કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય આરણ્યકે ષષ્ઠઃ પ્રપાઠકઃ - પિતૃમેધમન્ત્રાઃ
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥
અનુવાકં 1
પ॒રે॒યુ॒વાગ્મ્સ॑-મ્પ્ર॒વતો॑ મ॒હીરનુ॑ બ॒હુભ્યઃ॒ પન્થા॑મનપસ્પશા॒નમ્ । વૈ॒વ॒સ્વ॒તગ્મ્ સ॒ઙ્ગમ॑ન॒-ઞ્જના॑નામ્ ઁય॒મગ્મ્ રાજા॑નગ્મ્ હ॒વિષા॑ દુવસ્યત ॥ ઇ॒દ-ન્ત્વા॒ વસ્ત્ર॑-મ્પ્રથ॒મ-ન્ન્વાગ॒ન્નપૈ॒તદૂ॑હ॒ યદિ॒હાબિ॑ભઃ પુ॒રા ।
ઇ॒ષ્ટા॒પૂ॒ર્તમનુ॒ સમ્પ॑શ્ય॒ દક્ષિ॑ણા॒મ્ ઁયથા॑ તે દ॒ત્ત-મ્બ॑હુ॒ધા વિ બ॑ન્ધુષુ ॥
ઇ॒મૌ યુ॑નજ્મિ તે વ॒હ્ની અસુ॑નીથાય વો॒ઢવે᳚ ।
યાભ્યા᳚મ્ ઁય॒મસ્ય॒ સાદ॑નગ્મ્ સુ॒કૃતા॒-ઞ્ચાપિ॑ ગચ્છતાત્ ॥ પૂ॒ષા ત્વે॒તશ્ચ્યા॑વયતુ॒ પ્રવિ॒દ્વા-નન॑ષ્ટપશુ॒-ર્ભુવ॑નસ્ય ગો॒પાઃ ।
સ ત્વૈ॒તેભ્યઃ॒ પરિ॑દદા-ત્પિ॒તૃભ્યો॒-ઽગ્નિર્દે॒વેભ્ય॑-સ્સુવિ॒દત્રે᳚ભ્યઃ ॥ પૂ॒ષેમા આશા॒ અનુ॑વેદ॒ સર્વા॒-સ્સો અ॒સ્માગ્મ્ અભ॑યતમેન નેષત્ ।
સ્વ॒સ્તિ॒દા અઘૃ॑ણિ॒-સ્સર્વ॑વી॒રો-ઽપ્ર॑યુચ્છન્પુ॒ર એ॑તુ॒ પ્રવિ॒દ્વાન્ ॥ 1 ॥
આયુ॑-ર્વિ॒શ્વાયુઃ॒ પરિ॑પાસતિ ત્વા પૂ॒ષા ત્વા॑ પાતુ॒ પ્રપ॑થે પુ॒રસ્તા᳚ત્ । યત્રાસ॑તે સુ॒કૃતો॒ યત્ર॒ તે ય॒યુસ્તત્ર॑ ત્વા દે॒વ-સ્સ॑વિ॒તા દ॑ધાતુ ॥
ભુવ॑નસ્ય પત ઇ॒દગ્મ્ હ॒વિઃ ॥ અ॒ગ્નયે॑ રયિ॒મતે॒ સ્વાહા᳚ ॥ પુરુ॑ષસ્ય સયાવ॒ર્યપેદ॒ઘાનિ॑ મૃજ્મહે ।
યથા॑ નો॒ અત્ર॒ નાપ॑રઃ પુ॒રા જ॒રસ॒ આય॑તિ ॥
પુરુ॑ષસ્ય સયાવરિ॒ વિ તે᳚ પ્રા॒ણમ॑સિ સ્રસમ્ ।
શરી॑રેણ મ॒હીમિહિ॑ સ્વ॒ધયેહિ॑ પિ॒તૄનુપ॑ પ્ર॒જયા॒-ઽસ્માનિ॒હાવ॑હ ॥ મૈવ॑-મ્મા॒ગ્॒સ્તા પ્રિ॑યે॒-ઽહ-ન્દે॒વી સ॒તી પિ॑તૃલો॒કમ્ ઁયદૈષિ॑ ।
વિ॒શ્વવા॑રા॒ નભ॑સા॒ સંવ્યઁ॑યન્ત્યુ॒ભૌ નો॑ લો॒કૌ
પય॑સા॒-ઽભ્યાવ॑વૃથ્સ્વ ॥ 2 ॥
ઇ॒ય-ન્નારી॑ પતિલો॒કમ્ ઁવૃ॑ણા॒ના નિપ॑દ્યત॒ ઉપ॑ ત્વા મર્ત્ય॒ પ્રેત᳚મ્ । વિશ્વ॑-મ્પુરા॒ણમનુ॑ પા॒લય॑ન્તી॒ તસ્યૈ᳚ પ્ર॒જા-ન્દ્રવિ॑ણ-ઞ્ચે॒હ ધે॑હિ ॥ ઉદી᳚ર્ષ્વ નાર્ય॒ભિ જી॑વલો॒કમિ॒તાસુ॑મે॒તમુપ॑શેષ॒ એહિ॑ ।
હ॒સ્ત॒ગ્રા॒ભસ્ય॑ દિધિ॒ષોસ્ત્વમે॒ત-ત્પત્યુ॑ર્જનિ॒ત્વમ॒ભિ સમ્બ॑ભૂવ ॥
સુ॒વર્ણ॒ગ્મ્॒ હસ્તા॑દા॒દદા॑ના મૃ॒તસ્ય॑ શ્રિ॒યૈ બ્રહ્મ॑ણે॒ તેજ॑સે॒ બલા॑ય । અત્રૈ॒વ ત્વમિ॒હ વ॒યગ્મ્ સુ॒શેવા॒ વિશ્વા॒-સ્સ્પૃધો॑ અ॒ભિમા॑તીર્જયેમ ॥
ધનુ॒ર્॒ હસ્તા॑દા॒દદા॑ના મૃ॒તસ્ય॑ શ્રિ॒યૈ ક્ષ॒ત્રાયૌજ॑સે॒ બલા॑ય । અત્રૈ॒વ ત્વમિ॒હ વ॒યગ્મ્ સુ॒શેવા॒ વિશ્વા॒-સ્સ્પૃધો॑ અ॒ભિમા॑તીર્જયેમ ।
મણિ॒ગ્મ્॒ હસ્તા॑દા॒દદા॑ના મૃ॒તસ્ય॑ શ્રિ॒યૈ વિ॒શે પુષ્ટ્યૈ॒ બલા॑ય । અત્રૈ॒વ ત્વમિ॒હ વ॒યગ્મ્ સુ॒શેવા॒ વિશ્વા॒-સ્સ્પૃધો॑ અ॒ભિમા॑તીર્જયેમ ॥ 3 ॥
ઇ॒મમ॑ગ્ને ચમ॒સ-મ્મા વિજી᳚હ્વરઃ પ્રિ॒યો દે॒વાના॑મુ॒ત સો॒મ્યાના᳚મ્ । એ॒ષ યશ્ચ॑મ॒સો દે॑વ॒પાન॒સ્તસ્મિ॑-ન્દે॒વા અ॒મૃતા॑ માદયન્તામ્ ॥
અ॒ગ્નેર્વર્મ॒ પરિ॒ ગોભિ॑ર્વ્યયસ્વ॒ સમ્પ્રોર્ણુ॑ષ્વ॒ મેદ॑સા॒ પીવ॑સા ચ । નેત્ત્વા॑ ધૃ॒ષ્ણુર્-હર॑સા॒ જર્હૃ॑ષાણો॒ દધ॑-દ્વિધ॒ક્ષ્યન્-પર્ય॒ઙ્ખયા॑તૈ ॥
મૈન॑મગ્ને॒ વિદ॑હો॒ મા-ઽભિશો॑ચો॒ મા-ઽસ્ય॒ ત્વચ॑-ઞ્ચિક્ષિપો॒ મા શરી॑રમ્ । ય॒દા શૃ॒ત-ઙ્ક॒રવો॑ જાતવે॒દો-ઽથે॑મેન॒-મ્પ્રહિ॑ણુતા-ત્પિ॒તૃભ્યઃ॑ ॥
શૃ॒તમ્ ઁય॒દા ક॒રસિ॑ જાતવે॒દો-ઽથે॑મેન॒-મ્પરિ॑દત્તા-ત્પિ॒તૃભ્યઃ॑ । ય॒દા ગચ્છા॒ત્યસુ॑નીતિમે॒તામથા॑ દે॒વાના᳚મ્ ઁવશ॒નીર્ભ॑વાતિ ॥ સૂર્ય॑-ન્તે॒ ચક્ષુ॑-ર્ગચ્છતુ॒ વાત॑મા॒ત્મા દ્યા-ઞ્ચ॒ ગચ્છ॑ પૃથિ॒વી-ઞ્ચ॒ ધર્મ॑ણા ।
અ॒પો વા॑ ગચ્છ॒ યદિ॒ તત્ર॑ તે હિ॒તમોષ॑ધીષુ॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠા॒ શરી॑રૈઃ ॥ અ॒જો ભા॒ગસ્તપ॑સા॒ ત-ન્ત॑પસ્વ॒ ત-ન્તે॑ શો॒ચિસ્ત॑પતુ॒ ત-ન્તે॑ અ॒ર્ચિઃ ।
યાસ્તે॑ શિ॒વાસ્ત॒નુવો॑ જાતવેદ॒સ્તાભિ॑-ર્વહે॒મગ્મ્ સુ॒કૃતા॒મ્ ઁયત્ર॑ લો॒કાઃ ॥ અ॒યમ્ ઁવૈ ત્વમ॒સ્માદધિ॒ ત્વમે॒તદ॒યમ્ ઁવૈ તદ॑સ્ય॒ યોનિ॑રસિ । વૈ॒શ્વા॒ન॒રઃ પુ॒ત્રઃ પિ॒ત્રે લો॑ક॒કૃ-જ્જા॑તવેદો॒ વહે॑મગ્મ્ સુ॒કૃતા॒મ્ ઁયત્ર॑ લો॒કાઃ ॥ 4 ॥
(વિ॒દ્વા-ન॒ભ્યાવ॑વૃથ્સ્વા॒ - ભિમા॑તીર્જયેમ॒ - શરી᳚રૈશ્ચ॒ત્વારિ॑ ચ ) (અ. 1)
અનુવાકં 2
ય એ॒તસ્ય॑ પ॒થો ગો॒પ્તાર॒સ્તેભ્ય॒-સ્સ્વાહા॒ ય એ॒તસ્ય॑ પ॒થો ર॑ક્ષિ॒તાર॒સ્તેભ્ય॒-સ્સ્વાહા॒ ય એ॒તસ્ય॑ પ॒થો॑-ઽભિર॑ક્ષિ॒તાર॒સ્તેભ્ય॒-સ્સ્વાહા᳚-ઽઽખ્યા॒ત્રે સ્વાહા॑-ઽપાખ્યા॒ત્રે સ્વાહા॑-ઽભિ॒લાલ॑પતે॒ સ્વાહા॑-ઽપ॒લાલ॑પતે॒ સ્વાહા॒-ઽગ્નયે॑ કર્મ॒કૃતે॒ સ્વાહા॒ યમત્ર॒ નાધી॒મસ્તસ્મૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥
યસ્ત॑ ઇ॒દ્ધ્મ-ઞ્જ॒ભર॑-થ્સિષ્વિદા॒નો મૂ॒ર્ધાન॑મ્ ઁવા ત॒તપ॑તે ત્વા॒યા । દિવો॒ વિશ્વ॑સ્મા-થ્સીમઘાય॒ત ઉ॑રુષ્યઃ ॥ અ॒સ્માત્ત્વમધિ॑ જા॒તો॑-ઽસિ॒ ત્વદ॒ય-ઞ્જા॑યતા॒-મ્પુનઃ॑ । અ॒ગ્નયે॑ વૈશ્વાન॒રાય॑ સુવ॒ર્ગાય॑ લો॒કાય॒ સ્વાહા᳚ ॥ 5 ॥
(ય એ॒તસ્ય॒ ત્વ-ત્પઞ્ચ॑ ) (અ. 2)
અનુવાકં 3
પ્ર કે॒તુના॑ બૃહ॒તા ભા᳚ત્ય॒ગ્નિરા॒વિ-ર્વિશ્વા॑નિ વૃષ॒ભો રો॑રવીતિ । દિ॒વશ્ચિ॒દન્તા॒દુપ॒ મામુ॒દાન॑ડ॒પામુ॒પસ્થે॑ મહિ॒ષો વ॑વર્ધ ॥
ઇ॒દન્ત॒ એક॑-મ્પ॒ર ઊ॑ત॒ એક॑-ન્તૃ॒તીયે॑ન॒ જ્યોતિ॑ષા॒ સંવિઁ॑શસ્વ । સં॒વેઁશ॑નસ્ત॒નુવૈ॒ ચારુ॑રેધિ પ્રિ॒યો દે॒વાના᳚-મ્પર॒મે સ॒ધસ્થે᳚ ॥
નાકે॑ સુપ॒ર્ણમુપ॒ ય-ત્પત॑ન્તગ્મ્ હૃ॒દા વેન॑ન્તો અ॒ભ્યચ॑ક્ષત ત્વા । હિર॑ણ્યપક્ષ॒મ્ ઁવરુ॑ણસ્ય દૂ॒તમ્ ઁય॒મસ્ય॒ યોનૌ॑ શકુ॒ન-મ્ભુ॑ર॒ણ્યુમ્ ॥
અતિ॑દ્રવ સારમે॒યૌ શ્વાનૌ॑ ચતુર॒ક્ષૌ શ॒બલૌ॑ સા॒ધુના॑ પ॒થા । અથા॑ પિ॒તૄન્-થ્સુ॑વિ॒દત્રા॒ગ્મ્॒ અપી॑હિ ય॒મેન॒ યે સ॑ધ॒માદ॒-મ્મદ॑ન્તિ ॥
યૌ તે॒ શ્વાનૌ॑ યમ રક્ષિ॒તારૌ॑ ચતુર॒ક્ષૌ પ॑થિ॒રક્ષી॑ નૃ॒ચક્ષ॑સા ।
તાભ્યાગ્મ્॑ રાજ॒-ન્પરિ॑ દેહ્યેનગ્ગ્ સ્વ॒સ્તિ ચા᳚સ્મા અનમી॒વ-ઞ્ચ॑ ધેહિ ॥ 6 ॥
ઉ॒રુ॒ણ॒સા-વ॑સુ॒તૃપા॑-વુલુમ્બ॒લૌ ય॒મસ્ય॑ દૂ॒તૌ ચ॑રતો॒ વશા॒ગ્મ્॒ અનુ॑ । તાવ॒સ્મભ્ય॑-ન્દૃ॒શયે॒ સૂર્યા॑ય॒ પુન॑ર્દ-ત્તા॒વસુ॑મ॒દ્યેહ ભ॒દ્રમ્ ॥
સોમ॒ એકે᳚ભ્યઃ પવતે ઘૃ॒તમેક॒ ઉપા॑સતે ।
યેભ્યો॒ મધુ॑ પ્ર॒ધાવ॑તિ॒ તાગ્-શ્ચિ॑દે॒વાપિ॑ગચ્છતાત્ ॥
યે યુદ્ધ્ય॑ન્તે પ્ર॒ધને॑ષુ॒ શૂરા॑સો॒ યે ત॑નુ॒ત્યજઃ॑ । યે વા॑ સ॒હસ્ર॑દક્ષિણા॒સ્તાગ્ શ્ચિ॑દે॒વાપિ॑ગચ્છતાત્ ॥
તપ॑સા॒ યે અ॑નાધૃ॒ષ્યા-સ્તપ॑સા॒ યે સુવ॑ર્ગ॒તાઃ ।
તપો॒ યે ચ॑ક્રિ॒રે મ॒હ-ત્તાગ્-શ્ચિ॑દે॒વાપિ॑ગચ્છતાત્ ॥
અશ્મ॑ન્વતી રેવતી॒-સ્સગ્મ્ર॑ભદ્ધ્વ॒-મુત્તિ॑ષ્ઠત॒ પ્રત॑રતા સખાયઃ । અત્રા॑ જહામ॒ યે અસ॒ન્નશે॑વા-શ્શિ॒વાન્. વ॒યમ॒ભિ વાજા॒નુત્ત॑રેમ ॥ 7 ॥
યદ્વૈ દે॒વસ્ય॑ સવિ॒તુઃ પ॒વિત્રગ્મ્॑ સ॒હસ્ર॑ધાર॒મ્ ઁવિત॑તમ॒ન્તરિ॑ક્ષે । યેનાપુ॑ના॒દિન્દ્ર॒મના᳚ર્ત॒-માર્ત્યૈ॒ તેના॒હ-મ્માગ્મ્ સ॒ર્વત॑નુ-મ્પુનામિ ॥
યા રા॒ષ્ટ્રા-ત્પ॒ન્નાદપ॒ યન્તિ॒ શાખા॑ અ॒ભિમૃ॑તા નૃ॒પતિ॑મિ॒ચ્છમા॑નાઃ । ધા॒તુસ્તા-સ્સર્વાઃ॒ પવ॑નેન પૂ॒તાઃ પ્ર॒જયા॒-ઽસ્માન્-ર॒ય્યા વર્ચ॑સા॒ સગ્મ્સૃ॑જાથ ॥
ઉદ્વ॒ય-ન્તમ॑સ॒સ્પરિ॒ પશ્ય॑ન્તો॒ જ્યોતિ॒રુત્ત॑રમ્ ।
દે॒વ-ન્દે॑વ॒ત્રા સૂર્ય॒મગ॑ન્મ॒ જ્યોતિ॑રુત્ત॒મમ્ ॥
ધા॒તા પુ॑નાતુ સવિ॒તા પુ॑નાતુ । અ॒ગ્નેસ્તેજ॑સા॒ સૂર્ય॑સ્ય॒ વર્ચ॑સા ॥ 8 ॥
(ધે॒ - હ્યુત્ત॑રે - મા॒ષ્ટૌ ચ॑) (અ. 3)
અનુવાકં 4
ય-ન્તે॑ અ॒ગ્નિમમ॑ન્થામ વૃષ॒ભાયે॑વ॒ પક્ત॑વે ।
ઇ॒મ-ન્તગ્મ્ શ॑મયામસિ ક્ષી॒રેણ॑ ચોદ॒કેન॑ ચ ॥
યન્ત્વમ॑ગ્ને સ॒મદ॑હ॒સ્ત્વમુ॒ નિર્વા॑પયા॒ પુનઃ॑ ।
ક્યા॒મ્બૂરત્ર॑ જાયતા-મ્પાકદૂ॒ર્વા વ્ય॑લ્કશા ॥
શીતિ॑કે॒ શીતિ॑કાવતિ॒ હ્લાદુ॑કે॒ હ્લાદુ॑કાવતિ ।
મ॒ણ્ડૂ॒ક્યા॑ સુસઙ્ગ॒મયે॒મગ્ગ્ સ્વ॑ગ્નિગ્મ્ શ॒મય॑ ॥ શ-ન્તે॑ ધન્વ॒ન્યા આપ॒-શ્શમુ॑ તે સન્ત્વનૂ॒ક્યાઃ᳚ । શ-ન્તે॑ સમુ॒દ્રિયા॒ આપ॒-શ્શમુ॑ તે સન્તુ॒ વર્ષ્યાઃ᳚ ॥
શ-ન્તે॒ સ્રવ॑ન્તી-સ્ત॒નુવે॒ શમુ॑ તે સન્તુ॒ કૂપ્યાઃ᳚ ।
શ-ન્તે॑ નીહા॒રો વ॑ર્ષતુ॒ શમુ॒ પૃષ્વા-ઽવ॑શીયતામ્ ॥ 9 ॥
અવ॑ સૃજ॒ પુન॑રગ્ને પિ॒તૃભ્યો॒ યસ્ત॒ આહુ॑ત॒શ્ચર॑તિ સ્વ॒ધાભિઃ॑ । આયુ॒ર્વસા॑ન॒ ઉપ॑ યાતુ॒ શેષ॒ગ્મ્॒ સઙ્ગ॑ચ્છતા-ન્ત॒નુવા॑ જાતવેદઃ ॥
સઙ્ગ॑ચ્છસ્વ પિ॒તૃભિ॒-સ્સગ્ગ્ સ્વ॒ધાભિ॒-સ્સમિ॑ષ્ટાપૂ॒ર્તેન॑ પર॒મે વ્યો॑મન્ન્ ।
યત્ર॒ ભૂમ્યૈ॑ વૃ॒ણસે॒ તત્ર॑ ગચ્છ॒ તત્ર॑ ત્વા દે॒વ-સ્સ॑વિ॒તા દ॑ધાતુ ॥ યત્તે॑ કૃ॒ષ્ણ-શ્શ॑કુ॒ન આ॑તુ॒તોદ॑ પિપી॒લ-સ્સ॒ર્પ ઉ॒ત વા॒ શ્વાપ॑દઃ ।
અ॒ગ્નિષ્ટ-દ્વિશ્વા॑દનૃ॒ણ-ઙ્કૃ॑ણોતુ॒ સોમ॑શ્ચ॒ યો બ્રા᳚હ્મ॒ણમા॑વિ॒વેશ॑ ॥ ઉત્તિ॒ષ્ઠાત॑-સ્ત॒નુવ॒ગ્મ્॒ સમ્ભ॑રસ્વ॒ મેહ ગાત્ર॒મવ॑હા॒ મા શરી॑રમ્ ।
યત્ર॒ ભૂમ્યૈ॑ વૃ॒ણસે॒ તત્ર॑ ગચ્છ॒ તત્ર॑ ત્વા દે॒વ-સ્સ॑વિ॒તા દ॑ધાતુ ॥ ઇ॒દ-ન્ત॒ એક॑-મ્પ॒ર ઊ॑ત॒ એક॑-ન્તૃ॒તીયે॑ન॒ જ્યોતિ॑ષા॒ સંવિઁ॑શસ્વ ।
સં॒વેઁશ॑ન-સ્ત॒નુવૈ॒ ચારુ॑રેધિ પ્રિ॒યો દે॒વાના᳚-મ્પર॒મે સ॒ધસ્થે᳚ ॥ ઉત્તિ॑ષ્ઠ॒ પ્રેહિ॒ પ્રદ્ર॒વૌકઃ॑ કૃણુષ્વ પર॒મે વ્યો॑મન્ન્ । ય॒મેન॒ ત્વમ્ ઁય॒મ્યા॑ સંવિઁદા॒નોત્-ત॒મ-ન્નાક॒મધિ॑ રોહે॒મમ્ ॥
અશ્મ॑ન્વતી રેવતી॒-સ્સગ્મ્ ર॑ભદ્ધ્વ॒ મુત્તિ॑ષ્ઠત॒ પ્રત॑રતા સખાયઃ । અત્રા॑ જહામ॒ યે અસ॒ન્નશે॑વા-શ્શિ॒વાન્ વ॒યમ॒ભિ વાજા॒નુત્ત॑રેમ ॥ યદ્વૈ દે॒વસ્ય॑ સવિ॒તુઃ પ॒વિત્રગ્મ્॑ સ॒હસ્ર॑ધાર॒મ્ ઁવિત॑તમ॒ન્તરિ॑ક્ષે । યેનાપુ॑ના॒દિન્દ્ર॒મના॑ર્ત॒-માર્ત્યૈ॒ તેના॒હ-મ્માગ્મ્ સ॒ર્વત॑નુ-મ્પુનામિ ॥ યા રા॒ષ્ટ્રા-ત્પ॒ન્નાદપ॒ યન્તિ॒ શાખા॑ અ॒ભિમૃ॑તા નૃ॒પતિ॑મિ॒ચ્છમા॑નાઃ । ધા॒તુસ્તા-સ્સર્વાઃ॒ પવ॑નેન પૂ॒તાઃ પ્ર॒જયા॒-ઽસ્માન્-ર॒ય્યા વર્ચ॑સા॒ સગ્મ્સૃ॑જાથ ॥ યા રા॒ષ્ટ્રા-ત્પ॒ન્નાદપ॒ યન્તિ॒ શાખા॑ અ॒ભિમૃ॑તા નૃ॒પતિ॑મિ॒ચ્છમા॑નાઃ । ધા॒તુસ્તા-સ્સર્વાઃ॒ પવ॑નેન પૂ॒તાઃ પ્ર॒જયા॒-ઽસ્માન્-ર॒ય્યા વર્ચ॑સા॒ સગ્મ્સૃ॑જાથ ॥ ધા॒તા પુ॑નાતુ સવિ॒તા પુ॑નાતુ । અ॒ગ્નેસ્તેજ॑સા॒ સૂર્ય॑સ્ય॒ વર્ચ॑સા ॥
અ॒સ્માત્ત્વમધિ॑ જા॒તો᳚-ઽસ્ય॒ય-ન્ત્વદધિ॑જાયતામ્ ।
અ॒ગ્નયે॑ વૈશ્વાન॒રાય॑ સુવ॒ર્ગાય॑ લો॒કાય॒ સ્વાહા᳚ ॥ 10 ॥
(અવ॑શીયતાગ્મ્ - સ॒ધસ્થે॒ પઞ્ચ॑ ચ) (અ. 4)
અનુવાકં 5
આયા॑તુ દે॒વ-સ્સુ॒મના॑ભિ-રૂ॒તિભિ॑-ર્ય॒મો હ॑વે॒હ પ્રય॑તાભિર॒ક્તા । આસી॑દતાગ્મ્ સુપ્ર॒યતે॑હ બ॒ર્॒હિષ્યૂર્જા॑ય જા॒ત્યૈ મમ॑ શત્રુ॒હત્યૈ᳚ ॥
ય॒મે ઇ॑વ॒ યત॑માને॒ યદૈત॒-મ્પ્રવા᳚મ્ભર॒-ન્માનુ॑ષા દેવ॒યન્તઃ॑ । આસી॑દત॒ગ્ગ્॒ સ્વમુ॑ લો॒કમ્ ઁવિદા॑ને સ્વાસ॒સ્થે ભ॑વત॒મિન્દ॑વે નઃ ॥
ય॒માય॒ સોમગ્મ્॑ સુનુત ય॒માય॑ જુહુતા હ॒વિઃ ।
ય॒મગ્મ્ હ॑ ય॒જ્ઞો ગ॑ચ્છત્ય॒ગ્નિદૂ॑તો॒ અર॑ઙ્કૃતઃ ॥
ય॒માય॑ ઘૃ॒તવ॑દ્ધ॒વિર્જુ॒હોત॒ પ્ર ચ॑ તિષ્ઠત ।
સ નો॑ દે॒વેષ્વાય॑મ-દ્દી॒ર્ઘમાયુઃ॒ પ્ર જી॒વસે᳚ ॥
ય॒માય॒ મધુ॑મત્તમ॒ગ્મ્॒ રાજ્ઞે॑ હ॒વ્ય-ઞ્જુ॑હોતન । ઇ॒દ-ન્નમ॒ ઋષિ॑ભ્યઃ પૂર્વ॒જેભ્યઃ॒ પૂર્વે᳚ભ્યઃ પથિ॒કૃદ્ભ્યઃ॑ ॥ 11 ॥
યો-ઽસ્ય॒ કૌષ્ઠ્ય॒ જગ॑તઃ॒ પાર્થિ॑વ॒સ્યૈક॑ ઇદ્વ॒શી ।
ય॒મ-મ્ભ॑ઙ્ગ્યશ્ર॒વો ગા॑ય॒ યો રાજા॑-ઽનપ॒રોદ્ધ્યઃ॑ ॥ ય॒મ-ઙ્ગાય॑ ભઙ્ગ્ય॒શ્રવો॒ યો રાજા॑-ઽનપ॒રોદ્ધ્યઃ॑ । યેના॒પો ન॒દ્યો॑ ધન્વા॑નિ॒ યેન॒ દ્યૌઃ પૃ॑થિ॒વી દૃ॒ઢા ॥ હિ॒ર॒ણ્ય॒ક॒ક્ષ્યાન્-થ્સુ॒ધુરાન્॑. હિરણ્યા॒ક્ષા-ન॑યશ્શ॒ફાન્ । અશ્વા॑-ન॒નશ્ય॑તો દા॒ન॒મ્ ઁય॒મો રા॑જા-ઽભિ॒તિષ્ઠ॑તિ ॥ ય॒મો દા॑ધાર પૃથિ॒વીં-યઁ॒મો વિશ્વ॑મિ॒દ-ઞ્જગ॑ત્ । ય॒માય॒ સર્વ॒મિત્ર॑સ્થે॒ ય-ત્પ્રા॒ણ-દ્વા॒યુર॑ક્ષિ॒તમ્ ॥ યથા॒ પઞ્ચ॒ યથા॒ ષડ્ ય॒થા પઞ્ચ॑ દ॒શર્ષ॑યઃ । ય॒મમ્ ઁયો વિ॑દ્યા॒થ્સ બ્રૂ॑યાદ્ય॒થૈક ઋષિ॑ર્વિજાન॒તે ॥ 12 ॥
ત્રિક॑દ્રુકેભિઃ॒ પત॑તિ॒ ષડુ॒ર્વી-રેક॒મિ-દ્બૃ॒હત્ ।
ગા॒ય॒ત્રી ત્રિ॒ષ્ટુપ્છન્દાગ્મ્॑સિ॒ સર્વા॒ તા ય॒મ આહિ॑તા ॥
અહ॑રહ॒ર્નય॑માનો॒ ગામશ્વ॒-મ્પુરુ॑ષ॒-ઞ્જગ॑ત્ ।
વૈવ॑સ્વતો॒ ન તૃ॑પ્યતિ॒ પઞ્ચ॑ભિ॒ર્માન॑વૈર્ય॒મઃ ॥
વૈવ॑સ્વતે॒ વિવિ॑ચ્યન્તે॒ યમે॒ રાજ॑નિ તે જ॒નાઃ ।
યે ચે॒હ સ॒ત્યેનેચ્છ॑ન્તે॒ ય ઉ॒ ચાનૃ॑તવાદિ॒નઃ ॥
તે રા॑જન્નિ॒હ વિવિ॑ચ્યન્તે॒-ઽથા ય॑ન્તિ ત્વા॒મુપ॑ ।
દે॒વાગ્શ્ચ॒ યે ન॑મ॒સ્યન્તિ॒ બ્રાહ્મ॑ણાગ્શ્ચાપ॒ચિત્ય॑તિ ॥
યસ્મિ॑ન્ વૃ॒ક્ષે સુ॑પલા॒શે દે॒વૈ-સ્સ॒પિમ્બ॑તે ય॒મઃ ।
અત્રા॑ નો વિ॒શ્પતિઃ॑ પિ॒તા પુ॑રા॒ણા અનુ॑વેનતિ ॥ 13 ॥
(પ॒થિ॒કૃદ્ભ્યો॑ - વિજાન॒તે - ઽનુ॑વેનતિ) (અ. 5)
અનુવાકં 6
વૈ॒શ્વા॒ન॒રે હ॒વિરિ॒દ-ઞ્જુ॑હોમિ સાહ॒સ્ર-મુથ્સગ્મ્॑ શ॒તધા॑રમે॒તમ્ । તસ્મિ॑ન્ને॒ષ પિ॒તર॑-મ્પિતામ॒હ-મ્પ્રપિ॑તામહ-મ્બિભર॒-ત્પિન્વ॑માને ॥
દ્ર॒ફ્સશ્ચ॑સ્કન્દ પૃથિ॒વીમનુ॒ દ્યામિ॒મઞ્ચ॒ યોનિ॒મનુ॒ યશ્ચ॒ પૂર્વઃ॑ ।
તૃ॒તીય॒મ્ ઁયોનિ॒મનુ॑ સ॒ઞ્ચર॑ન્ત-ન્દ્ર॒ફ્સ-ઞ્જુ॑હો॒મ્યનુ॑ સ॒પ્ત હોત્રાઃ᳚ ॥
ઇ॒મગ્મ્ સ॑મુ॒દ્રગ્મ્ શ॒તધા॑ર॒મુથ્સ॑મ્ ઁવ્ય॒ચ્યમા॑ન॒-મ્ભુવ॑નસ્ય॒ મદ્ધ્યે᳚ ।
ઘૃ॒ત-ન્દુહા॑ના॒મદિ॑તિ॒-ઞ્જના॒યાગ્ને॒ મા હિગ્મ્॑સીઃ પર॒મે વ્યો॑મન્ન્ ॥ અપે॑ત॒ વીત॒ વિ ચ॑ સર્પ॒તાતો॒ યે-ઽત્ર॒ સ્થ પુ॑રા॒ણા યે ચ॒ નૂત॑નાઃ ।
અહો॑ભિર॒દ્ભિ-ર॒ક્તુભિ॒-ર્વ્ય॑ક્તમ્ ઁય॒મો દ॑દા-ત્વવ॒સાન॑મસ્મૈ ॥ સ॒વિ॒તૈતાનિ॒ શરી॑રાણિ પૃથિ॒વ્યૈ મા॒તુરુ॒પસ્થ॒ આદ॑ધે ।
તેભિ॑-ર્યુજ્યન્તા-મઘ્નિ॒યાઃ ॥ 14 ॥
શુ॒નમ્ ઁવા॒હા-શ્શુ॒ન-ન્ના॒રા-શ્શુ॒ન-ઙ્કૃ॑ષતુ॒ લાઙ્ગ॑લમ્ ।
શુ॒નમ્ ઁવ॑ર॒ત્રા બ॑દ્ધ્યન્તાગ્મ્ શુ॒ન-મષ્ટ્રા॒-મુદિ॑ઙ્ગય॒ શુના॑સીરા શુ॒નમ॒સ્માસુ॑ ધત્તમ્ ॥
શુના॑સીરાવિ॒મામ્ ઁવાચ॒મ્ ઁય-દ્દિ॒વિ ચ॑ક્ર॒થુઃ પયઃ॑ । તેને॒મા-મુપ॑સિઞ્ચતમ્ ॥
સીતે॒ વન્દા॑મહે ત્વા॒-ઽર્વાચી॑ સુભગે ભવ ।
યથા॑ ન-સ્સુ॒ભગા સ॑સિ॒ યથા॑ ન-સ્સુ॒ફલા સ॑સિ ॥
સ॒વિ॒તૈતાનિ॒ શરી॑રાણિ પૃથિ॒વ્યૈ મા॒તુરુ॒પસ્થ॒ આદ॑ધે । તેભિ॑રદિતે॒ શ-મ્ભ॑વ ॥
વિમુ॑ચ્યદ્ધ્વ-મઘ્નિ॒યા દે॑વ॒યાના॒ અતા॑રિષ્મ॒ તમ॑સસ્પા॒રમ॒સ્ય ।
જ્યોતિ॑રાપામ॒ સુવ॑રગન્મ ॥ 15 ॥
પ્ર વાતા॒ વાન્તિ॑ પ॒તય॑ન્તિ વિ॒દ્યુત॒ ઉદોષ॑ધીર્જિહતે॒ પિન્વ॑તે॒ સુવઃ॑ । ઇરા॒ વિશ્વ॑સ્મૈ॒ ભુવ॑નાય જાયતે॒ ય-ત્પ॒ર્જન્યઃ॑ પૃથિ॒વીગ્મ્ રેત॒સા-ઽવ॑તિ ॥
યથા॑ ય॒માય॑ હા॒ર્મ્ય-મવ॑પ॒-ન્પઞ્ચ॑માન॒વાઃ ।
એ॒વમ્ ઁવ॑પામિ હા॒ર્મ્યમ્ ઁયથા-ઽસા॑મ જીવલો॒કે ભૂર॑યઃ ॥ ચિત॑-સ્સ્થ પરિ॒ચિત॑ ઊર્ધ્વ॒ચિત॑-શ્શ્રયદ્ધ્વ-મ્પિ॒તરો॑ દે॒વતા᳚ ।
પ્ર॒જાપ॑તિર્વ-સ્સાદયતુ॒ તયા॑ દે॒વત॑યા ॥
આ પ્યા॑યસ્વ॒ સમે॑તુ તે વિ॒શ્વત॑-સ્સોમ॒ વૃષ્ણિ॑યમ્ । ભવા॒ વાજ॑સ્ય સઙ્ગ॒થે ॥ સ-ન્તે॒ પયાગ્મ્॑સિ॒ સમુ॑ યન્તુ॒ વાજા॒-સ્સં-વૃઁષ્ણિ॑યા-ન્યભિમાતિ॒ષાહઃ॑ । આ॒પ્યાય॑માનો અ॒મૃતા॑ય સોમ દિ॒વિ શ્રવાગ્॑સ્યુત્ત॒માનિ॑ ધિષ્વ ॥ 16 ॥
(અ॒ઘ્નિ॒યા - અ॑ગન્મ - +સ॒પ્ત ચ॑) (અ. 6)
અનુવાકં 7
ઉત્તે॑ તભ્નોમિ પૃથિ॒વી-ન્ત્વત્પરી॒મમ્ ઁલો॒ક-ન્નિ॒દધ॒ન્મો અ॒હગ્મ્ રિ॑ષમ્ । એ॒તાગ્ સ્થૂણા᳚-મ્પિ॒તરો॑ ધારયન્તુ॒ તે-ઽત્રા॑ ય॒મ-સ્સાદ॑નાત્તે મિનોતુ ॥
ઉપ॑સર્પ મા॒તર॒-મ્ભૂમિ॑મે॒તા-મુ॑રુ॒વ્યચ॑સ-મ્પૃથિ॒વીગ્મ્ સુ॒શેવા᳚મ્ । ઊર્ણ॑મ્રદા યુવ॒તિ-ર્દક્ષિ॑ણાવત્યે॒ષા ત્વા॑ પાતુ॒ નિર્-ઋ॑ત્યા ઉ॒પસ્થે᳚ ॥
ઉચ્છ્મ॑ઞ્ચસ્વ પૃથિવિ॒ મા વિબા॑ધિથા-સ્સૂપાય॒ના-ઽસ્મૈ॑ ભવ સૂપવઞ્ચ॒ના । મા॒તા પુ॒ત્રમ્ ઁયથા॑ સિ॒ચા-ઽભ્યે॑ન-મ્ભૂમિ વૃણુ ॥ ઉ॒ચ્છ્મઞ્ચ॑માના પૃથિ॒વી હિ તિષ્ઠ॑સિ સ॒હસ્ર॒મ્મિત॒ ઉપ॒ હિ શ્રય॑ન્તામ્ ।
તે ગૃ॒હાસો॑ મધુ॒શ્ચુતો॒ વિશ્વાહા᳚સ્મૈ શર॒ણા-સ્સ॒ન્ત્વત્ર॑ ॥ એણી᳚ર્ધા॒ના હરિ॑ણી॒રર્જુ॑ની-સ્સન્તુ ધે॒નવઃ॑ । તિલ॑વથ્સા॒ ઊર્જ॑મસ્મૈ॒ દુહા॑ના॒ વિશ્વાહા॑ સ॒ન્ત્વન॑પસ્ફુરન્તીઃ ॥ 17 ॥
એ॒ષા તે॑ યમ॒સાદ॑ને સ્વ॒ધા નિધી॑યતે ગૃ॒હે । અક્ષિ॑તિ॒ર્નામ॑ તે અસૌ ॥ ઇ॒દ-મ્પિ॒તૃભ્યઃ॒ પ્રભ॑રેમ બ॒ર્॒હિ-ર્દે॒વેભ્યો॒ જીવ॑ન્ત॒ ઉત્ત॑ર-મ્ભરેમ ।
તત્ત્વ॑મારો॒હાસો॒ મેઘ્યો॒ ભવ॑મ્ ઁય॒મેન॒ ત્વમ્ ઁય॒મ્યા॑ સંવિઁદા॒નઃ ॥ મા ત્વા॑ વૃ॒ક્ષૌ સમ્બા॑ધિષ્ટા॒-મ્મા મા॒તા પૃ॑થિવિ॒ ત્વમ્ ।
પિ॒તૄન્. હિ યત્ર॒ ગચ્છા॒સ્યેધા॑સમ્ ઁયમ॒રાજ્યે᳚ ॥
મા ત્વા॑ વૃ॒ક્ષૌ સમ્બા॑ધેથા॒-મ્મા મા॒તા પૃ॑થિ॒વી મ॒હી । વૈ॒વ॒સ્વ॒તગ્મ્ હિ ગચ્છા॑સિ યમ॒રાજ્યે॒ વિરા॑જસિ ॥
ન॒ળ-મ્પ્લ॒વમારો॑હૈ॒ત-ન્ન॒ળેન॑ પ॒થો-ઽન્વિ॑હિ ।
સ ત્વ॑-ન્ન॒ળપ્લ॑વો ભૂ॒ત્વા॒ સન્ત॑ર॒ પ્રત॒રોત્ત॑ર ॥ 18 ॥
સ॒વિ॒તૈતાનિ॒ શરી॑રાણિ પૃથિ॒વ્યૈ મા॒તુરુ॒પસ્થ॒ આદ॑ધે । તેભ્યઃ॑ પૃથિવિ॒ શ-મ્ભ॑વ ॥
ષડ્ઢો॑તા॒ સૂર્ય॑-ન્તે॒ ચક્ષુ॑-ર્ગચ્છતુ॒ વાત॑મા॒ત્મા દ્યા-ઞ્ચ॒ ગચ્છ॑ પૃથિ॒વી-ઞ્ચ॒ ધર્મ॑ણા ।
અ॒પો વા॑ ગચ્છ॒ યદિ॒ તત્ર॑ તે હિ॒તમોષ॑ધીષુ॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠા॒ શરી॑રૈઃ ॥ પર॑-મ્મૃત્યો॒ અનુ॒ પરે॑હિ॒ પન્થા॒મ્ ઁયસ્તે॒ સ્વ ઇત॑રો દેવ॒યાના᳚ત્ ।
ચક્ષુ॑ષ્મતે શૃણ્વ॒તે તે᳚ બ્રવીમિ॒ મા નઃ॑ પ્ર॒જાગ્મ્ રી॑રિષો॒ મોત વી॒રાન્ ॥
શમ્ ઁવાત॒-શ્શગ્મ્ હિ તે॒ ઘૃણિ॒-શ્શમુ॑ તે સ॒ન્ત્વોષ॑ધીઃ । કલ્પ॑ન્તા-મ્મે॒ દિશ॑-શ્શ॒ગ્માઃ ॥
પૃ॒થિ॒વ્યાસ્ત્વા॑ લો॒કે સા॑દયામ્ય॒મુષ્ય॒ શર્મા॑સિ પિ॒તરો॑ દે॒વાતા᳚ । પ્ર॒જાપ॑તિસ્ત્વા સાદયતુ॒ તયા॑ દે॒વત॑યા ॥ અ॒ન્તરિ॑ક્ષસ્ય ત્વા દિ॒વસ્ત્વા॑ દિ॒શા-ન્ત્વા॒ નાક॑સ્ય ત્વા પૃ॒ષ્ઠે બ્ર॒દ્ધ્નસ્ય॑ ત્વા વિ॒ષ્ટપે॑ સાદયામ્ય॒મુષ્ય॒ શર્મા॑સિ પિ॒તરો॑ દે॒વતા᳚ ।
પ્ર॒જાપ॑તિસ્ત્વા સાદયતુ॒ તયા॑ દે॒વત॑યા ॥ 19 ॥
(અન॑પસ્ફુરન્તી॒ - રુત્ત॑ર - દે॒વત॑યા॒ દ્વે ચ॑) (અ. 7)
અનુવાકં 8
અ॒પૂ॒પવા᳚-ન્ઘૃ॒તવાગ્॑શ્ચ॒રુરેહ સી॑દતૂત્તભ્નુ॒વ-ન્પૃ॑થિ॒વી-ન્દ્યામુ॒તોપરિ॑ । યો॒નિ॒કૃતઃ॑ પથિ॒કૃત॑-સ્સપર્યત॒ યે દે॒વાના᳚-ઙ્ઘૃ॒તભા॑ગા ઇ॒હ સ્થ ।
એ॒ષા તે યમ॒સાદ॑ને સ્વ॒ધા નિધી॑યતે ગૃ॒હે॑-ઽસૌ ।
દશા᳚ક્ષરા॒ તાગ્મ્ ર॑ક્ષસ્વ॒ તા-ઙ્ગો॑પાયસ્વ॒ તા-ન્તે॒ પરિ॑ દદામિ॒ તસ્યા᳚-ન્ત્વા॒ મા દ॑ભ-ન્પિ॒તરો॑ દે॒વતા᳚ ।
પ્ર॒જાપ॑તિસ્ત્વા સાદયતુ॒ તયા॑ દે॒વત॑યા ॥
અ॒પૂ॒પવા᳚-ઞ્છૃ॒તવા᳚ન્-ક્ષી॒રવા॒ન્-દધિ॑વા॒-ન્મધુ॑માગ્-શ્ચ॒રુરેહ સી॑દતૂત્તભ્નુ॒વન્-પૃ॑થિ॒વી-ન્દ્યામુ॒તોપરિ॑ । યો॒નિ॒કૃતઃ॑ પથિ॒કૃત॑-સ્સપર્યત॒ યે દે॒વાનાગ્મ્॑ શૃ॒તભા॑ગાઃ, ક્ષી॒રભા॑ગા॒ દધિ॑ભાગા॒ મધુ॑ભાગા ઇ॒હ સ્થ । એ॒ષા તે॑ યમ॒સાદ॑ને સ્વ॒ધા નિધી॑યતે ગૃ॒હે॑-ઽસૌ । શ॒તાક્ષ॑રા સ॒હસ્રા᳚ક્ષરા॒-ઽયુતા᳚ક્ષ॒રા-ઽચ્યુ॑તાક્ષરા॒ તાગ્મ્ ર॑ક્ષસ્વ॒ તા-ઙ્ગો॑પાયસ્વ॒ તા-ન્તે॒ પરિ॑દદામિ॒ તસ્યા᳚-ન્ત્વા॒ મા દ॑ભ-ન્પિ॒તરો॑ દે॒વતા᳚ । પ્ર॒જાપ॑તિસ્ત્વા સાદયતુ॒ તયા॑ દે॒વત॑યા ॥ 20 ॥
(અ॒પૂ॒પવા॑નસૌ॒ દશ॑) (અ. 8)
અનુવાકં 9
એ॒તાસ્તે᳚ સ્વ॒ધા અ॒મૃતાઃ᳚ કરોમિ॒ યાસ્તે॑ ધા॒નાઃ પ॑રિ॒કિરા॒મ્યત્ર॑ । તાસ્તે॑ ય॒મઃ પિ॒તૃભિ॑-સ્સંવિઁદા॒નો-ઽત્ર॑ ધે॒નૂઃ કા॑મ॒દુઘાઃ᳚ કરોતુ ॥
ત્વામર્જુ॒નૌષ॑ધીના॒-મ્પયો᳚ બ્ર॒હ્માણ॒ ઇદ્વિ॑દુઃ ।
તાસા᳚-ન્ત્વા॒ મદ્ધ્યા॒દાદ॑દે ચ॒રુભ્યો॒ અપિ॑ધાતવે ॥
દૂ॒ર્વાણાગ્॑ સ્ત॒મ્બમાહ॑રૈ॒તા-મ્પ્રિ॒યત॑મા॒-મ્મમ॑ । ઇ॒મા-ન્દિશ॑-મ્મનુ॒ષ્યા॑ણા॒-મ્ભૂયિ॒ષ્ઠા-ઽનુ॒ વિ રો॑હતુ ॥ કાશા॑નાગ્ સ્ત॒મ્બમાહ॑ર॒ રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ ।
ય એ॒તસ્યૈ॑ દિ॒શઃ પ॒રાભ॑વન્નઘા॒યવો॒ યથા॒ તે નાભ॑વા॒-ન્પુનઃ॑ ॥ દ॒ર્ભાણાગ્॑ સ્ત॒મ્બમાહ॑ર પિતૃ॒ણામોષ॑ધી-મ્પ્રિ॒યામ્ । અન્વસ્યૈ॒ મૂલ॑-ઞ્જીવા॒દનુ॒ કાણ્ડ॒મથો॒ ફલ᳚મ્ ॥ 21 ॥
લો॒ક-મ્પૃ॑ણ છિ॒દ્ર-મ્પૃ॒ણાથો॑ સીદ શિ॒વા ત્વમ્ । ઇ॒ન્દ્રા॒ગ્ની ત્વા॒ બૃહ॒સ્પતિ॑ર॒સ્મિન્ યોના॑વસીષ॒દન્ન્ ॥ તા અ॑સ્ય॒ સૂદ॑દોહસ॒-સ્સોમગ્ગ્॑ શ્રીણન્તિ॒ પૃશ્ન॑યઃ । જન્મ॑-ન્દે॒વાનાં॒-વિઁશ॑સ્ત્રિ॒ષ્વા રો॑ચ॒ને દિ॒વઃ ॥
શમ્ ઁવાત॒-શ્શગ્મ્હિ તે॒ ઘૃણિ॒-શ્શમુ॑ તે સ॒ન્ત્વોષ॑ધીઃ । કલ્પ॑ન્તા-ન્તે॒ દિશ॒-સ્સર્વાઃ᳚ ॥ ઇ॒દમે॒વ મેતો-ઽપ॑રા॒માર્તિ॑મારામ॒ કાઞ્ચ॒ન ।
તથા॒ તદ॒શ્વિભ્યા᳚-ઙ્કૃ॒ત-મ્મિ॒ત્રેણ॒ વરુ॑ણેન ચ ॥
વ॒ર॒ણો વા॑રયાદિ॒દ-ન્દે॒વો વન॒સ્પતિઃ॑ ।
આર્ત્યૈ॒ નિર્-ઋ॑ત્યૈ॒ દ્વેષા᳚ચ્ચ॒ વન॒સ્પતિઃ॑ ॥
વિધૃ॑તિરસિ॒ વિધા॑રયા॒સ્મદ॒ઘા દ્વેષાગ્મ્॑સિ શ॒મિ શ॒મયા॒સ્મદ॒ઘા દ્વેષાગ્મ્॑સિ ય॒વ ય॒વયા॒સ્મદ॒ઘા દ્વેષાગ્મ્॑સિ ॥
પૃ॒થિ॒વી-ઙ્ગ॑ચ્છા॒ન્તરિ॑ક્ષ-ઙ્ગચ્છ॒ દિવ॑-ઙ્ગચ્છ॒ દિશો॑ ગચ્છ॒ સુવ॑ર્ગચ્છ॒ સુવ॑ર્ગચ્છ॒ દિશો॑ ગચ્છ॒ દિવ॑-ઙ્ગચ્છા॒ન્તરિ॑ક્ષ-ઙ્ગચ્છ પૃથિ॒વી-ઙ્ગ॑ચ્છા॒પો વા॑ ગચ્છ॒ યદિ॒ તત્ર॑ તે હિ॒તમોષ॑ધીષુ॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠા॒ શરી॑રૈઃ ॥ લો॒ક-મ્પૃ॑ણ છિ॒દ્ર-મ્પૃ॒ણાથો॑ સીદ શિ॒વા ત્વમ્ । ઇ॒ન્દ્રા॒ગ્ની ત્વા॒ બૃહ॒સ્પતિ॑ર॒સ્મિન્ યોના॑વસીષ॒દન્ન્ ॥ તા અ॑સ્ય॒ સૂદ॑દોહસ॒-સ્સોમગ્ગ્॑ શ્રીણન્તિ॒ પૃશ્ન॑યઃ । જન્મ॑-ન્દે॒વાનાં॒-વિઁશ॑સ્ત્રિ॒ષ્વા રો॑ચ॒ને દિ॒વઃ ॥
અશ્મ॑ન્વતી રેવતી॒-સ્સગ્મ્ ર॑ભદ્ધ્વ॒ મુત્તિ॑ષ્ઠત॒ પ્રત॑રતા સખાયઃ । અત્રા॑ જહામ॒ યે અસ॒ન્નશે॑વા-શ્શિ॒વાન્ વ॒યમ॒ભિ વાજા॒નુત્ત॑રેમ ॥ યદ્વૈ દે॒વસ્ય॑ સવિ॒તુઃ પ॒વિત્રગ્મ્॑ સ॒હસ્ર॑ધાર॒મ્ ઁવિત॑તમ॒ન્તરિ॑ક્ષે । યેનાપુ॑ના॒દિન્દ્ર॒મના॑ર્ત॒-માર્ત્યૈ॒ તેના॒હ-મ્માગ્મ્ સ॒ર્વત॑નુ-મ્પુનામિ ॥
ધા॒તા યા રા॒ષ્ટ્રા-ત્પ॒ન્નાદપ॒ યન્તિ॒ શાખા॑ અ॒ભિમૃ॑તા નૃ॒પતિ॑મિ॒ચ્છમા॑નાઃ । ધા॒તુસ્તા-સ્સર્વાઃ॒ પવ॑નેન પૂ॒તાઃ પ્ર॒જયા॒-ઽસ્માન્-ર॒ય્યા વર્ચ॑સા॒ સગ્મ્સૃ॑જાથ ॥( ) ॥ 22 ॥
(અથો॒ ફલ॑મ્ - ધા॒તા પુ॑નાતુ) (અ. 9)
અનુવાકં 10
આરો॑હ॒તાયુ॑-ર્જ॒રસ॑-ઙ્ગૃણા॒ના અ॑નુપૂ॒ર્વમ્ ઁયત॑માના॒ યતિ॒ષ્ટ । ઇ॒હ ત્વષ્ટા॑ સુ॒જનિ॑મા સુ॒રત્નો॑ દી॒ર્ઘમાયુઃ॑ કરતુ જી॒વસે॑ વઃ ॥
યથા-ઽહા᳚ન્યનુપૂ॒ર્વ-મ્ભવ॑ન્તિ॒ યથ॒ર્તવ॑ ઋ॒તુભિ॒-ર્યન્તિ॑ ક્લૃ॒પ્તાઃ । યથા॒ ન પૂર્વ॒મપ॑રો॒ જહા᳚ત્યે॒વા ધા॑ત॒રાયૂગ્મ્॑ષિ કલ્પયૈષામ્ ॥
ન હિ॑ તે અગ્ને ત॒નુવૈ᳚ ક્રૂ॒ર-ઞ્ચ॒કાર॒ મર્ત્યઃ॑ ।
ક॒પિ-ર્બ॑ભસ્તિ॒ તેજ॑ન॒-મ્પુન॑ર્જ॒રાયુ॒ ગૌરિ॑વ ।
અપ॑ ન॒-શ્શોશુ॑ચદ॒ઘમગ્ને॑ શુશુ॒દ્ધ્યા ર॒યિમ્ ।
અપ॑ ન॒-શ્શોશુ॑ચદ॒ઘ-મ્મૃ॒ત્યવે॒ સ્વાહા᳚ ॥
અ॒ન॒ડ્વાહ॑-મ॒ન્વાર॑ભામહે સ્વ॒સ્તયે᳚ ।
સ ન॒ ઇન્દ્ર॑ ઇવ દે॒વેભ્યો॒ વહ્નિ॑-સ્સ॒પાંર॑ણો ભવ ॥ 23 ॥
ઇ॒મે જી॒વા વિ॑મૃ॒તૈરાવ॑વ-ર્તિ॒ન્નભૂ᳚-દ્ભ॒દ્રા દે॒વહૂ॑તિ-ન્નો અ॒દ્ય । પ્રાઞ્જો॑-ઽગામા નૃ॒તયે॒ હસા॑ય॒ દ્રાઘી॑ય॒ આયુઃ॑ પ્રત॒રા-ન્દધા॑નાઃ ॥
મૃ॒ત્યોઃ પ॒દમ્ ઁયોપય॑ન્તો॒ યદૈમ॒ દ્રાઘી॑ય॒ આયુઃ॑ પ્રત॒રા-ન્દધા॑નાઃ । આ॒પ્યાય॑માનાઃ પ્ર॒જયા॒ ધને॑ન શુ॒દ્ધાઃ પૂ॒તા ભ॑વથ યજ્ઞિયાસઃ ॥
ઇ॒મ-ઞ્જી॒વેભ્યઃ॑ પરિ॒ધિ-ન્દ॑ધામિ॒ મા નો નુ॑ ગા॒દપ॑રો॒ અર્ધ॑મે॒તમ્ ।
શ॒ત-ઞ્જી॑વન્તુ શ॒રદઃ॑ પુરૂ॒ચીસ્તિ॒રો મૃ॒ત્યુ-ન્દ॑દ્મહે॒ પર્વ॑તેન ॥ ઇ॒મા નારી॑રવિધ॒વા-સ્સુ॒પત્ની॒રાઞ્જ॑નેન સ॒ર્પિષા॒ સમ્મૃ॑શન્તામ્ ।
અ॒ન॒શ્રવો॑ અનમી॒વા-સ્સુ॒શેવા॒ આરો॑હન્તુ॒ જન॑યો॒ યોનિ॒મગ્રે᳚ ॥ યદાઞ્જ॑ન-ન્ત્રૈકકુ॒દ-ઞ્જા॒તગ્મ્ હિ॒મવ॑ત॒સ્પરિ॑ ।
તેના॒મૃત॑સ્ય॒ મૂલે॒નારા॑તી-ર્જમ્ભયામસિ ॥
યથા॒ ત્વ-મુ॑દ્ભિ॒ન-થ્સ્યો॑ષધે પૃથિ॒વ્યા અધિ॑ ।
એ॒વમિ॒મ ઉદ્ભિ॑ન્દન્તુ કી॒ર્ત્યા યશ॑સા બ્રહ્મવર્ચ॒સેન॑ ॥ અ॒જો᳚-ઽસ્યજા॒સ્મદ॒ઘા દ્વેષાગ્મ્॑સિ ય॒વો॑-ઽસિ ય॒વયા॒સ્મદ॒ઘા દ્વેષાગ્મ્॑સિ ॥ 24 ॥
(ભ॒વ॒ - જ॒મ્ભ॒યા॒મ॒સિ॒ ત્રીણિ॑ ચ) (અ. 10)
અનુવાકં 11
અપ॑ ન॒-શ્શોશુ॑ચદ॒ઘમગ્ને॑ શુશુ॒દ્ધ્યા ર॒યિમ્ । અપ॑ ન॒-શ્શોશુ॑ચદ॒ઘમ્ ॥ સુ॒ક્ષે॒ત્રિ॒યા સુ॑ગાતુ॒યા વ॑સૂ॒યા ચ॑ યજામહે । અપ॑ ન॒-શ્શોશુ॑ચદ॒ઘમ્ ॥
પ્ર ય-દ્ભન્દિ॑ષ્ઠ એષા॒-મ્પ્રાસ્માકા॑સશ્ચ સૂ॒રયઃ॑ । અપ॑ ન॒-શ્શોશુ॑ચદ॒ઘમ્ ॥ પ્રયદ॒ગ્ને-સ્સહ॑સ્વતો વિ॒શ્વતો॒ યન્તિ॑ સૂ॒રયઃ॑ । અપ॑ ન॒-શ્શોશુ॑ચદ॒ઘમ્ ॥
પ્રયત્તે॑ અગ્ને સૂ॒રયો॒ જાયે॑મહિ॒ પ્ર તે॑ વ॒યમ્ ।
અપ॑ ન॒-શ્શોશુ॑ચદ॒ઘમ્ ॥ 25 ॥
ત્વગ્મ્ હિ વિ॑શ્વતોમુખ વિ॒શ્વતઃ॑ પરિ॒ભૂરસિ॑ । અપ॑ ન॒-શ્શોશુ॑ચદ॒ઘમ્ ॥ દ્વિષો॑ નો વિશ્વતોમુ॒ખાતિ॑ ના॒વેવ॑ પારય । અપ॑ ન॒-શ્શોશુ॑ચદ॒ઘમ્ ॥ સ ન॒-સ્સિન્ધુ॑મિવ ના॒વયા-ઽતિ॑ પર્ષા સ્વ॒સ્તયે᳚ । અપ॑ ન॒-શ્શોશુ॑ચદ॒ઘમ્ ॥ આપઃ॑ પ્રવ॒ણાદિ॑વ ય॒તી-રપા॒સ્મ-થ્સ્ય॑ન્દતામ॒ઘમ્ । અપ॑ ન॒-શ્શોશુ॑ચદ॒ઘમ્ ॥ ઉ॒દ્વ॒ના-દુ॑દ॒કાની॒વાપા॒સ્મ-થ્સ્ય॑ન્દતામ॒ઘમ્ ।
અપ॑ ન॒-શ્શોશુ॑ચદ॒ઘમ્ ॥ આ॒ન॒ન્દાય॑ પ્રમો॒દાય॒ પુન॒રાગા॒ગ્॒ સ્વાન્ગૃ॒હાન્ । અપ॑ ન॒-શ્શોશુ॑ચદ॒ઘમ્ ॥ ન વૈ તત્ર॒ પ્રમી॑યતે॒ ગૌરશ્વઃ॒ પુરુ॑ષઃ પ॒શુઃ ।
યત્રે॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્રિ॒યતે॑ પરિ॒ધિર્જીવ॑નાય॒ કમપ॑ ન॒-શ્શોશુ॑ચદ॒ઘમ્ ॥ 26 ॥
(અ॒ઘ - મ॒ઘ-ઞ્ચ॒ત્વારિ॑ ચ) (અ. 11)
અનુવાકં 12
અપ॑શ્યામ યુવ॒તિ-મા॒ચર॑ન્તી-મ્મૃ॒તાય॑ જી॒વા-મ્પ॑રિણી॒યમા॑નામ્ । અ॒ન્ધેન॒ યા તમ॑સા॒ પ્રાવૃ॑તા-ઽસિ॒ પ્રાચી॒મવા॑ચી॒-મવ॒ય-ન્નરિ॑ષ્ટ્યૈ ॥
મયૈ॒તા-મ્મા॒ગ્॒સ્તા-મ્ભ્રિ॒યમા॑ણા દે॒વી સ॒તી પિ॑તૃલો॒કમ્ ઁયદૈષિ॑ । વિ॒શ્વવા॑રા॒ નભ॑સા॒ સંવ્યઁ॑યન્ત્યુ॒ભૌ નો॑ લો॒કૌ પય॒સા-ઽઽવૃ॑ણીહિ ॥
રયિ॑ષ્ઠામ॒ગ્નિ-મ્મધુ॑મન્તમૂ॒ર્મિણ॒મૂર્જ॑-સ્સન્ત-ન્ત્વા॒ પય॒સોપ॒ સગ્મ્સ॑દેમ ।
સગ્મ્ ર॒ય્યા સમુ॒ વર્ચ॑સા॒ સચ॑સ્વા ન-સ્સ્વ॒સ્તયે᳚ ॥
યે જી॒વા યે ચ॑ મૃ॒તા યે જા॒તા યે ચ॒ જન્ત્યાઃ᳚ ।
તેભ્યો॑ ઘૃ॒તસ્ય॑ ધારયિતુ॒-મ્મધુ॑ધારા વ્યુન્દ॒તી ॥
મા॒તા રુ॒દ્રાણા᳚-ન્દુહિ॒તા વસૂ॑ના॒ગ્॒ સ્વસા॑-ઽઽદિ॒ત્યાના॑મ॒-મૃત॑સ્ય॒ નાભિઃ॑ ।
પ્રણુ॒વોચ॑-ઞ્ચિકિ॒તુષે॒ જના॑ય॒ મા ગામના॑ગા॒મદિ॑તિમ્ ઁવધિષ્ટ ॥
પિબ॑તૂદ॒ક-ન્તૃણા᳚ન્યત્તુ । ઓમુ-થ્સૃ॒જત ॥ 27 ॥
(વ॒ધિ॒ષ્ટ॒ દ્વે ચ॑) (અ. 12)
(પ॒રે॒યુ॒વાગ્મ્સ॒-મ્પ્ર વિ॒દ્વા-ન્ભુવ॑નસ્યા॒ભ્યાવ॑ વૃથ્સ્વા॒ જો ભા॒ગો॑-ઽયમ્ ઁવૈ ચતુશ્ચત્વારિગ્મ્શત્ ।
ય એ॒તસ્ય॒ ત્વ-ત્પઞ્ચ॑ । પ્રકે॒તુને॒દન્તે॒ નાકે॑ સુપ॒ર્ણમ્ ઁયૌ તે॒ યે યુદ્ધ્ય॑ન્તે॒ તપ॒સા-ઽશ્મ॑ન્વતી રેવતી॒-સ્સગ્મ્ર॑ભદ્ધ્વમ॒ષ્ટાવિગ્મ્॑શતિઃ । ય-ન્તે॒ યત્ત॒ ઉત્તિષ્ઠા॒ત॑ ઇ॒દન્ત॒ ઉત્તિ॑ષ્ઠ॒
પ્રેહ્યશ્મ॒ન્॒. યદ્વા ઉદ્વ॒યમ॒ય-મ્પઞ્ચ॑વિગ્મ્શતિઃ । આયા॑તુ ત્રિ॒ગ્મ્॒શત્ । વૈ॒શ્વા॒ન॒રે તસ્મિ॑-ન્દ્ર॒ફ્સ ઇ॒મમપે॒તાહો॑ભિ-ર્યુજ્યન્તામઘ્નિ॒યા અ॑દિતે પા॒રમ્ ઁવ॒ આ પ્યા॑યસ્વ સ॒પ્તવિગ્મ્॑શતિઃ । ઉત્તે॑ ગૃહે-ઽખાષિ॑તિ॒સ્તેભ્યઃ॑ પૃ॑થિ॒વ્યા અ॒ન્તરિ॑ક્ષસ્ય॒ દ્વાત્રિગ્મ્॑શત્ । અ॒પૂ॒પવા॑નસૌ॒ દશ॑ શ॒ત દ॑શ । એ॒તાસ્તે॑ તે॒ દિશ॒-સ્સર્વા॑ ઇ॒દમશ્મ॑ન્ વિગ્મ્શ॒તિઃ । ઓ॑રોહત ત॒નુવૈ᳚ ક્રૂ॒ર-ઞ્ચ॒કાર॒ પુન॑ર્મૃ॒ત્યવે॒ મા નો નુ॑ ગા-દ્દદ્મહ ઇ॒મા નારીઃ॒ પરિ॒ ત્રયો॑વિગ્મ્શતિઃ ।
અપ॑ ન-સ્સુક્ષેત્રિ॒યા પ્ર યદ્ભ-ન્દિ॑ષ્ઠઃ॒ પ્ર યદ॒ગ્નેઃ પ્ર યત્તે॑ અગ્ને॒ ત્વગ્મ્ હિ દ્વિષ॒-સ્સ ન॒-સ્સિન્ધુ॒માપઃ॑ પ્રવ॒ણાદુ॑-દ્વ॒નાદા॑ન॒ન્દાય॒ ન વૈ તત્ર॒ યત્રે॒દ-ઞ્ચતુ॑ર્વિગ્મ્શતિઃ॒ । અપ॑શ્યા॒માવૃ॑ણીહિ॒ દ્વાદ॑શ દ્વાદશ ।)
(પ॒રે॒યુ॒વાગ્મ્સ॒ - માયા᳚ - ત્વે॒તાસ્તે॑ સ॒પ્તવિગ્મ્॑શતિઃ )
(પ॒રે॒યુ॒વાગ્મ્સ॒ - મોમુથ્સૃ॒જત )
॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય આરણ્યકે ષષ્ઠઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥
