କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକେ ପଞ୍ଚମଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ପ୍ରଵର୍ଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତୟେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ୟୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1
ଦେ॒ଵା ଵୈ ସ॒ତ୍ରମା॑ସତ । ଋଦ୍ଧି॑ପରିମିତ॒ମ୍ ଁୟଶ॑ସ୍କାମାଃ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ୟନ୍ନଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଂ-ୟଁଶ॑ ଋ॒ଚ୍ଛାତ୍ । ସର୍ଵେ॑ଷା-ନ୍ନ॒ସ୍ତ-ଥ୍ସ॒ହାସ॒ଦିତି॑ ।
ତେଷା᳚-ଙ୍କୁରୁକ୍ଷେ॒ତ୍ରଂ-ଵେଁଦି॑ରାସୀତ୍ । ତସ୍ୟୈ॑ ଖାଣ୍ଡ॒ଵୋ ଦ॑କ୍ଷିଣା॒ର୍ଧ ଆ॑ସୀତ୍ । ତୂର୍ଘ୍ନ॑ମୁତ୍ତରା॒ର୍ଧଃ । ପ॒ରୀ॒ଣଜ୍ଜ॑ଘନା॒ର୍ଧଃ । ମ॒ରଵ॑ ଉତ୍କ॒ରଃ ॥ 1 ॥
ତେଷା᳚-ମ୍ମ॒ଖଂ-ଵୈଁ᳚ଷ୍ଣ॒ଵଂ-ୟଁଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତନ୍ନ୍ୟ॑କାମୟତ । ତେନାପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅନ୍ଵା॑ୟନ୍ନ୍ । ୟଶୋ॑-ଽଵ॒ରୁରୁ॑ଥ୍ସମାନାଃ । ତସ୍ୟା॒ନ୍ଵାଗ॑ତସ୍ୟ ।
ସ॒ଵ୍ୟାଦ୍ଧନୁ॒ରଜା॑ୟତ । ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ଦିଷ॑ଵଃ । ତସ୍ମା॑ଦିଷୁଧ॒ନ୍ଵ-ମ୍ପୁଣ୍ୟ॑ଜନ୍ମ ।
ୟ॒ଜ୍ଞଜ॑ନ୍ମା॒ ହି ॥ 2 ॥
ତମେକ॒ଗ୍ମ୍॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ବ॒ହଵୋ॒ ନାଭ୍ୟ॑ଧୃଷ୍ଣୁଵନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା॒ଦେକ॑ମିଷୁଧ॒ନ୍ଵିନ᳚ମ୍ । ବ॒ହଵୋ॑-ଽନିଷୁଧ॒ନ୍ଵା ନାଭିଧୃ॑ଷ୍ଣୁଵନ୍ତି । ସୋ᳚-ଽସ୍ମୟତ । ଏକ॑-ମ୍ମା॒ ସନ୍ତ॑-ମ୍ବ॒ହଵୋ॒ ନାଭ୍ୟ॑ଧର୍ଷିଷୁ॒ରିତି॑ ।
ତସ୍ୟ॑ ସିଷ୍ମିୟା॒ଣସ୍ୟ॒ ତେଜୋ-ଽପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵା ଓଷ॑ଧୀଷୁ॒ ନ୍ୟ॑ମୃଜୁଃ । ତେ ଶ୍ୟା॒ମାକା॑ ଅଭଵନ୍ନ୍ । ସ୍ମ॒ୟାକା॒ ଵୈ ନାମୈ॒ତେ ॥ 3 ॥
ତ-ଥ୍ସ୍ମ॒ୟାକା॑ନାଗ୍ ସ୍ମୟାକ॒ତ୍ଵମ୍ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଦୀକ୍ଷି॒ତେନା॑ପି॒ଗୃହ୍ୟ॑ ସ୍ମେତ॒ଵ୍ୟ᳚ମ୍ । ତେଜ॑ସୋ॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ । ସ ଧନୁଃ॑ ପ୍ରତି॒ଷ୍କଭ୍ୟା॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ତା ଉ॑ପ॒ଦୀକା॑ ଅବ୍ରୁଵ॒ନ୍-ଵର॑ମ୍ ଁଵୃଣାମହୈ । ଅଥ॑ ଵ ଇ॒ମଗ୍ମ୍ ର॑ନ୍ଧୟାମ ।
ୟତ୍ର॒ କ୍ଵ॑ ଚ॒ ଖନା॑ମ । ତଦ॒ପୋ॑-ଽଭିତୃ॑ଣଦା॒ମେତି॑ ।
ତସ୍ମା॑ଦୁପ॒ଦୀକା॒ ୟତ୍ର॒ କ୍ଵ॑ ଚ॒ ଖନ॑ନ୍ତି । ତଦ॒ପୋ॑-ଽଭିତୃ॑ନ୍ଦନ୍ତି ॥ 4 ॥
ଵାରେ॑ଵୃତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ହ୍ୟା॑ସାମ୍ । ତସ୍ୟ॒ ଜ୍ୟାମପ୍ୟା॑ଦନ୍ନ୍ ।
ତସ୍ୟ॒ ଧନୁ॑ର୍ଵି॒ପ୍ରଵ॑ମାଣ॒ଗ୍ମ୍॒ ଶିର॒ ଉଦ॑ଵର୍ତୟତ୍ ।
ତ-ଦ୍ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅନୁ॒ପ୍ରାଵ॑ର୍ତତ । ୟ-ତ୍ପ୍ରାଵ॑ର୍ତତ ।
ତ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑ସ୍ୟ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ୟ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟଦ୍ଘ୍ରାଁ(4) ଇତ୍ୟପ॑ତତ୍ ।
ତଦ୍ଧ॒ର୍ମସ୍ୟ॑ ଘର୍ମ॒ତ୍ଵମ୍ ।
ମ॒ହ॒ତୋ ଵୀ॒ର୍ୟ॑ମପପ୍ତ॒ଦିତି॑ । ତ-ନ୍ମ॑ହାଵୀ॒ରସ୍ୟ॑ ମହାଵୀର॒ତ୍ଵମ୍ ॥ 5 ॥
ୟଦ॒ସ୍ୟା-ସ୍ସ॒ମଭ॑ରନ୍ନ୍ । ତ-ଥ୍ସ॒ମ୍ରାଜ୍ଞ॑-ସ୍ସମ୍ରା॒ଟ୍ତ୍ଵମ୍ ।
ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୃ॒ତ-ନ୍ଦେ॒ଵତା᳚ସ୍ତ୍ରେ॒ଧା ଵ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣତ । ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପ୍ରା॑ତସ୍ସଵ॒ନମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ମାଦ୍ଧ୍ୟ॑ନ୍ଦିନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଵ॑ନମ୍ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵାସ୍ତୃ॑ତୀୟସଵ॒ନମ୍ । ତେନାପ॑ଶୀର୍ଷ୍ଣା ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ମାନାଃ । ନାଶିଷୋ॒-ଽଵାରୁ॑ନ୍ଧତ ।
ନ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମ॒ଭ୍ୟ॑ଜୟନ୍ନ୍ ।
ତେ ଦେ॒ଵା ଅ॒ଶ୍ଵିନା॑ଵବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ ॥ 6 ॥
ଭି॒ଷଜୌ॒ ଵୈ ସ୍ଥଃ॑ । ଇ॒ଦଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଧତ୍ତ॒ମିତି॑ । ତାଵ॑ବ୍ରୂତାଂ॒-ଵଁର॑ମ୍ ଁଵୃଣାଵହୈ । ଗ୍ରହ॑ ଏ॒ଵ ନା॒ଵତ୍ରାପି॑ ଗୃହ୍ୟତା॒ମିତି॑ ।
ତାଭ୍ୟା॑-ମେ॒ତମା᳚ଶ୍ଵି॒ନ-ମ॑ଗୃହ୍ଣନ୍ନ୍ ।
ତାଵେ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଧତ୍ତାମ୍ ।
ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ତେନ॒ ସଶୀ᳚ର୍ଷ୍ଣା ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ମାନାଃ । ଅଵା॒ଶିଷୋ-ଽରୁ॑ନ୍ଧତ ।
ଅ॒ଭି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମ॑ଜୟନ୍ନ୍ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑-ମ୍ପ୍ରଵୃ॒ଣକ୍ତି॑ । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟୈ॒ଵ ତଚ୍ଛିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି ।
ତେନ॒ ସଶୀ᳚ର୍ଷ୍ଣା ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ମାନଃ ।
ଅଵା॒ଶିଷୋ॑ ରୁ॒ନ୍ଧେ । ଅ॒ଭି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଞ୍ଜ॑ୟତି ।
ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଷ ଆ᳚ଶ୍ଵି॒ନପ୍ର॑ଵୟା ଇଵ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ॥ 7 ॥
(ଉ॒ତ୍କ॒ରୋ - ହ୍ୟେ॑ - ତେ - ତୃ॑ନ୍ଦନ୍ତି - ମହାଵୀର॒ତ୍ଵ - ମ॑ବ୍ରୁଵନ୍ - ନଜୟନ୍-ଥ୍ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2
ସା॒ଵି॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁ॑ହୋତି॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ୟୈ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଗୃ॒ହୀ॒ତେନ॑ ଜୁହୋତି ।
ଚତୁ॑ଷ୍ପାଦଃ ପ॒ଶଵଃ॑ । ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଚତ॑ସ୍ରୋ॒ ଦିଶଃ॑ । ଦି॒କ୍ଷ୍ଵେ॑ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ।
ଛନ୍ଦାଗ୍ମ୍॑ସି ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ-ଽପା᳚କ୍ରାମନ୍ନ୍ ।
ନ ଵୋ॑-ଽଭା॒ଗାନି॑ ହ॒ଵ୍ୟଂ-ଵଁ॑କ୍ଷ୍ୟାମ॒ ଇତି॑ ।
ତେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ତ-ଚ୍ଚ॑ତୁର୍ଗୃହୀ॒ତ-ମ॑ଧାରୟନ୍ନ୍ । ପୁ॒ରୋ॒ନୁ॒ଵା॒କ୍ୟା॑ୟୈ ୟା॒ଜ୍ୟା॑ୟୈ ॥ 8 ॥
ଦେ॒ଵତା॑ୟୈ ଵଷଟ୍କା॒ରାୟ॑ । ୟଚ୍ଚ॑ତୁର୍ଗୃହୀ॒ତ-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ।
ଛନ୍ଦାଗ୍॑ସ୍ୟେ॒ଵ ତ-ତ୍ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ତାନ୍ୟ॑ସ୍ୟ ପ୍ରୀ॒ତାନି॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॑ ହ॒ଵ୍ୟଂ-ଵଁ॑ହନ୍ତି । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ହୋ॒ତ॒ଵ୍ୟ॑-ନ୍ଦୀକ୍ଷି॒ତସ୍ୟ॑ ଗୃ॒ହା(3) ଇ ନ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ୟା(3) ମିତି॑ । ହ॒ଵିର୍ଵୈ ଦୀ᳚କ୍ଷି॒ତଃ । ୟଜ୍ଜୁ॑ହୁ॒ୟାତ୍ । ହ॒ଵିଷ୍କୃ॑ତଂ॒-ୟଁଜ॑ମାନମ॒ଗ୍ନୌ ପ୍ରଦ॑ଦ୍ଧ୍ୟାତ୍ ।
ୟନ୍ନ ଜୁ॑ହୁ॒ୟାତ୍ ॥ 9 ॥
ୟ॒ଜ୍ଞ॒ପ॒ରୁର॒ନ୍ତରି॑ୟାତ୍ । ୟଜୁ॑ରେ॒ଵ ଵ॑ଦେତ୍ ।
ନ ହ॒ଵିଷ୍କୃ॑ତଂ॒-ୟଁଜ॑ମାନମ॒ଗ୍ନୌ ପ୍ର॒ଦଧା॑ତି । ନ ୟ॑ଜ୍ଞପ॒ରୁର॒ନ୍ତରେ॑ତି । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରୀ ଛନ୍ଦା॒ଗ୍॒ସ୍ୟତ୍ୟ॑ମନ୍ୟତ ।
ତସ୍ୟୈ॑ ଵଷଟ୍କା॒ରୋ᳚-ଽଭ୍ୟୟ୍ୟ॒ ଶିରୋ᳚-ଽଚ୍ଛିନତ୍ ।
ତସ୍ୟୈ᳚ ଦ୍ଵେ॒ଧା ରସଃ॒ ପରା॑-ଽପତତ୍ । ପୃ॒ଥି॒ଵୀମ॒ର୍ଧଃ ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ । ପ॒ଶୂନ॒ର୍ଧଃ । ୟଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ-ମ୍ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ ॥ 10 ॥
ସ ଖ॑ଦି॒ରୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ୟଃ ପ॒ଶୂନ୍ । ସୋ॑-ଽଜାମ୍ । ୟତ୍ଖା॑ଦି॒ର୍ୟଭ୍ରି॒-ର୍ଭଵ॑ତି । ଛନ୍ଦ॑ସାମେ॒ଵ ରସେ॑ନ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି । ୟଦୌଦୁ॑ମ୍ବରୀ ।
ଊର୍ଗ୍ଵା ଉ॑ଦୁ॒ମ୍ବରଃ॑ । ଊ॒ର୍ଜୈଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି । ୟ-ଦ୍ଵୈ॑ଣ॒ଵୀ । ତେଜୋ॒ ଵୈ ଵେଣୁଃ॑ ॥ 11 ॥
ତେଜ॑ସୈ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି । ୟ-ଦ୍ଵୈକ॑ଙ୍କତୀ ।
ଭା ଏ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ସଵି॒ତୁଃ ପ୍ର॑ସ॒ଵ ଇତ୍ୟଭ୍ରି॒ମାଦ॑ତ୍ତେ॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ୟୈ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୋ᳚-ର୍ବା॒ହୁଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ହି ଦେ॒ଵାନା॑ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୂ ଆସ୍ତା᳚ମ୍ ।
ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ହସ୍ତା᳚ଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟାହ॒ ୟତ୍ୟୈ᳚ । ଵଜ୍ର॑ ଇଵ॒ ଵା ଏ॒ଷା । ୟଦଭ୍ରିଃ॑ । ଅଭ୍ରି॑ରସି॒ ନାରି॑ର॒ସୀତ୍ୟା॑ହ॒ ଶାନ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ 12 ॥
ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର॒କୃ-ଦ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵା ଅ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରଃ । ୟ॒ଜ୍ଞ॒କୃ-ଦ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॒ ଇତି॒ ଵାଵୈତଦା॑ହ । ଉତ୍ତି॑ଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୈ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରୋ-ଽଚ୍ଛୈ॑ତି ।
ପ୍ରୈତୁ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତି॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରେତ୍ୟୈ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରୋ-ଽଚ୍ଛୈ॑ତି । ପ୍ର ଦେ॒ଵ୍ୟେ॑ତୁ ସୂ॒ନୃତେତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ସୂ॒ନୃତା᳚ । ଅଚ୍ଛା॑ ଵୀ॒ରନ୍ନର୍ୟ॑-ମ୍ପ॒ଙ୍କ୍ତିରା॑ଧସ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ॥ 13 ॥
ପାଙ୍କ୍ତୋ॒ ହି ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ଦେ॒ଵା ୟ॒ଜ୍ଞନ୍ନ॑ୟନ୍ତୁ ନ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ଦେ॒ଵାନେ॒ଵ ୟ॑ଜ୍ଞ॒ନିୟଃ॑ କୁରୁତେ । ଦେଵୀ᳚ ଦ୍ୟାଵାପୃଥିଵୀ॒ ଅନୁ॑ ମେ ମଗ୍ମ୍ସାଥା॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଭ୍ୟାମେ॒ଵାନୁ॑ମତୋ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି । ଋ॒ଦ୍ଧ୍ୟାସ॑ମ॒ଦ୍ୟ ମ॒ଖସ୍ୟ॒ ଶିର॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ମ॒ଖଃ ।
ଋ॒ଦ୍ଧ୍ୟାସ॑ମ॒ଦ୍ୟ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒ ଇତି॒ ଵାଵୈତଦା॑ହ ।
ମ॒ଖାୟ॑ ତ୍ଵା ମ॒ଖସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ଶୀ॒ର୍ଷ୍ଣ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ନି॒ର୍ଦିଶ୍ୟୈ॒ଵୈନ॑ଦ୍ଧରତି ॥ 14 ॥
ତ୍ରିର୍ହ॑ରତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଭ୍ୟ ଏ॒ଵ ଲୋ॒କେଭ୍ୟୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି । ତୂ॒ଷ୍ଣୀ-ଞ୍ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥଗ୍ମ୍ ହ॑ରତି । ଅପ॑ରିମିତାଦେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି ।
ମୃ॒ତ୍ଖ॒ନାଦଗ୍ରେ॑ ହରତି । ତସ୍ମା᳚-ନ୍ମୃତ୍ଖ॒ନଃ କ॑ରୁ॒ଣ୍ୟ॑ତମଃ । ଇୟ॒ତ୍ୟଗ୍ର॑ ଆସୀ॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ସ୍ୟାମେ॒ଵାଛ॑ମ୍ବଟ୍କାରଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି । ଊର୍ଜ॒ମ୍ ଁଵା ଏ॒ତଗ୍ମ୍ ରସ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଉ॑ପ॒ଦୀକା॒ ଉଦ୍ଦି॑ହନ୍ତି ॥ 15 ॥
ୟ-ଦ୍ଵ॒ଲ୍ମୀକ᳚ମ୍ । ୟ-ଦ୍ଵ॑ଲ୍ମୀକଵ॒ପା ସ॑ମ୍ଭା॒ରୋ ଭଵ॑ତି ।
ଊର୍ଜ॑ମେ॒ଵ ରସ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଅଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ॒ ଶ୍ରୋତ୍ର॑ମେ॒ଵ । ଶ୍ରୋତ୍ର॒ଗ୍ଗ୍॒ ହ୍ୟେ॑ତ-ତ୍ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟାଃ । ୟ-ଦ୍ଵ॒ଲ୍ମୀକଃ॑ । ଅବ॑ଧିରୋ ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରାୟ॒ ଵଜ୍ର॒ମୁଦ॑ୟଚ୍ଛତ୍ ।
ସ ୟତ୍ର॑ୟତ୍ର ପ॒ରାକ୍ର॑ମତ ॥ 16 ॥
ତନ୍ନାଦ୍ଧ୍ରି॑ୟତ । ସ ପୂ॑ତୀକସ୍ତ॒ମ୍ବେ ପରା᳚କ୍ରମତ । ସୋ᳚-ଽଦ୍ଧ୍ରିୟତ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ଊ॒ତିଂ-ଵୈଁ ମେ॑ ଧା॒ ଇତି॑ । ତଦୂ॒ତୀକା॑ନା-ମୂତୀକ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟଦୂ॒ତୀକା॒ ଭଵ॑ନ୍ତି ।
ୟ॒ଜ୍ଞାୟୈ॒ଵୋତି-ନ୍ଦ॑ଧତି । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଜା ଅ॑ସି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ ରେତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ୟ ଏ॒ଵ ରସଃ॑ ପ॒ଶୂ-ନ୍ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ ॥ 17 ॥
ତମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ପଞ୍ଚୈ॒ତେ ସ॑ମ୍ଭା॒ରା ଭ॑ଵନ୍ତି । ପାଙ୍କ୍ତୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ୟାଵା॑ନେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ତସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି । ୟଦ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଣା᳚-ମ୍ପଶୂ॒ନାଞ୍ଚର୍ମ॑ଣା ସ॒ମ୍ଭରେ᳚ତ୍ । ଗ୍ରା॒ମ୍ୟା-ନ୍ପ॒ଶୂଞ୍ଛୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ୟେତ୍ । କୃ॒ଷ୍ଣା॒ଜି॒ନେନ॒ ସମ୍ଭ॑ରତି । ଆ॒ର॒ଣ୍ୟାନେ॒ଵ ପ॒ଶୂଞ୍ଛୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ୟତି । ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒ମାଵ॑ତ୍-ପଶୂ॒ନା-ମ୍ପ୍ର॒ଜାୟ॑ମାନାନାମ୍ ॥ 18 ॥
ଆ॒ର॒ଣ୍ୟାଃ ପ॒ଶଵଃ॒ କନୀ॑ୟାଗ୍ମ୍ସଃ । ଶୁ॒ଚା ହ୍ୟୃ॑ତାଃ ।
ଲୋ॒ମ॒ତ-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି । ଅତୋ॒ ହ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ᳚ମ୍ । ପ॒ରି॒ଗୃହ୍ୟା ୟ॑ନ୍ତି । ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ ।
ବ॒ହଵୋ॑ ହରନ୍ତି । ଅପ॑ଚିତିମେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧତି ।
ଉଦ୍ଧ॑ତେ॒ ସିକ॑ତୋପୋପ୍ତେ॒ ପରି॑ଶ୍ରିତେ॒ ନିଦ॑ଧତି॒ ଶାନ୍ତ୍ୟୈ᳚ ।
ମଦ॑ନ୍ତୀଭି॒ରୁପ॑ ସୃଜତି ॥ 19 ॥
ତେଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି । ମଧୁ॑ ତ୍ଵା ମଧୁ॒ଲା କ॑ରୋ॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୈ॒ଵାସ୍ମି॒ନ୍ -ତେଜୋ॑ ଦଧାତି ।
ୟଦ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଣା॒-ମ୍ପାତ୍ରା॑ଣା-ଙ୍କ॒ପାଲୈ᳚-ସ୍ସଗ୍ମ୍ସୃ॒ଜେତ୍ ।
ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଣି॒ ପାତ୍ରା॑ଣି ଶୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ୟେତ୍ । ଅ॒ର୍ମ॒କ॒ପା॒ଲୈ-ସ୍ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜତି । ଏ॒ତାନି॒ ଵା ଅ॑ନୁପଜୀଵନୀ॒ୟାନି॑ । ତାନ୍ୟେ॒ଵ ଶୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ୟତି ।
ଶର୍କ॑ରାଭି॒-ସ୍ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜତି॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ । ଅଥୋ॑ ଶ॒ନ୍ତ୍ଵାୟ॑ । ଅ॒ଜ॒ଲୋ॒ମୈ-ସ୍ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜତି । ଏ॒ଷା ଵା ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପ୍ରି॒ୟା ତ॒ନୂଃ । ୟଦ॒ଜା । ପ୍ରି॒ୟୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ତ॒ନୁଵା॒ ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜତି । ଅଥୋ॒ ତେଜ॑ସା । କୃ॒ଷ୍ଣା॒ଜି॒ନସ୍ୟ॒ ଲୋମ॑ଭି॒-ସ୍ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜତି । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ କୃ॑ଷ୍ଣାଜି॒ନମ୍ ।
ୟ॒ଜ୍ଞେନୈ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞଗ୍ମ୍ ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜତି ॥ 20 ॥
(ୟା॒ଜା॑ୟୈ॒ - ନ ଜୁ॑ହୁ॒ୟା - ଦଵି॑ଶ॒-ଦ୍- ଵେଣଃ॒ - ଶାନ୍ତ୍ୟୈ॑ - ପ॒ଙ୍କ୍ତିରା॑ଧସ॒ମିତ୍ୟା॑ହ - ହରତି - ଦିହନ୍ତି - ପ॒ରାକ୍ର॑ମ॒ - ତାଵି॑ଶତ୍ - ପ୍ର॒ଜାୟ॑ମାନାନାଗ୍ମ୍ - ସୃଜତି - ଶ॒ନ୍ତ୍ଵାୟା॒ ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3
ପରି॑ଶ୍ରିତେ କରୋତି । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସସ୍ୟ॒ ପରି॑ଗୃହୀତ୍ୟୈ । ନ କୁ॒ର୍ଵନ୍ନ॒ଭି ପ୍ରା᳚ଣ୍ୟାତ୍ । ୟ-ତ୍କୁ॒ର୍ଵନ୍ନ॑ଭି ପ୍ରା॒ଣ୍ୟାତ୍ । ପ୍ରା॒ଣାଞ୍ଛୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ୟେତ୍ । ଅ॒ପ॒ହାୟ॒ ପ୍ରାଣି॑ତି ।
ପ୍ରା॒ଣାନା᳚-ଙ୍ଗୋପୀ॒ଥାୟ॑ । ନ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑ମ୍-ଚାଦି॒ତ୍ୟମ୍-ଚା॒ନ୍ତରେ॑ୟାତ୍ । ୟଦ॑ନ୍ତରେ॒ୟାତ୍ । ଦୁ॒ଶ୍ଚର୍ମା᳚ ସ୍ୟାତ୍ ॥ 21 ॥
ତସ୍ମା॒ନ୍ନାନ୍ତ॒ରାୟ୍ୟ᳚ମ୍ । ଆ॒ତ୍ମନୋ॑ ଗୋପୀ॒ଥାୟ॑ । ଵେଣୁ॑ନା କରୋତି । ତେଜୋ॒ ଵୈ ଵେଣୁଃ॑ । ତେଜଃ॑ ପ୍ରଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ତେଜ॑ସୈ॒ଵ ତେଜ॒-ସ୍ସମ॑ର୍ଧୟତି । ମ॒ଖସ୍ୟ॒ ଶିରୋ॒-ଽସୀତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ମ॒ଖଃ । ତସ୍ୟୈ॒ତଚ୍ଛିରଃ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ॥ 22 ॥
ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵମା॑ହ । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ ପ॒ଦେ ସ୍ଥ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ହ୍ୟେ॑ତେ ପ॒ଦେ । ଅଥୋ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରେଣ॑ ତ୍ଵା॒ ଛନ୍ଦ॑ସା କରୋ॒ମୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କରୋତି । ତ୍ର୍ୟୁ॑ଦ୍ଧି-ଙ୍କରୋତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଷାମ୍ ଁଲୋ॒କାନା॒ମାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ଛନ୍ଦୋ॑ଭିଃ କରୋତି ॥ 23 ॥
ଵୀ॒ର୍ୟ॑ମ୍ ଁଵୈ ଛନ୍ଦାଗ୍ମ୍॑ସି । ଵୀ॒ର୍ୟେ॑ଣୈ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କରୋତି ।
ୟଜୁ॑ଷା॒ ବିଲ॑-ଙ୍କରୋତି॒ ଵ୍ୟାଵୃ॑ୟୈ । ଇୟ॑ନ୍ତ-ଙ୍କରୋତି ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନା ୟଜ୍ଞମୁ॒ଖେନ॒ ସମ୍ମି॑ତମ୍ । ଇୟ॑ନ୍ତ-ଙ୍କରୋତି ।
ୟ॒ଜ୍ଞ॒ପ॒ରୁଷା॒ ସମ୍ମି॑ତମ୍ । ଇୟ॑ନ୍ତ-ଙ୍କରୋତି ।
ଏ॒ତାଵ॒ଦ୍ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ ଵୀ॒ର୍ୟ᳚ମ୍ । ଵୀ॒ର୍ୟ॑ସମ୍ମିତମ୍ ॥ 24 ॥
ଅପ॑ରିମିତ-ଙ୍କରୋତି । ଅପ॑ରିମିତ॒ସ୍ୟାଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ । ପ॒ରି॒ଗ୍ରୀ॒ଵ-ଙ୍କ॑ରୋତି॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ । ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ହର॑ସା ଶ୍ରା॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ । ଅ॒ଶ୍ଵ॒ଶ॒କେନ॑ ଧୂପୟତି । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵ॑-ସ୍ସୟୋନି॒ତ୍ଵାୟ॑ । ଵୃଷ୍ଣୋ॒ ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ ନି॒ଷ୍ପଦ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟୋ ଵୃଷା-ଽଶ୍ଵଃ॑ । ତସ୍ୟ॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ମ୍॑ସି ନି॒ଷ୍ପତ୍ ॥ 25 ॥
ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଧୂପୟତି । ଅ॒ର୍ଚିଷେ᳚ ତ୍ଵା ଶୋ॒ଚିଷେ॒ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ତେଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି । ଵା॒ରୁ॒ଣୋ॑-ଽଭୀଦ୍ଧଃ॑ । ମୈ॒ତ୍ରିୟୋପୈ॑ତି॒ ଶାନ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ସିଦ୍ଧ୍ୟୈ॒ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ । ଦେ॒ଵସ୍ତ୍ଵା॑ ସଵି॒ତୋଦ୍ଵ॑ପ॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ ।
ସ॒ଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତ ଏ॒ଵୈନ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଦେ॒ଵତା॑ଭି॒ରୁଦ୍ଵ॑ପତି । ଅପ॑ଦ୍ୟମାନଃ ପୃଥି॒ଵ୍ୟାମାଶା॒ ଦିଶ॒ ଆପୃ॒ଣେତ୍ୟା॑ହ ॥ 26 ॥
ତସ୍ମା॑ଦ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ-ଽନୁ॒ ଵିଭା॑ତି ।
ଉତ୍ତି॑ଷ୍ଠ ବୃ॒ହନ୍-ଭ॑ଵୋ॒ର୍ଧ୍ଵସ୍ତି॑ଷ୍ଠ ଧ୍ରୁ॒ଵସ୍ତ୍ଵମିତ୍ୟା॑ହ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ ।
ଈ॒ଶ୍ଵ॒ରୋ ଵା ଏ॒ଷୋ᳚-ଽନ୍ଧୋ ଭଵି॑ତୋଃ ।
ୟଃ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑ମ॒ନ୍ଵୀକ୍ଷ॑ତେ । ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ତ୍ଵା॒ ଚକ୍ଷୁ॒ଷା-ଽନ୍ଵୀ᳚କ୍ଷ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ଚକ୍ଷୁ॑ଷୋ ଗୋପୀ॒ଥାୟ॑ । ଋ॒ଜଵେ᳚ ତ୍ଵା ସା॒ଧଵେ᳚ ତ୍ଵା ସୁକ୍ଷି॒ତ୍ୟୈ ତ୍ଵା॒ ଭୂତ୍ୟୈ॒ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଋ॒ଜୁଃ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଗ୍ମ୍ ସା॒ଧୁ । ଅ॒ସୌ ସୁ॑କ୍ଷି॒ତିଃ ॥ 27 ॥
ଦିଶୋ॒ ଭୂତିଃ॑ । ଇ॒ମାନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଲୋ॒କାନ୍ କ॑ଲ୍ପୟତି । ଅଥୋ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ । ଇ॒ଦ-ମ॒ହ-ମ॒ମୁମା॑ମୁଷ୍ୟାୟ॒ଣମ୍ ଁଵି॒ଶା ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॒ ପର୍ୟୂ॑ହା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଵି॒ଶୈଵୈନ॑-ମ୍ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॒ ପର୍ୟୂ॑ହତି ।
ଵି॒ଶେତି॑ ରାଜ॒ନ୍ୟ॑ସ୍ୟ ବ୍ରୂୟାତ୍ । ଵି॒ଶୈଵୈନ॒-ମ୍ପର୍ୟୂ॑ହତି । ପ॒ଶୁଭି॒ରିତି॒ ଵୈଶ୍ୟ॑ସ୍ୟ । ପ॒ଶୁଭି॑ରେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପର୍ୟୂ॑ହତି । ଅ॒ସୁ॒ର୍ୟ॑-ମ୍ପାତ୍ର॒ମନା᳚ଚ୍ଛୃଣ୍ଣମ୍ ॥ 28 ॥
ଆଚ୍ଛୃ॑ଣତ୍ତି । ଦେ॒ଵ॒ତ୍ରା-ଽକଃ॑ । ଅ॒ଜ॒କ୍ଷୀ॒ରେଣାଚ୍ଛୃ॑ଣତ୍ତି ।
ପ॒ର॒ମଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ତ୍ପୟଃ॑ । ୟଦ॑ଜକ୍ଷୀ॒ରମ୍ । ପ॒ର॒ମେଣୈ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପୟ॒ସା-ଽଽଚ୍ଛୃ॑ଣତ୍ତି ।
ୟଜୁ॑ଷା॒ ଵ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତ୍ୟୈ । ଛନ୍ଦୋ॑ଭି॒ରାଚ୍ଛୃ॑ଣତ୍ତି । ଛନ୍ଦୋ॑ଭି॒ର୍ଵା ଏ॒ଷ କ୍ରି॑ୟତେ । ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵ ଛନ୍ଦା॒ଗ୍॒ସ୍ୟାଚ୍ଛୃ॑ଣତ୍ତି । ଛୃ॒ନ୍ଧି ଵାଚ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଵାଚ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଛୃ॒ନ୍ଧ୍ୟୂର୍ଜ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଊର୍ଜ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଛୃ॒ନ୍ଧି ହ॒ଵିରିତ୍ୟା॑ହ । ହ॒ଵିରେ॒ଵାକଃ॑ । ଦେଵ॑ ପୁରଶ୍ଚର ସ॒ଘ୍ୟାସ॒ନ୍ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ ॥ 29 ॥
(ସ୍ୟା॒-ଦ୍ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ - ଛନ୍ଦୋ॑ଭିଃ କରୋତି - ଵୀ॒ର୍ୟ॑ ସମ୍ମିତ॒ମ୍ - ଛନ୍ଦାଗ୍ମ୍॑ସି ନି॒ଷ୍ପତ୍ - ପୃ॒ଣେତ୍ୟା॑ହ - ସୁକ୍ଷି॒ତି - ରନା᳚ଚ୍ଛୃଣ୍ଣ॒ମ୍ - ଛନ୍ଦା॒ଗ୍॒ସ୍ୟାଚ୍ଛୃ॑ଣ ତ୍ତ୍ୟ॒ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4
ବ୍ରହ୍ମ॒-ନ୍ପ୍ରଚ॑ରିଷ୍ୟାମୋ॒ ହୋତ॑-ର୍ଘ॒ର୍ମମ॒ଭିଷ୍ଟୁ॒ହୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଏ॒ଷ ଵା ଏ॒ତର୍ହି॒ ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ । ୟଦ୍ବ୍ର॒ହ୍ମା ।
ତସ୍ମା॑ ଏ॒ଵ ପ୍ର॑ତି॒ପ୍ରୋଚ୍ୟ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି ।
ଆ॒ତ୍ମନୋ-ଽନା᳚ର୍ତ୍ୟୈ । ୟ॒ମାୟ॑ ତ୍ଵା ମ॒ଖାୟ॒ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ ।
ଏ॒ତା ଵା ଏ॒ତସ୍ୟ॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ତାଭି॑ରେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି । ମଦ॑ନ୍ତୀଭିଃ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି । ତେଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି ॥ 30 ॥
ଅ॒ଭି॒ପୂ॒ର୍ଵ-ମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି । ଅ॒ଭି॒ପୂ॒ର୍ଵ-ମେ॒ଵାସ୍ମି॒ନ୍-ତେଜୋ॑ ଦଧାତି । ତ୍ରିଃ ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି । ତ୍ର୍ୟା॑ଵୃ॒ଦ୍ଧି ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ଅଥୋ॑ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ହୋତା-ଽନ୍ଵା॑ହ । ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ଅନ॑ଵାନମ୍ । ପ୍ରା॒ଣାନା॒ଗ୍ମ୍॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ୟୈ ।
ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭ॑-ସ୍ସ॒ତୀ-ର୍ଗା॑ୟ॒ତ୍ରୀରି॒ଵାନ୍ଵା॑ହ ॥ 31 ॥
ଗା॒ୟ॒ତ୍ରୋ ହି ପ୍ରା॒ଣଃ । ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି । ସନ୍ତ॑ତ॒ମନ୍ଵା॑ହ । ପ୍ରା॒ଣାନା॑ମ॒ନ୍ନାଦ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ୟୈ । ଅଥୋ॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ୟ-ତ୍ପରି॑ମିତା ଅନୁବ୍ରୂ॒ୟାତ୍ । ପରି॑ମିତ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧୀତ । ଅପ॑ରିମିତା॒ ଅନ୍ଵା॑ହ ।
ଅପ॑ରିମିତ॒ସ୍ୟାଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ । ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ ॥ 32 ॥
ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ଊଂର୍ମୁଞ୍ଜାଃ᳚ । ୟ-ନ୍ମୌ॒ଞ୍ଜୋ ଵେ॒ଦୋ ଭଵ॑ତି । ଊ॒ର୍ଜୈଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ॑ର୍ଧୟତି । ପ୍ରା॒ଣା॒ହୁ॒ତୀ-ର୍ଜୁ॑ହୋତି । ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି । ସ॒ପ୍ତ ଜୁ॑ହୋତି । ସ॒ପ୍ତ ଵୈ ଶୀ॑ର୍ଷ॒ଣ୍ୟାଃ᳚ ପ୍ରା॒ଣାଃ । ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି । ଦେ॒ଵସ୍ତ୍ଵା॑ ସଵି॒ତା ମଦ୍ଧ୍ଵା॑-ଽନ॒କ୍ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ ॥ 33 ॥
ତେଜ॑ସୈ॒ଵୈନ॑ମନକ୍ତି । ପୃ॒ଥି॒ଵୀ-ନ୍ତପ॑ସସ୍ତ୍ରାୟ॒ସ୍ଵେତି॒ ହିର॑ଣ୍ୟ॒ମୁପା᳚ସ୍ୟତି । ଅ॒ସ୍ୟା ଅନ॑ତିଦାହାୟ । ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ପ୍ର॒ଲ॒ଵାନା॒ଦୀପ୍ୟୋପା᳚ସ୍ୟତି । ଦେ॒ଵତା᳚ସ୍ଵେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି । ଅପ୍ର॑ତିଶୀର୍ଣାଗ୍ର-ମ୍ଭଵତି ।
ଏ॒ତ-ଦ୍ବ॑ର୍ହି॒ର୍ହ୍ୟେ॑ଷଃ ॥ 34 ॥
ଅ॒ର୍ଚିର॑ସି ଶୋ॒ଚିର॒ସୀତ୍ୟା॑ହ । ତେଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସ-ନ୍ଦ॑ଧାତି । ସଗ୍ମ୍ସୀ॑ଦସ୍ଵ ମ॒ହାଗ୍ମ୍ ଅ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ । ମ॒ହାନ୍. ହ୍ୟେ॑ଷଃ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି ।
ଏ॒ତେ ଵାଵ ତ ଋ॒ତ୍ଵିଜଃ॑ । ୟେ ଦ॑ର୍ଶପୂର୍ଣମା॒ସୟୋଃ᳚ ।
ଅଥ॑ କ॒ଥା ହୋତା॒ ୟଜ॑ମାନାୟା॒ଶିଷୋ॒ ନାଶା᳚ସ୍ତ॒ ଇତି॑ ।
ପୁ॒ରସ୍ତା॑ଦାଶୀଃ॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଅ॒ନ୍ୟୋ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ଉ॒ପରି॑ଷ୍ଟାଦାଶୀର॒ନ୍ୟଃ ॥ 35 ॥
ଅ॒ନା॒ଧୃ॒ଷ୍ୟା ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦିତି॒ ୟଦେ॒ତାନି॒ ୟଜୂ॒ଗ୍॒ଷ୍ୟାହ॑ । ଶୀ॒ର୍॒ଷ॒ତ ଏ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ୟଜ॑ମାନ ଆ॒ଶିଷୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଆୟୁଃ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॑ଦାହ । ପ୍ର॒ଜା-ନ୍ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତଃ । ପ୍ରା॒ଣ-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ ।
ଶ୍ରୋତ୍ର॑ମୁତ୍ତର॒ତଃ । ଵିଧୃ॑ତିମୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟାତ୍ । ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ସ॒ମୀଚୋ॑ ଦଧାତି ।
ଈ॒ଶ୍ଵ॒ରୋ ଵା ଏ॒ଷ ଦିଶୋ-ଽନୂନ୍ମ॑ଦିତୋଃ ।
ୟନ୍ଦିଶୋ-ଽନୁ॑ ଵ୍ୟାସ୍ଥା॒ପୟ॑ନ୍ତି ॥ 36 ॥
ମନୋ॒ରଶ୍ଵା॑-ଽସି॒ ଭୂରି॑ପୁ॒ତ୍ରେତୀ॒ମା-ମ॒ଭିମୃ॑ଶତି ।
ଇ॒ୟଂ-ଵୈଁ ମନୋ॒ରଶ୍ଵା॒ ଭୂରି॑ପୁତ୍ରା । ଅ॒ସ୍ୟାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠ॒ତ୍ୟନୁ॑ନ୍ମାଦାୟ । ସୂ॒ପ॒ସଦା॑ ମେ ଭୂୟା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ମ୍ସୀ॒ରିତ୍ୟା॒ହାହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ।
ଚିତ॑-ସ୍ସ୍ଥ ପରି॒ଚିତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଅପ॑ଚିତିମେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି । ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ।
ଅ॒ସୌ ଖଲୁ॒ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟଃ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ତସ୍ୟ॑ ମ॒ରୁତୋ॑ ର॒ଶ୍ମୟଃ॑ ॥ 37 ॥
ସ୍ଵାହା॑ ମ॒ରୁଦ୍ଭିଃ॒ ପରି॑ଶ୍ରୟ॒ସ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ମୁମେ॒ଵାଦି॒ତ୍ୟଗ୍ମ୍ ର॒ଶ୍ମିଭିଃ॒ ପର୍ୟୂ॑ହତି ।
ତସ୍ମା॑-ଦ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ୟୋ॑-ଽମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ର॒ଶ୍ମିଭିଃ॒ ପର୍ୟୂ॑ଢଃ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ରାଜା॑ ଵି॒ଶା ପର୍ୟୂ॑ଢଃ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଗ୍ରାମ॒ଣୀ-ସ୍ସ॑ଜା॒ତୈଃ ପର୍ୟୂ॑ଢଃ । ଅ॒ଗ୍ନେ-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟସ୍ୟ॑ ୟ॒ତଃ । ଵିକ॑ଙ୍କତ॒-ମ୍ଭା ଆ᳚ର୍ଚ୍ଛତ୍ ।
ୟ-ଦ୍ଵୈକ॑ଙ୍କତାଃ ପରି॒ଧୟୋ॒ ଭଵ॑ନ୍ତି ।
ଭା ଏ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ ଭଵନ୍ତି ॥ 38 ॥
ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସା᳚-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ।
ଅସ୍ତି॑ ତ୍ରୟୋଦ॒ଶୋ ମାସ॒ ଇତ୍ୟା॑ହୁଃ । ୟ-ତ୍ତ୍ର॑ୟୋଦ॒ଶଃ ପ॑ରି॒ଧିର୍ଭଵ॑ତି । ତେନୈ॒ଵ ତ୍ର॑ୟୋଦ॒ଶ-ମ୍ମାସ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷସ୍ୟାନ୍ତ॒-ର୍ଧିର॒ସୀତ୍ୟା॑ହ॒ ଵ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତ୍ୟୈ । ଦିଵ॒-ନ୍ତପ॑ସସ୍ତ୍ରାୟ॒ସ୍ଵେ-ତ୍ୟୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟା॒-ଦ୍ଧିର॑ଣ୍ୟ॒ମଧି॒ ନିଦ॑ଧାତି । ଅ॒ମୁଷ୍ୟା॒ ଅନ॑ତିଦାହାୟ । ଅଥୋ॑ ଆ॒ଭ୍ୟାମେ॒ଵୈନ॑ମୁଭ॒ୟତଃ॒ ପରି॑ଗୃହ୍ଣାତି ।
ଅର୍ହ॑-ନ୍ବିଭର୍ଷି॒ ସାୟ॑କାନି॒ ଧନ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ ॥ 39 ॥
ସ୍ତୌତ୍ୟେ॒ଵୈନ॑ମେ॒ତତ୍ । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରମ॑ସି॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭମସି॒ ଜାଗ॑ତମ॒ସୀତି॑ ଧ॒ଵିତ୍ରା॒ଣ୍ୟାଦ॑ତ୍ତେ । ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵୈନା॒ନ୍ୟାଦ॑ତ୍ତେ । ମଧୁ॒ ମଦ୍ଧ୍ଵିତି॑ ଧୂନୋତି । ପ୍ରା॒ଣୋ ଵୈ ମଧୁ॑ । ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି । ତ୍ରିଃ ପରି॑ୟନ୍ତି । ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ଧି ପ୍ରା॒ଣଃ ।
ତ୍ରିଃ ପରି॑ୟନ୍ତି । ତ୍ର୍ୟା॑ଵୃ॒ଦ୍ଧି ୟ॒ଜ୍ଞଃ ॥ 40 ॥
ଅଥୋ॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ତ୍ରିଃ ପୁନଃ॒ ପରି॑ୟନ୍ତି ।
ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ । ଋ॒ତୁଷ୍ଵେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠନ୍ତି । ୟୋ ଵୈ ଘ॒ର୍ମସ୍ୟ॑ ପ୍ରି॒ୟାନ୍-ତ॒ନୁଵ॑ମା॒କ୍ରାମ॑ତି । ଦୁ॒ଶ୍ଚର୍ମା॒ ଵୈ ସ ଭ॑ଵତି ।
ଏ॒ଷ ହ॒ ଵା ଅ॑ସ୍ୟ ପ୍ରି॒ୟା-ନ୍ତ॒ନୁଵ॒ମାକ୍ରା॑ମତି ।
ୟ ସ୍ତ୍ରିଃ ପ॒ରୀତ୍ୟ॑ ଚତୁ॒ର୍ଥ-ମ୍ପର୍ୟେ॑ତି ।
ଏ॒ତାଗ୍ମ୍ ହ॒ ଵା ଅ॑ସ୍ୟୋ॒ଗ୍ରଦେ॑ଵୋ॒ ରାଜ॑ନି॒ରାଚ॑କ୍ରାମ ॥ 41 ॥
ତତୋ॒ ଵୈ ସ ଦୁ॒ଶ୍ଚର୍ମା॑-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା॒-ତ୍ତ୍ରିଃ ପ॒ରୀତ୍ୟ॒ ନ ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥ-ମ୍ପରୀ॑ୟାତ୍ । ଆ॒ତ୍ମନୋ॑ ଗୋପୀ॒ଥାୟ॑ । ପ୍ରା॒ଣା ଵୈ ଧ॒ଵିତ୍ରା॑ଣି । ଅଵ୍ୟ॑ତିଷଙ୍ଗ-ନ୍ଧୂନ୍ଵନ୍ତି ।
ପ୍ରା॒ଣାନା॒-ମଵ୍ୟ॑ତିଷଙ୍ଗାୟ॒ କ୍ଲୃପ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ଵି॒ନି॒ଷଦ୍ୟ॑ ଧୂନ୍ଵନ୍ତି । ଦି॒କ୍ଷ୍ଵେ॑ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠନ୍ତି । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵନ୍ଧୂ᳚ନ୍ଵନ୍ତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ । ସ॒ର୍ଵତୋ॑ ଧୂନ୍ଵନ୍ତି ।
ତସ୍ମା॑ଦ॒ୟଗ୍ମ୍ ସ॒ର୍ଵତଃ॑ ପଵତେ ॥ 42 ॥
(ଦ॒ଧା॒- ତୀ॒ଵାନ୍ଵା॑ହ - ୟ॒ଜ୍ଞ - ସ୍ୟା॑ହୈ॒ - ଷ - ଉ॒ପରି॑ଷ୍ଟାଦାଶୀର॒ନ୍ୟୋ - ଵ୍ୟା᳚ସ୍ଥା॒ପୟ॑ନ୍ତି - ର॒ଶ୍ମୟୋ॑ - ଭଵନ୍ତି॒ - ଧନ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ - ୟ॒ଜ୍ଞ - ଶ୍ଚ॑କ୍ରାମ॒ - ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5
ଅ॒ଗ୍ନିଷ୍ଟ୍ଵା॒ ଵସୁ॑ଭିଃ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ରୋଚୟତୁ ଗାୟ॒ତ୍ରେଣ॒ ଛନ୍ଦ॒ସେତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଗ୍ନିରେ॒ଵୈନଂ॒-ଵଁସୁ॑ଭିଃ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ରୋଚୟତି ଗାୟ॒ତ୍ରେଣ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା । ସ ମା॑ ରୁଚି॒ତୋ ରୋ॑ଚ॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ତ୍ଵା ରୁ॒ଦ୍ରୈ-ର୍ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ରୋ॑ଚୟତୁ॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭେନ॒
ଛନ୍ଦ॒ସେତ୍ୟା॑ହ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଏ॒ଵୈନଗ୍ମ୍॑ ରୁ॒ଦ୍ରୈ-ର୍ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ରୋ॑ଚୟତି॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା । ସ ମା॑ ରୁଚି॒ତୋ ରୋ॑ଚ॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ଵରୁ॑ଣସ୍ତ୍ଵା-ଽଽଦି॒ତ୍ୟୈଃ ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ରୋ॑ଚୟତୁ॒ ଜାଗ॑ତେନ॒ ଛନ୍ଦ॒ସେତ୍ୟା॑ହ । ଵରୁ॑ଣ ଏ॒ଵୈନ॑ମାଦି॒ତ୍ୟୈଃ ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ରୋ॑ଚୟତି॒ ଜାଗ॑ତେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା ॥ 43 ॥
ସ ମା॑ ରୁଚି॒ତୋ ରୋ॑ଚ॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ଦ୍ୟୁ॒ତା॒ନସ୍ତ୍ଵା॑ ମାରୁ॒ତୋ ମ॒ରୁଦ୍ଭି॑ରୁତ୍ତର॒ତୋ ରୋ॑ଚୟ॒ତ୍ଵାନୁ॑ଷ୍ଟୁଭେନ॒ ଛନ୍ଦ॒ସେତ୍ୟା॑ହ ।
ଦ୍ୟୁ॒ତା॒ନ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ମାରୁ॒ତୋ ମ॒ରୁଦ୍ଭି॑ରୁତ୍ତର॒ତୋ ରୋ॑ଚୟ॒ତ୍ୟାନୁ॑ଷ୍ଟୁଭେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା ।
ସ ମା॑ ରୁଚି॒ତୋ ରୋ॑ଚ॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ସ୍ତ୍ଵା॒ ଵିଶ୍ଵୈ᳚-ର୍ଦେ॒ଵୈରୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟା-ଦ୍ରୋଚୟତୁ॒ ପାଙ୍କ୍ତେ॑ନ॒ ଛନ୍ଦ॒ସେତ୍ୟା॑ହ ।
ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ରେ॒ଵୈନ॒ମ୍ ଁଵିଶ୍ଵୈ᳚-ର୍ଦେ॒ଵୈରୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟା-ଦ୍ରୋଚୟତି॒ ପାଙ୍କ୍ତେ॑ନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା ।
ସ ମା॑ ରୁଚି॒ତୋ ରୋ॑ଚ॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ॥ 44 ॥
ରୋ॒ଚି॒ତସ୍ତ୍ଵ-ନ୍ଦେ॑ଵ ଘର୍ମ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵସୀତ୍ୟା॑ହ । ରୋ॒ଚି॒ତୋ ହ୍ୟେ॑ଷ ଦେ॒ଵେଷୁ॑ । ରୋ॒ଚି॒ଷୀ॒ୟାହ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟେ᳚ଷ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ । ରୋଚ॑ତ ଏ॒ଵୈଷ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟେ॑ଷୁ । ସମ୍ରା᳚ଡ୍ ଘର୍ମ ରୁଚି॒ତସ୍ତ୍ଵ-ନ୍ଦେ॒ଵେଷ୍ଵାୟୁ॑ଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତେଜ॒ସ୍ଵୀ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସ୍ୟ॑ସୀତ୍ୟା॑ହ ।
ରୁ॒ଚି॒ତୋ ହ୍ୟେ॑ଷ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵାୟୁ॑ଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତେଜ॒ସ୍ଵୀ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସୀ ।
ରୁ॒ଚି॒ତୋ॑-ଽହ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟେ᳚ଷ୍ଵାୟୁ॑ଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତେଜ॒ସ୍ଵୀ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସୀ ଭୂ॑ୟାସ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ରୁ॒ଚି॒ତ ଏ॒ଵୈଷ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟେ᳚ଷ୍ଵାୟୁ॑ଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତେଜ॒ସ୍ଵୀ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସୀ ଭ॑ଵତି । ରୁଗ॑ସି॒ ରୁଚ॒-ମ୍ମୟି॑ ଧେହି॒ ମୟି॒ ରୁଗିତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ତଂ-ୟଁଦେ॒ତୈ-ର୍ୟଜୁ॑ର୍ଭି॒ରରୋ॑ଚୟିତ୍ଵା । ରୁ॒ଚି॒ତୋ ଘ॒ର୍ମ ଇତି॑ ପ୍ରବ୍ରୂ॒ୟାତ୍ । ଅରୋ॑ଚୁକୋ-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁ-ସ୍ସ୍ୟାତ୍ ।
ଅରୋ॑ଚୁକୋ॒ ୟଜ॑ମାନଃ । ଅଥ॒ ୟଦେ॑ନମେ॒ତୈର୍ୟଜୁ॑ର୍ଭୀ ରୋଚୟି॒ତ୍ଵା । ରୁ॒ଚି॒ତୋ ଘର୍ମ॒ ଇତି॒ ପ୍ରାହ॑ । ରୋଚୁ॑କୋ-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁ-ର୍ଭଵ॑ତି । ରୋଚୁ॑କୋ॒ ୟଜ॑ମାନଃ ॥ 45 ॥
(ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ରୋ॑ଚୟତି॒ ଜଗ॑ତେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା॒ - ପାଙ୍କ୍ତେ॑ନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା॒ ସ ମା॑ ରୁଚି॒ତୋ ରୋ॑ଚ॒ୟେତ୍ୟା॑ହା॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ - ଶାସ୍ତେ॒ ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6
ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ଗ୍ରୀ॒ଵା ଉ॑ପ॒ସଦଃ॑ । ପୁ॒ରସ୍ତା॑ଦୁପ॒ସଦା᳚-ମ୍ପ୍ରଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑-ମ୍ପ୍ରଵୃ॑ଣକ୍ତି । ଗ୍ରୀ॒ଵାସ୍ଵେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି । ତ୍ରିଃ ପ୍ରଵୃ॑ଣକ୍ତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଭ୍ୟ ଏ॒ଵ ଲୋ॒କେଭ୍ୟୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ।
ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ ॥ 46 ॥
ଋ॒ତୁଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ କୃତ୍ଵଃ॒ ପ୍ରଵୃ॑ଣକ୍ତି । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସା᳚-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରାଦେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ମ୍ଶତି॒-ସ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ମ୍ଶତିରର୍ଧମା॒ସାଃ ।
ଅ॒ର୍ଧ॒ମା॒ସେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ॒ ଖଲୁ॑ । ସ॒କୃଦେ॒ଵ ପ୍ର॒ଵୃଜ୍ୟଃ॑ । ଏକ॒ଗ୍ମ୍॒ ହି ଶିରଃ॑ ॥ 47 ॥
ଅ॒ଗ୍ନି॒ଷ୍ଟୋ॒ମେ ପ୍ରଵୃ॑ଣକ୍ତି । ଏ॒ତାଵା॒ନ୍॒. ଵୈ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ୟାଵା॑ନଗ୍ନିଷ୍ଟୋ॒ମଃ । ୟାଵା॑ନେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ତସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି । ନୋକ୍ଥ୍ୟେ᳚ ପ୍ରଵୃ॑ଞ୍ଜ୍ୟାତ୍ ।
ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ପ॒ଶଵ॑ ଉ॒କ୍ଥାନି॑ । ୟଦୁ॒କ୍ଥ୍ୟେ᳚ ପ୍ରଵୃ॒ଞ୍ଜ୍ୟାତ୍ ।
ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂନ॑ସ୍ୟ॒ ନିର୍ଦ॑ହେତ୍ । ଵି॒ଶ୍ଵ॒ଜିତି॒ ସର୍ଵ॑ପୃଷ୍ଠେ॒ ପ୍ରଵୃ॑ଣକ୍ତି ॥ 48 ॥
ପୃ॒ଷ୍ଠାନି॒ ଵା ଅଚ୍ୟୁ॑ତଞ୍ଚ୍ୟାଵୟନ୍ତି ।
ପୃ॒ଷ୍ଠୈରେ॒ଵାସ୍ମା॒ ଅଚ୍ୟୁ॑ତଞ୍ଚ୍ୟାଵୟି॒ତ୍ଵା-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅପ॑ଶ୍ୟ-ଙ୍ଗୋ॒ପାମିତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରା॒ଣୋ ଵୈ ଗୋ॒ପାଃ । ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାସୁ॒ ଵିୟା॑ତୟତି ।
ଅପ॑ଶ୍ୟ-ଙ୍ଗୋ॒ପାମିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟୋ ଗୋ॒ପାଃ । ସ ହୀମାଃ ପ୍ର॒ଜା ଗୋ॑ପା॒ୟତି॑ । ତମେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ଙ୍ଗୋ॒ପ୍ତାର॑-ଙ୍କୁରୁତେ । ଅନି॑ପଦ୍ୟମାନ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ॥ 49 ॥
ନ ହ୍ୟେ॑ଷ ନି॒ପଦ୍ୟ॑ତେ । ଆ ଚ॒ ପରା॑ ଚ ପ॒ଥିଭି॒ଶ୍ଚର॑ନ୍ତ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଆ ଚ॒ ହ୍ୟେ॑ଷ ପରା॑ ଚ ପ॒ଥିଭି॒ଶ୍ଚର॑ତି । ସ ସ॒ଦ୍ଧ୍ରୀଚୀ॒-ସ୍ସ ଵିଷୂ॑ଚୀ॒ର୍ଵସା॑ନ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ସ॒ଦ୍ଧ୍ରୀଚୀ᳚ଶ୍ଚ॒ ହ୍ୟେ॑ଷ ଵିଷୂ॑ଚୀଶ୍ଚ॒ ଵସା॑ନଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॒ଭି ଵି॒ପଶ୍ୟ॑ତି । ଆ ଵ॑ରୀଵର୍ତି॒ ଭୁଵ॑ନେଷ୍ଵ॒ନ୍ତରିତ୍ୟା॑ହ । ଆ ହ୍ୟେ॑ଷ ଵ॑ରୀ॒ଵର୍ତି॒ ଭୁଵ॑ନେଷ୍ଵ॒ନ୍ତଃ । ଅତ୍ର॑ ପ୍ରା॒ଵୀର୍ମଧୁ॒ ମାଦ୍ଧ୍ଵୀ᳚ଭ୍ୟା॒-ମ୍ମଧୁ॒ ମାଧୂ॑ଚୀଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଵାସ॑ନ୍ତିକାଵେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଋ॒ତୂ କ॑ଲ୍ପୟତି ।
ସମ॒ଗ୍ନିର॒ଗ୍ନିନା॑ ଗ॒ତେତ୍ୟା॑ହ ॥ 50 ॥
ଗ୍ରୈଷ୍ମା॑ଵେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଋ॒ତୂ କ॑ଲ୍ପୟତି । ସମ॒ଗ୍ନିର॒ଗ୍ନିନା॑ ଗ॒ତେତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ହ୍ୟେ॑ଵୈଷୋ᳚-ଽଗ୍ନିନା॑ ସ॒ଙ୍ଗଚ୍ଛ॑ତେ । ସ୍ଵାହା॒ ସମ॒ଗ୍ନିସ୍ତପ॑ସା ଗ॒ତେତ୍ୟା॑ହ ।
ପୂର୍ଵ॑ମେ॒ଵୋଦି॒ତମ୍ । ଉତ୍ତ॑ରେଣା॒ଭିଗୃ॑ଣାତି ।
ଧ॒ର୍ତା ଦି॒ଵୋ ଵିଭା॑ସି॒ ରଜ॑ସଃ ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ଵାର୍ଷି॑କାଵେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଋ॒ତୂ କ॑ଲ୍ପୟତି ।
ହୃ॒ଦେ ତ୍ଵା॒ ମନ॑ସେ॒ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ଶା॒ର॒ଦାଵେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଋ॒ତୂ କ॑ଲ୍ପୟତି ॥ 51 ॥
ଦି॒ଵି ଦେ॒ଵେଷୁ॒ ହୋତ୍ରା॑ ୟ॒ଚ୍ଛେତ୍ୟା॑ହ । ହୋତ୍ରା॑ଭିରେ॒ଵେମାନ୍ ଁଲୋ॒କାନ୍-ଥ୍ସ-ନ୍ଦ॑ଧାତି । ଵିଶ୍ଵା॑ସା-ମ୍ଭୁଵା-ମ୍ପତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ହୈମ॑ନ୍ତିକାଵେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଋ॒ତୂ କ॑ଲ୍ପୟତି ।
ଦେ॒ଵ॒ଶ୍ରୂସ୍ତ୍ଵ-ନ୍ଦେ॑ଵ ଘର୍ମ ଦେ॒ଵା-ନ୍ପା॒ହୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଶୈ॒ଶି॒ରାଵେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଋ॒ତୂ କ॑ଲ୍ପୟତି ।
ତ॒ପୋ॒ଜାଂ-ଵାଁଚ॑ମ॒ସ୍ମେ ନିୟ॑ଚ୍ଛ ଦେଵା॒ୟୁଵ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ୟା ଵୈ ମେଦ୍ଧ୍ୟା॒ ଵାକ୍ । ସା ତ॑ପୋ॒ଜାଃ । ତାମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 52 ॥
ଗର୍ଭୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଗର୍ଭୋ॒ ହ୍ୟେ॑ଷ ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ପି॒ତା ମ॑ତୀ॒ନାମିତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ମ॒ତୟଃ॑ । ତାସା॑ମେ॒ଷ ଏ॒ଵ ପି॒ତା । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ।
ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵମା॑ହ । ପତିଃ॑ ପ୍ର॒ଜାନା॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ପତି॒ର୍ହ୍ୟେ॑ଷ ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ । ମତିଃ॑ କଵୀ॒ନାମିତ୍ୟା॑ହ ॥ 53 ॥
ମତି॒ର୍ହ୍ୟେ॑ଷ କ॑ଵୀ॒ନାମ୍ । ସ-ନ୍ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵେନ॑ ସଵି॒ତ୍ରା ଽୟ॑ତିଷ୍ଟ॒ ସଗ୍ମ୍ ସୂର୍ୟେ॑ଣାରୁ॒କ୍ତେତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ମୁଞ୍ଚୈ॒ଵାଦି॒ତ୍ୟ-ମ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑ଞ୍ଚ॒ ସଗ୍ମ୍ଶା᳚ସ୍ତି ।
ଆ॒ୟୁ॒ର୍ଦାସ୍ତ୍ଵମ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॑-ଙ୍ଘର୍ମ ଵର୍ଚୋ॒ଦା ଅ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ । ପି॒ତା ନୋ॑-ଽସି ପି॒ତା ନୋ॑ ବୋ॒ଧେତ୍ୟା॑ହ । ବୋ॒ଧୟ॑ତ୍ୟେ॒ଵୈନ᳚ମ୍ । ନ ଵୈ॒ ତେ॑-ଽଵକା॒ଶା ଭ॑ଵନ୍ତି । ପତ୍ନି॑ୟୈ ଦଶ॒ମଃ ।
ନଵ॒ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ ପ୍ରା॒ଣାଃ ॥ 54 ॥
ନାଭି॑ର୍ଦଶ॒ମୀ । ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି । ଅଥୋ॒ ଦଶା᳚କ୍ଷରା ଵି॒ରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ରାଟ୍ । ଵି॒ରାଜୈ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ୟ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରୋ᳚-ଽଚ୍ଛିଦ୍ୟତ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵା ହୋତ୍ରା॑ଭିଃ॒ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଦଧୁଃ । ଋ॒ତ୍ଵିଜୋ-ଽଵେ᳚କ୍ଷନ୍ତେ । ଏ॒ତା ଵୈ ହୋତ୍ରାଃ᳚ । ହୋତ୍ରା॑ଭିରେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି ॥ 55 ॥
ରୁ॒ଚି॒ତମଵେ᳚କ୍ଷନ୍ତେ । ରୁ॒ଚି॒ତାଦ୍ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ପ୍ର॒ଜାନା॒ଗ୍ମ୍॒ ସୃଷ୍ଟ୍ୟୈ᳚ । ରୁ॒ଚି॒ତମଵେ᳚କ୍ଷନ୍ତେ । ରୁ॒ଚି॒ତାଦ୍ଵୈ ପ॒ର୍ଜନ୍ୟୋ॑ ଵର୍ଷତି । ଵର୍ଷୁ॑କଃ ପ॒ର୍ଜନ୍ୟୋ॑ ଭଵତି । ସ-ମ୍ପ୍ର॒ଜା ଏ॑ଧନ୍ତେ । ରୁ॒ଚି॒ତମଵେ᳚କ୍ଷନ୍ତେ । ରୁ॒ଚି॒ତମ୍ ଁଵୈ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସମ୍ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସିନୋ॑ ଭଵନ୍ତି ॥ 56 ॥
ଅ॒ଧୀ॒ୟନ୍ତୋ-ଽଵେ᳚କ୍ଷନ୍ତେ । ସର୍ଵ॒ମାୟୁ॑ର୍ୟନ୍ତି । ନ ପତ୍ନ୍ୟଵେ᳚କ୍ଷେତ । ୟ-ତ୍ପନ୍ତ୍ୟ॒ଵେକ୍ଷେ॑ତ । ପ୍ରଜା॑ୟେତ । ପ୍ର॒ଜାନ୍ତ୍ଵ॑ସ୍ୟୈ॒ ନିର୍ଦ॑ହେତ୍ । ୟନ୍ନାଵେକ୍ଷେ॑ତ । ନ ପ୍ରଜା॑ୟେତ ।
ନାସ୍ୟୈ᳚ ପ୍ର॒ଜାନ୍ନିର୍ଦ॑ହେତ୍ । ତି॒ର॒ସ୍କୃତ୍ୟ॒ ୟଜୁ॑-ର୍ଵାଚୟତି । ପ୍ରଜା॑ୟତେ । ନାସ୍ୟୈ᳚ ପ୍ର॒ଜାନ୍ନିର୍ଦ॑ହତି । ତ୍ଵଷ୍ଟୀ॑ମତୀ ତେ ସପେ॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ସପା॒ଦ୍ଧି ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ର॒ଜାୟ॑ନ୍ତେ ॥ 57 ॥
(ଋ॒ତଵୋ॒ - ହି ଶିରଃ॒ - ସର୍ଵ॑ପୃଷ୍ଠେ॒ ପ୍ରଵୃ॑ଣ॒ - କ୍ତ୍ୟନି॑ପଦ୍ୟମାନ॒ମିତ୍ୟା॑ହ - ଗ॒ତେତ୍ୟା॑ହ - ଶାର॒ଦାଵେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଋ॒ତୂ କ॑ଲ୍ପୟତି - ରୁନ୍ଧେ - କଵି॒ନାମିତ୍ୟା॑ହ - ପ୍ରା॒ଣାଃ - ପ୍ରତି॑ଦଧାତି - ଭଵନ୍ତି - ଵାଚୟତି ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7
ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ସଵି॒ତୁଃ ପ୍ର॑ସ॒ଵ ଇତି॑ ରଶ॒ନାମାଦ॑ତ୍ତେ॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ୟୈ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୋ᳚-ର୍ବା॒ହୁଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ହି ଦେ॒ଵାନା॑ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୂ ଆସ୍ତା᳚ମ୍ । ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ହସ୍ତା᳚ଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ॒ ୟତ୍ୟୈ᳚ । ଆଦ॒ଦେ-ଽଦି॑ତ୍ୟୈ॒ ରାସ୍ନା॒-ଽସୀତ୍ୟା॑ହ॒ ୟଜୁ॑ଷ୍କୃତ୍ୟୈ । ଇଡ॒ ଏହ୍ୟଦି॑ତ॒ ଏହି॒ ସର॑ସ୍ଵ॒ତ୍ୟେହୀତ୍ୟା॑ହ । ଏ॒ତାନି॒ ଵା ଅ॑ସ୍ୟୈ ଦେଵନା॒ମାନି॑ ।
ଦେ॒ଵ॒ନା॒ମୈରେ॒ଵୈନା॒-ମାହ୍ଵ॑ୟତି । ଅସା॒ଵେହ୍ୟ-ସା॒ଵେହ୍ୟ-ସା॒ଵେହୀତ୍ୟା॑ହ । ଏ॒ତାନି॒ ଵା ଅ॑ସ୍ୟୈ ମନୁଷ୍ୟନା॒ମାନି॑ ॥ 58 ॥
ମ॒ନୁ॒ଷ୍ୟ॒ନା॒ମୈରେ॒ଵୈନା॒ମାହ୍ଵ॑ୟତି ।
ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ ।
ଋ॒ତୁଭି॑ରେ॒ଵୈନା॒ମାହ୍ଵ॑ୟତି । ଅଦି॑ତ୍ୟା ଉ॒ଷ୍ଣୀଷ॑ମ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ ।
ଵା॒ୟୁର॑ସ୍ୟୈ॒ଡ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଵା॒ୟୁ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟୋ॑ ଵୈ ଵ॒ଥ୍ସଃ ।
ପୂ॒ଷା ତ୍ଵୋ॒ପାଵ॑ସୃଜ॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ । ପୌ॒ଷ୍ଣା ଵୈ ଦେ॒ଵତ॑ୟା ପ॒ଶଵଃ॑ ॥ 59 ॥
ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟୋ॒ପାଵ॑ସୃଜତି । ଅ॒ଶ୍ଵିଭ୍ୟା॒-ମ୍ପ୍ରଦା॑ପ॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ଭି॒ଷଜୌ᳚ । ତାଭ୍ୟା॑ମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଭେଷ॒ଜ-ଙ୍କ॑ରୋତି । ୟସ୍ତେ॒ ସ୍ତନ॑-ଶ୍ଶଶ॒ୟ ଇତ୍ୟା॑ହ । ସ୍ତୌତ୍ୟେ॒ଵୈନା᳚ମ୍ । ଉସ୍ର॑ ଘ॒ର୍ମଗ୍ମ୍ ଶି॒ଗ୍ମ୍॒ଷୋସ୍ର॑ ଘ॒ର୍ମ-ମ୍ପା॑ହି ଘ॒ର୍ମାୟ॑ ଶି॒ଗ୍ମ୍॒ଷେତ୍ୟା॑ହ । ୟଥା᳚ ବ୍ରୂ॒ୟାଦ॒ମୁଷ୍ମୈ॑ ଦେ॒ହୀତି॑ । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ସ୍ତ୍ଵୋପ॑ସୀଦ॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ ॥ 60 ॥
ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୈ॒ଵୈନା॒ମୁପ॑ସୀଦତି ।
ଦାନ॑ଵ-ସ୍ସ୍ଥ॒ ପେର॑ଵ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ମେଦ୍ଧ୍ୟା॑ନେ॒ଵୈନା᳚ନ୍କରୋତି ।
ଵି॒ଷ୍ଵ॒ଗ୍ଵୃତୋ॒ ଲୋହି॑ତେ॒ନେତ୍ୟା॑ହ॒ ଵ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତ୍ୟୈ ।
ଅ॒ଶ୍ଵିଭ୍ୟା᳚-ମ୍ପିନ୍ଵସ୍ଵ॒ ସର॑ସ୍ଵତ୍ୟୈ ପିନ୍ଵସ୍ଵ ପୂ॒ଷ୍ଣେ ପି॑ନ୍ଵସ୍ଵ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତ॑ୟେ ପିନ୍ଵ॒ସ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ ।
ଏ॒ତାଭ୍ୟୋ॒ ହ୍ୟେ॑ଷା ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ୟଃ॒ ପିନ୍ଵ॑ତେ ।
ଇନ୍ଦ୍ରା॑ୟ ପିନ୍ଵ॒ସ୍ଵେନ୍ଦ୍ରା॑ୟ ପିନ୍ଵ॒ସ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ ।
ଇନ୍ଦ୍ର॑ମେ॒ଵ ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି । ଦ୍ଵିରିନ୍ଦ୍ରା॒ୟେତ୍ୟା॑ହ ॥ 61 ॥
ତସ୍ମା॒ଦିନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦେ॒ଵତା॑ନା-ମ୍ଭୂୟିଷ୍ଠ॒ଭାକ୍ତ॑ମଃ ।
ଗା॒ୟ॒ତ୍ରୋ॑-ଽସି॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭୋ-ଽସି॒ ଜାଗ॑ତମ॒ସୀତି॑ ଶଫୋପୟ॒ମାନାଦ॑ତ୍ତେ ।
ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵୈନା॒ନାଦ॑ତ୍ତେ । ସ॒ହୋର୍ଜୋ ଭା॒ଗେନୋପ॒ମେହୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଊ॒ର୍ଜ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ଭା॒ଗମ॑କଃ ।
ଅ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॑ ପ୍ରତି॒ଦଧ॑ତାଵବ୍ରୂତାମ୍ ।
ଆ॒ଵାଭ୍ୟା॑ମେ॒ଵ ପୂର୍ଵା᳚ଭ୍ୟାଂ॒-ଵଁଷ॑ଟ୍କ୍ରିୟାତା॒ ଇତି॑ ।
ଇନ୍ଦ୍ରା᳚ଶ୍ଵିନା॒ ମଧୁ॑ନ-ସ୍ସାର॒ଘସ୍ୟେତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ଶ୍ଵିଭ୍ୟା॑ମେ॒ଵ ପୂର୍ଵା᳚ଭ୍ୟାଂ॒-ଵଁଷ॑ଟ୍କରୋତି ।
ଅଥୋ॑ ଅ॒ଶ୍ଵିନା॑ଵେ॒ଵ ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି ॥ 62 ॥
ଘ॒ର୍ମ-ମ୍ପା॑ତ ଵସଵୋ॒ ୟଜ॑ତା॒ ଵଡିତ୍ୟା॑ହ ।
ଵସୂ॑ନେ॒ଵ ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି । ୟ-ଦ୍ଵ॑ଷଟ୍କୁ॒ର୍ୟାତ୍ । ୟା॒ତୟା॑ମା-ଽସ୍ୟ ଵଷଟ୍କା॒ର-ସ୍ସ୍ୟା᳚ତ୍ ।
ୟନ୍ନ ଵ॑ଷଟ୍କୁ॒ର୍ୟାତ୍ । ରକ୍ଷାଗ୍ମ୍॑ସି ୟ॒ଜ୍ଞଗ୍ମ୍ ହ॑ନ୍ୟୁଃ । ଵଡିତ୍ୟା॑ହ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ମେ॒ଵ ଵଷ॑ଟ୍କରୋତି । ନାସ୍ୟ॑ ୟା॒ତୟା॑ମା ଵଷଟ୍କା॒ରୋ ଭଵ॑ତି ।
ନ ୟ॒ଜ୍ଞଗ୍ମ୍ ରକ୍ଷାଗ୍ମ୍॑ସି ଘ୍ନନ୍ତି ॥ 63 ॥
ସ୍ଵାହା᳚ ତ୍ଵା॒ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ର॒ଶ୍ମୟେ॑ ଵୃଷ୍ଟି॒ଵନ॑ୟେ ଜୁହୋ॒ମୀତ୍ୟା॑ହ । ୟୋ ଵା ଅ॑ସ୍ୟ॒ ପୁଣ୍ୟୋ॑ ର॒ଶ୍ମିଃ । ସ ଵୃ॑ଷ୍ଟି॒ଵନିଃ॑ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ମଧୁ॑ ହ॒ଵିର॒ସୀତ୍ୟା॑ହ । ସ୍ଵ॒ଦୟ॑ତ୍ୟେ॒ଵୈନ᳚ମ୍ । ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ତପ॑ସ୍ତ॒ପେତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ । ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ୟା᳚-ନ୍ତ୍ଵା॒ ପରି॑ଗୃହ୍ଣା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ୟା॑-ମେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପରି॑ଗୃହ୍ଣାତି ॥ 64 ॥
ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେଣ॒ ତ୍ଵୋପ॑ୟଚ୍ଛା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେଣୈ॒ଵୈନ॒-ମୁପ॑ୟଚ୍ଛତି ।
ନ ଵା ଏ॒ତ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟୋ॑ ଭର୍ତୁ॑ମର୍ହତି ।
ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ତ୍ଵା ପିତୃ॒ଣାମନୁ॑ମତୋ॒ ଭର୍ତୁଗ୍ମ୍॑ ଶକେୟ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଦେ॒ଵୈରେ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପି॒ତୃଭି॒ରନୁ॑ମତ॒ ଆଦ॑ତ୍ତେ । ଵି ଵା ଏ॑ନମେ॒ତଦ॑ର୍ଧୟନ୍ତି । ୟ-ତ୍ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ର॒ଵୃଜ୍ୟ॑ ପୁ॒ରୋ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ତେଜୋ॑-ଽସି॒ ତେଜୋ-ଽନୁ॒ ପ୍ରେହୀତ୍ୟା॑ହ । ତେଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି । ଦି॒ଵି॒ସ୍ପୃମ୍ମା ମା॑ ହିଗ୍ମ୍ସୀ-ରନ୍ତରିକ୍ଷ॒ସ୍ପୃମ୍ମା ମା॑ ହିଗ୍ମ୍ସୀଃ
ପୃଥିଵି॒ସ୍ପୃମ୍ମା ମା॑ ହିଗ୍ମ୍ସୀ॒ରିତ୍ୟା॒ହାହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ॥ 65 ॥
ସୁଵ॑ରସି॒ ସୁଵ॑ର୍ମେ ୟଚ୍ଛ॒ ଦିଵଂ॑-ୟଁଚ୍ଛ ଦି॒ଵୋ ମା॑ ପା॒ହୀତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ । ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ।
ଆ॒ତ୍ମା ଵା॒ୟୁଃ । ଉ॒ଦ୍ୟତ୍ୟ॑ ଵାତନା॒ମାନ୍ୟା॑ହ ।
ଆ॒ତ୍ମନ୍ନେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି ।
ଅନ॑ଵାନମ୍ । ପ୍ରା॒ଣାନା॒ଗ୍ମ୍॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ୟୈ । ପଞ୍ଚା॑ହ ॥ 66 ॥
ପାଙ୍କ୍ତୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ୟାଵା॑ନେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ତସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି । ଅ॒ଗ୍ନୟେ᳚ ତ୍ଵା॒ ଵସୁ॑ମତେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ର୍ଵସୁ॑ମାନ୍ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି । ସୋମା॑ୟ ତ୍ଵା ରୁ॒ଦ୍ରଵ॑ତେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ଵୈ ସୋମୋ॑ ରୁ॒ଦ୍ରଵାନ୍॑ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି । ଵରୁ॑ଣାୟ ତ୍ଵା-ଽଽଦି॒ତ୍ୟଵ॑ତେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ॥ 67 ॥
ଅ॒ଫ୍ସୁ ଵୈ ଵରୁ॑ଣ ଆଦି॒ତ୍ୟଵାନ୍॑ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ବୃହ॒ସ୍ପତ॑ୟେ ତ୍ଵା ଵି॒ଶ୍ଵଦେ᳚ଵ୍ୟାଵତେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ ।
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ସ॒ଵି॒ତ୍ରେ ତ୍ଵ॑ର୍ଭୁ॒ମତେ॑ ଵିଭୁ॒ମତେ᳚ ପ୍ରଭୁ॒ମତେ॒ ଵାଜ॑ଵତେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵୈ ସ॑ଵି॒ତର୍ଭୁ॒ମାନ୍. ଵି॑ଭୁ॒ମା-ନ୍ପ୍ର॑ଭୁ॒ମାନ୍. ଵାଜ॑ଵାନ୍ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି । ୟ॒ମାୟ॒ ତ୍ଵା-ଽଙ୍ଗି॑ରସ୍ଵତେ ପିତୃ॒ମତେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ପ୍ରା॒ଣୋ ଵୈ ୟ॒ମୋ-ଽଙ୍ଗି॑ରସ୍ଵା-ନ୍ପିତୃ॒ମାନ୍ ॥ 68 ॥
ତସ୍ମା॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି । ଏ॒ତାଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ୟୋ ଜୁହୋତି । ଦଶ॒ ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଦଶା᳚କ୍ଷରା ଵି॒ରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ରାଟ୍ । ଵି॒ରାଜୈ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ୟ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ରୌ॒ହି॒ଣାଭ୍ୟାଂ॒-ଵୈଁ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ୟନ୍ନ୍ । ତ-ଦ୍ରୌ॑ହି॒ଣୟୋ॑ ରୌହିଣ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟ-ଦ୍ରୌ॑ହି॒ଣୌ ଭଵ॑ତଃ । ରୌ॒ହି॒ଣାଭ୍ୟା॑ମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ୟଜ॑ମାନ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି ।
ଅହ॒ର୍ଜ୍ୟୋତିଃ॑ କେ॒ତୁନା॑ ଜୁଷତାଗ୍ମ୍ ସୁଜ୍ୟୋ॒ତିର୍ଜ୍ୟୋତି॑ଷା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା॒ ରାତ୍ରି॒ର୍ଜ୍ୟୋତିଃ॑ କେ॒ତୁନା॑ ଜୁଷତାଗ୍ମ୍ ସୁଜ୍ୟୋ॒ତିର୍ଜ୍ୟୋତି॑ଷା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟମେ॒ଵ ତଦ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ-ଽହ୍ନା॑ ପ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ଦାଧାର । ରାତ୍ରି॑ୟା ଅ॒ଵସ୍ତା᳚ତ୍ ।
ତସ୍ମା॑ଦ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ୟୋ॑ ଽମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ॑-ଽହୋରା॒ତ୍ରାଭ୍ୟା᳚-ନ୍ଧୃ॒ତଃ ॥ 69 ॥
(ମ॒ନୁ॒ଷ୍ୟ॒ନା॒ମାନି॑ - ପ॒ଶଵଃ॑ - ସୀଦ॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॒ - ହେନ୍ଦ୍ରା॒ୟେତ୍ୟା॑ହା - ର୍ଧୟତି - ଘ୍ନନ୍ତି - ଗୃହ୍ଣା॒ - ତ୍ୟହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ॒ - ପଞ୍ଚା॑ହା - ଦି॒ତ୍ୟଵ॑ତେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ - ପିତୃ॒ମା - ନେ॑ତି ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8
ଵିଶ୍ଵା॒ ଆଶା॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ସଦିତ୍ୟା॑ହ । ଵିଶ୍ଵା॑ନେ॒ଵ ଦେ॒ଵା-ନ୍ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଅଥୋ॒ ଦୁରି॑ଷ୍ଟ୍ୟା ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପାତି । ଵିଶ୍ଵା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵାନ॑ୟାଡି॒ହେତ୍ୟା॑ହ । ଵିଶ୍ଵା॑ନେ॒ଵ ଦେ॒ଵା-ନ୍ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି । ସ୍ଵାହା॑କୃତସ୍ୟ ଘ॒ର୍ମସ୍ୟ॒ ମଧୋଃ᳚ ପିବତମଶ୍ଵି॒ନେତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ଶ୍ଵିନା॑ଵେ॒ଵ ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି ।
ସ୍ଵାହା॒-ଽଗ୍ନୟେ॑ ୟ॒ଜ୍ଞିୟା॑ୟ॒ ଶଂୟଁଜୁ॑ର୍ଭି॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଭ୍ୟେ॑ଵୈନ॑-ଙ୍ଘାରୟତି । ଅଥୋ॑ ହ॒ଵିରେ॒ଵାକଃ॑ ॥ 70 ॥
ଅଶ୍ଵି॑ନା ଘ॒ର୍ମ-ମ୍ପା॑ତଗ୍ମ୍ ହାର୍ଦିଵା॒ନ-ମହ॑ର୍ଦି॒ଵାଭି॑-ରୂ॒ତିଭି॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଶ୍ଵିନା॑ଵେ॒ଵ ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି । ଅନୁ॑ ଵା॒-ନ୍ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ମଗ୍ମ୍॑ସାତା॒ମିତ୍ୟା॒ହାନୁ॑ମତ୍ୟୈ ।
ସ୍ଵାହେନ୍ଦ୍ରା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହେନ୍ଦ୍ରା॒ ଵଡିତ୍ୟା॑ହ ।
ଇନ୍ଦ୍ରା॑ୟ॒ ହି ପୁ॒ରୋ ହୂ॒ୟତେ᳚ । ଆ॒ଶ୍ରାଵ୍ୟା॑ହ ଘ॒ର୍ମସ୍ୟ॑ ୟ॒ଜେତି॑ । ଵଷ॑ଟ୍କୃତେ ଜୁହୋତି । ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ଅନୁ॑ୟଜତି ସ୍ଵ॒ଗାକୃ॑ତ୍ୟୈ ।
ଘ॒ର୍ମମ॑ପାତମଶ୍ଵି॒ନେତ୍ୟା॑ହ ॥ 71 ॥
ପୂର୍ଵ॑ମେ॒ଵୋଦି॒ତମ୍ । ଉତ୍ତ॑ରେଣା॒ଭିଗୃ॑ଣାତି ।
ଅନୁ॑ ଵା॒ନ୍-ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॑ମଗ୍ମ୍ସାତା॒ମିତ୍ୟା॒ହାନୁ॑ମତ୍ୟୈ ।
ତ-ମ୍ପ୍ରା॒ଵ୍ୟ॑ମ୍ ଁୟଥା॒ଵଣ୍ଣମୋ॑ ଦି॒ଵେ ନମଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଇତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ । ଦି॒ଵି ଧା॑ ଇ॒ମଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞମି॒ମ-ନ୍ଦି॒ଵି ଧା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗମେ॒ଵୈନ॑ମ୍ ଁଲୋ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମୟତି ।
ଦିଵ॑-ଙ୍ଗଚ୍ଛା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ପୃଥି॒ଵୀ-ଙ୍ଗ॒ଚ୍ଛେତ୍ୟା॑ହ ।
ଏ॒ଷ୍ଵେ॑ଵୈନ॑ମ୍ ଁଲୋ॒କେଷୁ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି । ପଞ୍ଚ॑ ପ୍ର॒ଦିଶୋ॑ ଗ॒ଚ୍ଛେତ୍ୟା॑ହ ॥ 72 ॥
ଦି॒କ୍ଷ୍ଵେ॑ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ।
ଦେ॒ଵା-ନ୍ଘ॑ର୍ମ॒ପା-ନ୍ଗ॑ଚ୍ଛ ପି॒ତୄ-ନ୍ଘ॑ର୍ମ॒ପା-ନ୍ଗ॒ଚ୍ଛେତ୍ୟା॑ହ । ଉ॒ଭୟେ᳚ଷ୍ଵେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି । ୟ-ତ୍ପିନ୍ଵ॑ତେ । ଵର୍ଷୁ॑କଃ ପ॒ର୍ଜନ୍ୟୋ॑ ଭଵତି । ତସ୍ମା॒-ତ୍ପିନ୍ଵ॑ମାନଃ॒ ପୁଣ୍ୟଃ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ରାମ୍ପିନ୍ଵ॑ତେ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ୟ-ଦ୍ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା । ତତ୍-ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ ॥ 73 ॥
ୟ-ତ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟକ୍ । ତ-ନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟା॑ଣାମ୍ । ୟଦୁଦଙ୍ଙ୍॑ । ତ-ଦ୍ରୁ॒ଦ୍ରାଣା᳚ମ୍ । ପ୍ରାଞ୍ଚ॒ମୁଦ॑ଞ୍ଚ-ମ୍ପିନ୍ଵୟତି । ଦେ॒ଵ॒ତ୍ରା-ଽକଃ॑ । ଅଥୋ॒ ଖଲୁ॑ । ସର୍ଵା॒ ଅନୁ॒ ଦିଶଃ॑ ପିନ୍ଵୟତି । ସର୍ଵା॒ ଦିଶ॒-ସ୍ସମେ॑ଧନ୍ତେ । ଅ॒ନ୍ତଃ॒ପ॒ରି॒ଧି ପି॑ନ୍ଵୟତି ॥ 74 ॥
ତେଜ॒ସୋ-ଽସ୍କ॑ନ୍ଦାୟ । ଇ॒ଷେ ପୀ॑ପିହ୍ୟୂ॒ର୍ଜେ ପୀ॑ପି॒ହୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଇଷ॑ମେ॒ଵୋର୍ଜଂ॒-ୟଁଜ॑ମାନେ ଦଧାତି । ୟଜ॑ମାନାୟ ପୀପି॒ହୀତ୍ୟା॑ହ । ୟଜ॑ମାନାୟୈ॒ଵୈତା-ମା॒ଶିଷ॒ମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ମହ୍ୟ॒ଞ୍ଜ୍ୟୈଷ୍ଠ୍ୟା॑ୟ ପୀପି॒ହୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଆ॒ତ୍ମନ॑ ଏ॒ଵୈତାମା॒ଶିଷ॒ମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ତ୍ଵିଷ୍ୟୈ᳚ ତ୍ଵା ଦ୍ୟୁ॒ମ୍ନାୟ॑ ତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରି॒ୟାୟ॑ ତ୍ଵା॒ ଭୂତ୍ୟୈ॒ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ । ଧର୍ମା॑-ଽସି ସୁ॒ଧର୍ମା ମେ᳚ ନ୍ୟ॒ସ୍ମେ ବ୍ରହ୍ମା॑ଣି ଧାର॒ୟେତ୍ୟା॑ହ ॥ 75 ॥
ବ୍ରହ୍ମ॑ନ୍ନେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି । ନେତ୍ତ୍ଵା॒ ଵାତ॑-ସ୍ସ୍କ॒ନ୍ଦୟା॒ଦିତି॒ ୟଦ୍ୟ॑ଭି॒ଚରେ᳚ତ୍ । ଅ॒ମୁଷ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ପ୍ରା॒ଣେ ସା॑ଦୟାମ୍ୟ॒ମୁନା॑ ସ॒ହ ନି॑ର॒ର୍ଥ-ଙ୍ଗ॒ଚ୍ଛେତି॑ ବ୍ରୂୟା॒-ଦ୍ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ୟାତ୍ । ୟମେ॒ଵ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॑ । ତେନୈ॑ନଗ୍ମ୍ ସ॒ହ ନି॑ର॒ର୍ଥ-ଙ୍ଗ॑ମୟତି । ପୂ॒ଷ୍ଣେ ଶର॑ସେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ୟା ଏ॒ଵ ଦେ॒ଵତା॑ ହୁ॒ତଭା॑ଗାଃ । ତାଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି । ଗ୍ରାଵ॑ଭ୍ୟ॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ୟା ଏ॒ଵାନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ଵାଚଃ॑ ॥ 76 ॥
ତାଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି । ପ୍ର॒ତି॒ରେଭ୍ୟ॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରା॒ଣା ଵୈ ଦେ॒ଵାଃ ପ୍ର॑ତି॒ରାଃ । ତେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି । ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ୟା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ୟା॑-ମେ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି । ପି॒ତୃଭ୍ୟୋ॑ ଘର୍ମ॒ପେଭ୍ୟ॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ୟେ ଵୈ ୟଜ୍ଵା॑ନଃ । ତେ ପି॒ତରୋ॑ ଘର୍ମ॒ପାଃ । ତେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 77 ॥
ରୁ॒ଦ୍ରାୟ॑ ରୁ॒ଦ୍ରହୋ᳚ତ୍ରେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ରୁ॒ଦ୍ରମେ॒ଵ ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି । ସ॒ର୍ଵତ॒-ସ୍ସମ॑ନକ୍ତି । ସ॒ର୍ଵତ॑ ଏ॒ଵ ରୁ॒ଦ୍ରନ୍ନି॒ରଵ॑ଦୟତେ । ଉଦ॑ଞ୍ଚ॒ନ୍ନିର॑ସ୍ୟତି ।
ଏ॒ଷା ଵୈ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॒ ଦିକ୍ । ସ୍ଵାୟା॑ମେ॒ଵ ଦି॒ଶି ରୁ॒ଦ୍ରନ୍ନି॒ରଵ॑ଦୟତେ । ଅ॒ପ ଉପ॑ସ୍ପୃଶତି ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ନାନ୍ଵୀ᳚କ୍ଷେତ । ୟଦ॒ନ୍ଵୀକ୍ଷେ॑ତ ॥ 78 ॥
ଚକ୍ଷୁ॑ରସ୍ୟ ପ୍ର॒ମାୟୁ॑କଗ୍ଗ୍ ସ୍ୟାତ୍ । ତସ୍ମା॒ନ୍ନାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ୟଃ॑ ।
ଅପୀ॑ପରୋ॒ ମା-ଽହ୍ନୋ॒ ରାତ୍ରି॑ୟୈ ମା ପାହ୍ୟେ॒ଷା ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ସ॒ମିତ୍ତୟା॒ ସମି॑ଦ୍ଧ୍ୟ॒ସ୍ଵାୟୁ॑ର୍ମେ ଦା॒ ଵର୍ଚ॑ସା ମା-ଽଞ୍ଜୀ॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ଆୟୁ॑ରେ॒ଵାସ୍ମି॒ନ୍ ଵର୍ଚୋ॑ ଦଧାତି ।
ଅପୀ॑ପରୋ ମା॒ ରାତ୍ରି॑ୟା॒ ଅହ୍ନୋ॑ ମା ପାହ୍ୟେ॒ଷା ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ସ॒ମିତ୍ତୟା॒ ସମି॑ଦ୍ଧ୍ୟ॒ସ୍ଵାୟୁ॑ର୍ମେ ଦା॒ ଵର୍ଚ॑ସା ମା-ଽଞ୍ଜୀ॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ଆୟୁ॑ରେ॒ଵାସ୍ମି॒ନ୍ ଵର୍ଚୋ॑ ଦଧାତି ।
ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଜ୍ୟୋତି॒-ର୍ଜ୍ୟୋତି॑ର॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାହା॒ ସୂର୍ୟୋ॒ ଜ୍ୟୋତି॒ର୍ଜ୍ୟୋତି॒-ସ୍ସୂର୍ୟ॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ହୋ॒ତ॒ଵ୍ୟ॑ମଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରା(3) ନ୍ନ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ୟା(3) ମିତି॑ ॥ 79 ॥
ୟ-ଦ୍ୟଜୁ॑ଷା ଜୁହୁ॒ୟାତ୍ । ଅୟ॑ଥାପୂର୍ଵ॒ମାହୁ॑ତୀ ଜୁହୁୟାତ୍ । ୟନ୍ନ ଜୁ॑ହୁ॒ୟାତ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପରା॑ଭଵେତ୍ । ଭୂ-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ୟେ॒ଵ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ୟ᳚ମ୍ । ୟ॒ଥା॒ପୂ॒ର୍ଵମାହୁ॑ତୀ ଜୁ॒ହୋତି॑ । ନାଗ୍ନିଃ ପରା॑ଭଵତି । ହୁ॒ତଗ୍ମ୍ ହ॒ଵିର୍ମଧୁ॑ ହ॒ଵିରିତ୍ୟା॑ହ ।
ସ୍ଵ॒ଦୟ॑ତ୍ୟେ॒ଵୈନ᳚ମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ତମେ॒-ଽଗ୍ନାଵିତ୍ୟା॑ହ ॥ 80 ॥
ପ୍ରା॒ଣୋ ଵା ଇନ୍ଦ୍ର॑ତମୋ॒-ଽଗ୍ନିଃ ।
ପ୍ରା॒ଣ ଏ॒ଵୈନ॒ମିନ୍ଦ୍ର॑ତମେ॒-ଽଗ୍ନୌ ଜୁ॑ହୋତି ।
ପି॒ତା ନୋ॑-ଽସି॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ମ୍ସୀ॒ରିତ୍ୟା॒ହାହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ।
ଅ॒ଶ୍ୟାମ॑ ତେ ଦେଵ ଘର୍ମ॒ ମଧୁ॑ମତୋ॒ ଵାଜ॑ଵତଃ ପିତୁ॒ମତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ସ୍ଵ॒ଧା॒ଵିନୋ॑-ଽଶୀ॒ମହି॑ ତ୍ଵା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ମ୍ସୀ॒-ରିତ୍ୟା॒ହାହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ । ତେଜ॑ସା॒ ଵା ଏ॒ତେ ଵ୍ୟୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟନ୍ତେ । ୟେ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟେ॑ଣ॒ ଚର॑ନ୍ତି । ପ୍ରାଶ୍ଞ॑ନ୍ତି ।
ତେଜ॑ ଏ॒ଵାତ୍ମନ୍-ଦ॑ଧତେ ॥ 81 ॥
ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରନ୍ନ ମା॒ଗ୍ମ୍॒ସମ॑ଶ୍ଞୀୟାତ୍ । ନ ରା॒ମାମୁପେ॑ୟାତ୍ । ନ ମୃ॒ନ୍ମୟେ॑ନ ପିବେତ୍ । ନାସ୍ୟ॑ ରା॒ମ ଉଚ୍ଛି॑ଷ୍ଟ-ମ୍ପିବେତ୍ । ତେଜ॑ ଏ॒ଵ ତଥ୍ସଗ୍ମ୍ଶ୍ୟ॑ତି ।
ଦେ॒ଵା॒ସୁ॒ରା-ସ୍ସଂୟଁ॑ତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ତେ ଦେ॒ଵା ଵି॑ଜ॒ୟମୁ॑ପ॒ୟନ୍ତଃ॑ । ଵି॒ଭ୍ରାଜି॑ ସୌ॒ର୍ୟେ ବ୍ରହ୍ମ॒ ସନ୍ନ୍ୟ॑ଦଧତ । ୟ-ତ୍କିଞ୍ଚ॑ ଦିଵାକୀ॒ର୍ତ୍ୟ᳚ମ୍ ।
ତଦେ॒ତେନୈ॒ଵ ଵ୍ର॒ତେନା॑ଗୋପାୟତ୍ । ତସ୍ମା॑ଦେ॒ତ-ଦ୍ଵ୍ର॒ତ-ଞ୍ଚା॒ର୍ୟ᳚ମ୍ । ତେଜ॑ସୋ ଗୋପୀ॒ଥାୟ॑ । ତସ୍ମା॑ଦେ॒ତାନି॒ ୟଜୂଗ୍ମ୍॑ଷି ଵି॒ଭ୍ରାଜ॑-ସ୍ସୌ॒ର୍ୟସ୍ୟେତ୍ୟା॑ହୁଃ ।
ସ୍ଵାହା᳚ ତ୍ଵା॒ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ର॒ଶ୍ମିଭ୍ୟ॒ ଇତି॑ ପ୍ରା॒ତ-ସ୍ସଗ୍ମ୍ସା॑ଦୟତି । ସ୍ଵାହା᳚ ତ୍ଵା॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରେଭ୍ୟ॒ ଇତି॑ ସା॒ୟମ୍ ।
ଏ॒ତା ଵା ଏ॒ତସ୍ୟ॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ତାଭି॑ରେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି ॥ 82 ॥
(ଅ॒କ॒ - ର॒ଶ୍ଵି॒ନେତ୍ୟା॑ହ - ପ୍ର॒ଦିଶୋ॑ ଗ॒ଚ୍ଛେତ୍ୟା॑ହ - ପିତୃ॒ଣା - ମ॑ନ୍ତଃ ପରି॒ଧି ପି॑ନ୍ଵୟତି - ଧାର॒ୟେତ୍ୟା॑ହ॒ - ଵାଚୋ॑ - ଧର୍ମ॒ପା ସ୍ତେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଜୁହୋ - ତ୍ୟ॒ନ୍ଵୀକ୍ଷେ॑ତ - ହୋତ॒ଵ୍ୟା (3) ମି - ତ୍ୟ॒ଗ୍ରାଵିତ୍ୟା॑ହ - ଦଧତେ - ଽଗୋପାୟ-ଥ୍ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9
ଘର୍ମ॒ ୟା ତେ॑ ଦି॒ଵି ଶୁଗିତି॑ ତି॒ସ୍ର ଆହୁ॑ତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵାସ୍ୟୈ॒ଭ୍ୟୋ ଲୋ॒କେଭ୍ୟ॒-ଶ୍ଶୁଚ॒ମଵ॑ ୟଜତେ । ଇୟ॒ତ୍ୟଗ୍ରେ॑ ଜୁହୋତି । ଅଥେୟ॒ତ୍ୟଥେୟ॑ତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ।
ଏ॒ଭ୍ୟ ଏ॒ଵ ଲୋ॒କେଭ୍ୟ॒-ଶ୍ଶୁଚ॒ମଵ॑ ୟଜତେ ।
ଅନୁ॑ ନୋ॒-ଽଦ୍ୟାନୁ॑ମତି॒ରିତ୍ୟା॒ହାନୁ॑ମତ୍ୟୈ । ଦି॒ଵସ୍ତ୍ଵା॑ ପର॒ସ୍ପାୟା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଦି॒ଵ ଏ॒ଵେମାନ୍ ଁଲୋ॒କା-ନ୍ଦା॑ଧାର ।
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣସ୍ତ୍ଵା ପର॒ସ୍ପାୟା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ॥ 83 ॥
ଏ॒ଷ୍ଵେ॑ଵ ଲୋ॒କେଷୁ॑ ପ୍ର॒ଜା ଦା॑ଧାର । ପ୍ରା॒ଣସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ପର॒ସ୍ପାୟା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵେ॒ଵ ପ୍ରା॒ଣା-ନ୍ଦା॑ଧାର । ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ଅ॒ସୌ ଖଲୁ॒ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟଃ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ତଂ-ୟଁ-ଦ୍ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ପ୍ର॒ତ୍ୟଞ୍ଚ॒-ମୁଦ॑ଞ୍ଚ-ମୁଦ୍ଵା॒ସୟେ᳚ତ୍ ।
ଜି॒ହ୍ମଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରୋ॑ ହରେତ୍ ।
ପ୍ରାଞ୍ଚ॒ମୁଦ୍ଵା॑ସୟତି । ପୁ॒ରସ୍ତା॑ଦେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି ॥ 84 ॥
ପ୍ରାଞ୍ଚ॒ମୁଦ୍ଵା॑ସୟତି । ତସ୍ମା॑ଦ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ୟଃ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦୁଦେ॑ତି । ଶ॒ଫୋ॒ପ॒ୟ॒ମାନ୍ଧ॒ଵିତ୍ରା॑ଣି॒ ଧୃଷ୍ଟୀ॒ ଇତ୍ୟ॒ନ୍ଵଵ॑ହରନ୍ତି ।
ସାତ୍ମା॑ନମେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସତ॑ନୁ-ଙ୍କରୋତି । ସାତ୍ମା॒-ଽମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ଭ॑ଵତି ।
ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଔଦୁ॑ମ୍ବରାଣି ଭଵନ୍ତି । ଊର୍ଗ୍ଵା ଉ॑ଦୁ॒ମ୍ବରଃ॑ । ଊର୍ଜ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଵର୍ତ୍ମ॑ନା॒ ଵା ଅ॒ନ୍ଵିତ୍ୟ॑ ॥ 85 ॥
ୟ॒ଜ୍ଞଗ୍ମ୍ ରକ୍ଷାଗ୍ମ୍॑ସି ଜିଘାଗ୍ମ୍ସନ୍ତି । ସାମ୍ନା᳚ ପ୍ରସ୍ତୋ॒ତା-ଽନ୍ଵଵୈ॑ତି । ସାମ॒ ଵୈ ର॑କ୍ଷୋ॒ହା । ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ତ୍ରିର୍ନି॒ଧନ॒ମୁପୈ॑ତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଭ୍ୟ ଏ॒ଵ ଲୋ॒କେଭ୍ୟୋ॒ ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ୟପ॑ହନ୍ତି । ପୁରୁ॑ଷଃପୁରୁଷୋ ନି॒ଧନ॒ମୁପୈ॑ତି । ପୁରୁ॑ଷଃପୁରୁଷୋ॒ ହି ର॑କ୍ଷ॒ସ୍ଵୀ । ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ ॥ 86 ॥
ୟ-ତ୍ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟାମୁ॑ଦ୍ଵା॒ସୟେ᳚ତ୍ । ପୃ॒ଥି॒ଵୀଗ୍ମ୍ ଶୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ୟେତ୍ । ୟଦ॒ଫ୍ସୁ । ଅ॒ପ-ଶ୍ଶୁ॒ଚାର୍ପ॑ୟେତ୍ । ୟଦୋଷ॑ଧୀଷୁ । ଓଷ॑ଧୀ-ଶ୍ଶୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ୟେତ୍ ।
ୟ-ଦ୍ଵନ॒ସ୍ପତି॑ଷୁ । ଵନ॒ସ୍ପତୀ᳚ଞ୍ଛୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ୟେତ୍ । ହିର॑ଣ୍ୟନ୍ନି॒ଧାୟୋଦ୍ଵା॑ସୟତି ।
ଅ॒ମୃତଂ॒-ଵୈଁ ହିର॑ଣ୍ୟମ୍ ॥ 87 ॥
ଅ॒ମୃତ॑ ଏ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ।
ଵ॒ଲ୍ଗୁର॑ସି ଶଂ॒-ୟୁଁଧା॑ୟା॒ ଇତି॒ ତ୍ରିଃ ପ॑ରିଷି॒ଞ୍ଚନ୍ପର୍ୟେ॑ତି । ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନିଃ । ୟାଵା॑ନେ॒ଵାଗ୍ନିଃ । ତସ୍ୟ॒ ଶୁଚଗ୍ମ୍॑ ଶମୟତି । ତ୍ରିଃ ପୁନଃ॒ ପର୍ୟେ॑ତି । ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ । ଋ॒ତୁଭି॑ରେ॒ଵାସ୍ୟ॒ ଶୁଚଗ୍ମ୍॑ ଶମୟତି । ଚତୁ॑-ସ୍ସ୍ରକ୍ତି॒ର୍ନାଭି॑ର୍-ଋ॒ତସ୍ୟେତ୍ୟା॑ହ ॥ 88 ॥
ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଋ॒ତମ୍ । ତସ୍ୟା॑ ଏ॒ଷ ଏ॒ଵ ନାଭିଃ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵମା॑ହ । ସଦୋ॑ ଵି॒ଶ୍ଵାୟୁ॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ସଦୋ॒ ହୀୟମ୍ । ଅପ॒ ଦ୍ଵେଷୋ॒ ଅପ॒ ହ୍ଵର॒ ଇତ୍ୟା॑ହ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟାପନୁତ୍ତ୍ୟୈ । ଘର୍ମୈ॒ତତ୍ତେ-ଽନ୍ନ॑ମେ॒ତ-ତ୍ପୁରୀ॑ଷ॒ମିତି॑ ଦ॒ଦ୍ଧ୍ନା ମ॑ଧୁମି॒ଶ୍ରେଣ॑ ପୂରୟତି ।
ଊର୍ଗ୍ଵା ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ୟ॒ନ୍ଦଧି॑ । ଊ॒ର୍ଜୈଵୈନ॑ମ॒ନ୍ନାଦ୍ୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି ॥ 89 ॥
ଅନ॑ଶନାୟୁକୋ ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ।
ରନ୍ତି॒ର୍ନାମା॑ସି ଦି॒ଵ୍ୟୋ ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ରୂ॒ପମେ॒ଵାସ୍ୟୈ॒-ତ-ନ୍ମ॑ହି॒ମାନ॒ଗ୍ମ୍॒ ରନ୍ତି॑-ମ୍ବ॒ନ୍ଧୁତାଂ॒-ଵ୍ୟାଁଚ॑ଷ୍ଟେ । ସମ॒ହମାୟୁ॑ଷା॒ ସ-ମ୍ପ୍ରା॒ଣେନେତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ଵ୍ୟ॑ସୌ ୟୋ᳚-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ୟଞ୍ଚ॑ ଵ॒ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଭି॒ଚା॒ର ଏ॒ଵାସ୍ୟୈ॒ଷଃ । ଅଚି॑କ୍ରଦ॒-ଦ୍ଵୃଷା॒ ହରି॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ଵୃଷା॒ ହ୍ୟେ॑ଷଃ ॥ 90 ॥
ଵୃଷା॒ ହରିଃ॑ । ମ॒ହା-ନ୍ମି॒ତ୍ରୋ ନ ଦ॑ର୍ଶ॒ତ ଇତ୍ୟା॑ହ । ସ୍ତୌତ୍ୟେ॒ଵୈନ॑ମେ॒ତତ୍ । ଚିଦ॑ସି ସମୁ॒ଦ୍ରୟୋ॑ନି॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ସ୍ଵାମେ॒ଵୈନଂ॒-ୟୋଁନି॑ଙ୍ଗମୟତି ।
ନମ॑ସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ମ୍ସୀ॒ରିତ୍ୟା॒ହାହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ।
ଵି॒ଶ୍ଵାଵ॑ସୁଗ୍ମ୍ ସୋମଗନ୍ଧ॒ର୍ଵମିତ୍ୟା॑ହ । ୟଦେ॒ଵାସ୍ୟ॑ କ୍ରି॒ୟମା॑ଣସ୍ୟାନ୍ତ॒ର୍ୟନ୍ତି॑ । ତଦେ॒ଵାସ୍ୟୈ॒ତେନା ପ୍ୟା॑ୟୟତି ।
ଵି॒ଶ୍ଵାଵ॑ସୁର॒ଭି ତନ୍ନୋ॑ ଗୃଣା॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ ॥ 91 ॥
ପୂର୍ଵ॑ମେ॒ଵୋଦି॒ତମ୍ । ଉତ୍ତ॑ରେଣା॒ଭିଗୃ॑ଣାତି ।
ଧିୟୋ॑ ହିନ୍ଵା॒ନୋ ଧିୟ॒ ଇନ୍ନୋ॑ ଅଵ୍ୟା॒ଦିତ୍ୟା॑ହ । ଋ॒ତୂନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ କଲ୍ପୟତି । ପ୍ରାସା᳚-ଙ୍ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵୋ ଅ॒ମୃତା॑ନି ଵୋଚ॒ଦିତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରା॒ଣା ଵା ଅ॒ମୃତାଃ᳚ ।
ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ କଲ୍ପୟତି । ଏ॒ତତ୍ତ୍ଵନ୍ଦେ॑ଵ ଘର୍ମ ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵାନୁପା॑ଗା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଦେ॒ଵୋ ହ୍ୟେ॑ଷ ସନ୍ଦେ॒ଵାନୁ॒ପୈତି॑ । ଇ॒ଦମ॒ହ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟୋ॑ ମନୁ॒ଷ୍ୟା॑ନିତ୍ୟା॑ହ ॥ 92 ॥
ମ॒ନୁ॒ଷ୍ୟୋ॑ ହି । ଏ॒ଷ ସ-ନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟା॑ନୁ॒ପୈତି॑ ।
ଈ॒ଶ୍ଵ॒ରୋ ଵୈ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑ମୁଦ୍ଵା॒ସୟନ୍ନ୍॑ । ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂନ୍-ଥ୍ସୋ॑ମପୀ॒ଥମ॑ନୂ॒ଦ୍ଵାସ॒-ସ୍ସୋମ॑ପୀ॒ଥାନୁ॒ମେହି॑ । ସ॒ହ ପ୍ର॒ଜୟା॑ ସ॒ହ ରା॒ୟସ୍ପୋଷେ॒ଣେତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ର॒ଜାମେ॒ଵ ପ॒ଶୂନ୍-ଥ୍ସୋ॑ମପୀ॒ଥମା॒ତ୍ମ-ନ୍ଧ॑ତ୍ତେ । ସୁ॒ମି॒ତ୍ରା ନ॒ ଆପ॒ ଓଷ॑ଧୟ-ସ୍ସ॒ନ୍ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ଦୁ॒ର୍ମି॒ତ୍ରାସ୍ତସ୍ମୈ॑ ଭୂୟାସୁ॒-ର୍ୟୋ᳚-ଽସ୍ମାନ୍-ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ୟଞ୍ଚ॑ ଵ॒ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଭି॒ଚା॒ର ଏ॒ଵାସ୍ୟୈ॒ଷଃ । ପ୍ର ଵା ଏ॒ଷୋ᳚-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କାଚ୍ଚ୍ୟ॑ଵତେ ।
ୟଃ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑ମୁଦ୍ଵା॒ସୟ॑ତି । ଉଦୁ॒ ତ୍ୟ-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରମିତି॑ ସୌ॒ରୀଭ୍ୟା॑ମୃ॒ଗ୍ଭ୍ୟା-ମ୍ପୁନ॒ରେତ୍ୟ॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ୟେ ଜୁହୋତି ।
ଅ॒ୟମ୍ ଁଵୈ ଲୋ॒କୋ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ୟଃ । ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵ ଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ।
ଅ॒ସୌ ଖଲୁ॒ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟ-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ ।
ୟ-ଥ୍ସୌ॒ରୀ ଭଵ॑ତଃ । ତେନୈ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗା-ଲ୍ଲୋ॒କାନ୍ନୈତି॑ ॥ 93 ॥
(ବ୍ରହ୍ମ॑ଣସ୍ତ୍ଵା ପର॒ସ୍ପାୟା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ - ଦଧା - ତ୍ୟ॒ନ୍ଵିତ୍ୟ॑ - ରକ୍ଷ॒ସ୍ଵୀ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ॒ - ଵୈ ହିର॑ଣ୍ୟ - ମାହା - ର୍ଧୟତି॒ - ହ୍ୟେ॑ଷ - ଗୃ॑ଣା॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ - ମନୁ॒ଷ୍ୟା॑ନିତ୍ୟା॑ହା - ସ୍ୟୈ॒ଷୋ᳚ ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଂ॒-ଵୈଁ ଦେ॒ଵା-ଶ୍ଶୁ॒କ୍ର-ମ୍ପୟୋ॑-ଽଦୁହ୍ରନ୍ନ୍ । ତଦେ᳚ଭ୍ୟୋ॒ ନ ଵ୍ୟ॑ଭଵତ୍ । ତଦ॒ଗ୍ନିର୍ଵ୍ୟ॑କରୋତ୍ । ତାନି॒ ଶୁକ୍ରି॑ୟାଣି॒ ସାମା᳚ନ୍ୟଭଵନ୍ନ୍ । ତେଷାଂ॒-ୟୋଁ ରସୋ॒-ଽତ୍ୟକ୍ଷ॑ରତ୍ । ତାନି॑ ଶୁକ୍ରୟ॒ଜୂଗ୍ଷ୍ୟ॑ଭଵନ୍ନ୍ ।
ଶୁକ୍ରି॑ୟାଣାଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତାନି॒ ଶୁକ୍ରି॑ୟାଣି । ସା॒ମ॒ପ॒ୟ॒ସଂଵାଁ ଏ॒ତୟୋ॑ର॒ନ୍ୟତ୍ ।
ଦେ॒ଵାନା॑ମ॒ନ୍ୟତ୍ପୟଃ॑ । ୟଦ୍ଗୋଃ ପୟଃ॑ ॥ 94 ॥
ତ-ଥ୍ସାମ୍ନଃ॒ ପୟଃ॑ । ୟଦ॒ଜାୟୈ॒ ପୟଃ॑ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ପୟଃ॑ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ୟତ୍ରୈ॒ତୈ-ର୍ୟଜୁ॑ର୍ଭି॒ଶ୍ଚର॑ନ୍ତି । ତ-ତ୍ପୟ॑ସା ଚରନ୍ତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାନ୍ପୟ॑ସା॒-ଽନ୍ନାଦ୍ୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟନ୍ତି । ଏ॒ଷ ହ॒ ତ୍ଵୈ ସା॒କ୍ଷା-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑-ମ୍ଭକ୍ଷୟତି । ୟସ୍ୟୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷଃ॑ ପ୍ରଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ଵେ॒ଦ୍ୟା-ମୁଦ୍ଵା॑ସୟେ॒ତ୍-ତେଜ॑ସ୍କାମସ୍ୟ । ତେଜୋ॒ ଵା ଉ॑ତ୍ତରଵେ॒ଦିଃ ॥ 95 ॥
ତେଜଃ॑ ପ୍ରଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ତେଜ॑ସୈ॒ଵ ତେଜ॒-ସ୍ସମ॑ର୍ଧୟତି ।
ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ଵେ॒ଦ୍ୟା-ମୁଦ୍ଵା॑ସୟେ॒-ଦନ୍ନ॑କାମସ୍ୟ । ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ମୁଖ॑ମୁତ୍ତରଵେ॒ଦିଃ ।
ଶୀ॒ର୍ଷ୍ଣୈଵ ମୁଖ॒ଗ୍ମ୍॒ ସନ୍ଦ॑ଧାତ୍ୟ॒ନ୍ନାଦ୍ୟା॑ୟ । ଅ॒ନ୍ନା॒ଦ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ୟତ୍ର॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଏ॒ତମୁଦ୍ଵା॑ସିତଂ॒-ଵଁୟାଗ୍ମ୍॑ସି ପ॒ର୍ୟାସ॑ତେ । ପରି॒ ଵୈ ତାଗ୍ମ୍ ସମା᳚-ମ୍ପ୍ର॒ଜା ଵୟାଗ୍॑ସ୍ୟାସତେ ॥ 96 ॥
ତସ୍ମା॑-ଦୁତ୍ତରଵେ॒ଦ୍ୟା-ମେ॒ଵୋଦ୍ଵା॑ସୟେତ୍ । ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ଙ୍ଗୋପୀ॒ଥାୟ॑ । ପୁ॒ରୋ ଵା॑ ପ॒ଶ୍ଚାଦ୍ଵୋଦ୍ଵା॑ସୟେତ୍ । ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦ୍ଵା ଏ॒ତଜ୍ଜ୍ୟୋତି॒ରୁଦେ॑ତି । ତ-ତ୍ପ॒ଶ୍ଚାନ୍ନିମ୍ରୋ॑ଚତି । ସ୍ଵାମେ॒ଵୈନ॒ମ୍ ଁୟୋନି॒ମନୂଦ୍ଵା॑ସୟତି ।
ଅ॒ପା-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ୟ॒ ଉଦ୍ଵା॑ସୟେତ୍ । ଅ॒ପାଂ-ଵାଁ ଏ॒ତନ୍ମଦ୍ଧ୍ୟା॒-ଜ୍ଜ୍ୟୋତି॑ରଜାୟତ । ଜ୍ୟୋତିଃ॑ ପ୍ରଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ସ୍ଵ ଏ॒ଵୈନଂ॒-ୟୋଁନୌ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ॥ 97 ॥
ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ୟାତ୍ । ୟତ୍ର॒ ସ ସ୍ୟାତ୍ । ତସ୍ୟା᳚-ନ୍ଦି॒ଶ୍ୟୁଦ୍ଵା॑ସୟେତ୍ ।
ଏ॒ଷ ଵା ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରଃ । ୟତ୍-ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ।
ଅ॒ଗ୍ନିନୈ॒ଵୈନଂ॑-ଵୈଁଶ୍ଵାନ॒ରେଣା॒ଭି ପ୍ରଵ॑ର୍ତୟତି ।
ଔଦୁ॑ମ୍ବର୍ୟା॒ଗ୍ମ୍॒ ଶାଖା॑ୟା॒ମୁଦ୍ଵା॑ସୟେତ୍ ।
ଊର୍ଗ୍ଵା ଉ॑ଦୁ॒ମ୍ବରଃ॑ । ଅନ୍ନ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣଃ । ଶୁଗ୍ଘ॒ର୍ମଃ ॥ 98 ॥
ଇ॒ଦମ॒ହ-ମ॒ମୁଷ୍ୟା॑ମୁଷ୍ୟାୟ॒ଣସ୍ୟ॑ ଶୁ॒ଚା ପ୍ରା॒ଣମପି॑ ଦହା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ । ଶୁ॒ଚୈଵାସ୍ୟ॑ ପ୍ରା॒ଣମପି॑ ଦହତି । ତା॒ଜଗାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି । ୟତ୍ର॑ ଦ॒ର୍ଭା ଉ॑ପ॒ଦୀକ॑ସନ୍ତତା॒-ସ୍ସ୍ୟୁଃ । ତଦୁଦ୍ଵା॑ସୟେ॒-ଦ୍ଵୃଷ୍ଟି॑କାମସ୍ୟ । ଏ॒ତା ଵା ଅ॒ପାମ॑ନୂ॒ଜ୍ଝାଵ॑ର୍ୟୋ॒ ନାମ॑ ।
ୟ-ଦ୍ଦ॒ର୍ଭାଃ । ଅ॒ସୌ ଖଲୁ॒ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟ ଇ॒ତୋ ଵୃଷ୍ଟି॒ମୁଦୀ॑ରୟତି । ଅ॒ସାଵେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଆଦି॒ତ୍ୟୋ ଵୃଷ୍ଟି॒ନ୍ନିୟ॑ଚ୍ଛତି । ତା ଆପୋ॒ ନିୟ॑ତା॒ ଧନ୍ଵ॑ନା ୟନ୍ତି ॥ 99 ॥
(ଗୋଃ ପୟ॑ - ଉତ୍ତରଵେ॒ଦି - ରା॑ସତେ - ସ୍ଥାପୟତି - ଘ॒ର୍ମୋ - ୟ॑ନ୍ତି) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ସ୍ସମ୍ଭ୍ରି॒ୟମା॑ଣଃ । ସ॒ମ୍ରାଟ୍-ଥ୍ସମ୍ଭୃ॑ତଃ । ଘ॒ର୍ମଃ ପ୍ରଵୃ॑କ୍ତଃ । ମ॒ହା॒ଵୀ॒ର ଉଦ୍ଵା॑ସିତଃ । ଅ॒ସୌ ଖଲୁ॒ ଵାଵୈଷ ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟଃ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ।
ସ ଏ॒ତାନି॒ ନାମା᳚ନ୍ୟକୁରୁତ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଵି॒ଦୁରେ॑ନ॒ନ୍ନାମ୍ନା᳚ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି ॥ 100 ॥
ୟୋ ଵୈ ଵସୀ॑ୟାଗ୍ମ୍ ସଂୟଁଥାନା॒ମମୁ॑ପ॒ଚର॑ତି ।
ପୁଣ୍ୟା᳚ର୍ତିଂ॒-ଵୈଁ ସ ତସ୍ମୈ॑ କାମୟତେ । ପୁଣ୍ୟା᳚ର୍ତିମସ୍ମୈ କାମୟନ୍ତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଘ॒ର୍ମ ଇତି॒ ଦିଵା-ଽଽଚ॑କ୍ଷୀତ । ସ॒ମ୍ରାଡିତି॒ ନକ୍ତ᳚ମ୍ । ଏ॒ତେ ଵା ଏ॒ତସ୍ୟ॑ ପ୍ରି॒ୟେ ତ॒ନୁଵୌ᳚ । ଏ॒ତେ ଅ॑ସ୍ୟ ପ୍ରି॒ୟେ ନାମ॑ନୀ । ପ୍ରି॒ୟୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ତ॒ନୁଵା᳚ ॥ 101 ॥
ପ୍ରି॒ୟେଣ॒ ନାମ୍ନା॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି । କୀ॒ର୍ତିର॑ସ୍ୟ॒ ପୂର୍ଵା ଗ॑ଚ୍ଛତି ଜ॒ନତା॑ମାୟ॒ତଃ । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରୀ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ-ଽପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତାନ୍ଦେ॒ଵାଃ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟେ॑ଣୈ॒ଵାନୁ॒ ଵ୍ୟ॑ଭଵନ୍ନ୍ ।
ପ୍ର॒ଵ॒ର୍ଗ୍ୟେ॑ଣାପ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ୟଚ୍ଚ॑ତୁର୍ଵିଗ୍ମ୍ଶତିଃ॒ କୃତ୍ଵଃ॑ ପ୍ରଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑-ମ୍ପ୍ରଵୃ॒ଣକ୍ତି॑ । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରୀମେ॒ଵ ତଦନୁ॒ ଵିଭ॑ଵତି । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରୀମା᳚ପ୍ନୋତି । ପୂର୍ଵା᳚-ଽସ୍ୟ॒ ଜନଂ॑-ୟଁ॒ତଃ କୀ॒ର୍ତିର୍ଗ॑ଚ୍ଛତି । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵ-ସ୍ସଗ୍ମ୍ସ॑ନ୍ନଃ ॥ 102 ॥
ଵସ॑ଵଃ॒ ପ୍ରଵୃ॑କ୍ତଃ । ସୋମୋ॑-ଽଭିକୀ॒ର୍ୟମା॑ଣଃ । ଆ॒ଶ୍ଵି॒ନଃ ପୟ॑ସ୍ୟାନୀ॒ୟମା॑ନେ ।
ମାରୁ॒ତଃ କ୍ଵଥନ୍ନ୍॑ । ପୌ॒ଷ୍ଣ ଉଦ॑ନ୍ତଃ । ସା॒ର॒ସ୍ଵ॒ତୋ ଵି॒ଷ୍ୟନ୍ଦ॑ମାନଃ । ମୈ॒ତ୍ର-ଶ୍ଶରୋ॑ ଗୃହୀତଃ । ତେଜ॒ ଉଦ୍ୟ॑ତୋ ଵା॒ୟୁଃ । ହ୍ରି॒ୟମା॑ଣଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ।
ହୂ॒ୟମା॑ନୋ॒ ଵାଘୁ॒ତଃ ॥ 103 ॥
ଅ॒ସୌ ଖଲୁ॒ ଵାଵୈଷ ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟଃ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ।
ସ ଏ॒ତାନି॒ ନାମା᳚ନ୍ୟକୁରୁତ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଵି॒ଦୁରେ॑ନ॒ନ୍ନାମ୍ନା᳚ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି ।
ୟନ୍ମୃ॒ନ୍ମୟ॒-ମାହୁ॑ତି॒ନ୍ନାଶ୍ଞୁ॒ତେ-ଽଥ॑ । କସ୍ମା॑ଦେ॒ଷୋ᳚-ଽଶ୍ଞୁତ॒ ଇତି॑ । ଵାଗେ॒ଷ ଇତି॑ ବ୍ରୂୟାତ୍ । ଵା॒ଚ୍ୟେ॑ଵ ଵାଚ॑-ନ୍ଦଧାତି ॥ 104 ॥
ତସ୍ମା॑ଦଶ୍ଞୁତେ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵା ଏ॒ଷ ଦ୍ଵା॑ଦଶ॒ଧା ଵିହି॑ତଃ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ରାଗ॑ଵକା॒ଶେଭ୍ୟଃ॑ । ତେନ॑ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ଅ॒ଵ॒କା॒ଶୈ-ର୍ଦେ॑ଵାସୁ॒ରାନ॑ସୃଜତ । ୟଦୂ॒ର୍ଧ୍ଵମ॑ଵକା॒ଶେଭ୍ୟଃ॑ ।
ତେନାନ୍ନ॑ମସୃଜତ । ଅନ୍ନ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵାଵୈଷଃ ॥ 105 ॥
(ଵ॒ଦ॒ନ୍ତି॒ - ତ॒ନୁଵା॒ - ସଗ୍ମ୍ସ॑ନ୍ନୋ - ହୂ॒ୟମା॑ନୋ॒ ଵାଘୁ॒ତୋ - ଦ॑ଧା - ତ୍ୟେ॒ଷଃ) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12
ସ॒ଵି॒ତା ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର॑ଥ॒ମେ-ଽହ॒-ନ୍ପ୍ରଵୃ॑ଜ୍ୟତେ । ତେନ॒ କାମାଗ୍ମ୍॑ ଏତି । ୟ-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ତୀୟେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଭୂ॒ତ୍ଵା ଦେ॒ଵାନେ॑ତି । ୟତ୍-ତୃ॒ତୀୟେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଵା॒ୟୁ-ର୍ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ରା॒ଣାନେ॑ତି ।
ୟଚ୍ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ର॒ଶ୍ମୀନେ॑ତି । ୟ-ତ୍ପ॑ଞ୍ଚ॒ମେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॑ ଭୂ॒ତ୍ଵା ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣ୍ୟେତି ॥ 106 ॥
ୟ-ଥ୍ଷ॒ଷ୍ଠେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଋ॒ତୁ-ର୍ଭୂ॒ତ୍ଵା ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରମେ॑ତି । ୟ-ଥ୍ସ॑ପ୍ତ॒ମେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଧା॒ତା ଭୂ॒ତ୍ଵା ଶକ୍ଵ॑ରୀମେତି । ୟଦ॑ଷ୍ଟ॒ମେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॑-ର୍ଭୂ॒ତ୍ଵା ଗା॑ୟ॒ତ୍ରୀମେ॑ତି ।
ୟ-ନ୍ନ॑ଵ॒ମେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ମି॒ତ୍ରୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ତ୍ରି॒ଵୃତ॑ ଇ॒ମାନ୍ ଁଲୋ॒କାନେ॑ତି । ୟ-ଦ୍ଦ॑ଶ॒ମେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଵରୁ॑ଣୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ଵି॒ରାଜ॑ମେତି ॥ 107 ॥
ୟଦେ॑କାଦ॒ଶେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଭୂ॒ତ୍ଵା ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭ॑ମେତି । ୟ-ଦ୍ଦ୍ଵା॑ଦ॒ଶେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ସୋମୋ॑ ଭୂ॒ତ୍ଵା ସୁ॒ତ୍ୟାମେ॑ତି । ୟତ୍-ପୁ॒ରସ୍ତା॑ଦୁପ॒ସଦା᳚-ମ୍ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ତସ୍ମା॑ଦି॒ତଃ ପରାଂ॑ଅ॒ମୂଂ-ଲୋଁ॒କାଗ୍ସ୍ତପ॑ନ୍ନେତି । ୟଦୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟା-ଦୁପ॒ସଦା᳚-ମ୍ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ତସ୍ମା॑ଦ॒ମୁତୋ॒-ଽର୍ଵାଂଇ॒ମାଂ-ଲୋଁ॒କାଗ୍ସ୍ତପ॑ନ୍ନେତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ।
ଐଵ ତ॑ପତି ॥ 108 ॥
(ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣ୍ୟେତି - ଵି॒ରାଜ॑ମେତି - ତପତି) (ଅ. 12)
ଦେ॒ଵା ଵୈ ସ॒ତ୍ରଗ୍ମ୍ - ସା॑ଵି॒ତ୍ରମ୍ - ପରି॑ଶ୍ରିତେ॒ - ବ୍ରହ୍ମ॒-ନ୍ପ୍ରଚ॑ରିଷ୍ୟାମୋ॒ - ଽଗ୍ନିଷ୍ଟ୍ଵା॒ - ଶିରୋ᳚ ଗ୍ରୀ॒ଵା - ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ରଶ॒ନାଂ - ଁଵିଶ୍ଵା॒ ଆଶା॒ - ଧର୍ମ॒ ୟା ତ᳚ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଗ୍ମ୍ ଶୁ॒କ୍ରମ୍ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ସ୍ସମ୍ଭ୍ରି॒ୟମା॑ଣଃ -
ସଵି॒ତା ଭୂ॒ତ୍ଵା ଦ୍ଵାଦ॑ଶ)
(ଦେ॒ଵା ଵୈ ସ॒ତ୍ରଗ୍ମ୍ - ସ ଖ॑ଦି॒ରଃ - ପରି॑ଶ୍ରିତେ - ଽଭିପୂ॒ର୍ଵ - ମଥୋ॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମ୍ - ଗ୍ରୈଷ୍ମା॑ଵେ॒ଵାସ୍ମୈ॒ - ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॒ - ମଶ୍ଵି॑ନା ଘ॒ର୍ମ-ମ୍ପା॑ତମ୍ - ପ୍ରା॒ଣୋ ଵୈ - ଵୃଷା॒ ହରି॒--ର୍ ୟୋ ଵୈ ଵସୀ॑ୟାଗ୍ମ୍ ସଂୟଁଥାନା॒ମ
ମ॒ଷ୍ଟୋତ୍ତ॑ରଶ॒ତମ୍)
(ଦେ॒ଵା ଵୈ ସ॒ତ୍ର - ମୈଵ ତ॑ପତି)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକେ ପଞ୍ଚମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
