କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀୟାଷ୍ଟକେ ନଵମଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଅଷ୍ଟାଦଶିନା-ମ୍ପଶୂନା-ମ୍ପ୍ରୟୋଗଃ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତୟେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ୟୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
(ଅଶ୍ଵମେଧସ୍ୟ ଦ୍ଵିତୀୟ-ତୃତୀୟା ହର୍ଵିଧାନମ୍)
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଅଷ୍ଟାଦଶିନା-ଙ୍ଗ୍ରାଭ୍ୟାଣାଂ ଆରଣ୍ୟାନା-ଞ୍ଚ ପଶୂନା-ମ୍ପ୍ରୟୋଗଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରଶ୍ଵମେ॒ଧମ॑ସୃଜତ । ସୋ᳚-ଽସ୍ମାଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟୋ-ଽପା᳚କ୍ରାମତ୍ ।
ତମ॑ଷ୍ଟାଦ॒ଶିଭି॒ରନୁ॒ ପ୍ରାୟୁ॑ଙ୍କ୍ତ । ତମା᳚ପ୍ନୋତ୍ । ତମା॒ପ୍ତ୍ଵା ଽଷ୍ଟା॑ଦ॒ଶିଭି॒ରଵା॑ରୁନ୍ଧ ।
ୟଦ॑ଷ୍ଟାଦ॒ଶିନ॑ ଆଲ॒ଭ୍ୟନ୍ତେ᳚ । ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵ ତୈରା॒ପ୍ତ୍ଵା ୟଜ॑ମା॒ନୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରସ୍ୟ॒ ଵା ଏ॒ଷା ପ୍ର॑ତି॒ମା । ୟଦ॑ଷ୍ଟାଦ॒ଶିନଃ॑ ।
ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସାଃ॒ ପଞ୍ଚ॒ର୍ତଵଃ॑ ॥ 1 ॥
ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ᳚-ଽଷ୍ଟାଦ॒ଶଃ । ୟଦ॑ଷ୍ଟାଦ॒ଶିନ॑ ଆଲ॒ଭ୍ୟନ୍ତେ॑ ।
ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରମେ॒ଵ ତୈରା॒ପ୍ତ୍ଵା
ୟଜମା॒ନୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ଅ॒ଗ୍ନି॒ଷ୍ଠେ᳚ ଽନ୍ୟା-ନ୍ପ॒ଶୂନୁ॑ପା-କ॒ରୋତି॑ ।
ଇତ॑ରେଷୁ॒ ୟୂପେ᳚ଷ୍ଵଷ୍ଟାଦ॒ଶିନୋ-ଽଜା॑ମିତ୍ଵାୟ ॥
ନଵ॑ ନ॒ଵାଲ॑ଭ୍ୟନ୍ତେ ସଵୀର୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ ॥ ୟଦା॑ର॒ଣ୍ୟୈ-ସ୍ସଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ଥା॒ପୟେ᳚ତ୍ । ଵ୍ୟଵ॑ସ୍ୟେତା-ମ୍ପିତା ପୁ॒ତ୍ରୌ । ଵ୍ୟଦ୍ଧ୍ଵା॑ନଃ କ୍ରାମେୟୁଃ ।
ଵିଦୂ॑ର॒-ଙ୍ଗ୍ରାମ॑ୟୋ ର୍ଗ୍ରାମା॒ନ୍ତୌ ସ୍ୟା॑ତାମ୍ ॥ 2 ॥
ଋ॒କ୍ଷୀକାଃ᳚ ପୁରୁଷଵ୍ୟା॒ଘ୍ରାଃ ପ॑ରିମୋ॒ଷିଣ॑ ଆଵ୍ୟା॒ଧିନୀ॒-ସ୍ତସ୍କ॑ରା॒ ଅର॑ଣ୍ୟେ॒ଷ୍ଵା-ଜା॑ୟେରନ୍ନ୍ ॥
ତଦା॑ହୁଃ । ଅପ॑ଶଵୋ॒ ଵା ଏ॒ତେ । ୟଦା॑ର॒ଣ୍ୟାଃ ।
ୟଦା॑ର॒ଣ୍ୟୈ-ସ୍ସଗ୍ଗ୍॑ସ୍ଥା॒ପୟେ᳚ତ । କ୍ଷି॒ପ୍ରେ ୟଜ॑ମାନ॒-ମର॑ଣ୍ୟ-ମ୍ମୃ॒ତଗ୍ମ୍ ହ॑ରେୟୁଃ ।
ଅର॑ଣ୍ୟାୟତନା॒ ହ୍ୟା॑ର॒ଣ୍ୟାଃ ପ॒ଶଵ॒ ଇତି॑ । ୟତ୍ପ॒ଶୂନ୍ନାଲଭେ॑ତ । ଅନ॑ଵରୁଦ୍ଧା ଅସ୍ୟ ପ॒ଶଵ॑-ସ୍ସ୍ୟୁଃ । ୟତ୍ପର୍ୟ॑ଗ୍ନି-କୃତାନୁଥ୍ସୃ॒ଜେତ୍ ॥ 3 ॥
ୟ॒ଜ୍ଞ॒ଵେ॒ଶ॒ସ-ଙ୍କୁ॑ର୍ୟାତ୍ ॥ ୟତ୍ପ॒ଶୂନା॒ଲଭ॑ତେ । ତେନୈ॒ଵ ପ॒ଶୂନଵ॑ରୁନ୍ଧେ ।
ୟତ୍ପର୍ୟ॑ଗ୍ନି-କୃତାନୁଥ୍ସୃ॒ଜତ୍ୟ-ୟ॑ଜ୍ଞଵେଶସାୟ ।
ଅଵ॑ରୁଦ୍ଧା ଅସ୍ୟ ପ॒ଶଵୋ॒ ଭଵ॑ନ୍ତି ।
ନ ୟ॑ଜ୍ଞଵେଶ॒ ସମ୍ଭ॑ଵତି ।
ନ ୟଜ॑ମାନ॒-ମର॑ଣ୍ୟ-ମ୍ମୃ॒ତଗ୍ମ୍ ହ॑ରନ୍ତି ॥
ଗ୍ରା॒ମ୍ୟୈ-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥା॑ପୟତି । ଏ॒ତେ ଵୈ ପ॒ଶଵଃ॒, କ୍ଷେମୋ॒ ନାମ॑ । ସ-ମ୍ପି॑ତା ପୁ॒ତ୍ରାଵ ଵ॑ସ୍ୟତଃ । ସମଦ୍ଧ୍ଵା॑ନଃ କ୍ରାମନ୍ତି ।
ସ॒ମ॒ନ୍ତି॒କ-ଙ୍ଗ୍ରାମ॑ୟୋ-ର୍ଗ୍ରାମା॒ନ୍ତୌ ଭ॑ଵତଃ ।
ନର୍କ୍ଷୀକାଃ᳚ ପୁରୁଷଵ୍ୟା॒ଘ୍ରାଃ ପ॑ରିମୋ॒ଷିଣ॑ ଆଵ୍ୟା॒ଧିନୀ॒-ସ୍ତସ୍କ॑ରା॒ ଅର॑ଣ୍ୟେ॒ଷ୍ଵା ଜା॑ୟନ୍ତେ ॥ 4 ॥
(ଋ॒ତଵଃ॑ - ସ୍ୟାତା - ମୁଥ୍ସୃ॒ଜେଥ୍ - ସ୍ୟ॑ତ॒ସ୍ତ୍ରୀଣି॑ ଚ)(ଆ1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟପଶୂନା-ମ୍ପ୍ରୟୋଗଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର-କାମୟତୋ॒ଭୌ ଲୋ॒କାଵ-ଵ॑ରୁନ୍ଧୀ॒ୟେତି॑ ।
ସ ଏ॒ତାନୁ॒ଭୟା᳚-ନ୍ପ॒ଶୂନ॑ ପଶ୍ୟତ୍ । ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଗ୍ଶ୍ଚା॑-ର॒ଣ୍ୟାଗ୍ଶ୍ଚ॑ । ତାନାଲ॑ଭତ ।
ତୈର୍ଵୈ ସ ଉ॒ଭୌ ଲୋ॒କାଵ ଵା॑ରୁନ୍ଧ । ଗ୍ରା॒ମ୍ୟୈରେ॒ଵ ପ॒ଶୁଭି॑ରି॒ମଂ-ଲୋଁ॒କମ ଵା॑ରୁନ୍ଧ ।
ଆ॒ର॒ଣ୍ୟୈର॒ମୁମ୍ । ୟଦ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ୟା-ନ୍ପ॒ଶୂନା॒ଲଭ॑ତେ ।
ଇ॒ମମେ॒ଵ ତୈର୍ଲୋ॒କମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ୟଦା॑ର॒ଣ୍ୟାନ୍ ॥ 5 ॥
ଅ॒ମୁ-ନ୍ତୈଃ ॥ ଅନ॑ଵରୁଦ୍ଧୋ॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ୟ॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ର ଇତ୍ୟା॑ହୁଃ । ୟ ଇ॒ତ ଇ॒ତଶ୍ଚାତୁର୍ମା॒ସ୍ୟାନି॑ ସଂ॒ଵଁଥ୍ସ॒ର-ମ୍ପ୍ର॑ୟୁ॒ଙ୍କ୍ତ ଇତି॑ ।
ଏ॒ତାଵା॒ନ୍॒. ଵୈ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ୟଚ୍ଚା॑ତୁର୍ମା॒ସ୍ୟାନି॑ । ୟଦେ॒ତେ ଚାତୁ॑ର୍ମା॒ସ୍ୟାଃ ପ॒ଶଵ॑ ଆଲ॒ଭ୍ୟନ୍ତେ᳚ । ପ୍ର॒ତ୍ୟକ୍ଷ॑ମେ॒ଵ ତୈ-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରଂ-ୟଁଜ॑ମା॒ନୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ॥
ଵି ଵା ଏ॒ଷ ପ୍ର॒ଜୟା॑ ପ॒ଶୁଭି॑ର୍-ଋଦ୍ଧ୍ୟତେ ।
ୟ-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ର-ମ୍ପ୍ର॑ୟୁ॒ଙ୍କ୍ତେ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ ॥ 6 ॥
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗ-ନ୍ତୁ ଲୋ॒କ-ନ୍ନାପ॑ରାଦ୍ଧ୍ନୋତି ।
ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ପ॒ଶଵ॑ ଏକାଦ॒ଶିନୀ᳚ ।
ୟଦେ॒ତ ଐ॑କାଦଶି॒ନାଃ ପ॒ଶଵ॑ ଆଲ॒ଭ୍ୟନ୍ତେ᳚ ।
ସା॒କ୍ଷାଦେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂନ୍. ୟଜ॑ମା॒ନୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଵି॒ରାଜ॑ମସୃଜତ ।
ସା ସୃ॒ଷ୍ଟା-ଽଶ୍ଵ॑ମେ॒ଧ-ମ୍ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ ।
ତା-ନ୍ଦ॒ଶିଭି॒ରନୁ॒ ପ୍ରାୟୁ॑ଙ୍କ୍ତ । ତାମା᳚ପ୍ନୋତ୍ ।
ତାମା॒ପ୍ତ୍ଵା ଦ॒ଶିଭି॒ରଵା॑ରୁନ୍ଧ । ୟଦ୍ଦ॒ଶିନ॑ ଆଲ॒ଭ୍ୟନ୍ତେ᳚ ॥ 7 ॥
ଵି॒ରାଜ॑ମେ॒ଵ ତୈରା॒ପ୍ତ୍ଵା ୟଜ॑ମା॒ନୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ଏକା॑ଦଶ ଦ॒ଶତ॒ ଆଲ॑ଭ୍ୟନ୍ତେ । ଏକା॑ଦଶାକ୍ଷରା ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁପ୍ । ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ । ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑। ନା॒ନା॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟାଃ᳚ ପ॒ଶଵୋ॑ ଭଵନ୍ତି ।
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ ସର୍ଵ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ନାନା॑ରୂପା ଭଵନ୍ତି । ତସ୍ମା॒ନ୍ନାନା॑ରୂପାଃ ପ॒ଶଵଃ॑( ) ।
ବ॒ହୁ॒ରୂ॒ପା ଭ॑ଵନ୍ତି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ବହୁରୂ॒ପାଃ ପ॒ଶଵ॒-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥ 8 ॥
(ଆ॒ର॒ଣ୍ୟାନ୍-ଁଲୋ॒କୋ-ଦ॒ଶିନ॑ ଆଲ॒ଭ୍ୟନ୍ତେ॒-ନାନା॑ରୂପାଃ ପ॒ଶଵୋ॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ରୋହିତାଦୀନା-ମ୍ପଶୂନାଂ-ଵଁପାହୋମସାହିତ୍ୟମ୍
ଅ॒ସ୍ମୈ ଵୈ ଲୋ॒କାୟ॑ ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଃ ପ॒ଶଵ॒ ଆଲ॑ଭ୍ୟନ୍ତେ । ଅ॒ମୁଷ୍ମା॑ ଆର॒ଣ୍ୟାଃ । ୟଦ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ୟା-ନ୍ପ॒ଶୂନା॒ଲଭ॑ତେ । ଇ॒ମମେ॒ଵ ତୈର୍ଲୋ॒କମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ୟଦା॑ର॒ଣ୍ୟାନ୍ । ଅ॒ମୁ-ନ୍ତୈଃ । ଉ॒ଭୟା᳚-ନ୍ପ॒ଶୂନାଲ॑ଭତେ । ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଗ୍ଶ୍ଚା॑-ର॒ଣ୍ୟାଗ୍ଶ୍ଚ॑ ।
ଉ॒ଭୟୋ᳚-ର୍ଲୋ॒କୟୋ॒ର ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ । ଉ॒ଭୟା᳚-ନ୍ପ॒ଶୂନାଲ॑ଭତେ ॥ 9 ॥
ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଗ୍ଶ୍ଚା॑-ର॒ଣ୍ୟାଗ୍ଶ୍ଚ॑ । ଉ॒ଭୟ॑ସ୍ୟା॒-ନ୍ନାଦ୍ୟ॒ସ୍ୟା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ । ଉଭୟା᳚-ନ୍ପ॒ଶୂନାଲଭତେ । ଗ୍ରାମ୍ୟାଗ୍ଶ୍ଚା॑ର॒ଣ୍ୟାଗ୍ଶ୍ଚ॑ ।
ଉ॒ଭୟେ॑ଷା-ମ୍ପଶୂ॒ନାମଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥
ତ୍ରୟ॑ସ୍ତ୍ରୟୋ ଭଵନ୍ତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ।
ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒ମାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । କସ୍ମା᳚ଥ୍ସ॒ତ୍ୟାତ୍ ॥ 10 ॥
ଅ॒ସ୍ମିନ୍ ଁଲୋ॒କେ ବ॒ହଵଃ॒ କାମା॒ ଇତି॑ ।
ୟଥ୍ସ॑ମା॒ନୀଭ୍ୟୋ॑ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ୟୋ॒-ଽନ୍ୟେ᳚-ଽନ୍ୟେ ପ॒ଶଵ॑ ଆଲ॒ଭ୍ୟନ୍ତେ᳚ । ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵ ତଲ୍ଲୋ॒କେ କାମା᳚ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମା॑ଦ॒ସ୍ମିନ୍-ଁଲୋ॒କେ ବ॒ହଵଃ॒ କାମାଃ᳚ ॥ ତ୍ର॒ୟା॒ଣା-ନ୍ତ୍ର॑ୟାଣାଗ୍ମ୍ ସ॒ହ ଵ॒ପା ଜୁ॑ହୋତି । ତ୍ର୍ୟା॑ଵୃତୋ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାଃ ।
ତ୍ର୍ୟା॑ଵୃତ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒ମାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ ପର୍ୟ॑ଗ୍ନି-କୃତା-ନାର॒ଣ୍ୟା-ନୁଥ୍ସୃ॑ଜ॒ନ୍ତ୍ୟହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ॥ 11 ॥
(ଅଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟା ଉ॒ଭୟା᳚-ନ୍ପ॒ଶୂନାଲ॑ଭତେ - ସ॒ତ୍ୟା - ଦହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ)(ଆ3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଅଶ୍ଵସ୍ୟ ରଥୟୋଜନାଲଙ୍କାରାଦୟଃ
ୟୁ॒ଞ୍ଜନ୍ତି॑ ବ୍ର॒ଦ୍ଧ୍ନମିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟୋ ବ୍ର॒ଦ୍ଧ୍ନଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟ-ମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ୟୁନକ୍ତି । ଅ॒ରୁ॒ଷମିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା ଅ॑ରୁ॒ଷଃ ।
ଅ॒ଗ୍ନିମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ୟୁନକ୍ତି । ଚର॑ନ୍ତ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଵା॒ୟୁର୍ଵୈ ଚରନ୍ନ୍॑ । ଵା॒ୟୁମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ୟୁନକ୍ତି । ପରି॑ତ॒ସ୍ଥୁଷ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ॥ 12 ॥
ଇ॒ମେ ଵୈ ଲୋ॒କାଃ ପରି॑ତ॒ସ୍ଥୁଷଃ॑ । ଇ॒ମନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଲୋ॒କାନ୍. ୟୁ॑ନକ୍ତି ॥ ରୋଚ॑ନ୍ତେ ରୋଚ॒ନା ଦି॒ଵୀତ୍ୟା॑ହ । ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣି॒ ଵୈ ରୋ॑ଚ॒ନା ଦି॒ଵି ।
ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣ୍ୟେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ରୋଚୟତି ॥ ୟୁ॒ଞ୍ଜନ୍ତ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ କାମ୍ୟେତ୍ୟା॑ହ । କାମା॑ନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ୟୁନକ୍ତି ॥ ହରୀ॒ ଵିପ॑କ୍ଷ॒ସେତ୍ୟା॑ହ ।
ଇ॒ମେ ଵୈ ହରୀ॒ ଵିପ॑କ୍ଷସା । ଇ॒ମେ ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ୟୁନକ୍ତି ॥ 13 ॥
ଶୋଣା॑ ଧୃ॒ଷ୍ଣୂ ନୃ॒ଵାହ॒ସେତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରେ ଵୈ ନୃ॒ଵାହ॑ସା । ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରେ ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ୟୁନକ୍ତି ॥ ଏ॒ତା ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵତା॑ ୟୁନକ୍ତି ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥
କେ॒ତୁ-ଙ୍କୃ॒ଣ୍ଵନ୍ନ॑-କେ॒ତଵ॒ ଇତି॑ ଦ୍ଧ୍ଵ॒ଜ-ମ୍ପ୍ରତି॑ମୁଞ୍ଚତି । ୟଶ॑ ଏ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ରାଜ୍ଞା᳚-ଙ୍ଗମୟତି ॥ ଜୀ॒ମୂତ॑ସ୍ୟେଵ ଭଵତି॒ ପ୍ରତୀ॑କ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ ॥ ୟେ ତେ॒ ପନ୍ଥା॑ନ-ସ୍ସଵିତଃ ପୂ॒ର୍ଵ୍ୟାସ॒ ଇତ୍ୟ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁ-ର୍ୟଜ॑ମାନଂ
ଁଵାଚୟତ୍ୟ॒ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥ 14 ॥
ପରା॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ୟ॑ ୟ॒ଜ୍ଞ ଏ॑ତି । ୟସ୍ୟ॑ ପ॒ଶୁରୁ॒ପା-କୃ॑ତୋ॒-ଽନ୍ୟତ୍ର॒ ଵେଦ୍ୟା॒ ଏତି॑ । ଏତଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୋ॑ତରେ॒ତେନ॑ ପ॒ଥା ପୁନ॒ରଶ୍ଵ॒-ମାଵ॑ର୍ତୟାସି ନ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ଵା॒ୟୁର୍ଵୈ ସ୍ତୋତା᳚ । ଵା॒ୟୁମେ॒ଵାସ୍ୟ॑ ପ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ଦଧା॒ତ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତ୍ୟୈ ॥ ୟଥା॒ ଵୈ ହ॒ଵିଷୋ॑ ଗୃହୀ॒ତସ୍ୟ॒ ସ୍କନ୍ଦ॑ତି । ଏ॒ଵଂ-ଵାଁ ଏ॒ତଦଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ ସ୍କନ୍ଦତି । ୟଦ॑ସ୍ୟୋ॒ପାକୃ॑ତସ୍ୟ॒ ଲୋମା॑ନି॒ ଶୀୟ॑ନ୍ତେ । ୟଦ୍ଵାଲେ॑ଷୁ କା॒ଚାନା॒ଵୟ॑ନ୍ତି ।
ଲୋମା᳚ନ୍ୟେ॒ଵାସ୍ୟ॒ ତଥ୍ସମ୍ଭ॑ରନ୍ତି ॥ 15 ॥
ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵ॒ରିତି॑ ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ୟା-ଭି॒ରାଵ॑ୟନ୍ତି । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ ।
ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟନ୍ତି ॥ ଭୂରିତି॒ ମହି॑ଷୀ । ଭୁଵ॒ ଇତି॑ ଵା॒ଵାତା᳚ ।
ସୁଵ॒ରିତି॑ ପରିଵୃ॒କ୍ତୀ । ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॑-ମ॒ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥ ହି॒ର॒ଣ୍ୟୟାଃ᳚ କା॒ଚା ଭ॑ଵନ୍ତି । ଜ୍ୟୋତି॒ର୍ଵୈ ହିର॑ଣ୍ୟମ୍ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧଃ ॥ 16 ॥
ଜ୍ୟୋତି॑ଶ୍ଚୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ଞ୍ଚ॑ ସ॒ମୀଚୀ॑ ଦଧାତି ॥ ସ॒ହସ୍ର॑-ମ୍ଭଵନ୍ତି । ସ॒ହସ୍ର॑ ସମ୍ମିତ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟା॒-ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥
ଅପ॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ମା॒ତ୍ତେଜ॑ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ୟ-ମ୍ପ॒ଶଵ॒-ଶ୍ଶ୍ରୀଃ କ୍ରା॑ମନ୍ତି । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ।
ଵସ॑ଵସ୍ତ୍ଵା-ଽଞ୍ଜନ୍ତୁ ଗାୟ॒ତ୍ରେଣ॒ ଛନ୍ଦ॒ସେତି॒ ମହି॑ଷ୍ୟ॒ଭ୍ୟ॑ନକ୍ତି । ତେଜୋ॒ ଵା ଆଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ତେଜୋ॑ ଗାୟ॒ତ୍ରୀ । ତେଜ॑ସୈ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ତେଜୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 17 ॥
ରୁ॒ଦ୍ରାସ୍ତ୍ଵା᳚-ଽଞ୍ଜନ୍ତୁ॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭେନ॒ ଛନ୍ଦ॒ସେତି॑ ଵା॒ଵାତା᳚ । ତେଜୋ॒ ଵା ଆଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ୟ-ନ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁପ୍ । ତେଜ॑ସୈ॒ଵାସ୍ମା॑ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ୟମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ।
ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟା-ସ୍ତ୍ଵା᳚-ଽଞ୍ଜନ୍ତୁ॒ ଜାଗ॑ତେନ॒ ଛନ୍ଦ॒ସେତି॑ ପରିଵୃ॒କ୍ତୀ । ତେଜୋ॒ ଵା ଆଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ପ॒ଶଵୋ॒ ଜଗ॑ତୀ ।
ତେଜ॑ସୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ପ॒ଶୂନଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ପତ୍ନ॑ୟୋ॒-ଽଭ୍ୟ॑ଞ୍ଜନ୍ତି । ଶ୍ରି॒ୟା ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ରୂ॒ପମ୍ ॥ 18 ॥
ୟତ୍ପତ୍ନ॑ୟଃ । ଶ୍ରିୟ॑-ମେ॒ଵାସ୍ମି॒-ନ୍ତଦ୍ଦ॑ଧତି ।
ନାସ୍ମା॒ତ୍ତେଜ॑ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ୟ-ମ୍ପ॒ଶଵ॒-ଶ୍ଶ୍ରୀରପ॑କ୍ରାମନ୍ତି ॥
ଲାଜୀ(3)ଞ୍ଛାଚୀ(3)ନ୍. ୟଶୋ॑ ମ॒ମାଁ(4) ଇତ୍ୟତି॑ରିକ୍ତ॒-ମନ୍ନ॒ମଶ୍ଵା॑ୟୋ॒ ପାହ॑ରନ୍ତି ।
ପ୍ର॒ଜାମେ॒ଵାନ୍ନା॒ଦୀ-ଙ୍କୁ॑ର୍ଵତେ ॥
ଏ॒ତଦ୍ଦେ॑ଵା॒ ଅନ୍ନ॑ମତ୍ତୈ॒ତ-ଦନ୍ନ॑ମଦ୍ଧି ପ୍ରଜାପତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ର॒ଜାୟା॑ମେ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ୟ॑-ନ୍ଦଧତେ ॥
ୟଦି॒ ନାଵ॒ଜିଘ୍ର᳚ତ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପ॒ଶୁରା॑ସୀ॒ଦିତ୍ୟଵ॑-ଘ୍ରାପୟେତ୍ । ଅଵ॑ ହୈ॒ଵ ଜି॑ଘ୍ରତି ॥
ଆକ୍ରାନ॑. ଵା॒ଜୀ କ୍ରମୈ॒ରତ୍ୟ॑-କ୍ରମୀଦ୍ଵା॒ଜୀ ଦ୍ୟୌସ୍ତେ॑ ପୃ॒ଷ୍ଠ-ମ୍ପୃ॑ଥି॒ଵୀ
ସ॒ଧସ୍ଥ॒ମିତ୍ୟଶ୍ଵ॒-ମନୁ॑ମନ୍ତ୍ରୟତେ ।
ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॑-ମ॒ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥
ସମି॑ଦ୍ଧୋ ଅ॒ଞ୍ଜନ୍କୃଦ॑ର-ମ୍ମତୀ॒ନା-ମିତ୍ୟଶ୍ଵ॑ସ୍ୟା॒ ପ୍ରିୟୋ॑ ଭଵନ୍ତି ସରୂପ॒ତ୍ଵାୟ॑ ॥ 19 ॥
(ପରି॑ତ॒ସ୍ଥୁଷ॒ ଇତ୍ୟା॑ହେ॒ - ମେ ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ୟୁନକ୍ତ୍ୟ॒ - ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ-ଭର-ନ୍ତ୍ୟଶ୍ଵମେ॒ଧୋ - ରୁ॑ନ୍ଧେ - ରୂ॒ପମ୍ - ଜି॑ଘ୍ରତି॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ବ୍ରହ୍ମୋଦ୍ୟନାମକଃ ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣୋସ୍ସଂଵାଁଦଃ
ତେଜ॑ସା॒ ଵା ଏ॒ଷ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॒ ଵ୍ୟୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟତେ । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ।
ହୋତା॑ ଚ ବ୍ର॒ହ୍ମା ଚ॑ ବ୍ର॒ହ୍ମୋଦ୍ୟଂ॑-ଵଁଦତଃ ।
ତେଜ॑ସା ଚୈ॒ଵୈନ॑-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॑ ଚ॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତଃ ॥ ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତୋ ବ୍ର॒ହ୍ମା ଭ॑ଵତି ।
ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତ ଆ॑ୟତନୋ॒ ଵୈ ବ୍ର॒ହ୍ମା । ବା॒ର୍॒ହ॒ସ୍ପ॒ତ୍ୟୋ ଵୈ ବ୍ର॒ହ୍ମା ।
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସମେ॒ଵାସ୍ୟ॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ (ଦକ୍ଷି॒ଣତୋ) ଦ॑ଧାତି ।
ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦକ୍ଷି॒ଣୋ-ଽଦ୍ର୍ଧୋ᳚ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସିତ॑ରଃ ॥
ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତୋ ହୋତା॑ ଭଵତି ॥ 20 ॥
ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତ ଆ॑ୟତନୋ॒ ଵୈ ହୋତା᳚ । ଆ॒ଗ୍ନେ॒ୟୋ ଵୈ ହୋତା᳚ । ତେଜୋ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିଃ । ତେଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ୟୋ᳚ତ୍ତର॒ତୋ ଦ॑ଧାତି । ତସ୍ମା॒ଦୁତ୍ତ॒ରୋ-ଽଦ୍ର୍ଧ॑-ସ୍ତେଜ॒ସ୍ଵିତ॑ରଃ ॥
ୟୂପ॑ମ॒ଭିତୋ॑ ଵଦତଃ । ୟ॒ଜ॒ମା॒ନ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟୋ॑ ଵୈ ୟୂପଃ॑ । ୟଜ॑ମାନମେ॒ଵ ତେଜ॑ସା ଚ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॑ ଚ॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତଃ ॥
କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଦାସୀତ୍-ପୂ॒ର୍ଵଚି॑ତ୍ତି॒-ରିତ୍ୟା॑ହ ।
ଦ୍ୟୌର୍ଵୈ ଵୃଷ୍ଟିଃ॑ ପୂ॒ର୍ଵଚି॑ତ୍ତିଃ ॥ 21 ॥
ଦିଵ॑ମେ॒ଵ ଵୃଷ୍ଟି॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଦାସୀ-ଦ୍ବୃ॒ହଦ୍ଵୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଅଶ୍ଵୋ॒ ଵୈ ବୃ॒ହଦ୍ଵୟଃ॑ । ଅଶ୍ଵ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଦାସୀତ୍-ପିଶଙ୍ଗି॒ଲେତ୍ୟା॑ହ । ରାତ୍ରି॒ର୍ଵୈ ପି॑ଶଙ୍ଗି॒ଲା ।
ରାତ୍ରି॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଦାସୀତ୍-ପିଲିପ୍ପି॒ଲେତ୍ୟା॑ହ । ଶ୍ରୀର୍ଵୈ ପି॑ଲିପ୍ପି॒ଲା । ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ୟ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 22 ॥
କ-ସ୍ସ୍ଵି॑ଦେକା॒କୀ ଚ॑ର॒ତୀତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟ ଏ॑କା॒କୀ ଚ॑ରତି । ତେଜ॑ ଏ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
କ ଉ॑ ସ୍ଵିଜ୍ଜାୟତେ॒ ପୁନ॒ରିତ୍ୟା॑ହ ।
ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ଵୈ ଜା॑ୟତେ॒ ପୁନଃ॑ ।
ଆୟୁ॑ରେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଦ୍ଧି॒ମସ୍ୟ॑ ଭେଷ॒ଜମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ ହି॒ମସ୍ୟ॑ ଭେଷ॒ଜମ୍ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଦା॒-ଵପ॑ନ-ମ୍ମ॒ହଦିତ୍ୟା॑ହ ॥ 23 ॥
ଅ॒ୟଂ-ଵୈଁ ଲୋ॒କ ଆ॒ଵପ॑ନ-ମ୍ମ॒ହତ୍ ।
ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵ ଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥
ପୃ॒ଚ୍ଛାମି॑ ତ୍ଵା॒ ପର॒ମନ୍ତ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଇତ୍ୟା॑ହ । ଵେଦି॒ର୍ଵୈ ପରୋ-ଽନ୍ତଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ୟାଃ ।
ଵେଦି॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ପୃ॒ଚ୍ଛାମି॑ ତ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ॒ ନାଭି॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ॒ ନାଭିଃ॑ । ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ପୃ॒ଚ୍ଛାମି॑ ତ୍ଵା॒ ଵୃଷ୍ଣୋ॒ ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ରେତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ସୋମୋ॒ ଵୈ ଵୃଷ୍ଣୋ॒ ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ରେତଃ॑ । ସୋ॒ମ॒ପୀ॒ଥ-ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ପୃ॒ଚ୍ଛାମି॑ ଵା॒ଚଃ ପ॑ର॒ମଂ-ଵ୍ୟୋଁ॑ମେତ୍ୟା॑ହ । ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ ଵା॒ଚଃ ପ॑ର॒ମଂ-ଵ୍ୟୋଁ॑ମ ।
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସ-ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 24 ॥
(ହୋତା॑ ଭଵତି॒ - ଵୈ ଵୃଷ୍ଟିଃ॑ ପୂ॒ର୍ଵଚି॑ତ୍ତି - ର॒ନ୍ନାଦ୍ୟ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ - ମ॒ହଦିତ୍ୟା॑ହ॒ - ସୋମୋ॒ ଵୈ ଵୃଷ୍ଣୋ॒ ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ରେତ॑ଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଅଶ୍ଵସ୍ୟ ମୃତୋପଚାର-ସ୍ସଞ୍ଜ୍ଞପନପ୍ରକାରଃ
ଅପ॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ୍ରା॒ଣାଃ କ୍ରା॑ମନ୍ତି । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ।
ପ୍ରା॒ଣାୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ଵ୍ୟା॒ନାୟ॒ ସ୍ଵାହେତି॑ ସଞ୍ଜ୍ଞ॒ପ୍ୟମା॑ନ॒ ଆହୁ॑ତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାସ୍ମି॑ନ୍ଦଧାତି । ନାସ୍ମା᳚ତ୍ପ୍ରା॒ଣା ଅପ॑କ୍ରାମନ୍ତି ॥ ଅଵ॑ନ୍ତୀଃ॒-ସ୍ଥାଵ॑ନ୍ତୀ-ସ୍ତ୍ଵା-ଽଵନ୍ତୁ । ପ୍ରି॒ୟ-ନ୍ତ୍ଵା᳚ ପ୍ରି॒ୟାଣା᳚ମ୍ । ଵର୍ଷି॑ଷ୍ଠ॒ମାପ୍ୟାନାମ୍ । ନି॒ଧୀ॒ନା-ନ୍ତ୍ଵା॑ ନିଧି॒ପତିଗ୍ମ୍॑ ହଵାମହେ
ଵସୋମ॒-ମେତ୍ୟା॑ହ ।
ଅପୈ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ତଦ୍ଧ୍ନୁ॑ଵତେ ॥ 25 ॥
ଅଥୋ॑ ଧୁ॒ଵନ୍ତ୍ୟେ॒ଵୈନ᳚ମ୍ । ଅଥୋ॒ ନ୍ୟେ॑ଵାସ୍ମୈ᳚ ହ୍ନୁଵତେ ॥ ତ୍ରିଃ ପରି॑ୟନ୍ତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଭ୍ୟ ଏ॒ଵୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କେଭ୍ୟୋ॑ ଧୁଵତେ ॥ ତ୍ରିଃ ପୁନଃ॒ ପରି॑ୟନ୍ତି । ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ ।
ଋ॒ତୁଭି॑ରେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଧୁଵତେ ॥ ଅପ॒ ଵା ଏ॒ତେଭ୍ୟଃ॑ ପ୍ରା॒ଣାଃ କ୍ରା॑ମନ୍ତି ॥ 26 ॥
ୟେ ୟ॒ଜ୍ଞେ ଧୁଵ॑ନ-ନ୍ତ॒ନ୍ଵତେ᳚ । ନ॒ଵ॒କୃତ୍ଵଃ॒ ପରି॑ୟନ୍ତି । ନଵ॒ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ ପ୍ରା॒ଣାଃ ।
ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାତ୍ମନ୍ଦ॑ଧତେ । ନୈଭ୍ୟଃ॑ ପ୍ରା॒ଣା ଅପ॑କ୍ରାମନ୍ତି ॥ ଅମ୍ବେ॒ ଅମ୍ବା॒ଲ୍ୟମ୍ବି॑କ॒ ଇତି॒ ପତ୍ନୀ॑ମୁ॒ଦାନ॑ୟତି । ଅହ୍ଵ॑ତୈ॒ଵୈନା᳚ମ୍ ॥
ସୁଭ॑ଗେ॒ କାମ୍ପୀ॑ଲ-ଵାସି॒ନୀତ୍ୟା॑ହ । ତପ॑ ଏ॒ଵୈନା॒-ମୁପ॑ନୟତି ॥ ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗେ ଲୋ॒କେ ସମ୍ପ୍ରୋର୍ଣ୍ଵା॑ଥା॒-ମିତ୍ୟା॑ହ ॥ 27 ॥
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗମେ॒ଵୈନାଂ᳚-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମୟତି ॥
ଆ-ଽହମ॑ଜାନି ଗର୍ଭ॒ଧମା ତ୍ଵମ॑ଜାସି ଗର୍ଭ॒ଧମିତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ପ॒ଶଵୋ॒ ଗର୍ଭଃ॑ । ପ୍ର॒ଜାମେ॒ଵ ପ॒ଶୂନା॒ତ୍ମନ୍ଧ॑ତ୍ତେ ॥
ଦେ॒ଵା ଵା ଅ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧେ ପଵ॑ମାନେ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ନ୍ନ ପ୍ରାଜା॑ନନ୍ନ୍ । ତମଶ୍ଵଃ॒ ପ୍ରାଜା॑ନାତ୍ । ୟଥ୍ସୂ॒ଚୀଭି॑-ରସିପ॒ଥା-ନ୍କ॒ଲ୍ପୟ॑ନ୍ତି ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ପ୍ରଜ୍ଞା᳚ତ୍ୟୈ ॥ ଗା॒ୟ॒ତ୍ରୀ ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁବ୍ଜଗ॒ତୀତ୍ୟା॑ହ ॥ 28 ॥
ୟ॒ଥା॒ ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ ॥ ତ୍ର॒ୟ୍ୟ-ସ୍ସୂ॒ଚ୍ୟୋ॑ ଭଵନ୍ତି ।
ଅ॒ୟ॒ସ୍ମୟ୍ୟୋ॑ ରଜ॒ତା ହରି॑ଣ୍ୟଃ । ଅ॒ସ୍ୟ ଵୈ ଲୋ॒କସ୍ୟ॑ ରୂ॒ପମ॑ୟ॒ସ୍ମୟ୍ୟଃ॑ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷସ୍ୟ ରଜ॒ତାଃ । ଦି॒ଵୋ ହରି॑ଣ୍ୟଃ । ଦିଶୋ॒ ଵା ଅ॑ୟ॒ସ୍ମୟ୍ୟଃ॑ ।
ଅ॒ଵା॒ନ୍ତ॒ର॒ଦି॒ଶା ର॑ଜ॒ତାଃ । ଊ॒ଦ୍ର୍ଧ୍ଵା ହରି॑ଣ୍ୟଃ ।
ଦିଶ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॑ କଲ୍ପୟତି ॥
କସ୍ତ୍ଵା᳚-ଛ୍ୟତି॒ କସ୍ତ୍ଵା॒ ଵିଶା॒ସ୍ତୀ-ତ୍ୟା॒ହା ହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ॥ 29 ॥
(ହ୍ନୁ॒ଵ॒ତେ॒-କ୍ରା॒ମ॒-ନ୍ତ୍ୟୂ॒ର୍ଣ୍ଵା॒ଥା॒ମିତ୍ୟା॑ହ॒-ଜଗ॒ତୀତ୍ୟା॑ହ-କଲ୍ପୟ॒ତ୍ୟେକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ତତ୍ର ମନ୍ତ୍ରାଃ
ଅପ॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ମା॒ଚ୍ଛ୍ରୀ ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ଙ୍କ୍ରା॑ମତି । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ।
ଊ॒ଦ୍ର୍ଧ୍ଵାମେ॑ନା॒-ମୁଚ୍ଛ୍ର॑ୟତା॒-ଦିତ୍ୟା॑ହ ।
ଶ୍ରୀର୍ଵୈ ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧଃ ।
ଶ୍ରିୟ॑ମେ॒ଵାସ୍ମ॑ ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମୂ॒ଦ୍ର୍ଧ୍ଵ-ମୁଚ୍ଛ୍ର॑ୟତି ॥ ଵେ॒ଣୁ॒ଭା॒ର-ଙ୍ଗି॒ରାଵି॒-ଵେତ୍ୟା॑ହ ।
ରା॒ଷ୍ଟ୍ରଂ-ଵୈଁ ଭା॒ରଃ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମେ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ପର୍ୟୂ॑ହତି ॥ ଅଥା᳚ସ୍ୟା॒ ମଦ୍ଧ୍ୟ॑ମେଧତା॒-ମିତ୍ୟା॑ହ । ଶ୍ରୀର୍ଵୈ ରା॒ଷ୍ଟ୍ରସ୍ୟ॒ ମଦ୍ଧ୍ୟ᳚ମ୍ ॥ 30 ॥
ଶ୍ରିୟ॑ମେ॒ଵା-ଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଶୀ॒ତେ ଵାତେ॑ ପୁ॒ନନ୍ନି॒-ଵେତ୍ୟା॑ହ । କ୍ଷେମୋ॒ ଵୈ ରା॒ଷ୍ଟ୍ରସ୍ୟ॑ ଶୀ॒ତୋ ଵାତଃ॑ । କ୍ଷେମ॑ମେ॒ଵା-ଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ୟଦ୍ଧ॑ରି॒ଣୀ ୟଵ॒ମତ୍ତୀତ୍ୟା॑ହ । ଵିଡ୍ଵୈ ହ॑ରି॒ଣୀ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ରଂ-ୟଁଵଃ॑ । ଵିଶ॑-ଞ୍ଚୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ଞ୍ଚ॑ ସ॒ମୀଚୀ॑ ଦଧାତି ॥
ନ ପୁ॒ଷ୍ଟ-ମ୍ପ॒ଶୁ ମ॑ନ୍ୟତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ତସ୍ମା॒-ଦ୍ରାଜା॑ ପ॒ଶୂନ୍ନ ପୁଷ୍ୟ॑ତି ॥ 31 ॥
ଶୂ॒ଦ୍ରା ୟଦର୍ୟ॑ଜାରା॒ ନ ପୋଷା॑ୟ ଧନାୟ॒ତୀତ୍ୟା॑ହ ।
ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଵୈଶୀପୁ॒ତ୍ର-ନ୍ନାଭିଷି॑ଞ୍ଚନ୍ତେ ॥ ଇ॒ୟଂ-ୟଁ॒କା ଶ॑କୁନ୍ତି॒କେତ୍ୟା॑ହ । ଵିଡ୍ଵୈ ଶ॑କୁନ୍ତି॒କା । ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧଃ । ଵିଶ॑-ଞ୍ଚୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ଞ୍ଚ॑ ସ॒ମୀଚୀ॑ ଦଧାତି ॥
ଆ॒ହଲ॒ମିତି॒ ସର୍ପ॒ତୀତ୍ୟା॑ହ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ରା॒ଷ୍ଟ୍ରାୟ॒ ଵିଶ॑-ସ୍ସର୍ପନ୍ତି ॥ ଆହ॑ତ-ଙ୍ଗ॒ଭେ ପସ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଵିଡ୍ଵୈ ଗଭଃ॑ ॥ 32 ॥
ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ମ୍ପସଃ॑ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମ॒ଵ ଵି॒ଶ୍ୟାହ॑ନ୍ତି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ରା॒ଷ୍ଟ୍ରଂ-ଵିଁଶ॒-ଙ୍ଘାତୁ॑କମ୍ ॥
ମା॒ତା ଚ॑ ତେ ପି॒ତା ଚ॑ ତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ୟଂ-ଵୈଁ ମା॒ତା । ଅ॒ସୌ ପି॒ତା । ଆ॒ଭ୍ୟାମେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପରି॑ଦଦାତି ॥
ଅଗ୍ରଂ॑-ଵୃଁ॒କ୍ଷସ୍ୟ॑ ରୋହତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ଶ୍ରୀର୍ଵୈ ଵ॒କ୍ଷସ୍ୟାଗ୍ର᳚ମ୍ । ଶ୍ରିୟ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 33 ॥
ପ୍ରସୁ॑ଲା॒ମୀତି॑ ତେ ପି॒ତା ଗ॒ଭେ ମୁ॒ଷ୍ଟିମ॑ତଗ୍ମ୍ସୟ॒-ଦିତ୍ୟା॑ହ । ଵିଡ୍ଵୈ ଗଭଃ॑ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ମ୍ମୁ॒ଷ୍ଟିଃ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମେ॒ଵ ଵି॒ଶ୍ୟାହ॑ନ୍ତି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ରା॒ଷ୍ଟ୍ରଂ-ଵିଁଶ॒-ଙ୍ଘାତୁ॑କମ୍ ॥ ଅପ॒ ଵା ଏ॒ତେଭ୍ୟଃ॑ ପ୍ରା॒ଣାଃ କ୍ରା॑ମନ୍ତି । ୟେ ୟ॒ଜ୍ଞେ-ଽପୂ॑ତଂ॒-ଵଁଦ॑ନ୍ତି ।
ଦ॒ଧି॒କ୍ରାଵ୍.ଣ୍ଣୋ॑ ଅକାରିଷ॒ମିତି॑ ସୁରଭି॒-ମତୀ॒ମୃଚଂ॑-ଵଁଦନ୍ତି ।
ପ୍ରା॒ଣା ଵୈ ସୁ॑ର॒ଭୟଃ॑ । ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାତ୍ମନ୍ଦ॑ଧତେ । ନୈଭ୍ୟଃ॑ ପ୍ରା॒ଣା ଅପ॑କ୍ରାମନ୍ତି ॥
ଆପୋ॒ ହିଷ୍ଠା ମ॑ୟୋ॒ଭୁଵ॒ ଇତ୍ୟ॒ଦ୍ଭିର୍ମା᳚ର୍ଜୟନ୍ତେ । ଆପୋ॒ ଵୈ ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ ।
ଦେ॒ଵତା॑ଭିରେ॒-ଵାତ୍ମାନ॑-ମ୍ପଵୟନ୍ତେ ॥ 34 ॥
(ରା॒ଷ୍ଟ୍ରସ୍ୟ॒ ମଦ୍ଧ୍ୟ॒ମ୍ - ପୁଷ୍ୟ॑ତି॒ - ଗଭୋ॑ - ରୁନ୍ଧେ - ଦଧତେ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଅଶ୍ଵମେଧସ୍ୟ ତତ୍ପଶୂନା-ଞ୍ଚ ପ୍ରଶଂସା
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରେ॒ଣା-ଽନୁ॒ ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ । ତାଭ୍ୟଃ॒ ପୁନ॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ଵିତୁ॒-ନ୍ନାଶ॑କ୍ନୋତ୍ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ଋ॒ଦ୍ଧ୍ନଵ॒ଦିଥ୍ସଃ । ୟୋ ମେ॒ତଃ ପୁନ॑-ସ୍ସ॒ଭଂର॒ଦିତି॑ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧେନୈ॒ଵ ସମ॑ଭରନ୍ନ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ତ ଆ᳚ଦ୍ର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିମେ॒ଵ ସମ୍ଭ॑ରତ୍ୟୃ॒ଦ୍ଧ୍ନୋତି॑ ॥ ପୁରୁ॑ଷ॒ମାଲ॑ଭତେ ॥ 35 ॥
ଵୈ॒ରା॒ଜୋ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷଃ । ଵି॒ରାଜ॑-ମେ॒ଵାଲ॑ଭତେ । ଅଥୋ॒ ଅନ୍ନଂ॒-ଵୈଁ ଵି॒ରାଟ୍ । ଅନ୍ନ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଅଶ୍ଵ॒ମାଲ॑ଭତେ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମେ॒ଵାଲ॑ଭତେ । ଅଥୋ॒ ଶ୍ରୀର୍ଵା ଏକ॑ଶଫମ୍ ।
ଶ୍ରିୟ॑-ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଗାମାଲ॑ଭତେ ॥ 36 ॥
ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଗୌଃ । ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାଲ॑ଭତେ ।
ଅଥୋ॒ ଅନ୍ନଂ॒-ଵୈଁ ଗୌଃ । ଅନ୍ନ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ଅ॒ଜା॒ଵୀ ଆଲ॑ଭତେ ଭୂ॒ମ୍ନେ । ଅଥୋ॒ ପୁଷ୍ଟି॒ର୍ଵୈ ଭୂ॒ମା ।
ପୁଷ୍ଟି॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ପର୍ୟ॑ଗ୍ନିକୃତ॒-ମ୍ପୁରୁ॑ଷ-ଞ୍ଚାର॒ଣ୍ୟାଗ୍-ଶ୍ଚୋ-ଥ୍ସୃ॑ଜ॒ନ୍ତ୍ୟହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ॥ ଉ॒ଭୌ ଵା ଏ॒ତୌ ପ॒ଶୂ ଆଲ॑ଭ୍ୟେତେ । ୟଶ୍ଚା॑ଵ॒ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ପର॒ମଃ ।
ତେ᳚-ଽସ୍ୟୋ॒ଭୟେ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେ ବ॒ଦ୍ଧାଃ । ଅ॒ଭୀଷ୍ଟା॑ ଅ॒ଭିପ୍ରୀ॑ତାଃ । ଅ॒ଭିଜି॑ତା ଅ॒ଭିହୁ॑ତା ଭଵନ୍ତି ॥ ନୈନ॑-ନ୍ଦ॒ଙ୍କ୍ଷ୍ଣଵଃ॑ ପ॒ଶଵୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେ ବ॒ଦ୍ଧାଃ ।
ଅ॒ଭୀଷ୍ଟା॑ ଅ॒ଭିପ୍ରୀ॑ତାଃ । ଅ॒ଭିଜି॑ତା ଅ॒ଭିହୁ॑ତା ହିଗ୍ମ୍ସନ୍ତି । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ । ୟ ଉ॑ ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 37 ॥
(ଲ॒ଭ॒ତେ॒ - ଗାମାଲ॑ଭତେ - ପର॒ମୋ᳚-ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଉତ୍ତମେ-ଽହନି ପ୍ରଶଵଃ
ପ୍ର॒ଥ॒ମେନ॒ ଵା ଏ॒ଷ ସ୍ତୋମ॑ନ ରା॒ଦ୍ଧ୍ଵା ।
ଚ॒ତୁ॒ଷ୍ଟୋ॒ମେନ॑ କୃ॒ତେନାୟା॑ନା॒-ମୁତ୍ତ॒ରେ-ଽହନ୍ନ୍॑ ।
ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶେ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାୟା॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥
ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶା-ତ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାୟା॑ ଋ॒ତୂନ॒ନ୍ଵାରୋ॑ହତି । ଋ॒ତଵୋ॒ ଵୈ ପୃ॒ଷ୍ଠାନି॑ । ଋ॒ତଵ॑-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ଋ॒ତୁଷ୍ଵେ॒ଵ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରେ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାୟ॑ । ଦେ॒ଵତା॑ ଅ॒ଭ୍ୟାରୋ॑ହତି । ଶକ୍ଵ॑ରୟଃ ପୃ॒ଷ୍ଠ-ମ୍ଭ॑ଵନ୍ତ୍ୟ॒-ନ୍ୟଦ॑ନ୍ୟ॒-ଚ୍ଛନ୍ଦଃ॑ । ଅ॒ନ୍ୟେ᳚-ଽନ୍ୟେ॒ ଵା ଏ॒ତେ ପ॒ଶଵ॒ ଆଲ॑ଭ୍ୟନ୍ତେ ॥ 38 ॥
ଉ॒ତେଵ॑ ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଃ । ଉ॒ତେଵା॑ର॒ଣ୍ୟାଃ । ଅହ॑ରେ॒ଵ ରୂ॒ପେଣ॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି । ଅଥୋ॒ ଅହ୍ନ॑ ଏ॒ଵୈଷ ବ॒ଲିର୍ହ୍ରି॑ୟତେ ॥ ତଦା॑ହୁଃ । ଅପ॑ଶଵୋ॒ ଵା ଏ॒ତେ ।
ୟଦ॑ଜା॒-ଵୟ॑ଶ୍ଚାର॒ଣ୍ୟାଶ୍ଚ॑ । ଏ॒ତେ ଵୈ ସର୍ଵେ॑ ପ॒ଶଵଃ॑ । ୟଦ୍ଗ॒ଵ୍ୟା ଇତି॑ ।
ଗ॒ଵ୍ୟା-ନ୍ପ॒ଶୂନୁ॑ତ୍ତ॒ମେ-ଽହ॒ନ୍ନାଲ॑ଭତେ ॥ 39 ॥
ତେନୈ॒ଵୋଭୟା᳚-ନ୍ପ॒ଶୂନଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟା ଭ॑ଵନ୍ତି । ଅନ॑ଭିଜିତସ୍ୟା॒-ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥ ସୌ॒ରୀର୍ନଵ॑ ଶ୍ଵେ॒ତାଵ॒ଶା ଅ॑ନୂବ॒ନ୍ଧ୍ୟା॑ ଭଵନ୍ତି ।
ଅ॒ନ୍ତ॒ତ ଏ॒ଵ ବ॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ସୋମା॑ୟ ସ୍ଵ॒ରାଜ୍ଞେ॑-ଽନୋଵା॒ହା-ଵ॑ନ॒ଡ୍ଵାହା॒ଵିତି॑ ଦ୍ଵ॒ନ୍ଦ୍ଵିନଃ॑ ପ॒ଶୂନାଲ॑ଭତେ ।
ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରାଣା॑-ମ॒ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥ ପ॒ଶୁଭି॒ର୍ଵା ଏ॒ଷ ଵ୍ୟୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟତେ । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ।
ଛ॒ଗ॒ଲ-ଙ୍କ॒ଲ୍ମାଷ॑-ଙ୍କିକିଦୀ॒ଵିଂ-ଵିଁ॑ଦୀ॒ଗୟ॒ମିତି॑ ତ୍ଵା॒ଷ୍ଟ୍ରା-ନ୍ପ॒ଶୂନାଲ॑ଭତେ ।
ପ॒ଶୁଭି॑ରେ॒ଵାତ୍ମାନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥
ଋ॒ତୁଭି॒ର୍ଵା ଏ॒ଷ ଵ୍ୟୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟତେ । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ।
ପି॒ଶଙ୍ଗା॒-ସ୍ତ୍ରୟୋ॑ ଵାସ॒ନ୍ତା ଇତ୍ୟୃ॑ତୁ-ପ॒ଶୂନାଲ॑ଭତେ । ଋ॒ତୁଭି॑ରେ॒-ଵାତ୍ମାନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥
ଆ ଵା ଏ॒ଷ ପ॒ଶୁଭ୍ୟୋ॑ ଵୃଶ୍ଚ୍ୟତେ ।
ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ । ପର୍ୟ॑ଗ୍ନିକୃତା॒ ଉଥ୍ସୃ॑ଜ॒ନ୍ତ୍ୟନା᳚ଵ୍ରସ୍କାୟ ॥ 40 ॥
(ଲ॒ଭ୍ୟ॒ନ୍ତେ॒ - ଲ॒ଭ॒ତେ॒ - ତ୍ଵା॒ଷ୍ଟ୍ରା-ନ୍ପ॒ଶୂନାଲ॑ଭତେ॒-ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ମହିମାଭିଧାନୌ ପ୍ରହୌ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରକାମୟତ ମ॒ହାନ॑ନ୍ନା॒ଦ-ସ୍ସ୍ୟା॒ମିତି॑ ।
ସ ଏ॒ତାଵ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧେ ମ॑ହି॒ମାନା॑ଵପଶ୍ୟତ୍ । ତାଵ॑ଗୃହ୍ଣୀତ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ମ॒ହାନ॑ନ୍ନା॒ଦୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ୟଃ କା॒ମୟେ॑ତ ମ॒ହାନ॑ନ୍ନା॒ଦ-ସ୍ସ୍ୟା॒ମିତି॑ । ସ ଏ॒ତାଵ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧେ ମ॑ହି॒ମାନୌ॑ ଗୃହ୍ଣୀତ ।
ମ॒ହାନେ॒ଵାନ୍ନା॒ଦୋ ଭ॑ଵତି ॥ ୟ॒ଜ॒ମା॒ନ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟା॑ ଵୈ ଵ॒ପା । ରାଜା॑ ମହି॒ମା ।
ୟଦ୍ଵ॒ପା-ମ୍ମ॑ହି॒ମ୍ନୋଭ॒ୟତଃ॑ ପରି॒ୟଜ॑ତି ।
ୟଜ॑ମାନମେ॒ଵ ରା॒ଜ୍ୟେନୋ॑ଭ॒ୟତଃ॒ ପରି॑ଗୃହ୍ଣାତି ॥
ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଥ୍ସ୍ଵାହାକାରା॒ ଵା ଅ॒ନ୍ୟେ ଦେ॒ଵାଃ ।
ଉ॒ପରି॑ଷ୍ଟା-ଥ୍ସ୍ଵାହାକାରା ଅ॒ନ୍ୟେ । ତେ ଵା ଏ॒ତେ-ଽଶ୍ଵ॑ ଏ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ ଉ॒ଭୟେ-ଽଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟନ୍ତେ ।
ୟଦ୍ଵ॒ପା-ମ୍ମ॑ହି॒ମ୍ନୋଭ॒ୟତଃ॑ ପରି॒ୟଜ॑ତି । ତାନେ॒ଵୋଭୟା᳚-ନ୍ପ୍ରୀଣାତି ॥ 41 ॥
(ପ॒ରି॒ୟଜ॑ତି॒ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11 - ଶରୀରହୋମା-ସ୍ସ୍ଵିଷ୍ଟକୃଦାଦୟଶ୍ଚ
ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ତଂ-ୟଁତ୍ପ୍ରା॑ଜାପ॒ତ୍ୟ-ଙ୍କୁ॒ର୍ୟାତ୍ । ୟା ଦେ॒ଵତା॒ ଅପି॑ଭାଗାଃ ।
ତା ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ଵ୍ୟ॑ଦ୍ର୍ଧୟେତ୍ । ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ୟ-ସ୍ସ॒ମଦ॑-ନ୍ଦଦ୍ଧ୍ୟାତ୍ । ସ୍ତେ॒ଗାନ୍-ଦଗ୍ଗ୍ଷ୍ଟ୍ରା᳚ଭ୍ୟା-ମ୍ମ॒ଣ୍ଡୂକା॒-ଞ୍ଜମ୍ଭ୍ୟେ॑-ଭି॒ରିତି॑ ।
ଆଜ୍ୟ॑-ମଵ॒ଦାନ॑-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ପ୍ରତି॑ସ॒ଙ୍ଖ୍ୟାୟ॒-ମାହୁ॑ତୀ-ର୍ଜୁହୋତି । ୟା ଏ॒ଵ ଦେ॒ଵତା॒ ଅପି॑ଭାଗାଃ । ତା ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ।
ନ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ୟ-ସ୍ସ॒ମଦ॑-ନ୍ଦଧାତି ॥ 42 ॥
ଚତୁ॑ର୍ଦଶୈ॒ତା-ନ॑ନୁଵା॒କାଞ୍ଜୁ॑ହୋ॒ତ୍ୟ-ନ॑ନ୍ତରିତ୍ୟୈ ॥
ପ୍ର॒ୟା॒ସାୟ॒ ସ୍ଵାହେତି॑ ପଞ୍ଚଦ॒ଶମ୍ । ପଞ୍ଚ॑ଦଶ॒ ଵା ଅ॑ଦ୍ର୍ଧମା॒ସସ୍ୟ॒ ରାତ୍ର॑ୟଃ ।
ଅ॒ଦ୍ର୍ଧ॒ମା॒ସ॒ଶ-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ର ଆ᳚ପ୍ୟତେ ॥ ଦେ॒ଵା॒ସୁ॒ରା-ସ୍ସଂୟଁ॑ନ୍ତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ ।
ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ॒ଗ୍ନୟ॑-ସ୍ସ୍ଵିଷ୍ଟ॒କୃତଃ॑ । ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ଵ॒ୟମୁ॑ଦ୍ଧା॒ର-ମୁଦ୍ଧ॑ରାମହୈ ।
ଅଥୈ॒ତାନ॒ଭି-ଭ॑ଵା॒ମେତି॑ । ତେ ଲୋହି॑ତ॒-ମୁଦ॑ହରନ୍ତ ।
ତତୋ॑ ଦେ॒ଵା ଅଭ॑ଵନ୍ନ୍ ॥ 43 ॥
ପରା-ଽସୁ॑ରାଃ । ୟଥ୍ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃଦ୍ଭ୍ୟୋ॒ ଲୋହି॑ତ-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟାଭିଭୂତ୍ୟୈ । ଭଵ॑ତ୍ୟା॒ତ୍ମନା᳚ । ପରା᳚-ଽସ୍ୟ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟୋ ଭଵତି ॥
ଗୋ॒ମୃ॒ଗ॒କ॒ଣ୍ଠେନ॑ ପ୍ରଥ॒ମା-ମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ଗୋ॑ମୃ॒ଗଃ । ରୁ॒ଦ୍ରୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃତ୍ । ରୁ॒ଦ୍ରାଦେ॒ଵ ପ॒ଶୂନ॒ନ୍ତର୍ଦ॑ଧାତି । ଅଥୋ॒ ୟତ୍ରୈ॒ଷା-ଽଽହୁ॑ତିର୍-ହୂ॒ୟତେ᳚ ।
ନ ତତ୍ର॑ ରୁ॒ଦ୍ରଃ ପ॒ଶୂନ॒ଭିମ॑ନ୍ୟତେ ॥ 44 ॥
ଅ॒ଶ୍ଵ॒ଶ॒ଫେନ॑ ଦ୍ଵି॒ତୀୟା॒-ମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋତି । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଏକ॑ଶଫମ୍ । ରୁ॒ଦ୍ରୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃତ୍ । ରୁ॒ଦ୍ରାଦେ॒ଵ ପ॒ଶୂନ॒ନ୍ତର୍ଦ॑ଧାତି ।
ଅଥୋ॒ ୟତ୍ରୈ॒ଷା-ଽଽହୁ॑ତିରଃଅ॒ୟତେ᳚ ।
ନ ତତ୍ର॑ ରୁ॒ଦ୍ରଃ ପ॒ଶୂନ॒ଭିମ॑ନ୍ୟତେ ॥
ଅ॒ୟ॒ସ୍ମୟେ॑ନ କମ॒ଣ୍ଡଲୁ॑ନା ତୃ॒ତୀୟା᳚ମ୍ ।
ଆହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋତ୍ୟା-ୟ॒ସ୍ୟୋ॑ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାଃ । ରୁ॒ଦ୍ରୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃତ୍ । ରୁ॒ଦ୍ରାଦେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ଅ॒ନ୍ତର୍ଦ॑ଧାତି । ଅଥୋ॒ ୟତ୍ରୈ॒ଷା-ଽଽହୁ॑ତିର୍-ହୂ॒ୟତେ᳚ ।
ନ ତତ୍ର॑ ରୁ॒ଦ୍ରଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॒ଭିମ॑ନ୍ୟତେ ॥ 45 ॥
(ଦ॒ଧା॒ - ତ୍ୟଭ॑ଵନ୍ - ମନ୍ୟତେ - ପ୍ର॒ଜା ଅ॒ନ୍ତ-ର୍ଦ॑ଧାତି॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12 - ତଦୁଭୟହୋମମଧ୍ୟଵର୍ତ୍ୟଶ୍ଚସ୍ତୋମୀୟହୋମଃ
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ଵା ଆଲ॑ବ୍ଧସ୍ୟ॒ ମେଧ॒ ଉଦ॑କ୍ରାମତ୍ । ତଦ॑ଶ୍ଵସ୍ତୋ॒ମୀୟ॑-ମଭଵତ୍ ।
ୟଦ॑ଶ୍ଵସ୍ତୋ॒ମୀୟ॑-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ସମେ॑ଧମେ॒ଵୈନ॒-ମାଲ॑ଭତେ ॥ ଆଜ୍ୟେ॑ନ ଜୁହୋତି । ମେଧୋ॒ ଵା ଆଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ମେଧୋ᳚-ଽଶ୍ଵସ୍ତୋ॒ମୀୟ᳚ମ୍ । ମେଧେ॑ନୈ॒ଵାସ୍ମି॒-ନ୍ମେଧ॑-ନ୍ଦଧାତି ॥ ଷଟତ୍ରଗ୍ମ୍॑ଶତ-ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ଷଟତ୍ରଗ୍ମ୍॑ଶଦକ୍ଷରା ବୃହ॒ତୀ ॥ 46 ॥
ବାର୍ହ॑ତାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ । ସା ପ॑ଶୂ॒ନା-ମ୍ମାତ୍ରା᳚ । ପ॒ଶୂନେ॒ଵ ମାତ୍ର॑ୟା॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥
ତା ୟଦ୍ଭୂୟ॑ସୀର୍ଵା॒ କନୀ॑ୟସୀର୍ଵା ଜୁହୁ॒ୟାତ୍ । ପ॒ଶୂନ୍ମାତ୍ର॑ୟା॒ ଵ୍ୟ॑ଦ୍ର୍ଧୟେତ୍ ।
ଷଟତ୍ରଗ୍ମ୍॑ଶତ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଷଟତ୍ରଗ୍ମ୍॑ଶଦକ୍ଷରା ବୃହ॒ତୀ । ବାର୍ହ॑ତାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ ।
ସା ପ॑ଶୂ॒ନା-ମ୍ମାତ୍ରା᳚ । ପ॒ଶୂନେ॒ଵ ମାତ୍ର॑ୟା॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥ 47 ॥
ଅ॒ଶ୍ଵ॒ସ୍ତୋ॒ମୀୟଗ୍ମ୍॑ ହୁ॒ତ୍ଵା ଦ୍ଵି॒ପଦା॑ ଜୁହୋତି । ଦ୍ଵି॒ପାଦ୍ଵୈ ପୁରୁ॑ଷୋ॒ ଦ୍ଵିପ୍ର॑ତିଷ୍ଠଃ ।
ତଦେ॑ନ-ମ୍ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠୟା॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥ ତଦା॑ହୁଃ । ଅ॒ଶ୍ଵ॒ସ୍ତୋ॒ମୀୟ॒-ମ୍ପୂର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହୋତ॒ଵ୍ୟା(3)-ନ୍ଦ୍ଵି॒ପଦା(3) ଇତି॑ । ଅଶ୍ଵୋ॒ ଵା ଅ॑ଶ୍ଵସ୍ତୋ॒ମୀୟ᳚ମ୍ । ପୁରୁ॑ଷୋ ଦ୍ଵି॒ପଦାଃ᳚ । ଅ॒ଶ୍ଵ॒ସ୍ତୋ॒ମୀୟଗ୍ମ୍॑ ହୁ॒ତ୍ଵା ଦ୍ଵି॒ପଦା॑ ଜୁହୋତି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ପାଚ୍ଚତୁ॑ଷ୍ପାଦମତ୍ତି ।
ଅଥୋ᳚ ଦ୍ଵି॒ପଦ୍ୟେ॒ଵ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ॥ ଦ୍ଵି॒ପଦା॑ ହୁ॒ତ୍ଵା । ନାନ୍ୟାମୁତ୍ତ॑ରା॒-ମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୁୟାତ୍ । ୟଦ॒ନ୍ୟାମୁତ୍ତ॑ରା॒-ମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୁ॒ୟାତ୍ ।
ପ୍ର ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାୟା᳚ଶ୍ଚ୍ୟଵେତ । ଦ୍ଵି॒ପଦା॑ ଅନ୍ତ॒ତୋ ଜ॑ହୋତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ ॥ 48 ॥
(ବୃ॒ହ॒ - ତ୍ୟ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି - ସ୍ଥାପୟତି॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 12)
ଅନୁଵାକଂ 13 - ସଂଵଁଥ୍ସରାନୁଷ୍ଠାନମିଷ୍ଟୀନାମ୍
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରଶ୍ଵମେ॒ଧ-ମ॑ସୃଜତ ।
ସୋ᳚-ଽସ୍ମାଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟୋ-ଽପା᳚କ୍ରାମତ୍ ।
ତଂ-ୟଁ॑ଜ୍ଞ-କ୍ର॒ତୁଭି॒-ରନ୍ଵୈ᳚ଚ୍ଛତ୍ । ତଂ-ୟଁ॑ଜ୍ଞ-କ୍ର॒ତୁଭି॒-ର୍ନାନ୍ଵ॑ଵିନ୍ଦତ୍ । ତମିଷ୍ଟି॑ଭି॒-ରନ୍ଵୈ᳚ଚ୍ଛତ୍ । ତମିଷ୍ଟି॑ଭି॒-ରନ୍ଵ॑ଵିନ୍ଦତ୍ । ତଦିଷ୍ଟୀ॑ନା-ମିଷ୍ଟି॒ତ୍ଵମ୍ ।
ୟଥ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ର-ମିଷ୍ଟି॑ଭି॒-ର୍ୟଜ॑ତେ । ଅଶ୍ଵ॑ମେ॒ଵ ତଦନ୍ଵି॑ଚ୍ଛତି ॥
ସା॒ଵି॒ତ୍ରିୟୋ॑ ଭଵନ୍ତି ॥ 49 ॥
ଇ॒ୟଂ-ଵୈଁ ସ॑ଵି॒ତା । ୟୋ ଵା ଅ॒ସ୍ୟା-ନ୍ନଶ୍ୟ॑ତି॒ ୟୋ ନି॒ଲୟ॑ତେ । ଅ॒ସ୍ୟାଂ-ଵାଁଵ ତଂ-ଵିଁ॑ନ୍ଦନ୍ତି । ନ ଵା ଇ॒ମା-ଙ୍କଶ୍ଚ॒ନେତ୍ୟା॑ହୁଃ । ତି॒ର୍ୟନ୍ନୋଦ୍ର୍ଧ୍ଵୋ-ଽତ୍ୟେ॑ତୁମର୍ହ॒ତୀତି॑ । ୟଥ୍ସା॑ଵି॒ତ୍ରିୟୋ॒ ଭଵ॑ନ୍ତି ।
ସ॒ଵି॒ତୃ-ପ୍ର॑ସୂତ ଏ॒ଵୈନ॑ମିଚ୍ଛତି ॥
ଈ॒ଶ୍ଵ॒ରୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॒ ପ୍ରମୁ॑କ୍ତଃ॒ ପରା᳚-ମ୍ପରା॒ଵତ॒-ଙ୍ଗନ୍ତୋଃ᳚ । ୟଥ୍ସା॒ୟ-ନ୍ଧୃତୀ᳚ର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ୟତ୍ୟୈ॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ ॥ 50 ॥
ୟତ୍ପ୍ରା॒ତରିଷ୍ଟି॑ଭି॒-ର୍ୟଜ॑ତେ । ଅଶ୍ଵ॑ମେ॒ଵ ତଦନ୍ଵି॑ଚ୍ଛତି । ୟଥ୍ସା॒ୟ-ନ୍ଧୃତୀ᳚ର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟୈ॒ଵ ୟତ୍ୟୈ॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ । ତସ୍ମା᳚ଥ୍ସା॒ୟ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାଃ, କ୍ଷେ॒ମ୍ୟା॑
ଭଵନ୍ତି ॥ ୟତ୍ପ୍ରା॒ତ-ରିଷ୍ଟି॑ଭି॒-ର୍ୟଜ॑ତେ ।
ଅଶ୍ଵ॑ମେ॒ଵ ତଦନ୍ଵି॑ଚ୍ଛତି । ତସ୍ମା॒ଦ୍ଦିଵା॑ ନଷ୍ଟୈ॒ଷ ଏ॑ତି ॥ ୟତ୍ପ୍ରା॒ତରିଷ୍ଟି॑ଭି॒-ର୍ୟଜ॑ତେ ସା॒ୟ-ନ୍ଧୃତୀ᳚ର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରାଭ୍ୟା॑-ମେ॒ଵୈନ॒-ମନ୍ଵି॑ଚ୍ଛତି । ଅଥୋ॑ ଅହୋରା॒ତ୍ରାଭ୍ୟା॑-ମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ୟୋଗକ୍ଷେ॒ମ-ଙ୍କ॑ଲ୍ପୟତି ॥ 51 ॥
(ଭ॒ଵ॒ନ୍ତି॒ - ଧୃତ୍ୟା॑ - ଏନ॒ ମନ୍ଵି॑ଚ୍ଛ॒ତ୍ୟେକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 13)
ଅନୁଵାକଂ 14 - ତାସ୍ଵିଷ୍ଟିଷୁ ବ୍ରାହ୍ମଣରାଜନ୍ୟୟୋର୍ଗାନମ୍
ଅପ॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ମା॒ଚ୍ଛ୍ରୀ ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ଙ୍କ୍ରା॑ମତି । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୌ ଵୀ॑ଣାଗା॒ଥିନୌ॑ ଗାୟତଃ । ଶ୍ରି॒ୟା ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ରୂ॒ପମ୍ । ୟଦ୍ଵୀଣା᳚ । ଶ୍ରିୟ॑-ମେ॒ଵାସ୍ମି॒-ନ୍ତଦ୍ଧ॑ତ୍ତଃ । ୟ॒ଦା ଖଲୁ॒ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷ॒-ଶ୍ଶ୍ରିୟ॑ମଶ୍ନୁ॒ତେ ।
ଵୀଣା᳚-ଽସ୍ମୈ ଵାଦ୍ୟତେ ॥ ତଦା॑ହୁଃ ।
ୟଦୁ॒ଭୌ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣୌ ଗାୟେ॑ତାମ୍ ॥ 52 ॥
ପ୍ର॒ଭ୍ରଗ୍ମ୍ଶୁ॑କା-ଽସ୍ମା॒ଚ୍ଛ୍ରୀ-ସ୍ସ୍ୟା᳚ତ୍ ।
ନ ଵୈ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣେ ଶ୍ରୀ ର॑ମତ॒ ଇତି॑ ।
ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ᳚-ଽନ୍ୟୋ ଗାୟେ᳚ତ୍ । ରା॒ଜ॒ନ୍ୟୋ᳚-ଽନ୍ୟଃ ।
ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣଃ । କ୍ଷ॒ତ୍ରଗ୍ମ୍ ରା॑ଜ॒ନ୍ୟଃ॑ ।
ତଥା॑ ହାସ୍ୟ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଚ କ୍ଷ॒ତ୍ରେଣ॑ ଚୋଭ॒ୟତ॒-ଶ୍ଶ୍ରୀଃ ପରି॑ଗୃହୀତା ଭଵତି ॥
ତଦା॑ହୁଃ । ୟଦୁ॒ଭୌ ଦିଵା॒ ଗାୟେ॑ତାମ୍ ।
ଅପା᳚ସ୍ମା-ଦ୍ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ଙ୍କ୍ରା॑ମେତ୍ ॥ 53 ॥
ନ ଵୈ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣେ ରା॒ଷ୍ଟ୍ରଗ୍ମ୍ ର॑ମତ॒ ଇତି॑ । ୟ॒ଦା ଖଲୁ॒ ଵୈ ରାଜା॑ କା॒ମୟ॑ତେ । ଅଥ॑ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣ-ଞ୍ଜି॑ନାତି । ଦିଵା᳚ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣୋ ଗା॑ୟେତ୍ । ନକ୍ତଗ୍ମ୍॑ ରାଜ॒ନ୍ୟଃ॑ ।
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୋ॒ ଵୈ ରୂ॒ପମହଃ॑ । କ୍ଷ॒ତ୍ରସ୍ୟ॒ ରାତ୍ରିଃ॑ ।
ତଥା॑ ହାସ୍ୟ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଚ କ୍ଷ॒ତ୍ରେଣ॑ ଚୋଭ॒ୟତୋ॑ ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ମ୍ପରି॑ଗୃହୀତ-ମ୍ଭଵତି ॥ ଇତ୍ୟ॑ଦଦା॒ ଇତ୍ୟ॑ୟଜଥା॒ ଇତ୍ୟ॑ପଚ॒ ଇତି॑ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣୋ ଗାୟେ᳚ତ୍ ।
ଇ॒ଷ୍ଟା॒ପୂ॒ର୍ତଂ-ଵୈଁ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣସ୍ୟ॑ ॥ 54 ॥
ଇ॒ଷ୍ଟା॒ପୂ॒ର୍ତେ-ନୈ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥
ଇତ୍ୟ॑ଜିନା॒ ଇତ୍ୟ॑ୟୁଦ୍ଧ୍ୟଥା॒ ଇତ୍ୟ॒ମୁଗ୍ମ୍ ସ॑ଗ୍ରା॒ମ୍ମ-ମ॑ହ॒ନ୍ନିତି॑ ରାଜ॒ନ୍ୟଃ॑ । ୟୁ॒ଦ୍ଧଂ-ଵୈଁ ରା॑ଜ॒ନ୍ୟ॑ସ୍ୟ । ୟୁ॒ଦ୍ଧେନୈ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥ ଅକ୍ଲୃ॑ପ୍ତା॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ୟ॒ର୍ତଵ॒ ଇତ୍ୟା॑ହୁଃ । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତ॒ ଇତି॑ ।
ତି॒ସ୍ରୋ᳚-ଽନ୍ୟୋ ଗାୟ॑ତି ତି॒ସ୍ରୋ᳚-ଽନ୍ୟଃ । ଷଟ୍ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ ।
ଋ॒ତୂନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ କଲ୍ପୟତଃ ॥ ତାଭ୍ୟାଗ୍ମ୍॑ ସ॒ଗ୍ଗ୍॒ସ୍ଥାୟା᳚ମ୍ । ଅ॒ନୋ॒ୟୁ॒କ୍ତେ ଚ॑ ଶ॒ତେ ଚ॑ ଦଦାତି । ଶ॒ତାୟୁଃ॒ ପୁରୁ॑ଷ-ଶ୍ଶ॒ତେନ୍ଦ୍ରି॑ୟଃ ।
ଆୟୁ॑ଷ୍ୟେ॒ଵେନ୍ଦ୍ରି॒ୟେ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ 55 ॥
(ଗାୟେ॑ତାମ୍ - କ୍ରାମେ-ଦ୍- ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣସ୍ୟ॑ - କଲ୍ପୟତଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 14)
ଅନୁଵାକଂ 15 - ଅଵଭୃଥହୋମଵିଶେଷାଃ
ସର୍ଵେ॑ଷୁ॒ ଵା ଏ॒ଷୁ ଲୋ॒କେଷୁ॑ ମୃ॒ତ୍ୟଵୋ॒-ଽନ୍ଵାୟ॑ତ୍ତାଃ । ତେଭ୍ୟୋ॒ ୟଦାହୁ॑ତୀ॒ର୍ନ ଜୁ॑ହୁ॒ୟାତ୍ । ଲୋ॒କେ ଲୋ॑କ ଏନ-ମ୍ମୃ॒ତ୍ୟୁର୍ଵି॑ନ୍ଦେତ୍ ।
ମୃ॒ତ୍ୟଵେ॒ ସ୍ଵାହା॑ ମୃ॒ତ୍ୟଵେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟ॑ଭି ପୂ॒ର୍ଵମାହୁ॑ତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ଲୋ॒କାଲ୍ଲୋ॑କାଦେ॒ଵ ମୃ॒ତ୍ୟୁମଵ॑ୟଜତେ ।
ନୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କେ ଲା॑କେ ମୃ॒ତ୍ୟୁର୍ଵି॑ନ୍ଦତି ॥
ୟଦ॒ମୁଷ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା॒-ଽମୁଷ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହେତି॒ ଜୁହ୍ଵ॑ଥ୍ସ॒-ଞ୍ଚକ୍ଷୀ॑ତ । ବ॒ହୁ-ମ୍ମୃ॒ତ୍ୟୁମ॒ମିତ୍ର॑-ଙ୍କୁର୍ଵୀତ । ମୃ॒ତ୍ୟଵେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟେକ॑ସ୍ମା ଏ॒ଵୈକା᳚-ଞ୍ଜୁହୁୟାତ୍ । ଏକୋ॒ ଵା ଅ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲା॒କେ ମୃ॒ତ୍ୟୁଃ ॥ 56 ॥
ଅ॒ଶ॒ନ॒ୟା॒ ମୃ॒ତ୍ୟୁରେ॒ଵ । ତମେ॒ଵାମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ-ଽଵ॑ୟଜତେ ॥ ଭ୍ରୂ॒ଣ॒ହ॒ତ୍ୟାୟୈ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟ॑ଵଭୃ॒ଥ ଆହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ଭ୍ରୂ॒ଣ॒ହ॒ତ୍ୟାମେ॒ ଵା ଵ॑ୟଜତେ ॥ ତଦା॑ହୁଃ । ୟଦ୍ଭ୍ରୂ॑ଣହ॒ତ୍ୟା ଽପା॒ତ୍ର୍ୟା-ଽଥ॑ ।
କସ୍ମା᳚-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞେ-ଽପି॑ କ୍ରିୟତ॒ ଇତି॑ ॥
ଅମୃ॑ତ୍ୟୁ॒ର୍ଵା ଅ॒ନ୍ୟୋ ଭ୍ରୂ॑ଣହ॒ତ୍ୟାୟା॒ ଇତ୍ୟା॑ହୁଃ ।
ଭ୍ରୂ॒ଣ॒ହ॒ତ୍ୟା ଵାଵ ମୃ॒ତ୍ୟୁରିତି॑ ।
ୟଦ୍ଭ୍ରୂ॑ଣହ॒ତ୍ୟାୟୈ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟ॑ଵଭୃ॒ଥ ଆହୁତି॑-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ॥ 57 ॥
ମୃ॒ତ୍ୟୁମେ॒ ଵା ହୁ॑ତ୍ୟା ତର୍ପୟି॒ତ୍ଵା ପ॑ରି॒ପାଣ॑-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ।
ଭ୍ରୂ॒ଣ॒ଘ୍ନେ ଭେ॑ଷ॒ଜ-ଙ୍କ॑ରୋତି ॥ ଏ॒ତାଗ୍ମ୍ ହ॒ ଵୈ ମୁ॑ଣ୍ଡି॒ଭ ଔ॑ଦନ୍ୟ॒ଵଃ ।
ଭ୍ରୂ॒ଣ॒ହ॒ତ୍ୟାୟୈ॒ ପ୍ରାୟ॑ଶ୍ଚିତ୍ତିଂ-ଵିଁ॒ଦାଞ୍ଚ॑କାର ।
ୟୋ ହା॒ସ୍ୟାପି॑ ପ୍ର॒ଜାୟା᳚-ମ୍ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣଗ୍ମ୍ ହନ୍ତି॑ । ସର୍ଵ॑ସ୍ମୈ॒ ତସ୍ମୈ॑ ଭେଷ॒ଜ-ଙ୍କ॑ରୋତି ॥
ଜୁ॒ମ୍ବ॒କାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟ॑ଵଭୃ॒ଥ ଉ॑ତ୍ତ॒ମାମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଵରୁ॑ଣୋ॒ ଵୈ ଜୁ॑ମ୍ବ॒କଃ । ଅ॒ନ୍ତ॒ତ ଏ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒-ମଵ॑ୟଜତେ ॥ ଖ॒ଲ॒ତେର୍ଵି॑କ୍ଲି॒ଧସ୍ୟ॑ ଶୁ॒କ୍ଲସ୍ୟ॑ ପିଙ୍ଗା॒କ୍ଷସ୍ୟ॑ ମୂ॒ଦ୍ର୍ଧଞ୍ଜୁ॑ହୋତି ।
ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟ ରୂ॒ପମ୍ । ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑ୟଜତେ ॥ 58 ॥
(ଲୋ॒କେ ମୃ॒ତ୍ୟୁ--ର୍ ଜୁ॒ହୋତି॑ - ମୂ॒ଦ୍ର୍ଧଞ୍ଜୁ॑ହୋତି॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 15)
ଅନୁଵାକଂ 16 - ଉପାକରଣମନ୍ତ୍ରଵ୍ୟାଖ୍ୟାନାଦିଃ
ଵା॒ରୁ॒ଣୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ଵ୍ୟ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି । ୟତ୍ପ୍ରା॑ଜାପ॒ତ୍ୟ-ଙ୍କ॒ରୋତି॑ ।
ନମୋ॒ ରାଜ୍ଞେ॒ ନମୋ॒ ଵରୁ॑ଣା॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ଵା॒ରୁ॒ଣୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥ ନମୋ-ଽଶ୍ଵା॑ୟ॒ ନମଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥
ନମୋ-ଽଧି॑ପତୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ॥ 59 ॥
ଧର୍ମୋ॒ ଵା ଅଧି॑ପତିଃ । ଧର୍ମ॑ମେ॒ଵା-ଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ଅଧି॑ପତି-ର॒ସ୍ୟଧି॑ପତି-ମ୍ମା କୁ॒ର୍ଵଧି॑ପତିର॒ହ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ଭୂୟାସ॒-ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଅଧି॑ପତି-ମ॒ଵୈନଗ୍ମ୍॑ ସମା॒ନାନା᳚-ଙ୍କରୋତି ॥
ମା-ନ୍ଧ॑ହି॒ ମୟି॑ ଧ॒ହୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ॥
ଉ॒ପାକୃ॑ତାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟୁ॒ପାକୃ॑ତେ ଜୁହୋତି ।
ଆଲ॑ବ୍ଧାୟ॒ ସ୍ଵାହେତି॒ ନିୟୁ॑କ୍ତେ ଜୁହୋତି ।
ହୁ॒ତାୟ॒ ସ୍ଵାହେତି॑ ହୁ॒ତେ ଜୁ॑ହୋତି ।
ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॑-ମ॒ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥ 60 ॥
ପ୍ର ଵା ଏ॒ଷ ଏ॒ଭ୍ୟୋ ଲୋ॒କେଭ୍ୟ॑ଶ୍ଚ୍ୟଵତେ । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ।
ଆ॒ଗ୍ନେ॒ୟ-ମୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନ-ମା᳚ଶ୍ଵି॒ନମ୍ ।
ତା-ନ୍ପ॒ଶୂନାଲ॑ଭତେ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ ॥
ୟଦା᳚-ଽଗ୍ନେ॒ୟୋ ଭଵ॑ତି । ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ଦେ॒ଵତା॑ ଏ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିଃ । କ୍ଷ॒ତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ୟଦୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୋ ଭଵ॑ତି ॥ 61 ॥
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒କ୍ଷ॒ତ୍ରେ ଏ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ୟଦା᳚-ଽଶ୍ଵି॒ନୋ ଭଵ॑ତି । ଆ॒ଶିଷା॒ମଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥
ତ୍ରୟୋ॑ ଭଵନ୍ତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ।
ଏ॒ଷ୍ଵେ॑ଵ ଲୋ॒କେଷୁ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥
ଅ॒ଗ୍ନୟେ-ଽଗ୍ମ୍॑ହୋ॒ମୁଚେ॒-ଽଷ୍ଟାକ॑ପାଲ॒ ଇତି॒ ଦଶ॑ହଵିଷ॒ମିଷ୍ଟି॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି ।
ଦଶା᳚କ୍ଷରା ଵି॒ରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ରାଟ୍ ।
ଵି॒ରାଜୈ॒-ଵାନ୍ନାଦ୍ୟ॒-ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ଅ॒ଗ୍ନେର୍ମ॑ନ୍ଵେ ପ୍ରଥ॒ମସ୍ୟ॒ ପ୍ରଚେ॑ତସ॒ ଇତି॑ ୟାଜ୍ୟାନୁଵା॒କ୍ୟା॑ ଭଵନ୍ତି ସର୍ଵ॒ତ୍ଵାୟ॑ ॥ 62 ॥
(ଅଧି॑ପତୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ - ହା॒ଭିଜି॑ତ୍ୟା - ଐନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୋ ଭଵ॑ତି - ରୁନ୍ଧ॒ ଏକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 16)
ଅନୁଵାକଂ 17 - ଅଶ୍ଵସ୍ୟ ରୋଗାଦିନିମିତ୍ତ-ମ୍ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତମ୍
ୟଦ୍ୟଶ୍ଵ॑ମୁପ॒ତପ॑ଦ୍ଵି॒ନ୍ଦେତ୍ ।
ଆ॒ଗ୍ନେ॒ୟ-ମ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ ।
ସୌ॒ମ୍ୟ-ଞ୍ଚ॒ରୁମ୍ । ସା॒ଵି॒ତ୍ର-ମ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲମ୍ ॥ ୟଦା᳚ଗ୍ନେ॒ୟୋ ଭଵ॑ତି ।
ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ଦେ॒ଵତା॑-ଭିରେ॒ଵୈନ॑-ମ୍ଭିଷଜ୍ୟତି ॥ ୟଥ୍ସୌ॒ମ୍ୟୋ ଭଵ॑ତି ।
ସୋମୋ॒ ଵା ଓଷ॑ଧୀନା॒ଗ୍ମ୍॒ ରାଜା᳚ ।
ୟାଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନଂ॑-ଵିଁ॒ନ୍ଦତି॑ ॥ 63 ॥
ତାଭି॑ରେ॒ଵୈନ॑-ମ୍ଭିଷଜ୍ୟତି ॥ ୟଥ୍ସା॑ଵି॒ତ୍ରୋ ଭଵ॑ତି ।
ସ॒ଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ଭିଷଜ୍ୟତି ॥ ଏ॒ତାଭି॑ରେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା॑ଭି-ର୍ଭିଷଜ୍ୟତି ।
ଅ॒ଗ॒ଦୋ ହୈ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ ପୌ॒ଷ୍ଣ-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ । ୟଦି॑ ଶ୍ଲୋ॒ଣ-ସ୍ସ୍ୟାତ୍ । ପୂ॒ଷା ଵୈ ଶ୍ଲୌଣ୍ୟ॑ସ୍ୟ ଭି॒ଷକ୍ । ସ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ଭିଷଜ୍ୟତି । ଅଶ୍ଲୋ॑ଣୋ ହୈ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ 64 ॥
ରୌ॒ଦ୍ର-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ । ୟଦି॑ ମହ॒ତୀ ଦେ॒ଵତା॑-ଽଭି॒ମନ୍ୟେ॑ତ । ଏ॒ତ॒ଦ୍ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟୋ॑ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟା ଭିଷଜ୍ୟତି ।
ଅ॒ଗ॒ଦୋ ହୈ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ର-ନ୍ଦ୍ଵାଦ॑ଶ-କପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପେନ୍ମୃଗାଖ॒ରେ ୟଦି॒ ନାଗଚ୍ଛେ᳚ତ୍ ।
ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରଃ । ଇ॒ୟମେ॒ଵୈନ॑-ମ॒ର୍ଚିଭ୍ୟା᳚-ମ୍ପରି॒ରୋଧ॒ମାନ॑ୟତି ।
ଆ ହୈ॒ଵ ସୁତ୍ୟ॒ମହ॑-ର୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ୟଦ୍ୟ॑ଧୀ॒ୟାତ୍ ॥ 65 ॥
ଅ॒ଗ୍ନୟେ-ଽଗ୍ମ୍॑ହୋ॒ମୁଚେ॒-ଽଷ୍ଟାକ॑ପାଲଃ । ସୌ॒ର୍ୟ-ମ୍ପୟଃ॑ । ଵା॒ୟ॒ଵ୍ୟ॑ ଆଜ୍ୟ॑ଭାଗଃ ॥ ୟଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ଅଗ୍ମ୍ହ॑ସା॒ ଵା ଏ॒ଷ ଗୃ॑ହୀ॒ତଃ ।
ୟସ୍ୟାଶ୍ଵୋ॒ ମେଧା॑ୟ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷି॑ତୋ॒-ଽଦ୍ଧ୍ୟେତି॑ । ୟଦଗ୍ମ୍॑ହୋ॒ମୁଚେ॑ ନି॒ର୍ଵପ॑ତି ।
ଅଗ୍ମ୍ହ॑ସ ଏ॒ଵ ତେନ॑ ମୁଚ୍ୟତେ ॥ ୟଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ରେତ॑ସା॒ ଵା ଏ॒ଷ ଵ୍ୟୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟତେ ॥ 66 ॥
ୟସ୍ୟାଶ୍ଵୋ॒ ମେଧା॑ୟ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷି॑ତୋ॒-ଽଦ୍ଧ୍ୟେତି॑ । ସୌ॒ର୍ୟଗ୍ମ୍ ରେତଃ॑ । ୟଥ୍ସୌ॒ର୍ୟ-ମ୍ପୟୋ॒ ଭଵ॑ତି । ରେତ॑ସୈ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥
ୟଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ଗର୍ଭୈ॒ର୍ଵା ଏ॒ଷ ଵ୍ୟୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟତେ । ୟସ୍ୟାଶ୍ଵୋ॒ ମେଧା॑ୟ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷି॑ତୋ॒-ଽଦ୍ଧ୍ୟେତି॑ । ଵା॒ୟ॒ଵ୍ୟା॑ ଗର୍ଭାଃ᳚ ।
ୟଦ୍ଵା॑ୟ॒ଵ୍ୟ॑ ଆଜ୍ୟ॑ଭାଗୋ॒ ଭଵ॑ତି । ଗର୍ଭୈ॑ରେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥
ଅଥୋ॒ ୟସ୍ୟୈ॒ଷା-ଽଶ୍ଵ॑ମେ॒ଧେ ପ୍ରାୟ॑ଶ୍ଚିତ୍ତଃ କ୍ରି॒ୟତେ᳚ । ଇ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ଵସୀ॑ୟା-ନ୍ଭଵତି ॥ 67 ॥
(ଵି॒ନ୍ଦ - ତ୍ୟଶ୍ଲୋ॑ଣୋ ହୈ॒ଵ ଭ॑ଵ - ତ୍ୟଧୀ॒ୟା - ଦୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟତେ॒ - ଗର୍ଭୈ॑ରେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 17)
ଅନୁଵାକଂ 18 - ବ୍ରହ୍ମୌଦନା ଉଚ୍ୟନ୍ତେ
ତଦା॑ହୁଃ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ ବ୍ରହ୍ମୌଦ॒ନା-ନ୍ଥ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥି॑ତ॒ ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ । ଦ୍ଵା॒ଦ॒ଶଭି॒ର୍ଵେଷ୍ଟି॑ଭି॒-ର୍ୟଜେ॒ତେତି॑ ॥ ୟଦିଷ୍ଟି॑-ଭି॒ର୍ୟଜେ॑ତ । ଉ॒ପ॒ନାମୁ॑କ ଏନଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞ-ସ୍ସ୍ୟା᳚ତ୍ । ପାପୀ॑ୟା॒ଗ୍॒ସ୍ତୁ ସ୍ୟା᳚ତ୍ ।
ଆ॒ପ୍ତାନି॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ୟ॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ମ୍॑ସି । ୟ ଈ॑ଜା॒ନଃ ।
ତାନି॒ କ ଏ॒ତାଵ॑ଦାଶୁ॒ ପୁନଃ॒ ପ୍ରୟୁ॑ଞ୍ଜୀ॒ତେତି॑ ।
ସର୍ଵା॒ ଵୈ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥି॑ତେ ୟ॒ଜ୍ଞେ ଵାଗା᳚ପ୍ୟତେ ॥ 68 ॥
ସା-ଽଽପ୍ତା ଭ॑ଵତି ୟା॒ତୟା᳚ମ୍ନୀ । କ୍ରୂ॒ରୀକୃ॑ତେଵ॒ ହି ଭଵ॒ତ୍ୟରୁ॑ଷ୍କୃତା । ସା ନ ପୁନଃ॑ ପ୍ର॒ୟୁଜ୍ୟେତ୍ୟା॑ହୁଃ ॥ ଦ୍ଵାଦ॑ଶୈ॒ଵ ବ୍ର॑ହ୍ମୌଦ॒ନା-ନ୍ଥ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥି॑ତେ॒ ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵା ଓ॑ଦ॒ନଃ । ୟ॒ଜ୍ଞଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ଉ॒ପ॒ନାମୁ॑କ ଏନଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞୋ ଭ॑ଵତି ।
ନ ପାପୀ॑ୟା-ନ୍ଭଵତି ॥ ଦ୍ଵାଦ॑ଶ ଭଵନ୍ତି ।
ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସା᳚-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ ।
ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର ଏ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ 69 ॥
(ଆ॒ପ୍ୟ॒ତେ॒ - ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର ଏକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 18)
ଅନୁଵାକଂ 19 - ଵିଭୁତ୍ଵାଦିଭିଃ ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ଗୁଣୌରଶ୍ଵମେଧପ୍ରଶଂସା
ଏ॒ଷ ଵୈ ଵି॒ଭୂର୍ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॑ ଵି॒ଭୁ ଭ॑ଵତି । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥ ଏ॒ଷ ଵୈ ପ୍ର॒ଭୂର୍ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॑ ପ୍ର॒ଭୁ ଭ॑ଵତି । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥ ଏ॒ଷ ଵା ଊର୍ଜ॑ସ୍ଵା॒ନ୍ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ରୋର୍ଜ॑ସ୍ଵ-ଦ୍ଭଵତି । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥ ଏ॒ଷ ଵୈ ପୟ॑ସ୍ଵା॒ନ୍ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ॥ 70 ॥
ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॒ ପୟ॑ସ୍ଵ-ଦ୍ଭଵତି । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥
ଏ॒ଷ ଵୈ ଵିଧୃ॑ତୋ॒ ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ।
ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॒ ଵିଧୃ॑ତ-ମ୍ଭଵତି ।
ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥ ଏ॒ଷ ଵୈ ଵ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତୋ॒ ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ।
ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॒ ଵ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତ-ମ୍ଭଵତି । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥
ଏ॒ଷ ଵୈ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତୋ॒ ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ।
ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ-ମ୍ଭଵତି ॥ 71 ॥
ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥ ଏ॒ଷ ଵୈ ତେ॑ଜ॒ସ୍ଵୀ ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॑ ତେଜ॒ସ୍ଵି ଭ॑ଵତି । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥
ଏ॒ଷ ଵୈ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସୀ ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ।
ଆ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॑ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣୋ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସୀ ଜା॑ୟତେ । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥
ଏ॒ଷ ଵା ଅ॑ତିଵ୍ୟା॒ଧୀ ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ।
ଆ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॑ ରାଜ॒ନ୍ୟୋ॑-ଽତିଵ୍ୟା॒ଧୀ ଜା॑ୟତେ । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥
ଏ॒ଷ ଵୈ ଦୀ॒ର୍ଘୋ ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ।
ଦୀ॒ର୍ଘାୟୁ॑ଷୋ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॑ ମନୁ॒ଷ୍ୟା॑ ଭଵନ୍ତି ।
ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥
ଏ॒ଷ ଵୈ କ୍ଲୃ॒ପ୍ତୋ ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ।
କଲ୍ପ॑ତେ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॑ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ୟୋ॑ ୟୋଗକ୍ଷେ॒ମଃ ।
ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥ 72 ॥
(ପୟ॑ସ୍ଵା॒ନ୍ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ - ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ-ମ୍ଭଵତି॒ - ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ॒ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 19)
(ଏ॒ଷ ଵୈ ଵି॒ଭୂଃ ପ୍ର॒ଭୂରୂର୍ଜ॑ସ୍ଵା॒-ନ୍ପୟ॑ସ୍ଵା॒ନ୍॒. ଵିଧୃ॑ତୋ॒ ଵ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତସ୍ତେଜ॒ସ୍ଵୀ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସ୍ୟ॑ତିଵ୍ୟା॒ଧୀ ଦୀ॒ର୍ଘଃ କ୍ଲୁ॒ପ୍ତୋ ଦ୍ଵାଦ॑ଶ)
ଅନୁଵାକଂ 20 - ଅଶ୍ଵସଞ୍ଜ୍ଞପନପ୍ରକାରଃ
ତା॒ର୍ପ୍ୟେଣାଶ୍ଵ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଞ୍ଜ୍ଞ॑ପୟନ୍ତି । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ତା॒ର୍ପ୍ୟମ୍ । ୟ॒ଜ୍ଞେନୈ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟନ୍ତି ॥ ୟା॒ମେନ॒ ସାମ୍ନା᳚ ପ୍ରସ୍ତୋ॒ତା-ଽନୂପ॑ତିଷ୍ଠତେ ।
ୟ॒ମ॒ଲୋ॒କ-ମେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍ଗମୟତି ॥
ତା॒ର୍ପ୍ୟେ ଚ॑ କୃତ୍ତ୍ୟଧୀଵା॒ସେ ଚାଶ୍ଵ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଞ୍ଜ୍ଞ॑ପୟନ୍ତି । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ପ॑ଶୂ॒ନାଗ୍ମ୍ ରୂ॒ପମ୍ । ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵ ପ॒ଶୂନଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ହି॒ର॒ଣ୍ୟ॒କ॒ଶି॒ପୁ ଭ॑ଵତି । ତେଜ॒ସୋ-ଽଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥ 73 ॥
ରୁ॒କ୍ମୋ ଭ॑ଵତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟା-ନୁ॑ଖ୍ୟାତ୍ୟୈ ॥ ଅଶ୍ଵୋ॑ ଭଵତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒-ରାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ ଅ॒ସ୍ୟ ଵୈ ଲୋ॒କସ୍ୟ॑ ରୂ॒ପ-ନ୍ତା॒ର୍ପ୍ୟମ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷସ୍ୟ କୃତ୍ତ୍ୟଧୀଵା॒ସଃ । ଦି॒ଵୋ ହି॑ରଣ୍ୟକଶି॒ପୁ ।
ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟସ୍ୟ॑ ରୁ॒କ୍ମଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରଶ୍ଵଃ॑ ।
ଇ॒ମମେ॒ଵ ଲୋ॒କ-ନ୍ତା॒ର୍ପ୍ୟେଣା᳚ପ୍ନୋତି ॥ 74 ॥
ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ଙ୍କୃତ୍ୟଧୀଵା॒ସେନ॑ । ଦିଵଗ୍ମ୍॑ ହିରଣ୍ୟକଶି॒ପୁନା᳚ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟଗ୍ମ୍ ରୁ॒କ୍ମେଣ॑ ।
ଅଶ୍ଵେ॑ନୈ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ୟେ॑ନ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒-ସ୍ସାୟୁ॑ଜ୍ୟଗ୍ମ୍ ସଲୋ॒କତା॑-ମାପ୍ନୋତି ॥ ଏ॒ତାସା॑ମେ॒ଵ ଦେ॒ଵତା॑ନା॒ଗ୍ମ୍॒ ସାୟୁ॑ଜ୍ୟମ୍ ।
ସା॒ର୍ଷ୍ଟିତାଗ୍ମ୍॑ ସମାନ ଲୋ॒କତା॑ମାପ୍ନୋତି ।
ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ । ୟ ଉ॑ ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 75 ॥
(ଅଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟା - ଆପ୍ନୋତ୍ୟ॒ -+ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 20)
ଅନୁଵାକଂ 21 - ଉତ୍ତରଵେଦ୍ୟୁପଵାପଃ
ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାଶ୍ଚାଙ୍ଗି॑ରସଶ୍ଚ ସୁଵ॒ର୍ଗେ ଲୋ॒କେ᳚-ଽସ୍ପଦ୍ର୍ଧନ୍ତ । ତେ-ଽଙ୍ଗି॑ରସ ଆଦି॒ତ୍ୟେଭ୍ୟଃ॑ ।
ଅ॒ମୁମା॑ଦି॒ତ୍ୟ-ମଶ୍ଵଗ୍ଗ୍॑ ଶ୍ଵେ॒ତ-ମ୍ଭୂ॒ତ-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣା-ମନୟନ୍ନ୍ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ ।
ୟ-ନ୍ନୋ-ଽନ᳚ଷ୍ଟ । ସ ଵର୍ୟୋ॑-ଽଭୂ॒ଦିତି॑ । ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଵ॒ର୍ୟେତ୍ୟା-ହ୍ଵ॑ୟନ୍ତି ।
ତସ୍ମା᳚ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞେ ଵରୋ॑ ଦୀୟତେ ॥ ୟତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ରାଲ॒ବ୍ଧୋ-ଽଶ୍ଵୋ-ଽଭ॑ଵତ୍ ।
ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵୋ॒ ନାମ॑ ॥ 76 ॥
ୟଚ୍ଛ୍ଵୟ॒ଦରୁ॒ରାସୀ᳚ତ୍ । ତସ୍ମା॒ଦର୍ଵା॒ ନାମ॑ ॥
ୟଥ୍ସ॒ଦ୍ୟୋ ଵାଜା᳚-ନ୍ଥ୍ସ॒ମଜ॑ୟତ୍ । ତସ୍ମା᳚ଦ୍ଵା॒ଜୀ ନାମ॑ ॥ ୟଦସୁ॑ରାଣାଂ-ଲୋଁ॒କାନାଦ॑ତ୍ତ । ତସ୍ମା॑ଦାଦି॒ତ୍ୟୋ ନାମ॑ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା ଅ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧସ୍ୟ॒ ୟୋନି॑ରା॒ୟତ॑ନମ୍ । ସୂର୍ୟୋ॒-ଽଗ୍ନେର୍ୟୋନି॑-ରା॒ୟତ॑ନମ୍ ।
ୟଦ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧେ᳚-ଽଗ୍ନୌ ଚିତ୍ୟ॑ ଉତ୍ତରଵେ॒ଦି-ମୁ॑ପ॒ଵପ॑ତି । ୟୋନି॑-ମନ୍ତମେ॒ଵୈନ॑-ମା॒ୟତ॑ନଵନ୍ତ-ଙ୍କରୋତି ॥ 77 ॥
ୟୋନି॑-ମାନା॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ସ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥
ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନୌ ଵା ଏ॒ତୌ ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ୟଦ॑ର୍କାଶ୍ଵମେ॒ଧୌ । ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନାଵେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଓଜୋ॒ ବଲଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତୌ ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ ।
ୟଦ॑ର୍କାଶ୍ଵମେ॒ଧୌ । ଓଜୋ॒ ବଲ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା ଅ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧସ୍ୟ॒ ୟୋନି॑-ରା॒ୟତ॑ନମ୍ ।
ସୂର୍ୟୋ॒-ଽଗ୍ନେର୍ୟୋନି॑-ରା॒ୟତ॑ନମ୍ ।
ୟଦ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧେ᳚-ଽଗ୍ନୌ ଚିତ୍ୟ॑ ଉତ୍ତରଵେ॒ଦି-ଞ୍ଚି॒ନୋତି॑ ।
ତାଵ॑ର୍କାଶ୍ଵମେ॒ଧୌ । ଅ॒ର୍କା॒ଶ୍ଵ॒ମେ॒ଧାଵେ॒ଵା ଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ॑ ଅର୍କାଶ୍ଵ-ମେ॒ଧୟୋ॑ରେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ 78 ॥
(ନାମ॑ - କରୋତି॒ - ସୂର୍ୟୋ॒-ଽଗ୍ନେର୍ୟୋନି॑ରା॒ୟତ॑ନ-ଞ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 21)
ଅନୁଵାକଂ 22 - ଋଷଭାଲମ୍ଭଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଂ॒-ଵୈଁ ଦେ॒ଵାଃ ପି॒ତର᳚ମ୍ ।
ପ॒ଶୁ-ମ୍ଭୂ॒ତ-ମ୍ମେଧା॒ୟାଲ॑ଭନ୍ତ ।
ତମା॒ଲଭ୍ୟୋପା॑ଵସନ୍ନ୍ । ପ୍ରା॒ତର୍ୟଷ୍ଟା᳚ସ୍ମହ॒ ଇତି॑ ।
ଏକଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତଦ୍ଦେ॒ଵାନା॒ମହଃ॑ । ୟଥ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵଃ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଥ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ର ଆଲ॑ଭ୍ୟତେ ॥
ୟତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ରାଲ॒ବ୍ଧୋ-ଽଶ୍ଵୋ-ଽଭ॑ଵତ୍ । ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵଃ॑ । ୟଥ୍ସ॒ଦ୍ୟୋ ମେଧୋ-ଽଭ॑ଵତ୍ ॥ 79 ॥
ତସ୍ମା॑ଦଶ୍ଵମେ॒ଧଃ ॥ ଵେଦୁ॒କୋ-ଽଶ୍ଵ॑ମା॒ଶୁ-ମ୍ଭ॑ଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ୟଦ୍ଵୈ ତତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ରାଲ॒ବ୍ଧୋ-ଽଶ୍ଵୋ-ଽଭ॑ଵତ୍ । ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେଃ ପଶୂ॒ନା-ମନୁ॑ରୂପତମଃ ॥
ଆ-ଽସ୍ୟ॑ ପୁ॒ତ୍ରଃ ପ୍ରତି॑ରୂପୋ ଜାୟତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ସର୍ଵା॑ଣି ଭୂ॒ତାନି॑ ସ॒ଭୃନ୍ତ୍ୟାଲ॑ଭତେ ।
ସମେ॑ନ-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ତେଜ॑ସେ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସାୟ॑ ଭରନ୍ତି ।
ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ॥ 80 ॥
ୟ ଉ॑ ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ତଦ୍ଦେ॒ଵା ଏ॒ତା-ନ୍ଦେ॒ଵତା᳚ମ୍ । ପ॒ଶୁ-ମ୍ଭୂ॒ତ-ମ୍ମେଧା॒ୟାଲ॑ଭନ୍ତ । ୟ॒ଜ୍ଞମ॒ଵ । ୟ॒ଜ୍ଞେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞମ॑ୟଜନ୍ତ ଦେ॒ଵାଃ । କା॒ମ॒ପ୍ରଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞମ॑ କୁର୍ଵତ । ତେ॑-ଽମୃତ॒ତ୍ଵମ॑କାମୟନ୍ତ ।
ତ॑-ଽମୃତ॒ତ୍ଵ-ମ॑ଗଚ୍ଛନ୍ନ୍ ॥ ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ । ଦେ॒ଵାନା॑ମେ॒ଵା-ୟ॑ନେନୈତି ॥ 81 ॥
ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟେନୈ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॑ ୟଜତେ କାମ॒ପ୍ରେଣ॑ । ଅପୁ॑ନର୍ମାରମେ॒ଵ ଗ॑ଚ୍ଛତି ॥ ଏ॒ତସ୍ୟ॒ ଵୈ ରୂ॒ପେଣ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ୟ-ମୃ॑ଷ॒ଭ-ନ୍ତୂ॑ପ॒ରଂ
ବ॑ହୁରୂ॒ପ-ମାଲ॑ଭତେ । ସର୍ଵେ᳚ଭ୍ୟଃ॒ କାମେ᳚ଭ୍ୟଃ । ସର୍ଵ॒ସ୍ୟାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ସର୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ଜିତ୍ୟୈ᳚ ॥ ସର୍ଵ॑ମେ॒ଵ ତେନା᳚ପ୍ନୋତି । ସର୍ଵ॑-ଞ୍ଜୟତି ।
ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ । ୟ ଉ॑ ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 82 ॥
(ମେଧୋ-ଽଭ॑ଵ॒--ଦ୍ୟଜ॑ତ - ଏତି॒ - ଵେଦ॑) (ଅ. 22)
ଅନୁଵାକଂ 23 - ଅଶ୍ଵାଵୟଵେଷୂପାସନମ୍
ୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଲୋମ॑ନୀ॒ ଵେଦ॑ ।
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟୈ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଲୋମଂ॑-ଲୋଁମଞ୍ଜୁହୋତି ।
ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରେ ଵା ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଲୋମ॑ନୀ । ୟଥ୍ସା॒ୟ-ମ୍ପ୍ରା॑ତର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟୈ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଲୋମଂ॑-ଲୋଁମଞ୍ଜୁହୋତି ।
ଏ॒ତଦ॑ନୁକୃତି ହସ୍ମ॒ ଵୈ ପୁ॒ରା । ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଲୋମଂ॑-ଲୋଁମଞ୍ଜୁହ୍ଵତି ॥
ୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ପ॒ଦେ ଵେଦ॑ ।
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟୈ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ପ॒ଦେ ପ॑ଦେ ଜୁହୋତି ।
ଦ॒ର୍॒ଶ॒ପୂ॒ର୍ଣ॒ମା॒ସୌ ଵା ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ପ॒ଦେ ॥ 83 ॥
ୟଦ୍ଦ॑ର୍ଶପୂର୍ଣମା॒ସୌ ୟଜ॑ତେ ।
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟୈ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ପ॒ଦେ ପ॑ଦେ ଜୁହୋତି ।
ଏ॒ତଦ॑ନୁକୃତି ହ ସ୍ମ॒ ଵୈ ପୁ॒ରା ।
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ପ॒ଦେ ପ॑ଦେ ଜୁହ୍ଵତି ॥
ୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ଵି॒ଵର୍ତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟୈ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ଵି॒ଵର୍ତ॑ନେ ଵିଵର୍ତନେ ଜୁହୋତି । ଅ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟୋ-ଽଶ୍ଵଃ॑ । ସ ଆ॑ହଵ॒ନୀୟ॒-ମାଗ॑ଚ୍ଛତି । ତଦ୍ଵିଵ॑ର୍ତତେ ।
ୟଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ।
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟୈ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ଵି॒ଵର୍ତ॑ନେ ଵିଵର୍ତନେ ଜୁହୋତି । ଏ॒ତଦ॑ନୁକୃତି ହ ସ୍ମ॒ ଵୈ ପୁ॒ରା ।
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ଵି॒ଵର୍ତ॑ନେ ଵିଵର୍ତନେ ଜୁହ୍ଵତି ॥ 84 ॥
(ପ॒ଦେ - ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 23)
(ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ସ୍ତମ॑ଷ୍ଟାଦ॒ଶିଭିଃ॑ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତୋ॒ଭା - ଵ॒ସ୍ମୈ - ୟୁ॒ଞ୍ଜନ୍ତି॒-ତେଜ॒ସା - ଽପ॑ ପ୍ରା॒ଣା - ଅପ॒ ଶ୍ରୀରୂ॒ଦ୍ର୍ଧ୍ଵମ୍ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ରେ॒ଣା-ଽନୁ॑ - ପ୍ରଥ॒ମେନ॑ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତ ମ॒ହାନ୍. - ଵୈ᳚ଶ୍ଵଦେ॒ଵୋ ଵା ଅଶ୍ଵୋ - ଽଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ସ୍ତଂ-ୟଁ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁଭି॒ - ରପ॒ ଶ୍ରୀର୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣୌ - ସର୍ଵେ॑ଷୁ- ଵାରୁ॒ଣୋ - ୟଦ୍ୟଶ୍ଵ॒ମ୍ - ତଦା॑ହୁ- ରେ॒ଷ ଵୈ ଵି॒ଭୂ - ସ୍ତା॒ର୍ପ୍ୟେଣା॑- ଦି॒ତ୍ୟାଃ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ପି॒ତରଂ॒ - ଁୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଲୋମ॑ନୀ॒ ତ୍ରୟୋ॑ଵିଗ୍ମ୍ଶତିଃ)
(ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର॒ - ସ୍ମିନ୍ ଁଲୋ॒କେ - ଉ॑ତ୍ତର॒ତଃ - ଶ୍ରିୟ॑ମେ॒ଵ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତ ମ॒ହାନ୍.-ୟ-ତ୍ପ୍ରା॒ତ - ପ୍ର ଵା ଏ॒ଷ ଏ॒ଭ୍ୟୋ
ଲୋ॒କେଭ୍ୟଃ॒- ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॒ ପୟ॑ସ୍ଵ॒ଦ୍ୟ -ଉ॑ ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ଚ॒ତ୍ଵାର୍ୟଶୀ॑ତିଃ)
(ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରଶ୍ଵମେ॒ଧଂ - ଜୁ॑ହ୍ଵତି)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀୟାଷ୍ଟକେ ନଵମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
++++++++++++++++++++
