖ୍ୟେ॑ ଭଵତଃ ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମୁଖାଭିରେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା॑ଭି॒ରୁଦ୍ୟ॑ଚ୍ଛତେ ॥ 42 ॥
ଅଦି॑ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା-ଽଦି॑ତ୍ୟୈ ମ॒ହ୍ୟୈ᳚ ସ୍ଵାହା-ଽଦି॑ତ୍ୟୈ ସୁମୃଡୀ॒କାୟୈ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିଃ । ଅ॒ସ୍ୟା ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାୟୋଦ୍ୟ॑ଚ୍ଛତେ ॥
ସର॑ସ୍ଵତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା॒ ସର॑ସ୍ଵତ୍ୟୈ ବୃହ॒ତ୍ୟୈ᳚ ସ୍ଵାହା॒ ସର॑ସ୍ଵତ୍ୟୈ ପାଵ॒କାୟୈ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ଵାଗ୍ଵୈ ସର॑ସ୍ଵତୀ । ଵା॒ଚୈଵୈନ॒ମୁଦ୍ୟ॑ଚ୍ଛତେ ॥
ପୂ॒ଷ୍ଣେ ସ୍ଵାହା॑ ପୂ॒ଷ୍ଣେ ପ୍ର॑ପ॒ଥ୍ୟା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା॑ ପୂ॒ଷ୍ଣେ ନ॒ରନ୍ଧି॑ଷାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ପୂ॒ଷା । ପ॒ଶୁଭି॑ରେ॒ଵୈନ॒-ମୁଦ୍ୟ॑ଚ୍ଛତେ ॥ ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ର॑ ତୁ॒ରୀପା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା॒ ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରେ॑ ପୁରୁ॒ରୂପା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ଵୈ ପ॑ଶୂ॒ନା-ମ୍ମି॑ଥୁ॒ନାନାଗ୍ମ୍॑ ରୂପ॒କୃତ୍ । ରୂ॒ପମେ॒ଵ ପ॒ଶୁଷୁ॑ ଦଧାତି । ଅଥୋ॑ ରୂ॒ପୈରେ॒ଵୈନ॒-ମୁଦ୍ୟ॑ଚ୍ଛତେ ॥
ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ ନିଖୁର୍ୟ॒ପାୟ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ ନିଭୂୟ॒ପାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁଃ॑ । ୟ॒ଜ୍ଞାୟୈ॒ଵୈନ॒-ମୁଦ୍ୟ॑ଚ୍ଛତେ ॥ ପୂ॒ର୍ଣା॒ହୁ॒ତି-ମୁ॑ତ୍ତ॒ମା-ଞ୍ଜୁ॑ହୋତି । ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତ॑ବ୍ଧ୍ୟୈ ସୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ ॥ 43 ॥
(ୟ॒ଚ୍ଛ॒ତେ॒ - ପୁ॒ରୁ॒ରୂପା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହା॒ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12 - ଅଶ୍ଵସଞ୍ଚରଣଵଥ୍ସରେ ପ୍ରତିଦିନ-ନ୍ଦେଵୟଜନଦେଶେ କର୍ତଵ୍ୟମିଷ୍ଟିତ୍ରୟମଭିଧୀୟତେ
ସା॒ଵି॒ତ୍ର-ମ॒ଷ୍ଟକ॑ପାଲ-ମ୍ପ୍ରା॒ତର୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଅ॒ଷ୍ଟାକ୍ଷ॑ରା ଗାୟ॒ତ୍ରୀ ।
ଗା॒ୟ॒ତ୍ର-ମ୍ପ୍ରା॑ତସ୍ସଵ॒ନମ୍ ।
ପ୍ରା॒ତ॒ସ୍ସ॒ଵ॒ନା ଦେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍ଗାୟତ୍ରି॒ୟା ॑007ଆ;ଛନ୍ଦ॒ସୋ-ଽଧି॒ ନିର୍ମି॑ମୀତେ ।
ଅଥୋ᳚ ପ୍ରାତସ୍ସଵ॒ନମେ॒ଵ ତେନା᳚ପ୍ନୋତି । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରୀ-ଞ୍ଛନ୍ଦଃ॑ ॥ ସ॒ଵି॒ତ୍ରେ ପ୍ର॑ସଵି॒ତ୍ର ଏକା॑ଦଶ-କପାଲ-ମ୍ମ॒ଦ୍ଧ୍ୟନ୍ଦି॑ନେ । ଏକା॑ଦଶାକ୍ଷରା ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁପ୍ ।
ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭ॒-ମ୍ମାଦ୍ଧ୍ୟ॑ନ୍ଦିନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଵ॑ନମ୍ ।
ମାଦ୍ଧ୍ୟ॑ନ୍ଦିନା-ଦେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଵ॑ନାତ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭଃ॒-ଛନ୍ଦ॒ସୋ-ଽଧି॒ ନିର୍ମି॑ମୀତେ ॥ 44 ॥
ଅଥୋ॒ ମାଦ୍ଧ୍ୟ॑ନ୍ଦିନମେ॒ଵ ସଵ॑ନ॒-ନ୍ତେନା᳚ପ୍ନୋତି । ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭ॒-ଞ୍ଛନ୍ଦଃ॑ ॥ ସ॒ଵି॒ତ୍ର ଆ॑ସଵି॒ତ୍ରେ ଦ୍ଵାଦ॑ଶ-କପାଲ-ମପରା॒ହ୍ଣେ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶାକ୍ଷରା॒ ଜଗ॑ତୀ । ଜାଗ॑ତ-ନ୍ତୃତୀୟ ସଵ॒ନମ୍ ।
ତୃ॒ତୀ॒ୟ॒ ସ॒ଵ॒ନାଦେ॒ଵୈନ॒-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ୟା॒ ॑007ଆ;ଛନ୍ଦ॒ସୋ-ଽଧି॒ ନିର୍ମି॑ମୀତେ ।
ଅଥୋ॑ ତୃତୀୟ ସଵ॒ନମେ॒ଵ ତେନା᳚ପ୍ନୋତି ।
ଜଗ॑ତୀ॒-ଞ୍ଛନ୍ଦଃ॑ ॥ ଈ॒ଶ୍ଵ॒ରୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॒ ପ୍ରମୁ॑କ୍ତଃ॒ ପରା᳚-ମ୍ପରା॒ଵତ॒-ଙ୍ଗନ୍ତୋଃ᳚ ।
ଇ॒ହ ଧୃତି॒-ସ୍ସ୍ଵାହେ॒ହ ଵିଧୃ॑ତି॒-ସ୍ସ୍ଵାହେ॒ହ ରନ୍ତି॒-ସ୍ସ୍ଵାହେ॒ହ ରମ॑ତି॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତି॒ ଚତ॑ସ୍ର॒ ଆହୁ॑ତୀ-ର୍ଜୁହୋତି
( ) ॥ 45 ॥
ଚତ॑ସ୍ରୋ॒ ଦିଶଃ॑ । ଦି॒ଗ୍ଭିରେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପରି॑ଗୃହ୍ଣାତି ॥ ଆଶ୍ଵ॑ତ୍ଥୋ ଵ୍ର॒ଜୋ ଭ॑ଵତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॒ ନିଲା॑ୟତ । ଅଶ୍ଵୋ॑ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ।
ସୋ᳚-ଽଶ୍ଵ॒ତ୍ଥେ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ର-ମ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ତଦ॑ଶ୍ଵ॒ତ୍ଥସ୍ୟା᳚-ଶ୍ଵତ୍ଥ॒ତ୍ଵମ୍ ।
ୟଦାଶ୍ଵ॑ତ୍ଥୋ ଵ୍ର॒ଜୋ ଭଵ॑ତି । ସ୍ଵ ଏ॒ଵୈନଂ॒-ୟୋଁନୌ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ॥ 46 ॥
(ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭ॒ ॑ଶ୍ଛନ୍ଦ॒ସୋ-ଽଧି॒ ନିର୍ମି॑ମୀତେ - ଜୁହୋତି॒ - ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 12)
ଅନୁଵାକଂ 13 - ସଂଵଁଥ୍ସରାଦ୍ର୍ଧ୍ଵମୁଖ୍ୟସ୍ୟାଗ୍ରେରୂପସ୍ଥାନମ୍
ଆ ବ୍ର॑ହ୍ମ-ନ୍ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣୋ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସୀ ଜା॑ୟତା॒-ମିତ୍ୟା॑ହ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣ ଏ॒ଵ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସ-ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମା᳚ତ୍ପୁ॒ରା ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣୋ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସ୍ୟ॑ ଜାୟତ ॥ ଆ-ଽସ୍ମି-ନ୍ରା॒ଷ୍ଟ୍ରେ ରା॑ଜ॒ନ୍ୟ॑ ଇଷ॒ଵ୍ୟ॑-ଶ୍ଶୂରୋ॑ ମହାର॒ଥୋ ଜା॑ୟତା॒-ମିତ୍ୟା॑ହ । ରା॒ଜ॒ନ୍ୟ॑ ଏ॒ଵ ଶୌ॒ର୍ୟ-ମ୍ମ॑ହି॒ମାନ॑-ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମା᳚ତ୍ପୁ॒ରା ରା॑ଜ॒ନ୍ୟ॑ ଇଷ॒ଵ୍ୟ॑-ଶ୍ଶୂରୋ॑ ମହାର॒ଥୋ॑-ଽଜାୟତ ॥
ଦୋଗ୍ଧ୍ରୀ॑ ଧେ॒ନୁରିତ୍ୟା॑ହ । ଧେ॒ନ୍ଵାମେ॒ଵ ପୟୋ॑ ଦଧାତି । ତସ୍ମା᳚ତ୍ପୁ॒ରା ଦୋଗ୍ଧ୍ରୀ॑ ଧେ॒ନୁର॑ଜାୟତ । ଵୋଢା॑-ଽନ॒ଡ୍ଵା-ନିତ୍ୟା॑ହ ॥ 47 ॥
ଅ॒ନ॒ଡୁହ୍ୟେ॒ଵ ଵୀ॒ର୍ୟ॑-ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମା᳚ତ୍ପୁ॒ରା ଵୋଢା॑-ଽନ॒ଡ୍ଵାନ॑ଜାୟତ । ଆ॒ଶୁ-ସ୍ସପ୍ତି॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ଅଶ୍ଵ॑ ଏ॒ଵ ଜ॒ଵ-ନ୍ଦ॑ଧାତି । ତସ୍ମା᳚ତ୍ପୁ॒ରା-ଽଽଶୁରଶ୍ଵୋ॑-ଽଜାୟତ । ପୁର॑ଧିଂ॒ର୍ୟୋଷେତ୍ୟା॑ହ ।
ୟୋ॒ଷିତ୍ୟେ॒ଵ ରୂ॒ପ-ନ୍ଦ॑ଧାତି । ତସ୍ମା॒ଥ୍ସ୍ତ୍ରୀ ୟୁ॑ଵ॒ତିଃ ପ୍ରି॒ୟା ଭାଵୁ॑କା ॥ ଜି॒ଷ୍ଣୂ ର॑ଥେ॒ଷ୍ଠା ଇତ୍ୟା॑ହ । ଆ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॑ ଜି॒ଷ୍ଣୂ ର॑ଥେ॒ଷ୍ଠା ଜା॑ୟତେ ॥ 48 ॥
ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥ ସ॒ଭେୟୋ॒ ୟୁଵେତ୍ୟା॑ହ । ୟୋ ଵୈ ପୂ᳚ର୍ଵଵୟ॒ସୀ ।
ସ ସ॒ଭେୟୋ॒ ୟୁଵା᳚ । ତସ୍ମା॒ଦ୍ୟୁଵା॒ ପୁମା᳚-ନ୍ପ୍ରି॒ୟୋ ଭାଵୁ॑କଃ ॥ ଆ-ଽସ୍ୟ ୟଜ॑ମାନସ୍ୟ ଵୀ॒ରୋ ଜା॑ୟତା॒-ମିତ୍ୟା॑ହ । ଆ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॒ ୟଜ॑ମାନସ୍ୟ ଵୀ॒ରୋ ଜା॑ୟତେ ।
ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥ ନି॒କା॒ମେନି॑କାମେ ନଃ ପ॒ର୍ଜନ୍ୟୋ॑ ଵର୍ଷ॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ ।
ନି॒କା॒ମେନି॑କାମେ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॑ ପ॒ର୍ଜନ୍ୟୋ॑ ଵର୍ଷତି । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥ ଫ॒ଲିନ୍ୟୋ॑ ନ॒ ଓଷ॑ଧୟଃ ପଚ୍ୟନ୍ତା॒-ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଫ॒ଲିନ୍ୟୋ॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ରୌଷ॑ଧୟଃ ପଚ୍ୟନ୍ତେ । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ।
ୟୋ॒ଗ॒କ୍ଷେ॒ମୋ ନଃ॑ କଲ୍ପତା॒-ମିତ୍ୟା॑ହ ।
କଲ୍ପ॑ତେ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॑ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ୟୋ॑ ୟୋଗକ୍ଷେ॒ମଃ ।
ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥ 49 ॥
(ଅ॒ନ॒ଡ୍ଵାନିତ୍ୟା॑ହ - ଜାୟତେ - ଵର୍ଷତି ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 13)
ଅନୁଵାକଂ 14 - ଅନ୍ନହୋମାଃ. ତ୍ରିରାତ୍ରରୂପସ୍ୟାଶ୍ଵମେଧସ୍ୟ ପ୍ରଥମଦିନରାତ୍ରୌ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞାନ୍ ଵ୍ୟାଦି॑ଶତ୍ ।
ସ ଆ॒ତ୍ମ-ନ୍ନ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧମ॑ଧତ୍ତ ।
ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଏ॒ଷ ଵାଵ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ୟଦ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧଃ । ଅପ୍ୟେ॒ଵ ନୋ-ଽତ୍ରା॒ସ୍ତ୍ଵିତି॑ ।
ତେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ତାନ॑ନ୍ନହୋ॒ମା-ନ୍ପ୍ରାୟ॑ଚ୍ଛତ୍ ।
ତାନ॑ଜୁହୋତ୍ । ତୈର୍ଵୈ ସ ଦେ॒ଵାନ॑ ପ୍ରୀଣାତ୍ ।
ୟଦ॑ନ୍ନ-ହୋ॒ମାଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ॥ 50 ॥
ଦେ॒ଵାନେ॒ଵ ତୈର୍ୟଜ॑ମାନଃ ପ୍ରୀଣାତି ॥ ଆଜ୍ୟେ॑ନ ଜୁହୋତି ।
ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଵା ଏ॒ତଦ୍ରୂ॒ପମ୍ । ୟଦାଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ୟଦାଜ୍ୟେ॑ନ ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଅ॒ଗ୍ନିମେ॒ଵ ତତ୍ପ୍ରୀ॑ଣାତି ॥ ମଧୁ॑ନା ଜୁହୋତି ।
ମ॒ହ॒ତ୍ୟୈ ଵା ଏ॒ତଦ୍ଦେ॒ଵତା॑ୟୈ ରୂ॒ପମ୍ । ୟନ୍ମଧୁ॑ । ୟନ୍ମଧୁ॑ନା ଜୁ॒ହୋତି॑ ॥ 51 ॥
ମ॒ହ॒ତୀମେ॒ଵ ତଦ୍ଦେ॒ଵତା᳚-ମ୍ପ୍ରୀଣାତି । ତ॒ଣ୍ଡୁ॒ଲୈ-ର୍ଜୁ॑ହୋତି । ଵସୂ॑ନାଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତଦ୍ରୂ॒ପମ୍ । ୟତ୍ତ॑ଣ୍ଡୁ॒ଲାଃ । ୟତ୍ତ॑ଣ୍ଡୁ॒ଲୈ-ର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ।
ଵସୂ॑ନେ॒ଵ ତତ୍ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ପୃଥୁ॑କୈ-ର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ (ର୍ଜୁହୋତି) ।
ରୁ॒ଦ୍ରାଣାଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତଦ୍ରୂ॒ପମ୍ । ୟତ୍ପୃଥୁ॑କାଃ । ୟତ୍ପୃଥୁ॑କୈ-ର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ॥ 52 ॥
ରୁ॒ଦ୍ରାନେ॒ଵ ତତ୍ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଲା॒ଜୈର୍ଜୁ॑ହୋତି । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାନାଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତଦ୍ରୂ॒ପମ୍ । ୟଲ୍ଲା॒ଜାଃ । ୟଲ୍ଲା॒ଜୈ-ର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାନେ॒ଵ ତତ୍ପ୍ରୀ॑ଣାତି । କ॒ରମ୍ବୈ᳚-ର୍ଜୁହୋତି । ଵିଶ୍ଵେ॑ଷାଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତଦ୍ଦେ॒ଵାନାଗ୍ମ୍॑ ରୂ॒ପମ୍ । ୟତ୍କ॒ରମ୍ବାଃ᳚ । ୟତ୍କ॒ରମ୍ବୈ᳚-ର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ॥ 53 ॥
ଵିଶ୍ଵା॑ନେ॒ଵ ତଦ୍ଦେ॒ଵା-ନ୍ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଧା॒ନାଭି॑-ର୍ଜୁହୋତି ।
ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣାଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତଦ୍ରୂ॒ପମ୍ । ୟଦ୍ଧା॒ନାଃ । ୟଦ୍ଧା॒ନାଭି॑-ର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣ୍ୟେ॒ଵ ତତ୍ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ସକ୍ତୁ॑ଭି-ର୍ଜୁହୋତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ର୍ଵା ଏ॒ତଦ୍ରୂ॒ପମ୍ ।
ୟଥ୍ସକ୍ତ॑ଵଃ । ୟଥ୍ସକ୍ତୁ॑ଭି-ର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ॥ 54 ॥
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିମେ॒ଵ ତତ୍ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ମ॒ସୂସ୍ୟୈ᳚ର୍ଜୁହୋତି ।
ସର୍ଵା॑ସାଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତଦ୍ଦେ॒ଵତା॑ନାଗ୍ମ୍ ରୂ॒ପମ୍ । ୟନ୍ମ॒ସୂସ୍ୟା॑ନି । ୟନ୍ମ॒ସୂସ୍ୟୈ᳚-ର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ସର୍ଵା॑ ଏ॒ଵ ତଦ୍ଦେ॒ଵତାଃ᳚ ପ୍ରୀଣାତି । ପ୍ରି॒ୟ॒ଙ୍ଗୁ॒ତ॒ଣ୍ଡୁ॒ଲୈ-ର୍ଜୁ॑ହୋତି । ପ୍ରି॒ୟାଙ୍ଗା॑ ହ॒ ଵୈ ନାମୈ॒ତେ ।
ଏ॒ତୈର୍ଵୈ ଦେ॒ଵା ଅଶ୍ଵ॒ସ୍ୟାଙ୍ଗା॑ନି॒ ସମ॑ଦଧୁଃ । ୟତ୍ପ୍ରି॑ୟଙ୍ଗୁତଣ୍ଡୁ॒ଲୈ-ର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟୈ॒ଵାଙ୍ଗା॑ନି॒ ସନ୍ଦ॑ଧାତି ॥ ଦଶାନ୍ନା॑ନି ଜୁହୋତି । ଦଶା᳚କ୍ଷରା ଵି॒ରାଟ୍ ।
ଵି॒ରାଟ୍-କୃ॒ଥ୍ସ୍ନସ୍ୟା॒-ନ୍ନାଦ୍ୟ॒ସ୍ୟା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥ 55 ॥
(ଜୁ॒ହୋତି॒ - ମଧୁ॑ନା ଜୁ॒ହୋତି॒ - ପୃଥୁ॑କୈର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ - କ॒ରମ୍ବୈ᳚ର୍ଜୁ॒ହୋତି॒ - ସକ୍ତୁ॑ଭିର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ - ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁତଣ୍ଡୁ॒ଲୈର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 14)
(ଅ॒ନ୍ନ॒ହୋ॒ମାନାଜ୍ୟେ॑ନା॒ଗ୍ନେର୍ମଧୁ॑ନା ତଣ୍ଡୁ॒ଲୈଃ ପୃଥୁ॑କୈର୍ଲା॒ଜୈଃ କ॒ରମ୍ବୈ᳚ଦ୍ର୍ଧା॒ନାଭି॒-ସ୍ସକ୍ତୁ॑ଭିର୍ମ॒ସୂସ୍ୟୈଃ᳚ ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁତଣ୍ଡୁ॒ଲୈ-ର୍ଦଶାନ୍ନା॑ନି॒ ଦ୍ଵାଦ॑ଶ)
ଅନୁଵାକଂ 15 - ତତ୍ପ୍ରକାରଵିଶେଷ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରଶ୍ଵମେ॒ଧମ॑ସୃଜତ । ତଗ୍ମ୍ ସୃ॒ଷ୍ଟଗ୍ମ୍ ରକ୍ଷାଗ୍॑ସ୍ୟ ଜିଘାଗ୍ମ୍ସନ୍ନ୍ ।
ସ ଏ॒ତା-ନ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର୍ନକ୍ତଗ୍ମ୍ ହୋ॒ମାନ॑-ପଶ୍ୟତ୍ । ତାନ॑ ଜୁହୋତ୍ । ତୈର୍ଵୈ ସ ୟ॒ଜ୍ଞା-ଦ୍ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ୟପା॑ହନ୍ନ୍ । ୟନ୍ନ॑କ୍ତଗ୍ମ୍ ହୋ॒ମାଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ୟ॒ଜ୍ଞାଦେ॒ଵ ତୈର୍ୟଜ॑ମାନୋ॒ ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ୟପ॑ହନ୍ତି ॥ ଆଜ୍ୟେ॑ନ ଜୁହୋତି ।
ଵଜ୍ରୋ॒ ଵା ଆଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ଵଜ୍ରେ॑ଣୈ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞା-ଦ୍ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ୟପ॑ହନ୍ତି ॥ 56 ॥
ଆଜ୍ୟ॑ସ୍ୟ ପ୍ରତି॒ପଦ॑-ଙ୍କରୋତି । ପ୍ରା॒ଣୋ ଵା ଆଜ୍ୟ᳚ମ୍ ।
ମୁ॒ଖ॒ତ ଏ॒ଵାସ୍ୟ॑ ପ୍ରା॒ଣ-ନ୍ଦ॑ଧାତି ॥ ଅ॒ନ୍ନ॒ହୋ॒ମା-ଞ୍ଜୁ॑ହୋତି । ଶରୀ॑ରଵଦେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଵ୍ୟ॒ତ୍ୟାସ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଉ॒ଭୟ॒ସ୍ୟା ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥
ନକ୍ତ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି । ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ ॥ ଆଜ୍ୟେ॑ନା-ନ୍ତ॒ତୋ ଜୁ॑ହୋତି ॥ 57 ॥
ପ୍ରା॒ଣୋ ଵା ଆଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ଉ॒ଭ॒ୟତ॑ ଏ॒ଵାସ୍ୟ॑ ପ୍ରା॒ଣ-ନ୍ଦ॑ଧାତି । ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଚ୍ଚୋ॒ପରି॑ଷ୍ଟାଚ୍ଚ ॥ ଏକ॑ସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵ ଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ଦ୍ଵାଭ୍ୟା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ନେ॒ଵ ଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ଉ॒ଭୟୋ॑ରେ॒ଵ ଲୋ॒କୟାଃ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ଅ॒ସ୍ମିଗ୍ଗ୍ଶ୍ଚା॒-ମୁଷ୍ମିଗ୍ଗ୍॑ଶ୍ଚ ॥ ଶ॒ତାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ଶ॒ତାୟୁ॒ର୍ଵୈ ପୁରୁ॑ଷ-ଶ୍ଶ॒ତଵୀ᳚ର୍ୟଃ । ଆୟୁ॑ରେ॒ଵ ଵୀ॒ର୍ୟ॑ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ।
ସ॒ହସ୍ରା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ଆୟୁ॒ର୍ଵୈ ସ॒ହସ୍ର᳚ମ୍ । ଆୟୁ॑ରେ॒ଵା-ଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ସର୍ଵ॑ସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ଅପ॑ରିମିତମେ॒ଵା ଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 58 ॥
(ଏ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞ-ଦ୍ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ୟପ॑ହନ୍ - ତ୍ୟନ୍ତ॒ତୋ ଜୁ॑ହୋତି - ଶ॒ତାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ସପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 15)
ଅନୁଵାକଂ 16 - ଵିଵରଣମେତୟୋଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ଷ ଈ᳚ଫ୍ସ॒ତୀତ୍ୟା॑ହୁଃ । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତ॒ ଇତି॑ ।
ଅଥୋ॑ ଆହୁଃ । ସର୍ଵା॑ଣି ଭୂ॒ତାନୀତି॑ ॥
ଏକ॑ସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵା ଏକଃ॑ । ତମେ॒ଵାପ୍ନୋ॑ତି ॥ ଏକ॑ସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଦ୍ଵାଭ୍ୟା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟ॑ଭି-ପୂ॒ର୍ଵମାହୁ॑ତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ଅ॒ଭି॒ପୂ॒ର୍ଵମେ॒ଵ ସ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି ॥ ଏ॒କୋ॒ତ୍ତ॒ର-ଞ୍ଜୁ॑ହୋତି ॥ 59 ॥
ଏ॒କ॒ଵଦେ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି ॥ ସନ୍ତ॑ତ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ୟୈ ॥ ଶ॒ତାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ଶ॒ତାୟୁ॒ର୍ଵୈ ପୁରୁ॑ଷ-ଶ୍ଶ॒ତଵୀ᳚ର୍ୟଃ । ଆୟୁ॑ରେ॒ଵ ଵୀ॒ର୍ୟ॑ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ସ॒ହସ୍ରା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ଆୟୁ॒ର୍ଵୈ ସ॒ହସ୍ର᳚ମ୍ । ଆୟୁ॑ରେ॒ଵା ଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଅ॒ୟୁତା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା॑ ନି॒ୟୁତା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ପ୍ର॒ୟୁତା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ॥ 60 ॥
ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଇ॒ମାନେ॒ଵ ଲୋ॒କାନଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଅର୍ବୁ॑ଦାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ଵାଗ୍ଵା ଅର୍ବୁ॑ଦମ୍ । ଵାଚ॑ମେ॒ଵା ଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ନ୍ୟ॑ର୍ବୁଦାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ୟୋ ଵୈ ଵା॒ଚୋ ଭୂ॒ମା । ତନ୍ନ୍ୟ॑ର୍ବୁଦମ୍ ।
ଵା॒ଚ ଏ॒ଵ ଭୂ॒ମାନ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ॥ 61 ॥
ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରମେ॒ଵାପ୍ନୋ॑ତି । ମଦ୍ଧ୍ୟା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ମଦ୍ଧ୍ୟ॑ମେ॒ଵାପ୍ନୋ॑ତି । ଅନ୍ତା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ଅନ୍ତ॑ମେ॒-ଵାପ୍ନୋ॑ତି । ପ॒ରା॒ଦ୍ର୍ଧାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ପ॒ରା॒ଦ୍ର୍ଧମେ॒ଵାପ୍ନୋ॑ତି ॥ ଉ॒ଷସେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଵ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ରାତ୍ରି॒ର୍ଵା ଉ॒ଷାଃ ।
ଅହ॒ର୍ଵ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟିଃ । ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରେ ଏ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ।
ଅଥୋ॑ ଅହୋରା॒ତ୍ରୟୋ॑ରେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥
ତା ୟଦୁ॒ଭୟୀ॒ର୍ଦିଵା॑ ଵା॒ ନକ୍ତଂ॑-ଵାଁ ଜୁହୁ॒ୟାତ୍ । ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରେ ମୋ॑ହୟେତ୍ । ଉ॒ଷସେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଵ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହୋ॑ଦେଷ୍ୟ॒ତେ ସ୍ଵାହୋ᳚ଦ୍ୟ॒ତେ
ସ୍ଵାହେତ୍ୟନୁ॑ଦିତେ ଜୁହୋତି । ଉଦି॑ତାୟ॒ ସ୍ଵାହା॑ ସୁଵ॒ର୍ଗାୟ॒ ସ୍ଵାହା॑ ଲୋ॒କାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟୁଦି॑ତେ ଜୁହୋତି ।
ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରୟୋ॒-ରଵ୍ୟ॑ତିମୋହାୟ ॥ 62 ॥
(ଏ॒କୋ॒ତ୍ତ॒ର-ଞ୍ଜୁ॑ହୋତି - ପ୍ର॒ୟୁତା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ - ସମୁ॒ଦ୍ରାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॒ହାହ॒--ର୍ ଵ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟି-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 16)
ଅନୁଵାକଂ 17 - ସପ୍ତମକାଣ୍ଡଗତାନ୍ନହୋମାନୁଵାକା ଵ୍ୟାଖ୍ୟାୟନ୍ତେ
ଵି॒ଭୂର୍ମା॒ତ୍ରା ପ୍ର॒ଭୂଃ ପି॒ତ୍ରେତ୍ୟ॑ଶ୍ଵ-ନା॒ମାନି॑ ଜୁହୋତି ।
ଉ॒ଭୟୋ॑ରେ॒ଵୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କୟୋ᳚-ର୍ନାମ॒ଧେୟ॑-ଙ୍ଗମୟତି ॥ ଆୟ॑ନାୟ॒ ସ୍ଵାହା॒ ପ୍ରାୟ॑ଣାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟୁ॑-ଦ୍ଦ୍ରା॒ଵାଞ୍ଜୁ॑ହୋତି । ସର୍ଵ॑ମେ॒ଵୈନ॒-ମସ୍କ॑ନ୍ନଗ୍ମ୍ ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମୟତି ॥
ଅ॒ଗ୍ନୟେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ସୋମା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହେତି॑ ପୂର୍ଵହା॒ମା-ଞ୍ଜୁ॑ହୋତି । ପୂର୍ଵ॑ ଏ॒ଵ ଦ୍ଵି॒ଷନ୍ତ॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟ॒-ମତି॑କ୍ରାମତି ॥
ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ୟୈ ସ୍ଵାହା॒-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ ॥ ଅ॒ଗ୍ନୟେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ସୋମା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହେତି॑ ପୂର୍ଵଦୀ॒କ୍ଷା ଜୁ॑ହୋତି ।
ପୂର୍ଵ॑ ଏ॒ଵ ଦ୍ଵି॒ଷନ୍ତ॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟ॒-ମତି॑କ୍ରାମତି ॥ 63 ॥
ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ୟୈ ସ୍ଵାହା॒-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟେ॑-କଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶିନୀ᳚-ନ୍ଦୀ॒କ୍ଷା-ଞ୍ଜୁ॑ହୋତି ।
ଏକ॑ଵିଗ୍ମ୍ଶତି॒ର୍ଵୈ ଦେ॑ଵଲୋ॒କାଃ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସାଃ॒ ପଞ୍ଚ॒ର୍ତଵଃ॑ । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଅ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ୟ ଏ॑କଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶଃ । ଏ॒ଷ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥
ଭୁଵୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॒-ଙ୍କର୍ମ॒ଣେତ୍ୟୃ॑ତୁ-ଦୀ॒କ୍ଷା ଜୁ॑ହୋତି ।
ଋ॒ତୂନେ॒-ଵାସ୍ମୈ॑ କଲ୍ପୟତି ॥ ଅ॒ଗ୍ନୟେ॒ ସ୍ଵାହା॑ ଵା॒ୟଵେ॒ ସ୍ଵାହେତି॑ ଜୁହୋ॒ତ୍ୟ-ନ॑ନ୍ତରିତ୍ୟୈ ॥ 64 ॥
ଅ॒ର୍ଵାଂୟଁ॒ଜ୍ଞ-ସ୍ସଙ୍କ୍ରା॑ମ॒ତ୍ଵି-ତ୍ୟାପ୍ତୀ᳚-ର୍ଜୁହୋତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ ଭୂ॒ତ-ମ୍ଭଵ୍ୟ॑-ମ୍ଭଵି॒ଷ୍ୟଦିତି॒ ପର୍ୟା᳚ପ୍ତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ପର୍ୟା᳚ପ୍ତ୍ୟୈ ॥
ଆ ମେ॑ ଗୃ॒ହା ଭ॑ଵ॒ନ୍ତ୍ଵିତ୍ୟା॒ଭୂ-ର୍ଜୁ॑ହୋତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟା ଭୂ᳚ତ୍ୟୈ ॥
ଅ॒ଗ୍ନିନା॒ ତପୋ-ଽନ୍ଵ॑ଭଵ॒ଦିତ୍ୟ॑ନୁ॒ଭୂ-ର୍ଜୁ॑ହୋତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟାନୁ॑ଭୂତ୍ୟୈ ॥
ସ୍ଵାହା॒-ଽଽଧିମାଧୀ॑ତାୟ॒ ସ୍ଵାହେତି॒ ସମ॑ସ୍ତାନି ଵୈଶ୍ଵଦେ॒ଵାନି॑ ଜୁହୋତି । ସମ॑ସ୍ତମେ॒ଵ ଦ୍ଵି॒ଷନ୍ତ॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟ॒-ମତି॑କ୍ରାମତି ॥ 65 ॥
ଦ॒ଦ୍ଭ୍ୟ-ସ୍ସ୍ଵାହା॒ ହନୂ᳚ଭ୍ୟା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟ॑ଙ୍ଗହୋ॒ମା-ଞ୍ଜୁ॑ହୋତି ।
ଅଙ୍ଗେ॑ ଅଙ୍ଗେ॒ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷସ୍ୟ ପା॒ପ୍ମୋପ॑ଶ୍ଲିଷ୍ଟଃ ।
ଅଙ୍ଗା॑ଦଙ୍ଗା ଦେ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପା॒ପ୍ମନ॒ସ୍ତେନ॑ ମୁଞ୍ଚତି ॥ ଅ॒ଞ୍ଜ୍ୟେ॒ତାୟ॒ ସ୍ଵାହା॑ କୃ॒ଷ୍ଣାୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ଶ୍ଵେ॒ତାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟ॑-ଶ୍ଵରୂ॒ପାଣି॑ ଜୁହୋତି ।
ରୂ॒ପୈରେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥
ଓଷ॑ଧୀଭ୍ୟ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା॒ ମୂଲେ᳚ଭ୍ୟ॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ୟୋ॑ଷଧି ହୋ॒ମାଞ୍ଜୁ॑ହୋତି । ଦ୍ଵ॒ୟ୍ୟୋ ଵା ଓଷ॑ଧୟଃ । ପୁଷ୍ପେ᳚ଭ୍ୟୋ॒-ଽନ୍ୟାଃ ଫଲ॑-ଙ୍ଗୃ॒ହ୍ଣନ୍ତି॑ ।
ମୂଲେ᳚ଭ୍ୟୋ॒-ଽନ୍ୟାଃ । ତା ଏ॒ଵୋଭୟୀ॒ରଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 66 ॥
ଵନ॒ସ୍ପତି॑ଭ୍ୟ॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତି॑ ଵନସ୍ପତି-ହୋ॒ମାଞ୍ଜୁ॑ହୋତି ।
ଆ॒ର॒ଣ୍ୟସ୍ୟା॒ନ୍ନାଦ୍ୟ॒ସ୍ୟାଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥
ମେ॒ଷସ୍ତ୍ଵା॑ ପଚ॒ତୈ-ର॑ଵ॒ତ୍ଵିତ୍ୟ-ପା᳚ଵ୍ୟାନି ଜୁହୋତି ।
ପ୍ରା॒ଣା ଵୈ ଦେ॒ଵା ଅପା᳚ଵ୍ୟାଃ । ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ କୂପ୍ୟା᳚ଭ୍ୟ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା॒-ଽଦ୍ଭ୍ୟ-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ୟ॒ପାଗ୍ମ୍ ହୋମା᳚ଞ୍ଜୁହୋତି । ଅ॒ଫ୍ସୁ ଵା ଆପଃ॑ । ଅନ୍ନଂ॒-ଵାଁ ଆପଃ॑ । ଅ॒ଦ୍ଭ୍ୟୋ ଵା ଅନ୍ନ॑-ଞ୍ଜାୟତେ । ୟଦେ॒ଵାଦ୍ଭ୍ୟୋ-ଽନ୍ନ॒-ଞ୍ଜାୟ॑ତେ । ତଦଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 67 ॥
(ପୂ॒ର୍ଵ॒ଦୀ॒କ୍ଷା ଜୁ॑ହୋତି॒ ପୂର୍ଵ॑ ଏ॒ଵ ଦ୍ଵି॒ଷନ୍ତ॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟ॒ମତି॑କ୍ରାମ॒ - ତ୍ୟନ॑ନ୍ତରିତ୍ୟୈ - କ୍ରାମତି - ରୁନ୍ଧେ॒ - ଜାୟ॑ତ॒ ଏକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 17)
ଅନୁଵାକଂ 18 - ସପ୍ତମକାଣ୍ଡଗତାନ୍ନହୋମାନୁଵାକା ଵ୍ୟାଖ୍ୟାୟନ୍ତେ
ଅମ୍ଭାଗ୍ମ୍॑ସି ଜୁହୋତି । ଅ॒ୟଂ-ଵୈଁ ଲୋ॒କୋ-ଽମ୍ଭାଗ୍ମ୍॑ସି ।
ତସ୍ୟ॒ ଵସ॒ଵୋ-ଽଧି॑ପତୟଃ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଜ୍ୟୋତିଃ॑ । ୟଦମ୍ଭାଗ୍ମ୍॑ସି ଜୁ॒ହୋତି॑ ।
ଇ॒ମମେ॒ଵ ଲୋ॒କମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଵସୂ॑ନା॒ଗ୍ମ୍॒ ସାୟୁ॑ଜ୍ୟ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ଅ॒ଗ୍ନି-ଞ୍ଜ୍ୟୋତି॒ରଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ନଭାଗ୍ମ୍॑ସି ଜୁହୋତି । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ-ଵୈଁ ନଭାଗ୍ମ୍॑ସି ॥ 68 ॥
ତସ୍ୟ॑ ରୁ॒ଦ୍ରା ଅଧି॑ପତୟଃ । ଵା॒ୟୁର୍ଜ୍ୟୋତିଃ॑ । ୟନ୍ନଭାଗ୍ମ୍॑ସି ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମେ॒ଵା-ଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ରୁ॒ଦ୍ରାଣା॒ଗ୍ମ୍॒ ସାୟୁ॑ଜ୍ୟ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ।
ଵା॒ୟୁ-ଞ୍ଜ୍ୟୋତି॒ରଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ମହାଗ୍ମ୍॑ସି ଜୁହୋତି । ଅ॒ସୌ ଵୈ ଲୋ॒କୋ ମହାଗ୍ମ୍॑ସି । ତସ୍ୟା॑ଦି॒ତ୍ୟା ଅଧି॑ପତୟଃ। ସୂର୍ୟୋ॒ ଜ୍ୟୋତିଃ॑ ॥ 69 ॥
ୟନ୍ମହାଗ୍ମ୍॑ସି ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଅ॒ମୁମେ॒ଵ ଲୋ॒କମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାନା॒ଗ୍ମ୍॒ ସାୟୁ॑ଜ୍ୟ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ସୂର୍ୟ॒-ଞ୍ଜ୍ୟୋତି॒ରଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ନମୋ॒ ରାଜ୍ଞ॒ ନମୋ॒ ଵରୁ॑ଣା॒ୟେତି॑ ୟ॒ଵ୍ୟାନି॑ ଜୁହୋତି ।
ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ୟ॒ସ୍ୟାଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥ ମ॒ୟୋ॒ଭୂର୍ଵାତୋ॑ ଅ॒ଭି ଵା॑ତୂ॒ସ୍ରା ଇତି॑ ଗ॒ଵ୍ୟାନି॑ ଜୁହୋତି ।
ପ॒ଶୂ॒ନାମଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥
ପ୍ରା॒ଣାୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ଵ୍ୟା॒ନାୟ॒ ସ୍ଵାହେତି॑ ସନ୍ତତି-ହୋ॒ମାଞ୍ଜୁ॑ହୋତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ୟୈ ॥ 70 ॥
ସି॒ତାୟ॒ ସ୍ଵାହା-ଽସି॑ତାୟ॒ ସ୍ଵାହେତି॒ ପ୍ରମୁ॑କ୍ତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ପ୍ରମୁ॑କ୍ତ୍ୟୈ ॥ ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ୟୈ ସ୍ଵାହା॒-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ॒ଥା॒ ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ ॥
ଦ॒ତ୍ତ୍ଵତେ॒ ସ୍ଵାହା॑-ଽଦ॒ନ୍ତକା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହେତି॑ ଶରୀର-ହୋ॒ମାଞ୍ଜୁ॑ହୋତି । ପି॒ତୃ॒ଲୋ॒କମେ॒ଵ ତୈର୍ୟଜ॑ମା॒ନୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ କସ୍ତ୍ଵା॑ ୟୁନକ୍ତି॒ ସ ତ୍ଵା॑ ୟୁନ॒କ୍ତ୍ଵିତି॑ ପରି॒ଧୀନ୍. ୟୁ॑ନକ୍ତି । ଇ॒ମେ ଵୈ ଲୋ॒କାଃ ପ॑ରି॒ଧୟଃ॑ । ଇ॒ମାନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଲୋ॒କାନ୍. ୟୁ॑ନକ୍ତି ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥ 71 ॥
ୟଃ ପ୍ରା॑ଣ॒ତୋ ୟ ଆ᳚ତ୍ମ॒ଦା ଇତି॑ ମହି॒ମାନୌ॑ ଜୁହୋତି ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗୋ ଵୈ ଲୋ॒କୋ ମହଃ॑ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗମେ॒ଵ ତାଭ୍ୟାଂ᳚-ଲୋଁ॒କଂ-ୟଁଜ॑ମା॒ନୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ଆ ବ୍ରହ୍ମ॑-ନ୍ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣୋ ବ୍ର॑ହ୍ମଵଚ॒ର୍ସୀ ଜା॑ୟତା॒ମିତି॒ ସମ॑ସ୍ତାନି ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସାନି॑ ଜୁହୋତି ।
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସମେ॒ଵ ତୈର୍ୟଜ॑ମା॒ନୋ
-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଜଜ୍ଞି॒ ବୀଜ॒ମିତି॑ ଜୁହୋ॒ତ୍ୟ-ନ॑ନ୍ତରିତ୍ୟୈ ॥
ଅ॒ଗ୍ନୟେ॒ ସମ॑ନମ-ତ୍ପୃଥି॒ଵ୍ୟୈ ସମନ॑ମ॒ଦିତି॑ ସନ୍ନତି ହୋ॒ମାଞ୍ଜୁ॑ହୋତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସନ୍ନ॑ତ୍ୟୈ ॥ ଭୂ॒ତାୟ॒ ସ୍ଵାହା॑ ଭଵିଷ୍ୟ॒ତେ ସ୍ଵାହେତି॑ ଭୂତାଭ॒ଵ୍ୟୌ ହୋମୌ॑ ଜୁହୋତି ।
ଅ॒ୟଂ-ଵୈଁ ଲୋ॒କୋ ଭୂ॒ତମ୍ ॥ 72 ॥
ଅସୌ ଭ॑ଵି॒ଷ୍ୟତ୍ । ଅ॒ନୟୋ॑ରେ॒ଵ ଲୋ॒କୟୋଃ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ସର୍ଵ॒ସ୍ୟାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ସର୍ଵ॒ସ୍ୟାଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥ ୟଦକ୍ର॑ନ୍ଦଃ ପ୍ରଥ॒ମ-ଞ୍ଜାୟ॑ମାନ॒ ଇତ୍ୟ॑ଶ୍ଵସ୍ତୋ॒ମୀୟ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି । ସର୍ଵ॒ସ୍ୟାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ସର୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ଜିତ୍ୟୈ᳚ ॥ ସର୍ଵ॑ମେ॒ଵ ତେନା᳚ପ୍ନୋତି ।
ସର୍ଵ॑-ଞ୍ଜୟତି । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ॥ 73 ॥
ୟ ଉ॑ ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ୟ॒ଜ୍ଞଗ୍ମ୍ ରକ୍ଷାଗ୍॑ସ୍ୟ ଜିଘାଗ୍ମ୍ସନ୍ନ୍ । ସ ଏ॒ତା-ନ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ନକ୍ତଗ୍ମ୍ ହୋ॒ମାନ॑ପଶ୍ୟତ୍ । ତାନ॑ଜୁହୋତ୍ ।
ତୈର୍ଵୈ ସ ୟ॒ଜ୍ଞାଦ୍ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ୟପା॑ହନ୍ନ୍ । ୟନ୍ନ॑କ୍ତଗ୍ମ୍ ହୋ॒ମାଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ।
ୟ॒ଜ୍ଞାଦେ॒ଵ ତୈର୍ୟଜ॑ମାନୋ॒
ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ୟପ॑ହନ୍ତି ॥ ଉ॒ଷସେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଵ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟ॑ନ୍ତ॒ତୋ ଜୁ॑ହୋତି ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥ 74 ॥
(ଵୈ ନଭାଗ୍ମ୍॑ସି॒ - ସୂର୍ୟୋ॒ ଜ୍ୟୋତିଃ॒ - ସନ୍ତ॑ତ୍ୟୈ॒ - ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ - ଭୁ॒ତମ୍ - ଁୟଜ॑ତେ॒ - +ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 18)
ଅନୁଵାକଂ 19 - ଔପସଥ୍ୟଦିନେ ୟୂପପ୍ରୟୋଗାଃ
ଏ॒କ॒ୟୂ॒ପୋ ଵୈ॑କାଦ॒ଶିନୀ॑ ଵା । ଅ॒ନ୍ୟେଷାଂ᳚-ୟଁ॒ଜ୍ଞାନାଂ॒-ୟୂଁପା॑ ଭଵନ୍ତି ।
ଏ॒କ॒ଵି॒ଶିନ୍ୟ॑-ଶ୍ଵମେ॒ଧସ୍ୟ॑ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟା॒-ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥ ବୈ॒ଲ॒.ଵୋ ଵା॑ ଖାଦି॒ରୋ ଵା॑ ପାଲା॒ଶୋ ଵା᳚ । ଅ॒ନ୍ୟେଷାଂ᳚-ୟଁଜ୍ଞକ୍ରତୂ॒ନାଂ-ୟୂଁପା॑ ଭଵନ୍ତି । ରାଜ୍ଜୁ॑ଦାଲ॒ ଏକ॑ଵିଗ୍ମ୍ଶତ୍ୟ-ରତ୍ନିରଶ୍ଵମେ॒ଧସ୍ୟ॑ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥ ନାନ୍ୟେଷା᳚-ମ୍ପଶୂ॒ନା-ନ୍ତେ॑ଜ॒ନ୍ୟା ଅ॑ଵ॒ଦ୍ୟନ୍ତି॑ । ଅଵ॑ଦ୍ୟ॒ନ୍ତ୍ୟଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ ॥ 75 ॥
ପା॒ପ୍ମା ଵୈ ତେ॑ଜ॒ନୀ । ପା॒ପ୍ମନୋ-ଽପ॑ହତ୍ୟୈ ॥
ପ୍ଲ॒କ୍ଷ॒ଶା॒ଖାୟା॑ମ॒ନ୍ୟେଷା᳚-ମ୍ପଶୂ॒ନାମ॑ଵ॒ଦ୍ୟନ୍ତି॑ । ଵେ॒ତ॒ସ॒-ଶା॒ଖାୟା॒-ମଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ । ଅ॒ଫ୍ସୁୟୋ॑ନି॒ର୍ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ଅ॒ଫ୍ସୁ॒ଜୋ ଵେ॑ତ॒ସଃ । ସ୍ଵ ଏ॒ଵାସ୍ୟ॒ ୟୋନା॒ଵ-ଵ॑ଦ୍ୟତି ॥
ୟୂପେ॑ଷୁ ଗ୍ରା॒ମ୍ୟା-ନ୍ପ॒ଶୂନ୍ନି॑-ୟୁ॒ଞ୍ଜନ୍ତି॑ । ଆ॒ରୋ॒କେଷ୍ଵା॑-ର॒ଣ୍ୟାନ୍ଧା॑ରୟନ୍ତି ।
ପ॒ଶୂ॒ନାଂ-ଵ୍ୟାଁଵୃ॑ତ୍ତ୍ୟୈ ॥ ଆ ଗ୍ରା॒ମ୍ୟା-ନ୍ପ॒ଶୂନ୍-ଁଲଭ॑ନ୍ତେ । ପ୍ରାର॒ଣ୍ୟାନ୍ଥ୍ସୃ॑ଜନ୍ତି । ପା॒ପ୍ମନୋ-ଽପ॑ହତ୍ୟୈ ॥ 76 ॥
(ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ - ଵ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତ୍ୟ॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 19)
ଅନୁଵାକଂ 20 - ୟୂପାନାଂ ସ୍ଥାନାଦୟଃ
ରାଜ୍ଜୁ॑ଦାଲ-ମଗ୍ନି॒ଷ୍ଠ-ମ୍ମି॑ନୋତି । ଭ୍ରୂ॒ଣ॒ହ॒ତ୍ୟାୟା॒ ଅପ॑ହତ୍ୟୈ ॥ ପୌତୁ॑ଦ୍ରଵାଵ॒ଭିତୋ॑ ଭଵତଃ । ପୁଣ୍ୟ॑ସ୍ୟ ଗ॒ନ୍ଧସ୍ୟାଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ।
ଭ୍ରୂ॒ଣ॒ହ॒ତ୍ୟା-ମେ॒ଵାସ୍ମା॑-ଦପ॒ହତ୍ୟ॑ । ପୁଣ୍ୟେ॑ନ ଗ॒ନ୍ଧେନୋ॑ଭ॒ୟତଃ॒ ପରି॑ଗୃହ୍ଣାତି ॥
ଷଡ୍ବୈ॒ଲ୍॒.ଵା ଭ॑ଵନ୍ତି । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସସ୍ୟା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥ ଷଟ୍ଖା॑ଦି॒ରାଃ ।
ତେଜ॒ସୋ-ଽଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥ 77 ॥
ଷଟ୍ପା॑ଲା॒ଶାଃ । ସୋ॒ମ॒ପୀ॒ଥସ୍ୟା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥ ଏକ॑ଵିଗ୍ମ୍ଶତି॒-ସ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ ।
ଏକ॑ଵିଗ୍ମ୍ଶତି॒ର୍ଵୈ ଦେ॑ଵଲୋ॒କାଃ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସାଃ॒ ପଞ୍ଚ॒ର୍ତଵଃ॑ । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଅ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ୟ ଏ॑କଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶଃ । ଏ॒ଷ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥ ଶ॒ତ-ମ୍ପ॒ଶଵୋ॑ ଭଵନ୍ତି ॥ 78 ॥
ଶ॒ତାୟୁଃ॒ ପୁରୁ॑ଷ-ଶ୍ଶ॒ତେନ୍ଦ୍ରି॑ୟଃ । ଆୟୁ॑ଷ୍ୟେ॒ଵେନ୍ଦ୍ରି॒ୟେ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥
ସର୍ଵଂ॒-ଵାଁ ଅ॑ଶ୍ଵମେ॒ଦ୍ଧ୍ୟାପ୍ନୋ॑ତି । ଅପ॑ରିମିତା ଭଵନ୍ତି । ଅପ॑ରିମିତ॒ସ୍ୟା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । କସ୍ମା᳚ଥ୍ସ॒ତ୍ୟାତ୍ ।
ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତୋ᳚-ଽନ୍ୟେଷା᳚-ମ୍ପଶୂ॒ନାମ॑ଵ॒ଦ୍ୟନ୍ତି॑ । ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତୋ-ଽଶ୍ଵ॒ସ୍ୟେତି॑ । ଵା॒ରୁ॒ଣୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ ॥ 79 ॥
ଏ॒ଷା ଵୈ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟ॒ ଦିକ୍ । ସ୍ଵାୟା॑ମେ॒ଵାସ୍ୟ॑ ଦି॒ଶ୍ୟଵ॑ଦ୍ୟତି । ୟଦିତ॑ରେଷା-ମ୍ପଶୂ॒ନାମ॑ଵ॒ଦ୍ୟତି॑ । ଶ॒ତ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟ॑-ନ୍ତେନାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ଚି॒ତେ᳚-ଽଗ୍ନା-ଵଧି॑ଵୈତ॒ସେ କଟେ-ଽଶ୍ଵ॑-ଞ୍ଚିନୋତି ।
ଅ॒ଫ୍ସୁ-ୟୋ॑ନି॒ର୍ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ ।
ଅ॒ଫ୍ସୁ॒ଜୋ ଵେ॑ତ॒ସଃ । ସ୍ଵ ଏ॒ଵୈନଂ॒-ୟୋଁନୌ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ॥ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟଞ୍ଚ॑-ନ୍ତୂପ॒ର-ଞ୍ଚି॑ନୋତି । ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରା॒ଚୀନ॑-ଙ୍ଗୋମୃ॒ଗମ୍ ॥ 80 ॥
ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନା-ଵେ॒ଵାସ୍ମିନ᳚ ଥ୍ସ॒ମ୍ୟଞ୍ଚୌ॑ ଦଧାତି ॥
ଅଶ୍ଵ॑-ନ୍ତୂପ॒ର-ଙ୍ଗୋ॑ମୃ॒ଗମିତି॑ ସର୍ଵ॒ହୁତ॑ ଏ॒ତାଞ୍ଜୁ॑ହୋତି । ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॑-ମ॒ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥ ଆ॒ତ୍ମନା॒-ଽଭିଜୁ॑ହୋତି । ସାତ୍ମା॑ନମେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସତ॑ନୁ-ଙ୍କରୋତି ॥ ସାତ୍ମା॒-ଽମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲା॒କେ ଭ॑ଵତି ।
ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଅଥୋ॒ ଵସୋ॑ରେ॒ଵ ଧାରା॒-ନ୍ତେନାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଇ॒ଲୁ॒ଵର୍ଦା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା॑ ବଲି॒ଵର୍ଦା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵା ଇ॑ଲୁ॒ଵର୍ଦଃ॑ ।
ପ॒ରି॒ଵ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ବ॑ଲି॒ଵର୍ଦଃ॑ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରାଦେ॒ଵ ପ॑ରିଵଥ୍ସ॒ରାଦାୟୁ॒ର ଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଆୟୁ॑ରେ॒ଵାସ୍ମି॑ନ୍-ଦଧାତି ।
ତସ୍ମା॑ଦଶ୍ଵ-ମେଧୟା॒ଜୀ ଜ॒ରସା॑ ଵି॒ସ୍ରସା॒-ଽମୁଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି ॥ 81 ॥
(ତେଜ॒ସୋ-ଽଵ॑ରୁଦ୍ଧୈ - ଭଵ॒ନ୍ - ତ୍ୟଶ୍ଵୋ॑ - ଗୋମୃ॒ଗ - ମି॑ଲୁ॒ଵର୍ଦ॑ ଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 20)
ଅନୁଵାକଂ 21 - ଚେତଵ୍ୟାଗ୍ନୟାଦେର୍ଵିଶେଷଃ
ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶୋ᳚-ଽଗ୍ନିର୍ଭ॑ଵତି । ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ॑ । ଏକ॑ଵିଗ୍ମ୍ଶତି॒ର୍ୟୂପାଃ᳚ ॥
ୟଥା॒ ଵା ଅଶ୍ଵା॑ ଵର୍ର୍ଷ॒ଭା ଵା॒ ଵୃଷା॑ଣ-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଫୁ॒ରେରନ୍ନ୍॑ । ଏ॒ଵମେ॒ତଥ୍ସ୍ତୋମା॒-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଫୁ॑ରନ୍ତେ । ୟଦେ॑କଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶାଃ । ତେ ୟଥ୍ସ॑ମୃ॒ଚ୍ଛେରନ୍ନ୍॑ । ହ॒ନ୍ୟେତା᳚ସ୍ୟ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ॥ ଦ୍ଵା॒ଦ॒ଶ ଏ॒ଵାଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ୟା॒ଦିତ୍ୟା॑ହୁଃ ।
ଦ୍ଵା॒ଦ॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ॑ ॥ 82 ॥
ଏକା॑ଦଶ॒ ୟୂପାଃ᳚ ॥ ୟଦ୍ଦ୍ଵା॑ଦ॒ଶୋ᳚-ଽଗ୍ନିର୍ଭଵ॑ତି । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସା᳚-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ ।
ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରେଣୈ॒ଵାସ୍ମା॒ ଅନ୍ନ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ୟଦ୍ଦଶ॒ ୟୂପା॒ ଭଵ॑ନ୍ତି । ଦଶା᳚କ୍ଷରା ଵି॒ରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ରାଟ୍ । ଵି॒ରାଜୈ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ୟ॒-ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ।
ୟ ଏ॑କାଦ॒ଶଃ । ସ୍ତନ॑ ଏ॒ଵାସ୍ୟୈ॒ ସଃ ॥ 83 ॥
ଦୁ॒ହ ଏ॒ଵୈନା॒-ନ୍ତେନ॑ ॥ ତଦା॑ହୁଃ ।
ୟଦ୍ଦ୍ଵା॑ଦ॒ଶୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ୟା᳚ଦ୍ଦ୍ଵାଦ॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମ॒ ଏକା॑ଦଶ॒ ୟୂପାଃ᳚ । ୟଥା॒ ସ୍ଥୂରି॑ଣା ୟା॒ୟାତ୍ । ତା॒ଦୃକ୍ତତ୍ ॥ ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶ ଏ॒ଵାଗ୍ନିଃ
ସ୍ୟା॒ଦିତ୍ୟା॑ହୁଃ । ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ॑ ।
ଏକ॑ଵିଗ୍ମ୍ଶତି॒ର୍ୟୂପାଃ᳚ । ୟଥା॒ ପ୍ରଷ୍ଟି॑ଭି॒ର୍ୟାତି॑ ।
ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ ॥ 84 ॥
ୟୋ ଵା ଅ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧେ ତି॒ସ୍ରଃ କ॒କୁଭୋ॒ ଵେଦ॑ । କ॒କୁଦ୍ଧ॒ ରାଜ୍ଞା᳚-ମ୍ଭଵତି ।
ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶୋ᳚-ଽଗ୍ନିର୍ଭ॑ଵତି । ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ॑ । ଏକ॑ଵିଗ୍ମ୍ଶତି॒ର୍ୟୂପାଃ᳚ ।
ଏ॒ତା ଵା ଅ॑ଶ୍ଵମ॒ଧେ ତି॒ସ୍ରଃ କ॒କୁଭଃ॑ ।
ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । କ॒କୁଦ୍ଧ॒ ରାଜ୍ଞା᳚-ମ୍ଭଵତି ॥
ୟୋ ଵା ଅ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧେ ତ୍ରୀଣି॑ ଶୀ॒ର୍॒ଷାଣି॒ ଵେଦ॑ ।
ଶିରୋ॑ ହ॒ ରାଜ୍ଞା᳚-ମ୍ଭଵତି ।
ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶୋ᳚-ଽଗ୍ନିର୍ଭ॑ଵତି । ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ॑ । ଏକ॑ଵିଗ୍ମ୍ଶତି॒ର୍ୟୂପାଃ᳚ ।
ଏ॒ତାନି॒ ଵା ଅ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧେ ତ୍ରୀଣି॑ ଶୀ॒ର॒.ଷାଣି॑ ।
ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଶିରୋ॑ ହ॒ ରାଜ୍ଞା᳚-ମ୍ଭଵତି ॥ 85 ॥
(ଦ୍ଵା॒ଦ॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ॒-ସ- ଏ॒ଵ ତଚ୍ - ଛିରୋ॑ ହ॒ ରାଜ୍ଞା᳚-ମ୍ଭଵତି॒ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 21)
ଅନୁଵାକଂ 22 - ଉକ୍ଥ୍ୟାଖ୍ୟେ ଦ୍ଵିତୀୟେ-ଽହନି ବହିଷ୍ପଵମାନେ ଅଶ୍ଵସ୍ୟୋଦ୍ରାତୃତ୍ଵମ୍
ଦେ॒ଵା ଵା ଅ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧେ ପଵ॑ମାନେ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ନ୍ନ ପ୍ରାଜା॑ନନ୍ନ୍ । ତମଶ୍ଵଃ॒ ପ୍ରାଜା॑ନାତ୍ ।
ୟଦ॑ଶ୍ଵମ॒ଧେ-ଽଶ୍ଵେ॑ନ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟେ॒ନୋଦ॑ଞ୍ଚୋ ବହିଷ୍ପଵମା॒ନଗ୍ମ୍ ସର୍ପ॑ନ୍ତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ପ୍ରଜ୍ଞା᳚ତ୍ୟୈ । ନ ଵୈ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟ॑-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମଞ୍ଜ॑ସା ଵେଦ ।
ଅଶ୍ଵୋ॒ ଵୈ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମଞ୍ଜ॑ସା ଵେଦ ॥ ୟଦୁ॑ଦ୍ଗା॒-ତୋଦ୍ଗାୟେ᳚ତ୍ । ୟଥା-ଽକ୍ଷେ᳚ତ୍ରଜ୍ଞୋ॒-ଽନ୍ୟେନ॑ ପ॒ଥା ପ୍ର॑ତିପା॒ଦୟେ᳚ତ୍ । ତା॒ଦୃକ୍ତତ୍ ॥ 86 ॥
ଉ॒ଦ୍ଗା॒ତାର॑-ମପ॒ରୁଦ୍ଧ୍ୟ॑ । ଅଶ୍ଵ॑-ମୁଦ୍ଗୀ॒ଥାୟ॑ ଵୃଣୀତେ । ୟଥା᳚ କ୍ଷେତ୍ର॒ଜ୍ଞୋ-ଽଞ୍ଜ॑ସା॒ ନୟ॑ତି ।
ଏ॒ଵମେ॒ଵୈନ॒ମଶ୍ଵ॑-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମଞ୍ଜ॑ସା ନୟତି ॥ ପୁଚ୍ଛ॑ମ॒ନ୍ଵାର॑ଭନ୍ତେ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥ ହି-ଙ୍କ॑ରୋତି । ସାମୈ॒ଵାକଃ॑ ।
ହି-ଙ୍କ॑ରୋତି । ଉ॒ଦ୍ଗୀ॒ଥ ଏ॒ଵାସ୍ୟ॒ ସଃ ॥ 87 ॥
ଵଡ॑ବା॒ ଉପ॑ ରୁନ୍ଧନ୍ତି । ମି॒ଥୁ॒ନ॒ତ୍ଵାୟ॒ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ୟୈ ।
ଅଥୋ॒ ୟଥୋ॑ପଗା॒ତାର॑ ଉପ॒ଗାୟ॑ନ୍ତି । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ ॥ ଉଦ॑ଗାସୀ॒ଦଶ୍ଵୋ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରୁଦ୍ଗୀ॒ଥଃ । ଉ॒ଦ୍ଗୀ॒ଥମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ॑ ଋଖ୍ସା॒ମୟୋ॑ରେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ ହିର॑ଣ୍ୟେନୋ॒ପାକ॑ରୋତି ।
ଜ୍ୟୋତି॒ର୍ଵୈ ହିର॑ଣ୍ୟମ୍ । ଜ୍ୟୋତି॑ରେ॒ଵ ମୁ॑ଖ॒ତୋ ଦ॑ଧାତି ।
ୟଜ॑ମାନେ ଚ ପ୍ର॒ଜାସୁ॑ ଚ । ଅଥୋ॒ ହିର॑ଣ୍ୟଜ୍ୟୋତିରେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି ॥ 88 ॥
(ତଥ୍ - ସ - ଉ॒ପାକ॑ରୋତି ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 22)
ଅନୁଵାକଂ 23 - ଅଶ୍ଵେ ପର୍ୟଗ୍ନ୍ୟପ୍ରୟନ୍ତାନା-ମ୍ପଶୂନା-ନ୍ନିୟୋଜନଂ
ପୁରୁ॑ଷୋ॒ ଵୈ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ୟ॒ଜ୍ଞଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ୟଦଶ୍ଵେ॑ ପ॒ଶୂନ୍ନି॑ୟୁ॒ଞ୍ଜନ୍ତି॑ ।
ୟ॒ଜ୍ଞାଦେ॒ଵ ତଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରୟୁ॑ଙ୍କ୍ତେ ॥ ଅଶ୍ଵ॑-ନ୍ତୂପ॒ର-ଙ୍ଗୋ॑ମୃ॒ଗମ୍ । ତାନ॑ଗ୍ନି॒ଷ୍ଠ ଆଲ॑ଭତେ ।
ସେ॒ନା॒ମୁ॒ଖମେ॒ଵ ତଥ୍ସଗ୍ଗ୍ଶ୍ୟ॑ତି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ରାଜମୁ॒ଖ-ମ୍ଭୀ॒ଷ୍ମ-ମ୍ଭାଵୁ॑କମ୍ ॥
ଆ॒ଗ୍ନେ॒ୟ-ଙ୍କୃ॒ଷ୍ଣଗ୍ରୀ॑ଵ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଲ୍ଲ॒ଲାଟେ᳚ । ପୂ॒ର୍ଵା॒ଗ୍ନିମେ॒ଵ ତ-ଙ୍କୁ॑ରୁତେ ॥ 89 ॥
ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପୂର୍ଵା॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଥ୍ସ୍ଥାପୟନ୍ତି ॥ ପୌ॒ଷ୍ଣମ॒ନ୍ଵଞ୍ଚ᳚ମ୍ । ଅନ୍ନଂ॒-ଵୈଁ ପୂ॒ଷା । ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପୂର୍ଵା॒ଗ୍ନା-ଵା॑ହା॒ର୍ୟ॑-ମାହ॑ରନ୍ତି ॥
ଐ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ପୌ॒ଷ୍ଣ ମୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟାତ୍ । ଐ॒ନ୍ଦ୍ରୋ ଵୈ ରା॑ଜ॒ନ୍ୟୋ-ଽନ୍ନ॑-ମ୍ପୂ॒ଷା ।
ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ୟେ॑ନୈ॒ଵୈନ॑-ମୁଭ॒ୟତଃ॒ ପରି॑ଗୃହ୍ଣାତି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ରାଜ॒ନ୍ୟୋ᳚ନ୍ନା॒ଦୋ ଭାଵୁ॑କଃ ॥
ଆ॒ଗ୍ନେ॒ୟୌ କୃ॒ଷ୍ଣଗ୍ରୀ॑ଵୌ ବାହୁ॒ଵୋଃ । ବା॒ହୁ॒ଵୋରେ॒ଵ ଵୀ॒ର୍ୟ॑-ନ୍ଧତ୍ତେ ॥ 90 ॥
ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ରାଜ॒ନ୍ୟୋ॑ ବାହୁବ॒ଲୀ ଭାଵୁ॑କଃ ॥
ତ୍ଵା॒ଷ୍ଟ୍ରୌ ଲୋ॑ମଶସ॒କ୍ଥୌ ସ॒କ୍ଥ୍ୟୋଃ ।
ସ॒କ୍ଥ୍ୟୋରେ॒ଵ ଵୀ॒ର୍ୟ॑-ନ୍ଧତ୍ତେ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ରାଜ॒ନ୍ୟ॑ ଊରୁବ॒ଲୀ ଭାଵୁ॑କଃ ॥ ଶି॒ତି॒ପୃ॒ଷ୍ଠୌ ବା॑ର୍ହସ୍ପ॒ତ୍ୟୌ ପୃ॒ଷ୍ଠେ ।
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସ-ମେ॒ଵୋପରି॑ଷ୍ଟାଦ୍ଧତ୍ତେ ।
ଅଥୋ॑ କ॒ଵଚେ॑ ଏ॒ଵୈତେ ଅ॒ଭିତଃ॒ ପର୍ୟୂ॑ହତେ ।
ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ରାଜ॒ନ୍ୟ॑-ସ୍ସନ୍ନ॑ଦ୍ଧୋ ଵୀ॒ର୍ୟ॑-ଙ୍କରୋତି ॥ ଧା॒ତ୍ରେ ପୃ॑ଷୋଦ॒ର-ମ॒ଧସ୍ତା᳚ତ୍ ।
ପ୍ର॒ତି॒ଷ୍ଠାମେ॒ଵୈତା-ଙ୍କୁ॑ରୁତେ ।
ଅଥୋ॑ ଇ॒ୟଂ-ଵୈଁ ଧା॒ତା ।
ଅ॒ସ୍ୟାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ ସୌ॒ର୍ୟ-ମ୍ବ॒ଲକ୍ଷ॒-ମ୍ପୁଚ୍ଛେ᳚ । ଉ॒ଥ୍ସେ॒ଧମେ॒ଵ ତ-ଙ୍କୁ॑ରୁତେ ।
ତସ୍ମା॑ଦୁଥ୍ସେ॒ଧ-ମ୍ଭ॒ୟେ ପ୍ର॒ଜା
ଅ॒ଭିସଗ୍ଗ୍ଶ୍ର॑ୟନ୍ତି ॥ 91 ॥
(କୁ॒ରୁ॒ତେ॒ - ଧ॒ତ୍ତେ॒ - କୁ॒ରୁ॒ତେ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 23)
(ସା॒ଗ୍ରଂ॒ହ॒ଣ୍ୟା - ଚତୁ॑ଷ୍ଟୟ୍ୟୋ॒ - ୟୋ ଵୈ - ୟଃ ପି॒ତୁ - ଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାରା॒ - ୟଥା॑ ନି॒କ୍ତମ୍ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୟେ ତ୍ଵା॒- ୟଥା॒ ପ୍ରୋକ୍ଷି॑ତଂ - ଵି॒ଭୂରା॑ହ- ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତାଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॑ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ନ କିଞ୍ଚ॒ ନ - ସା॑ଵି॒ତ୍ର - ମା ବ୍ରହ୍ମ॑ନ୍ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟଃ॑ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ ରକ୍ଷାଗ୍ମ୍॑ସି - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିମୀଫ୍ସତି - ଵି॒ଭୁର॑ଶ୍ଵନା॒ମାନ୍ୟ - ମ୍ଭାଗ୍॑ - ସ୍ୟେକୟୂ॒ପୋ - ରାଜ୍ଜୁ॑ଦାଲ - ମେକଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶୋ - ଦେ॒ଵାଃ - ପୁରୁ॑ଷ॒ ସ୍ତ୍ରୟୋ॑ଵିଗ୍ମ୍ଶତିଃ)
(ସା॒ଗ୍ରଂ॒ହ॒ଣ୍ୟା - ତସ୍ମା॑ଦଶ୍ଵମେଧୟା॒ଜୀ - ୟ-ତ୍ପରି॑ମିତା॒ - ୟ-ଦ୍ୟ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖେ - ୟୋ ଦୀ॒କ୍ଷାମ୍ - ଦେ॒ଵାନେ॒ଵ - ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ - ସି॒ତାୟ॑ - ପ୍ରାଣାପା॒ନାଵେ॒ଵାସ୍ମି॒ନ୍ - ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ରାଜ॒ନ୍ୟ॑ ଏକ॑ନଵତିଃ)
(ସା॒ଗ୍ରଂ॒ହ॒ଣ୍ୟା - ସଗ୍ଗ୍ଶ୍ର॑ୟନ୍ତି)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀୟାଷ୍ଟକେ ଅଷ୍ଟମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
+++++++++++++++++++++++++++
