View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |

1.8 - રાજસૂયાનુબ્રાહ્મણં - કૃષ્ણ યજુર્વેદ તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણ પાઠઃ - વરુણસ્ય સુષુવાણસ્ય

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે પ્રથમાષ્ટકે અષ્ટમઃ પ્રપાઠકઃ - રાજસૂયાનુબ્રાહ્મણં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

અનુવાકં 1 - સંસૃપાં હવીંષિ દશ
વરુ॑ણસ્ય સુષુવા॒ણસ્ય॑ દશ॒ધેન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑-મ્પરા॑-ઽપતત્ । તથ્સ॒ગ્​મ્॒ સૃદ્ભિ॒રનુ॒ સમ॑સર્પત્ । તથ્સ॒ગ્​મ્॒ સૃપાગ્​મ્॑ સગ્​મ્ સૃ॒ત્ત્વમ્ । અ॒ગ્નિના॑ દે॒વેન॑ પ્રથ॒મે ઽહ॒ન્નનુ॒ પ્રાયુ॑ઙ્ક્ત । સર॑સ્વત્યા વા॒ચા દ્વિ॒તીયે᳚ । સ॒વિ॒ત્રા પ્ર॑સ॒વેન॑ તૃ॒તીયે᳚ । પૂ॒ષ્ણા પ॒શુભિ॑શ્ચતુ॒ર્થે । બૃહ॒સ્પતિ॑ના॒ બ્રહ્મ॑ણા પઞ્ચ॒મે । ઇન્દ્રે॑ણ દે॒વેન॑ ષ॒ષ્ઠે । વરુ॑ણેન॒ સ્વયા॑ દે॒વત॑યા સપ્ત॒મે ॥ 1 ॥

સોમે॑ન॒ રાજ્ઞા᳚-ઽષ્ટ॒મે । ત્વષ્ટ્રા॑ રૂ॒પેણ॑ નવ॒મે । વિષ્ણુ॑ના ય॒જ્ઞેના᳚પ્નોત્ । યથ્સ॒ગ્​મ્॒ સૃપો॒ ભવ॑ન્તિ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યમે॒વ ત-દ્વી॒ર્યં॑-યઁજ॑માન આપ્નોતિ । પૂર્વા॑ પૂર્વા॒ વેદિ॑ર્ભવતિ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યસ્ય॑ વી॒ર્ય॑સ્યાવ॑રુદ્ધ્યૈ । પુ॒રસ્તા॑-દુપ॒સદાગ્​મ્॑ સૌ॒મ્યેન॒ પ્રચ॑રતિ । સોમો॒ વૈ રે॑તો॒ધાઃ । રેત॑ એ॒વ ત-દ્દ॑ધાતિ । અ॒ન્ત॒રા ત્વા॒ષ્ટ્રેણ॑ । રેત॑ એ॒વ હિ॒ત-ન્ત્વષ્ટા॑ રૂ॒પાણિ॒ વિક॑રોતિ । ઉ॒પરિ॑ષ્ટા-દ્વૈષ્ણ॒વેન॑ । ય॒જ્ઞો વૈ વિષ્ણુઃ॑ । ય॒જ્ઞ એ॒વાન્ત॒તઃ પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ ॥ 2 ॥
(સ॒પ્ત॒મે - દ॑ધાતિ॒ પઞ્ચ॑ ચ) (અ. 1)

અનુવાકં 2 - દશપેયઃ
જા॒મિ વા એ॒ત-ત્કુ॑ર્વન્તિ । યથ્સ॒દ્યો દી॒ક્ષય॑ન્તિ સ॒દ્ય-સ્સોમ॑-ઙ્ક્રી॒ણન્તિ॑ । પુ॒ણ્ડ॒રિ॒સ્ર॒જા-મ્પ્રય॑ચ્છ॒ત્યજા॑મિત્વાય । અઙ્ગિ॑રસ-સ્સુવ॒ર્ગં-લોઁ॒કં-યઁન્તઃ॑ । અ॒ફ્સુ દી᳚ક્ષાત॒પસી॒ પ્રાવે॑શયન્ન્ । ત-ત્પુ॒ણ્ડરી॑ક-મભવત્ । ય-ત્પુ॑ણ્ડરિસ્ર॒જા-મ્પ્ર॒યચ્છ॑તિ । સા॒ક્ષાદે॒વ દી᳚ક્ષાત॒પસી॒ અવ॑રુન્ધે । દ॒શભિ॑ર્વથ્સત॒રૈ-સ્સોમ॑-ઙ્ક્રીણાતિ । દશા᳚ક્ષરા વિ॒રાટ્ ॥ 3 ॥

અન્નં॑-વિઁ॒રાટ્ । વિ॒રાજૈ॒વાન્નાદ્ય॒મવ॑ રુન્ધે । મુ॒ષ્ક॒રા ભ॑વન્તિ સેન્દ્ર॒ત્વાય॑ । દ॒શ॒પેયો॑ ભવતિ । અ॒ન્નાદ્ય॒સ્યાવ॑રુદ્ધ્યૈ । શ॒ત-મ્બ્રા᳚હ્મ॒ણાઃ પિ॑બન્તિ । શ॒તાયુઃ॒ પુરુ॑ષ-શ્શ॒તેન્દ્રિ॑યઃ । આયુ॑ષ્યે॒વેન્દ્રિ॒યે પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ । સ॒પ્ત॒દ॒શગ્ગ્​ સ્તો॒ત્ર-મ્ભ॑વતિ । સ॒પ્ત॒દ॒શઃ પ્ર॒જાપ॑તિઃ ॥ 4 ॥

પ્ર॒જાપ॑તે॒રાપ્ત્યૈ᳚ । પ્રા॒કા॒શાવ॑દ્ધ્વ॒ર્યવે॑ દદાતિ । પ્ર॒કા॒શ-મે॒વૈન॑-ઙ્ગમયતિ । સ્રજ॑મુ-દ્ગા॒ત્રે । વ્યે॑વાસ્મૈ॑ વાસયતિ । રુ॒ક્મગ્​મ્ હોત્રે᳚ । આ॒દિ॒ત્યમે॒વાસ્મા॒ ઉન્ન॑યતિ । અશ્વ॑-મ્પ્રસ્તોતૃપ્રતિહ॒ર્તૃભ્યા᳚મ્ । પ્રા॒જા॒પત્યો વા અશ્વઃ॑ । પ્ર॒જાપ॑તે॒રાપ્ત્યૈ᳚ ॥ 5 ॥

દ્વાદ॑શ-પષ્ઠૌ॒હી-ર્બ્ર॒હ્મણે᳚ । આયુ॑રે॒વાવ॑-રુન્ધે । વ॒શા-મ્મૈ᳚ત્રાવરુ॒ણાય॑ । રા॒ષ્ટ્રમે॒વ વ॒શ્ય॑કઃ । ઋ॒ષ॒ભ-મ્બ્રા᳚હ્મણાચ્છ॒ગ્​મ્॒સિને᳚ । રા॒ષ્ટ્ર-મે॒વેન્દ્રિ॑યા॒વ્ય॑કઃ । વાસ॑સી નેષ્ટાપો॒તૃભ્યા᳚મ્ । પ॒વિત્રે॑ એ॒વાસ્યૈ॒તે । સ્થૂરિ॑ યવાચિ॒ત-મ॑ચ્છાવા॒કાય॑ । અ॒ન્ત॒ત એ॒વ વરુ॑ણ॒મવ॑ યજતે ॥ 6 ॥

અ॒ન॒ડ્વાહ॑-મ॒ગ્નીધે᳚ । વહ્નિ॒ર્વા અ॑ન॒ડ્વાન્ । વહ્નિ॑ર॒ગ્નીત્ । વહ્નિ॑નૈ॒વ વહ્નિ॑ ય॒જ્ઞસ્યાવ॑રુન્ધે । ઇન્દ્ર॑સ્ય સુષુવા॒ણસ્ય॑ ત્રે॒ધેન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑-મ્પરા॑-ઽપતત્ । ભૃગુ॒-સ્તૃતી॑ય-મભવત્ । શ્રા॒ય॒ન્તીય॒-ન્તૃતી॑યમ્ । સર॑સ્વતી॒ તૃતી॑યમ્ । ભા॒ર્ગ॒વો હોતા॑ ભવતિ । શ્રા॒ય॒ન્તીય॑-મ્બ્રહ્મસા॒મ-મ્ભ॑વતિ । વા॒ર॒વ॒ન્તીય॑-મગ્નિષ્ટોમ-સા॒મમ્ । સા॒ર॒સ્વ॒તીર॒પો ગૃ॑હ્ણાતિ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યસ્ય॑ વી॒ર્ય॑સ્યાવ॑-રુદ્ધ્યૈ । શ્રા॒ય॒ન્તીય॑-મ્બ્રહ્મસા॒મ-મ્ભ॑વતિ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યમે॒વાસ્મિ॑ન્ વી॒ર્ય॒ગ્ગ્॑ શ્રયતિ । વા॒ર॒વ॒ન્તીય॑-મગ્નિષ્ટોમ-સા॒મમ્ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યમે॒વાસ્મિ॑ન્ વી॒ર્યં॑-વાઁરયતિ ॥ 7 ॥
(વિ॒રાટ્ - પ્ર॒જાપ॑તિ॒ - રશ્વઃ॑ પ્ર॒જાપ॑તે॒રાપ્ત્યૈ॑ - યજતે - બ્રહ્મસા॒મ-મ્ભ॑વતિ સ॒પ્ત ચ॑) (અ. 2)

અનુવાકં 3 - દિશામવેષ્ટયઃ, પશુબન્ધઃ, સાત્યદૂતહવીંષિ ચ
ઈ॒શ્વ॒રો વા એ॒ષ દિશો-ઽનૂ-ન્મ॑દિતોઃ । ય-ન્દિશો-ઽનુ॑ વ્યાસ્થા॒પય॑ન્તિ । દિ॒શામવે᳚ષ્ટયો ભવન્તિ । દિ॒ક્ષ્વે॑વ પ્રતિ॑ તિષ્ઠ॒ત્યનુ॑ન્માદાય । પઞ્ચ॑ દે॒વતા॑ યજતિ । પઞ્ચ॒ દિશઃ॑ । દિ॒ક્ષ્વે॑વ પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ । હ॒વિષો॑ હવિષ ઇ॒ષ્ટ્વા બા॑ર્​હસ્પ॒ત્ય-મ॒ભિઘા॑રયતિ । ય॒જ॒મા॒ન॒દે॒વ॒ત્યો॑ વૈ બૃહ॒સ્પતિઃ॑ । યજ॑માનમે॒વ તેજ॑સા॒ સમ॑ર્ધયતિ ॥ 8 ॥

આ॒દિ॒ત્યા-મ્મ॒લ્॒ઃઆ-ઙ્ગ॒ર્ભિણી॒મા લ॑ભતે । મા॒રુ॒તી-મ્પૃશ્ઞિ॑-મ્પષ્ઠૌ॒હીમ્ । વિશ॑-ઞ્ચૈ॒વાસ્મૈ॑ રા॒ષ્ટ્ર-ઞ્ચ॑ સ॒મીચી॑ દધાતિ । આ॒દિ॒ત્યયા॒ પૂર્વ॑યા॒ પ્રચ॑રતિ । મા॒રુ॒ત્યોત્ત॑રયા । રા॒ષ્ટ્ર એ॒વ વિશ॒મનુ॑બદ્ધ્નાતિ । ઉ॒ચ્ચૈરા॑દિ॒ત્યાયા॒ આશ્રા॑વયતિ । ઉ॒પા॒ગ્​મ્॒શુ મા॑રુ॒ત્યૈ । તસ્મા᳚-દ્રા॒ષ્ટ્રં-વિઁશ॒મતિ॑વદતિ । ગ॒ર્ભિણ્યા॑દિ॒ત્યા ભ॑વતિ ॥ 9 ॥

ઇ॒ન્દ્રિ॒યં-વૈઁ ગર્ભઃ॑ । રા॒ષ્ટ્ર-મે॒વેન્દ્રિ॑યા॒વ્ય॑કઃ । અ॒ગ॒ર્ભા મા॑રુ॒તી । વિડ્વૈ મ॒રુતઃ॑ । વિશ॑મે॒વ નિરિ॑ન્દ્રિયામકઃ । દે॒વા॒સુ॒રા-સ્સં​યઁ॑ત્તા આસન્ન્ । તે દે॒વા અ॒શ્વિનોઃ᳚ પૂ॒ષન્-વા॒ચ-સ્સ॒ત્યગ્​મ્ સ॑નિ॒ન્ધાય॑ । અનૃ॑તે॒નાસુ॑રા-ન॒ભ્ય॑ભવન્ન્ । તે᳚-ઽશ્વિભ્યા᳚-મ્પૂ॒ષ્ણે પુ॑રો॒ડાશ॒-ન્દ્વાદ॑શકપાલ॒-ન્નિર॑વપન્ન્ । તતો॒ વૈ તે વા॒ચ-સ્સ॒ત્યમવા॑રુન્ધત ॥ 10 ॥

યદ॒શ્વિભ્યા᳚-મ્પૂ॒ષ્ણે પુ॑રો॒ડાશ॒-ન્દ્વાદ॑શકપાલ-ન્નિ॒ર્વપ॑તિ । અનૃ॑તેનૈ॒વ ભ્રાતૃ॑વ્યા-નભિ॒ભૂય॑ । વા॒ચ-સ્સ॒ત્યમવ॑રુન્ધે । સર॑સ્વતે સત્ય॒વાચે॑ ચ॒રુમ્ । પૂર્વ॑મે॒વોદિ॒તમ્ । ઉત્ત॑રેણા॒ભિ ગૃ॑ણાતિ । સ॒વિ॒ત્રે સ॒ત્યપ્ર॑સવાય પુરો॒ડાશ॒-ન્દ્વાદ॑શકપાલ॒-મ્પ્રસૂ᳚ત્યૈ । દૂ॒તાન્-પ્રહિ॑ણોતિ । આ॒વિદ॑ એ॒તા ભ॑વન્તિ । આ॒વિદ॑મે॒વૈન॑-ઙ્ગમયન્તિ । અથો॑ દૂ॒તેભ્ય॑ એ॒વ ન છિ॑દ્યતે । તિ॒સૃ॒ધ॒ન્વગ્​મ્ શુ॑ષ્કદૃ॒તિ-ર્દક્ષિ॑ણા॒ સમૃ॑દ્ધ્યૈ ॥ 11 ॥
(અ॒ર્ધ॒ય॒તિ॒ - ભ॒વ॒ - ત્ય॒રુ॒ન્ધ॒ત॒ - ગ॒મ॒ય॒ન્તિ॒ દ્વે ચ॑) (અ. 3)

અનુવાકં 4 - પ્રયુજાં હવીંષિ દ્વાદશ
આ॒ગ્ને॒ય-મ॒ષ્ટાક॑પાલ॒-ન્નિર્વ॑પતિ । તસ્મા॒-ચ્છિશિ॑રે કુરુપઞ્ચા॒લાઃ પ્રાઞ્ચો॑ યાન્તિ । સૌ॒મ્ય-ઞ્ચ॒રુમ્ । તસ્મા᳚-દ્વસ॒ન્તં-વ્યઁ॑વ॒સાયા॑દયન્તિ । સા॒વિ॒ત્ર-ન્દ્વાદ॑શકપાલમ્ । તસ્મા᳚ત્-પુ॒રસ્તા॒-દ્યવા॑નાગ્​મ્ સવિ॒ત્રા વિરુ॑ન્ધતે । બા॒ર્॒હ॒સ્પ॒ત્ય-ઞ્ચ॒રુમ્ । સ॒વિ॒ત્રૈવ વિ॒રુદ્ધ્ય॑ । બ્રહ્મ॑ણા॒ યવા॒નાદ॑ધતે । ત્વા॒ષ્ટ્ર-મ॒ષ્ટાક॑પાલમ્ ॥ 12 ॥

રૂ॒પાણ્યે॒વ તેન॑ કુર્વતે । વૈ॒શ્વા॒ન॒ર-ન્દ્વાદ॑શકપાલમ્ । તસ્મા᳚જ્જઘ॒ન્યે॑ નૈદા॑ઘે પ્ર॒ત્યઞ્ચઃ॑ કુરુપઞ્ચા॒લા યા᳚ન્તિ । સા॒ર॒સ્વ॒ત-ઞ્ચ॒રુ-ન્નિર્વ॑પતિ । તસ્મા᳚ત્-પ્રા॒વૃષિ॒ સર્વા॒ વાચો॑ વદન્તિ । પૌ॒ષ્ણેન॒ વ્યવ॑સ્યન્તિ । મૈ॒ત્રેણ॑ કૃષન્તે । વા॒રુ॒ણેન॒ વિધૃ॑તા આસતે । ક્ષૈ॒ત્ર॒પ॒ત્યેન॑ પાચયન્તે । આ॒દિ॒ત્યેનાદ॑ધતે ॥ 13 ॥

મા॒સિમા᳚સ્યે॒તાનિ॑ હ॒વીગ્​મ્ષિ॑ નિ॒રુપ્યા॒ણીત્યા॑હુઃ । તેનૈ॒વર્તૂન્-પ્રયુ॑ઙ્ક્ત॒ ઇતિ॑ । અથો॒ ખલ્વા॑હુઃ । ક-સ્સં॑​વઁથ્સ॒ર-ઞ્જી॑વિષ્ય॒તીતિ॑ । ષડે॒વ પૂ᳚ર્વે॒દ્યુર્નિ॒રુપ્યા॑ણિ । ષડુ॑ત્તરે॒દ્યુઃ । તેનૈ॒વર્તૂન્-પ્રયુ॑ઙ્ક્તે । દક્ષિ॑ણો રથવાહનવા॒હઃ પૂર્વે॑ષા॒-ન્દક્ષિ॑ણા । ઉત્ત॑ર॒ ઉત્ત॑રેષામ્ । સં॒​વઁ॒થ્સ॒રસ્યૈ॒વાન્તૌ॑ યુનક્તિ । સુ॒વ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્ય॒ સમ॑ષ્ટ્યૈ ॥ 14 ॥
(ત્વા॒ષ્ટ્રમ॒ષ્ટાક॑પાલં - દધતે - યુન॒ક્ત્યેકં॑ ચ) (અ. 4)

અનુવાકં 5 - સૌત્રામણિઃ, પશવઃ, હવીંષિ ચ
ઇન્દ્ર॑સ્ય સુષુવા॒ણસ્ય॑ દશ॒ધેન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑-મ્પરા॑-ઽપતત્ । સ ય-ત્પ્ર॑થ॒મ-ન્નિ॒રષ્ઠી॑વત્ । તત્-ક્વ॑લમભવત્ । ય-દ્દ્વિ॒તીય᳚મ્ । ત-દ્બદ॑રમ્ । યત્-તૃ॒તીય᳚મ્ । તત્-ક॒ર્કન્ધુ॑ । યન્ન॒સ્તઃ । સ સિ॒ગ્​મ્॒હઃ । યદક્ષ્યોઃ᳚ ॥ 15 ॥

સ શા᳚ર્દૂ॒લઃ । યત્-કર્ણ॑યોઃ । સ વૃકઃ॑ । ય ઊ॒ર્ધ્વઃ ।
સ સોમઃ॑ । યા ઽવા॑ચી । સા સુરા᳚ । ત્ર॒યા-સ્સક્ત॑વો ભવન્તિ ।
ઇ॒ન્દ્રિ॒યસ્યાવ॑-રુદ્ધ્યૈ । ત્ર॒યાણિ॒ લોમા॑નિ ॥ 16 ॥

ત્વિષિ॑મે॒વાવ॑ રુન્ધે । ત્રયો॒ ગ્રહાઃ᳚ । વી॒ર્ય॑મે॒વાવ॑ રુન્ધે । નામ્ના॑ દશ॒મી । નવ॒ વૈ પુરુ॑ષે પ્રા॒ણાઃ । નાભિ॑ર્દશ॒મી । પ્રા॒ણા ઇ॑ન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય᳚મ્ । પ્રા॒ણાને॒વેન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્યં॑-યઁજ॑માન આ॒ત્મન્-ધ॑ત્તે । સીસે॑ન ક્લી॒બાચ્છષ્પા॑ણિ ક્રીણાતિ । ન વા એ॒તદયો॒ ન હિર॑ણ્યમ્ ॥ 17 ॥

ય-થ્સીસ᳚મ્ । ન સ્ત્રી ન પુમાન્॑ । યત્-ક્લી॒બઃ । ન સોમો॒ ન સુરા᳚ । ય-થ્સૌ᳚ત્રામ॒ણી સમૃ॑દ્ધ્યૈ । સ્વા॒દ્વી-ન્ત્વા᳚ સ્વા॒દુનેત્યા॑હ । સોમ॑મે॒વૈના᳚-ઙ્કરોતિ । સોમો᳚-ઽસ્ય॒શ્વિભ્યા᳚-મ્પચ્યસ્વ॒ સર॑સ્વત્યૈ પચ્ય॒સ્વેન્દ્રા॑ય સુ॒ત્રામ્ણે॑ પચ્ય॒સ્વેત્યા॑હ । એ॒તાભ્યો॒ હ્યે॑ષા દે॒વતા᳚ભ્યઃ॒ પચ્ય॑તે । તિ॒સ્ર-સ્સગ્​મ્સૃ॑ષ્ટા વસતિ ॥ 18 ॥

તિ॒સ્રો હિ રાત્રીઃ᳚ ક્રી॒ત-સ્સોમો॒ વસ॑તિ । પુ॒નાતુ॑ તે પરિ॒સ્રુત॒મિતિ॒ યજુ॑ષા પુનાતિ॒ વ્યાવૃ॑ત્ત્યૈ । પ॒વિત્રે॑ણ પુનાતિ । પ॒વિત્રે॑ણ॒ હિ સોમ॑-મ્પુ॒નન્તિ॑ । વારે॑ણ॒ શશ્વ॑તા॒ તનેત્યા॑હ । વારે॑ણ॒ હિ સોમ॑-મ્પુ॒નન્તિ॑ ।વા॒યુઃ પૂ॒તઃ પ॒વિત્રે॒ણેતિ॒ નૈતયા॑ પુનીયાત્ । વ્યૃ॑દ્ધા॒ હ્યે॑ષા । અ॒તિ॒પ॒વિ॒તસ્યૈ॒તયા॑ પુનીયાત્ । કુ॒વિદ॒ઙ્ગે-ત્યનિ॑રુક્તયા પ્રાજાપ॒ત્યયા॑ ગૃહ્ણાતિ ॥ 19 ॥

અનિ॑રુક્તઃ પ્ર॒જાપ॑તિઃ । પ્ર॒જાપ॑તે॒રાપ્ત્યૈ᳚ । એક॑ય॒ર્ચા ગૃ॑હ્ણાતિ । એ॒ક॒ધૈવ યજ॑માને વી॒ર્ય॑-ન્દધાતિ । આ॒શ્વિ॒ન-ન્ધૂ॒મ્રમા લ॑ભતે । અ॒શ્વિનૌ॒ વૈ દે॒વાના᳚-મ્ભિ॒ષજૌ᳚ । તાભ્યા॑મે॒વાસ્મૈ॑ ભેષ॒જ-ઙ્ક॑રોતિ । સા॒ર॒સ્વ॒ત-મ્મે॒ષમ્ । વાગ્વૈ સર॑સ્વતી । વા॒ચૈવૈન॑-મ્ભિષજ્યતિ । ઐ॒ન્દ્રમૃ॑ષ॒ભગ્​મ્ સે᳚ન્દ્ર॒ત્વાય॑ ॥ 20 ॥
(અક્ષ્યો॒--ર્ લોમા॑નિ॒ - હિર॑ણ્યં - ઁવસતિ - ગૃહ્ણાતિ - ભિષજ્ય॒ત્યેક॑-ઞ્ચ) (અ. 5)

અનુવાકં 6 - સૌત્રામણિઃ, પશવઃ, હવીંષિ ચ
યત્-ત્રિ॒ષુ યૂપે᳚ષ્વા॒-લભે॑ત । બ॒હિ॒ર્ધા ઽસ્મા॑દિન્દ્રિ॒યં-વીઁર્ય॑-ન્દધ્યાત્ । ભ્રાતૃ॑વ્યમસ્મૈ જનયેત્ । એ॒ક॒યૂ॒પ આલ॑ભતે । એ॒ક॒ધૈવાસ્મિ॑-ન્નિન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑-ન્દધાતિ । નાસ્મૈ॒ ભ્રાતૃ॑વ્ય-ઞ્જનયતિ । નૈતેષા᳚-મ્પશૂ॒ના-મ્પુ॑રો॒ડાશા॑ ભવન્તિ । ગ્રહ॑પુરોડાશા॒ હ્યે॑તે । યુ॒વગ્​મ્ સુ॒રામ॑મશ્વિ॒નેતિ॑ સર્વદેવ॒ત્યે॑ યાજ્યાનુવા॒ક્યે॑ ભવતઃ । સર્વા॑ એ॒વ દે॒વતાઃ᳚ પ્રીણાતિ ॥ 21 ॥

બ્રા॒હ્મ॒ણ-મ્પરિ॑ક્રીણીયા-દુ॒ચ્છેષ॑ણસ્ય પા॒તાર᳚મ્ । બ્રા॒હ્મ॒ણો હ્યાહુ॑ત્યા ઉ॒ચ્છેષ॑ણસ્ય પા॒તા । યદિ॑ બ્રાહ્મ॒ણ-ન્ન વિ॒ન્દેત્ । વ॒લ્મી॒ક॒વ॒પાયા॒મવ॑ નયેત્ । સૈવ તતઃ॒ પ્રાય॑શ્ચિત્તિઃ । ય-દ્વૈ સૌ᳚ત્રામ॒ણ્યૈ વ્યૃ॑દ્ધમ્ । તદ॑સ્યૈ॒ સમૃ॑દ્ધમ્ । ના॒ના॒દે॒વ॒ત્યાઃ᳚ પ॒શવ॑શ્ચ પુરો॒ડાશા᳚શ્ચ ભવન્તિ॒ સમૃ॑દ્ધ્યૈ । ઐ॒ન્દ્રઃ પ॑શૂ॒નામુ॑ત્ત॒મો ભ॑વતિ । ઐ॒ન્દ્રઃ પુ॑રો॒ડાશા॑ના-મ્પ્રથ॒મઃ ॥ 22 ॥

ઇ॒ન્દ્રિ॒યે એ॒વાસ્મૈ॑ સ॒મીચી॑ દધાતિ । પુ॒રસ્તા॑-દનૂયા॒જાના᳚-મ્પુરો॒ડાશૈઃ॒ પ્રચ॑રતિ । પ॒શવો॒ વૈ પુ॑રો॒ડાશાઃ᳚ । પ॒શૂને॒વાવ॑ રુન્ધે । ઐ॒ન્દ્ર-મેકા॑દશકપાલ॒-ન્નિર્વ॑પતિ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યમે॒વાવ॑-રુન્ધે । સા॒વિ॒ત્ર-ન્દ્વાદ॑શકપાલ॒-મ્પ્રસૂ᳚ત્યૈ । વા॒રુ॒ણ-ન્દશ॑કપાલમ્ । અ॒ન્ત॒ત એ॒વ વરુ॑ણ॒મવ॑-યજતે । વડ॑બા॒ દક્ષિ॑ણા ॥ 23 ॥

ઉ॒ત વા એ॒ષા-ઽશ્વગ્​મ્॑ સૂ॒તે । ઉ॒તાશ્વ॑ત॒રમ્ । ઉ॒ત સોમ॑ ઉ॒ત સુરા᳚ । ય-થ્સૌ᳚ત્રામ॒ણી સમૃ॑દ્ધ્યૈ । બા॒ર્॒હ॒સ્પ॒ત્ય-મ્પ॒શુ-ઞ્ચ॑તુ॒ર્થ-મ॑તિપવિ॒તસ્યાલ॑ભતે । બ્રહ્મ॒ વૈ દે॒વાના॒-મ્બૃહ॒સ્પતિઃ॑ । બ્રહ્મ॑ણૈ॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॒ વ્યૃ॑દ્ધ॒મપિ॑-વપતિ । પુ॒રો॒ડાશ॑વાને॒ષ પ॒શુર્ભ॑વતિ । ન હ્યે॑તસ્ય॒ ગ્રહ॑-ઙ્ગૃ॒હ્ણન્તિ॑ । સોમ॑પ્રતીકાઃ પિતર-સ્તૃપ્ણુ॒તેતિ॑ શતાતૃ॒ણ્ણાયાગ્​મ્॑ સ॒મવ॑નયતિ ॥ 24 ॥

શ॒તાયુઃ॒ પુરુ॑ષ-શ્શ॒તેન્દ્રિ॑યઃ । આયુ॑ષ્યે॒વેન્દ્રિ॒યે પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ । દક્ષિ॑ણે॒-ઽગ્નૌ જુ॑હોતિ । પા॒પ॒વ॒સ્ય॒સસ્ય॒ વ્યાવૃ॑ત્ત્યૈ । હિર॑ણ્યમન્ત॒રા ધા॑રયતિ । પૂ॒તામે॒વૈના᳚-ઞ્જુહોતિ । શ॒તમા॑ન-મ્ભવતિ । શ॒તાયુઃ॒ પુરુ॑ષ-શ્શ॒તેન્દ્રિ॑યઃ । આયુ॑ષ્યે॒વેન્દ્રિ॒યે પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ । યત્રૈ॒વ શ॑તાતૃ॒ણ્ણા-ન્ધા॒રય॑તિ ॥ 25 ॥

તન્નિદ॑ધાતિ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ । પિ॒તૄન્. વા એ॒તસ્યે᳚ન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑-ઙ્ગચ્છતિ । યગ્​મ્ સોમો॑-ઽતિ॒પવ॑તે । પિ॒તૃ॒ણાં-યાઁ᳚જ્યા-નુવા॒ક્યા॑ભિ॒રુપ॑ તિષ્ઠતે । યદે॒વાસ્ય॑ પિ॒તૄનિ॑ન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑-ઙ્ગચ્છ॑તિ । તદે॒વાવ॑ રુન્ધે । તિ॒સૃભિ॒રુપ॑ તિષ્ઠતે । તૃ॒તીયે॒ વા ઇ॒તો લો॒કે પિ॒તરઃ॑ । તાને॒વ પ્રી॑ણાતિ । અથો॒ ત્રીણિ॒ વૈ ય॒જ્ઞસ્યે᳚ન્દ્રિ॒યાણિ॑ । અ॒દ્ધ્વ॒ર્યુર્-હોતા᳚ બ્ર॒હ્મા । ત ઉપ॑તિષ્ઠન્તે । યાન્યે॒વ ય॒જ્ઞસ્યે᳚ન્દ્રિ॒યાણિ॑ । તૈરે॒વાસ્મૈ॑ ભેષ॒જ-ઙ્ક॑રોતિ ॥ 26 ॥
(પ્ર॒ણા॒તિ॒ - પ્ર॒થ॒મો - દક્ષિ॑ણા - સ॒મવ॑નયતિ - ધા॒રય॑ - તીન્દ્રિ॒યાણિ॑ ચ॒ત્વારિ॑ ચ) (અ. 6)

અનુવાકં 7 - રાજસૂયસ્યાગ્રે કર્તવ્ય-મ્પવિત્રાખ્યમગ્નિષ્ટોમમહઃ
અ॒ગ્નિ॒ષ્ટો॒મમગ્ર॒ આહ॑રતિ । ય॒જ્ઞ॒મુ॒ખં-વાઁ અ॑ગ્નિષ્ટો॒મઃ । ય॒જ્ઞ॒મુ॒ખમે॒વારભ્ય॑ સ॒વમાક્ર॑મતે । અથૈ॒ષો॑-ઽભિષેચ॒નીય॑-શ્ચતુસ્ત્રિ॒ગ્​મ્॒શપ॑વમાનો ભવતિ । ત્રય॑સ્ત્રિગ્​મ્શ॒દ્વૈ દે॒વતાઃ᳚ । તા એ॒વાપ્નો॑તિ । પ્ર॒જાપ॑તિ-શ્ચતુસ્ત્રિ॒ગ્​મ્॒શઃ । તમે॒વાપ્નો॑તિ । સ॒ગ્​મ્॒શ॒ર એ॒ષ સ્તોમા॑ના॒મય॑થાપૂર્વમ્ । ય-દ્વિષ॑મા॒-સ્સ્તોમાઃ᳚ ॥ 27 ॥

એ॒તાવા॒ન્.॒ વૈ ય॒જ્ઞઃ । યાવા॒ન્-પવ॑માનાઃ । અ॒ન્ત॒-શ્શ્લેષ॑ણ॒-ન્ત્વા અ॒ન્યત્ । ય-થ્સ॒માઃ પવ॑માનાઃ । તેનાસગ્​મ્॑શરઃ । તેન॑ યથાપૂ॒ર્વમ્ । આ॒ત્મનૈ॒-વાગ્નિ॑ષ્ટો॒મેન॒ર્ધ્નોતિ॑ । આ॒ત્મના॒ પુણ્યો॑ ભવતિ । પ્ર॒જા વા ઉ॒ક્થાનિ॑ । પ॒શવ॑ ઉ॒ક્થાનિ॑( ) । યદુ॒ક્થ્યો॑ ભવ॒ત્યનુ॒ સન્ત॑ત્યૈ ॥ 28 ॥
(સ્તોમાઃ᳚-પ॒શવ॑ ઉ॒ક્થાન્યેક॑-ઞ્ચ) (અ. 7)

અનુવાકં 8 - અભિષેચનીયે સામમન્ત્રવિશેષઃ
ઉપ॑ ત્વા જા॒મયો॒ ગિર॒ ઇતિ॑ પ્રતિ॒પદ્ભ॑વતિ । વાગ્વૈ વા॒યુઃ । વા॒ચ એ॒વૈષો॑-ઽભિષે॒કઃ । સર્વા॑સામે॒વ પ્ર॒જાનાગ્​મ્॑ સૂયતે । સર્વા॑ એન-મ્પ્ર॒જા રાજેતિ॑ વદન્તિ । એ॒તમુ॒ ત્ય-ન્દશ॒ક્ષિપ॒ ઇત્યા॑હ । આ॒દિ॒ત્યા વૈ પ્ર॒જાઃ । પ્ર॒જાના॑મે॒વૈતેન॑ સૂયતે । યન્તિ॒ વા એ॒તે ય॑જ્ઞમુ॒ખાત્ । યે સ॑મ્ભા॒ર્યા॑ અક્રન્ન્॑ ॥ 29 ॥

યદાહ॒ પવ॑સ્વ વા॒ચો અ॑ગ્રિય॒ ઇતિ॑ । તેનૈ॒વ ય॑જ્ઞમુ॒ખા-ન્નય॑ન્તિ । અ॒નુ॒ષ્ટુક્-પ્ર॑થ॒મા ભ॑વતિ । અ॒નુ॒ષ્ટુ-ગુ॑ત્ત॒મા । વાગ્વા અ॑નુ॒ષ્ટુક્ । વા॒ચૈવ પ્ર॒યન્તિ॑ । વા॒ચોદ્ય॑ન્તિ । ઉદ્વ॑તી-ર્ભવન્તિ । ઉદ્વ॒દ્વા અ॑નુ॒ષ્ટુભો॑ રૂ॒પમ્ । આનુ॑ષ્ટુભો રાજ॒ન્યઃ॑ ॥ 30 ॥

તસ્મા॒દુદ્વ॑તી-ર્ભવન્તિ । સૌ॒ર્ય॑નુ॒ષ્ટુ-ગુ॑ત્ત॒મા ભ॑વતિ । સુ॒વ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્ય॒ સન્ત॑ત્યૈ । યો વૈ સ॒વાદેતિ॑ । નૈનગ્​મ્॑ સ॒વ ઉપ॑નમતિ । ય-સ્સામ॑ભ્ય॒ એતિ॑ । પાપી॑યાન્-થ્સુષુવા॒ણો ભ॑વતિ । એ॒તાનિ॒ ખલુ॒ વૈ સામા॑નિ । યત્પૃ॒ષ્ઠાનિ॑ । યત્પૃ॒ષ્ઠાનિ॒ ભવ॑ન્તિ ॥ 31 ॥

તૈરે॒વ સ॒વાન્નૈતિ॑ । યાનિ॑ દેવરા॒જાના॒ગ્​મ્॒ સામા॑નિ । તૈર॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒ક ઋ॑દ્ધ્નોતિ । યાનિ॑ મનુષ્યરા॒જાના॒ગ્​મ્॒ સામા॑નિ । તૈર॒સ્મિન્ ઁલો॒ક ઋ॑દ્ધ્નોતિ । ઉ॒ભયો॑રે॒વ લો॒કયોર્॑.-ઋદ્ધ્નોતિ । દે॒વ॒લો॒કે ચ॑ મનુષ્યલો॒કે ચ॑ । એ॒ક॒વિ॒ગ્​મ્॒શો॑ ઽભિષેચ॒નીય॑-સ્યોત્ત॒મો ભ॑વતિ । એ॒ક॒વિ॒ગ્​મ્॒શઃ કે॑શવપ॒નીય॑સ્ય પ્રથ॒મઃ । સ॒પ્ત॒દ॒શો દ॑શ॒પેયઃ॑ ॥ 32 ॥

વિડ્વા એ॑કવિ॒ગ્​મ્॒શઃ । રા॒ષ્ટ્રગ્​મ્ સ॑પ્તદ॒શઃ । વિશ॑ એ॒વૈત-ન્મ॑દ્ધ્ય॒તો॑-ઽભિષિ॑ચ્યતે । તસ્મા॒દ્વા એ॒ષ વિ॒શા-મ્પ્રિ॒યઃ । વિ॒શો હિ મ॑દ્ધ્ય॒તો॑-ઽભિષિ॒ચ્યતે᳚ । યદ્વા એ॑નમ॒દો દિશો-ઽનુ॑ વ્યાસ્થા॒પય॑ન્તિ । ત-થ્સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-મ॒ભ્યારો॑હતિ । યદિ॒મં-લોઁ॒ક-ન્ન પ્ર॑ત્યવ॒રોહે᳚ત્ । અ॒તિ॒ જ॒નં-વેઁ॒યાત્ । ઉદ્વા॑ માદ્યેત્ । યદે॒ષ પ્ર॑તી॒ચીન॑-સ્તોમો॒ ભવ॑તિ । ઇ॒મમે॒વ તેન॑ લો॒ક-મ્પ્ર॒ત્યવ॑રોહતિ । અથો॑ અ॒સ્મિન્ને॒વ લો॒કે પ્રતિ॑ તિષ્ઠ॒ત્ય-નુ॑ન્માદાય ॥ 33 ॥
(અક્ર॑ન્ - રાજ॒ન્યો॑ - ભવ॑ન્તિ - દશ॒પેયો॑ - માદ્યે॒-ત્ત્રીણિ॑ ચ) (અ. 8)

અનુવાકં 9 - અભિષેચનીયવિષયયો રુક્મયો-સ્સ્તુતિઃ
ઇ॒યં-વૈઁ ર॑જ॒તા । અ॒સૌ હરિ॑ણી । ય-દ્રુ॒ક્મૌ ભવ॑તઃ । આ॒ભ્યામે॒વૈન॑-મુભ॒યતઃ॒ પરિ॑ ગૃહ્ણાતિ । વરુ॑ણસ્ય॒ વા અ॑ભિષિ॒ચ્યમા॑ન॒સ્યાપઃ॑ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑-ન્નિર॑ઘ્નન્ન્ । ત-થ્સુ॒વર્ણ॒ગ્​મ્॒ હિર॑ણ્ય-મભવત્ । ય-દ્રુ॒ક્મ-મ॑ન્ત॒-ર્દધા॑તિ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યસ્ય॑ વી॒ર્ય॑સ્યાનિ॑ર્ઘાતાય । શ॒તમા॑નો ભવતિ શ॒તક્ષ॑રઃ । શ॒તાયુઃ॒ પુરુ॑ષ-શ્શ॒તેન્દ્રિ॑યઃ । આયુ॑ષ્યે॒વેન્દ્રિ॒યે પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ । આયુ॒ર્વૈ હિર॑ણ્યમ્ । આ॒યુ॒ષ્યા॑ એ॒વૈન॑-મ॒ભ્યતિ॑ ક્ષરન્તિ । તેજો॒ વૈ હિર॑ણ્યમ્ । તે॒જ॒સ્યા॑ એ॒વૈન॑મ॒ભ્યતિ॑ ક્ષરન્તિ । વર્ચો॒ વૈ હિર॑ણ્યમ્ । વ॒ર્ચ॒સ્યા॑ એ॒વૈન॑મ॒ભ્યતિ॑ ક્ષરન્તિ ॥ 34 ॥
(શ॒તક્ષ॑રો॒-ઽષ્ટૌ ચ॑) (અ. 9)

અનુવાકં 10 - વ્યુષ્ટિદ્વિરાત્રં રાજસૂયાન્તે કર્તવ્યમ્
અપ્ર॑તિષ્ઠિતો॒ વા એ॒ષ ઇત્યા॑હુઃ । યો રા॑જ॒સૂયે॑ન॒ યજ॑ત॒ ઇતિ॑ । ય॒દા વા એ॒ષ એ॒તેન॑ દ્વિરા॒ત્રેણ॒ યજ॑તે । અથ॑ પ્રતિ॒ષ્ઠા । અથ॑ સં​વઁથ્સ॒રમા᳚પ્નોતિ । યાવ॑ન્તિ સં​વઁથ્સ॒રસ્યા॑-હોરા॒ત્રાણિ॑ । તાવ॑તીરે॒તસ્ય॑ સ્તો॒ત્રીયાઃ᳚ । અ॒હો॒રા॒ત્રેષ્વે॒વ પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ । અ॒ગ્નિ॒ષ્ટો॒મઃ પૂર્વ॒મહ॑-ર્ભવતિ । અ॒તિ॒રા॒ત્ર ઉત્ત॑રમ્ ॥ 35 ॥

નાનૈ॒વાહો॑રા॒ત્રયોઃ॒ પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ । પૌ॒ર્ણ॒મા॒સ્યા-મ્પૂર્વ॒મહ॑-ર્ભવતિ । વ્ય॑ષ્ટકાયા॒-મુત્ત॑રમ્ । નાનૈ॒વાર્ધ॑ મા॒સયોઃ॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ । અ॒મા॒વા॒સ્યા॑યા॒-મ્પૂર્વ॒મહ॑-ર્ભવતિ । ઉદ્દૃ॑ષ્ટ॒ ઉત્ત॑રમ્ । નાનૈ॒વ માસ॑યોઃ॒ પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ । અથો॒ ખલુ॑ । યે એ॒વ સ॑માનપ॒ક્ષે પુ॑ણ્યા॒હે સ્યાતા᳚મ્ । તયોઃ᳚ કા॒ર્ય॑-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ ॥ 36 ॥

અ॒પ॒શ॒વ્યો દ્વિ॑રા॒ત્ર ઇત્યા॑હુઃ । દ્વે હ્યે॑તે છન્દ॑સી । ગા॒ય॒ત્ર-ઞ્ચ॒ ત્રૈષ્ટુ॑ભ-ઞ્ચ । જગ॑તીમ॒ન્તર્ય॑ન્તિ । ન તેન॒ જગ॑તી કૃ॒તેત્યા॑હુઃ । યદે॑ના-ન્તૃતીયસવ॒ને કુ॒ર્વન્તીતિ॑ । ય॒દા વા એ॒ષા-ઽહીન॒સ્યાહ॒-ર્ભજ॑તે । સા॒હ્નસ્ય॑ વા॒ સવ॑નમ્ । અથૈ॒વ જગ॑તી કૃ॒તા । અથ॑ પશ॒વ્યઃ॑ । વ્યુ॑ષ્ટિ॒ર્વા એ॒ષ દ્વિ॑રા॒ત્રઃ । ય એ॒વં-વિઁ॒દ્વા-ન્દ્વિ॑રા॒ત્રેણ॒ યજ॑તે । વ્યે॑વાસ્મા॑ ઉચ્છતિ । અથો॒ તમ॑ એ॒વાપ॑હતે । અ॒ગ્નિ॒ષ્ટો॒મ-મ॑ન્ત॒ત આહ॑રતિ । અ॒ગ્નિ-સ્સર્વા॑ દે॒વતાઃ᳚ । દે॒વતા᳚સ્વે॒વ પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ ॥ 37 ॥
(ઉત્ત॑રં॒ - પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ - પશ॒વ્ય॑-સ્સ॒પ્ત ચ॑) (અ. 10)

(વરુ॑ણસ્ય - જા॒ - મીશ્વ॒ર - આ᳚ગ્ને॒ય - મિન્દ્ર॑સ્ય॒ - ય-ત્ત્રિ॒ - ષ્વ॑ગ્નિષ્ટો॒મ - મુપ॑ ત્વે॒ - યં-વૈઁ ર॑જ॒તા - ઽપ્ર॑તિષ્ઠિતો॒ દશ॑)

(વરુ॑ણસ્ય॒ - યદ॒શ્વિભ્યાં॒ - ઁય-ત્ત્રિ॒ષુ - તસ્મા॒દુદ્વ॑તી-સ્સ॒પ્તત્રિગ્​મ્॑શત્)

વરુ॑ણસ્ય॒ - પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ ।

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે પ્રથમાષ્ટકે અષ્ટમઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે પ્રથમાષ્ટકં સમાપ્તમ્ ॥




Browse Related Categories: