કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય આરણ્યકે પઞ્ચમઃ પ્રપાઠકઃ - પ્રવર્ગ્ય બ્રાહ્મણમ્
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥
અનુવાકં 1
દે॒વા વૈ સ॒ત્રમા॑સત । ઋદ્ધિ॑પરિમિત॒મ્ ઁયશ॑સ્કામાઃ । તે᳚-ઽબ્રુવન્ન્ । યન્નઃ॑ પ્રથ॒મં-યઁશ॑ ઋ॒ચ્છાત્ । સર્વે॑ષા-ન્ન॒સ્ત-થ્સ॒હાસ॒દિતિ॑ ।
તેષા᳚-ઙ્કુરુક્ષે॒ત્રં-વેઁદિ॑રાસીત્ । તસ્યૈ॑ ખાણ્ડ॒વો દ॑ક્ષિણા॒ર્ધ આ॑સીત્ । તૂર્ઘ્ન॑મુત્તરા॒ર્ધઃ । પ॒રી॒ણજ્જ॑ઘના॒ર્ધઃ । મ॒રવ॑ ઉત્ક॒રઃ ॥ 1 ॥
તેષા᳚-મ્મ॒ખં-વૈઁ᳚ષ્ણ॒વં-યઁશ॑ આર્ચ્છત્ । તન્ન્ય॑કામયત । તેનાપા᳚ક્રામત્ । ત-ન્દે॒વા અન્વા॑યન્ન્ । યશો॑-ઽવ॒રુરુ॑થ્સમાનાઃ । તસ્યા॒ન્વાગ॑તસ્ય ।
સ॒વ્યાદ્ધનુ॒રજા॑યત । દક્ષિ॑ણા॒દિષ॑વઃ । તસ્મા॑દિષુધ॒ન્વ-મ્પુણ્ય॑જન્મ ।
ય॒જ્ઞજ॑ન્મા॒ હિ ॥ 2 ॥
તમેક॒ગ્મ્॒ સન્ત᳚મ્ । બ॒હવો॒ નાભ્ય॑ધૃષ્ણુવન્ન્ । તસ્મા॒દેક॑મિષુધ॒ન્વિન᳚મ્ । બ॒હવો॑-ઽનિષુધ॒ન્વા નાભિધૃ॑ષ્ણુવન્તિ । સો᳚-ઽસ્મયત । એક॑-મ્મા॒ સન્ત॑-મ્બ॒હવો॒ નાભ્ય॑ધર્ષિષુ॒રિતિ॑ ।
તસ્ય॑ સિષ્મિયા॒ણસ્ય॒ તેજો-ઽપા᳚ક્રામત્ । ત-દ્દે॒વા ઓષ॑ધીષુ॒ ન્ય॑મૃજુઃ । તે શ્યા॒માકા॑ અભવન્ન્ । સ્મ॒યાકા॒ વૈ નામૈ॒તે ॥ 3 ॥
ત-થ્સ્મ॒યાકા॑નાગ્ સ્મયાક॒ત્વમ્ । તસ્મા᳚-દ્દીક્ષિ॒તેના॑પિ॒ગૃહ્ય॑ સ્મેત॒વ્ય᳚મ્ । તેજ॑સો॒ ધૃત્યૈ᳚ । સ ધનુઃ॑ પ્રતિ॒ષ્કભ્યા॑તિષ્ઠત્ । તા ઉ॑પ॒દીકા॑ અબ્રુવ॒ન્-વર॑મ્ ઁવૃણામહૈ । અથ॑ વ ઇ॒મગ્મ્ ર॑ન્ધયામ ।
યત્ર॒ ક્વ॑ ચ॒ ખના॑મ । તદ॒પો॑-ઽભિતૃ॑ણદા॒મેતિ॑ ।
તસ્મા॑દુપ॒દીકા॒ યત્ર॒ ક્વ॑ ચ॒ ખન॑ન્તિ । તદ॒પો॑-ઽભિતૃ॑ન્દન્તિ ॥ 4 ॥
વારે॑વૃત॒ગ્ગ્॒ હ્યા॑સામ્ । તસ્ય॒ જ્યામપ્યા॑દન્ન્ ।
તસ્ય॒ ધનુ॑ર્વિ॒પ્રવ॑માણ॒ગ્મ્॒ શિર॒ ઉદ॑વર્તયત્ ।
ત-દ્દ્યાવા॑પૃથિ॒વી અનુ॒પ્રાવ॑ર્તત । ય-ત્પ્રાવ॑ર્તત ।
ત-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્ય॑સ્ય પ્રવર્ગ્ય॒ત્વમ્ । યદ્ઘ્રાઁ(4) ઇત્યપ॑તત્ ।
તદ્ધ॒ર્મસ્ય॑ ઘર્મ॒ત્વમ્ ।
મ॒હ॒તો વી॒ર્ય॑મપપ્ત॒દિતિ॑ । ત-ન્મ॑હાવી॒રસ્ય॑ મહાવીર॒ત્વમ્ ॥ 5 ॥
યદ॒સ્યા-સ્સ॒મભ॑રન્ન્ । ત-થ્સ॒મ્રાજ્ઞ॑-સ્સમ્રા॒ટ્ત્વમ્ ।
તગ્ગ્ સ્તૃ॒ત-ન્દે॒વતા᳚સ્ત્રે॒ધા વ્ય॑ગૃહ્ણત । અ॒ગ્નિઃ પ્રા॑તસ્સવ॒નમ્ । ઇન્દ્રો॒ માદ્ધ્ય॑ન્દિન॒ગ્મ્॒ સવ॑નમ્ । વિશ્વે॑ દે॒વાસ્તૃ॑તીયસવ॒નમ્ । તેનાપ॑શીર્ષ્ણા ય॒જ્ઞેન॒ યજ॑માનાઃ । નાશિષો॒-ઽવારુ॑ન્ધત ।
ન સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમ॒ભ્ય॑જયન્ન્ ।
તે દે॒વા અ॒શ્વિના॑વબ્રુવન્ન્ ॥ 6 ॥
ભિ॒ષજૌ॒ વૈ સ્થઃ॑ । ઇ॒દં-યઁ॒જ્ઞસ્ય॒ શિરઃ॒ પ્રતિ॑ધત્ત॒મિતિ॑ । તાવ॑બ્રૂતાં॒-વઁર॑મ્ ઁવૃણાવહૈ । ગ્રહ॑ એ॒વ ના॒વત્રાપિ॑ ગૃહ્યતા॒મિતિ॑ ।
તાભ્યા॑-મે॒તમા᳚શ્વિ॒ન-મ॑ગૃહ્ણન્ન્ ।
તાવે॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિરઃ॒ પ્રત્ય॑ધત્તામ્ ।
ય-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ । તેન॒ સશી᳚ર્ષ્ણા ય॒જ્ઞેન॒ યજ॑માનાઃ । અવા॒શિષો-ઽરુ॑ન્ધત ।
અ॒ભિ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમ॑જયન્ન્ । ય-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્ય॑-મ્પ્રવૃ॒ણક્તિ॑ । ય॒જ્ઞસ્યૈ॒વ તચ્છિરઃ॒ પ્રતિ॑દધાતિ ।
તેન॒ સશી᳚ર્ષ્ણા ય॒જ્ઞેન॒ યજ॑માનઃ ।
અવા॒શિષો॑ રુ॒ન્ધે । અ॒ભિ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-ઞ્જ॑યતિ ।
તસ્મા॑દે॒ષ આ᳚શ્વિ॒નપ્ર॑વયા ઇવ । ય-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ ॥ 7 ॥
(ઉ॒ત્ક॒રો - હ્યે॑ - તે - તૃ॑ન્દન્તિ - મહાવીર॒ત્વ - મ॑બ્રુવન્ - નજયન્-થ્સ॒પ્ત ચ॑) (અ. 1)
અનુવાકં 2
સા॒વિ॒ત્ર-ઞ્જુ॑હોતિ॒ પ્રસૂ᳚ત્યૈ । ચ॒તુ॒ર્ગૃ॒હી॒તેન॑ જુહોતિ ।
ચતુ॑ષ્પાદઃ પ॒શવઃ॑ । પ॒શૂને॒વાવ॑રુન્ધે । ચત॑સ્રો॒ દિશઃ॑ । દિ॒ક્ષ્વે॑વ પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ ।
છન્દાગ્મ્॑સિ દે॒વેભ્યો-ઽપા᳚ક્રામન્ન્ ।
ન વો॑-ઽભા॒ગાનિ॑ હ॒વ્યં-વઁ॑ક્ષ્યામ॒ ઇતિ॑ ।
તેભ્ય॑ એ॒ત-ચ્ચ॑તુર્ગૃહી॒ત-મ॑ધારયન્ન્ । પુ॒રો॒નુ॒વા॒ક્યા॑યૈ યા॒જ્યા॑યૈ ॥ 8 ॥
દે॒વતા॑યૈ વષટ્કા॒રાય॑ । યચ્ચ॑તુર્ગૃહી॒ત-ઞ્જુ॒હોતિ॑ ।
છન્દાગ્॑સ્યે॒વ ત-ત્પ્રી॑ણાતિ । તાન્ય॑સ્ય પ્રી॒તાનિ॑ દે॒વેભ્યો॑ હ॒વ્યં-વઁ॑હન્તિ । બ્ર॒હ્મ॒વા॒દિનો॑ વદન્તિ । હો॒ત॒વ્ય॑-ન્દીક્ષિ॒તસ્ય॑ ગૃ॒હા(3) ઇ ન હો॑ત॒વ્યા(3) મિતિ॑ । હ॒વિર્વૈ દી᳚ક્ષિ॒તઃ । યજ્જુ॑હુ॒યાત્ । હ॒વિષ્કૃ॑તં॒-યઁજ॑માનમ॒ગ્નૌ પ્રદ॑દ્ધ્યાત્ ।
યન્ન જુ॑હુ॒યાત્ ॥ 9 ॥
ય॒જ્ઞ॒પ॒રુર॒ન્તરિ॑યાત્ । યજુ॑રે॒વ વ॑દેત્ ।
ન હ॒વિષ્કૃ॑તં॒-યઁજ॑માનમ॒ગ્નૌ પ્ર॒દધા॑તિ । ન ય॑જ્ઞપ॒રુર॒ન્તરે॑તિ । ગા॒ય॒ત્રી છન્દા॒ગ્॒સ્યત્ય॑મન્યત ।
તસ્યૈ॑ વષટ્કા॒રો᳚-ઽભ્યય્ય॒ શિરો᳚-ઽચ્છિનત્ ।
તસ્યૈ᳚ દ્વે॒ધા રસઃ॒ પરા॑-ઽપતત્ । પૃ॒થિ॒વીમ॒ર્ધઃ પ્રાવિ॑શત્ । પ॒શૂન॒ર્ધઃ । યઃ પૃ॑થિ॒વી-મ્પ્રાવિ॑શત્ ॥ 10 ॥
સ ખ॑દિ॒રો॑-ઽભવત્ । યઃ પ॒શૂન્ । સો॑-ઽજામ્ । યત્ખા॑દિ॒ર્યભ્રિ॒-ર્ભવ॑તિ । છન્દ॑સામે॒વ રસે॑ન ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિર॒-સ્સમ્ભ॑રતિ । યદૌદુ॑મ્બરી ।
ઊર્ગ્વા ઉ॑દુ॒મ્બરઃ॑ । ઊ॒ર્જૈવ ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિર॒-સ્સમ્ભ॑રતિ । ય-દ્વૈ॑ણ॒વી । તેજો॒ વૈ વેણુઃ॑ ॥ 11 ॥
તેજ॑સૈ॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિર॒-સ્સમ્ભ॑રતિ । ય-દ્વૈક॑ઙ્કતી ।
ભા એ॒વાવ॑રુન્ધે । દે॒વસ્ય॑ ત્વા સવિ॒તુઃ પ્ર॑સ॒વ ઇત્યભ્રિ॒માદ॑ત્તે॒ પ્રસૂ᳚ત્યૈ । અ॒શ્વિનો᳚-ર્બા॒હુભ્યા॒મિત્યા॑હ । અ॒શ્વિનૌ॒ હિ દે॒વાના॑મદ્ધ્વ॒ર્યૂ આસ્તા᳚મ્ ।
પૂ॒ષ્ણો હસ્તા᳚ભ્યા॒મિત્યાહ॒ યત્યૈ᳚ । વજ્ર॑ ઇવ॒ વા એ॒ષા । યદભ્રિઃ॑ । અભ્રિ॑રસિ॒ નારિ॑ર॒સીત્યા॑હ॒ શાન્ત્યૈ᳚ ॥ 12 ॥
અ॒દ્ધ્વ॒ર॒કૃ-દ્દે॒વેભ્ય॒ ઇત્યા॑હ । ય॒જ્ઞો વા અ॑દ્ધ્વ॒રઃ । ય॒જ્ઞ॒કૃ-દ્દે॒વેભ્ય॒ ઇતિ॒ વાવૈતદા॑હ । ઉત્તિ॑ષ્ઠ બ્રહ્મણસ્પત॒ ઇત્યા॑હ ।
બ્રહ્મ॑ણૈ॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિરો-ઽચ્છૈ॑તિ ।
પ્રૈતુ॒ બ્રહ્મ॑ણ॒સ્પતિ॒રિત્યા॑હ । પ્રેત્યૈ॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિરો-ઽચ્છૈ॑તિ । પ્ર દે॒વ્યે॑તુ સૂ॒નૃતેત્યા॑હ ।
ય॒જ્ઞો વૈ સૂ॒નૃતા᳚ । અચ્છા॑ વી॒રન્નર્ય॑-મ્પ॒ઙ્ક્તિરા॑ધસ॒મિત્યા॑હ ॥ 13 ॥
પાઙ્ક્તો॒ હિ ય॒જ્ઞઃ । દે॒વા ય॒જ્ઞન્ન॑યન્તુ ન॒ ઇત્યા॑હ ।
દે॒વાને॒વ ય॑જ્ઞ॒નિયઃ॑ કુરુતે । દેવી᳚ દ્યાવાપૃથિવી॒ અનુ॑ મે મગ્મ્સાથા॒મિત્યા॑હ । આ॒ભ્યામે॒વાનુ॑મતો ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિર॒-સ્સમ્ભ॑રતિ । ઋ॒દ્ધ્યાસ॑મ॒દ્ય મ॒ખસ્ય॒ શિર॒ ઇત્યા॑હ । ય॒જ્ઞો વૈ મ॒ખઃ ।
ઋ॒દ્ધ્યાસ॑મ॒દ્ય ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિર॒ ઇતિ॒ વાવૈતદા॑હ ।
મ॒ખાય॑ ત્વા મ॒ખસ્ય॑ ત્વા શી॒ર્ષ્ણ ઇત્યા॑હ ।
નિ॒ર્દિશ્યૈ॒વૈન॑દ્ધરતિ ॥ 14 ॥
ત્રિર્હ॑રતિ । ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કાઃ । એ॒ભ્ય એ॒વ લો॒કેભ્યો॑ ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિર॒-સ્સમ્ભ॑રતિ । તૂ॒ષ્ણી-ઞ્ચ॑તુ॒ર્થગ્મ્ હ॑રતિ । અપ॑રિમિતાદે॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિર॒-સ્સમ્ભ॑રતિ ।
મૃ॒ત્ખ॒નાદગ્રે॑ હરતિ । તસ્મા᳚-ન્મૃત્ખ॒નઃ ક॑રુ॒ણ્ય॑તમઃ । ઇય॒ત્યગ્ર॑ આસી॒રિત્યા॑હ । અ॒સ્યામે॒વાછ॑મ્બટ્કારં-યઁ॒જ્ઞસ્ય॒ શિર॒-સ્સમ્ભ॑રતિ । ઊર્જ॒મ્ ઁવા એ॒તગ્મ્ રસ॑-મ્પૃથિ॒વ્યા ઉ॑પ॒દીકા॒ ઉદ્દિ॑હન્તિ ॥ 15 ॥
ય-દ્વ॒લ્મીક᳚મ્ । ય-દ્વ॑લ્મીકવ॒પા સ॑મ્ભા॒રો ભવ॑તિ ।
ઊર્જ॑મે॒વ રસ॑-મ્પૃથિ॒વ્યા અવ॑રુન્ધે । અથો॒ શ્રોત્ર॑મે॒વ । શ્રોત્ર॒ગ્ગ્॒ હ્યે॑ત-ત્પૃ॑થિ॒વ્યાઃ । ય-દ્વ॒લ્મીકઃ॑ । અબ॑ધિરો ભવતિ । ય એ॒વં-વેઁદ॑ । ઇન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રાય॒ વજ્ર॒મુદ॑યચ્છત્ ।
સ યત્ર॑યત્ર પ॒રાક્ર॑મત ॥ 16 ॥
તન્નાદ્ધ્રિ॑યત । સ પૂ॑તીકસ્ત॒મ્બે પરા᳚ક્રમત । સો᳚-ઽદ્ધ્રિયત । સો᳚-ઽબ્રવીત્ । ઊ॒તિં-વૈઁ મે॑ ધા॒ ઇતિ॑ । તદૂ॒તીકા॑ના-મૂતીક॒ત્વમ્ । યદૂ॒તીકા॒ ભવ॑ન્તિ ।
ય॒જ્ઞાયૈ॒વોતિ-ન્દ॑ધતિ । અ॒ગ્નિ॒જા અ॑સિ પ્ર॒જાપ॑તે॒ રેત॒ ઇત્યા॑હ । ય એ॒વ રસઃ॑ પ॒શૂ-ન્પ્રાવિ॑શત્ ॥ 17 ॥
તમે॒વાવ॑રુન્ધે । પઞ્ચૈ॒તે સ॑મ્ભા॒રા ભ॑વન્તિ । પાઙ્ક્તો॑ ય॒જ્ઞઃ । યાવા॑ને॒વ ય॒જ્ઞઃ । તસ્ય॒ શિર॒-સ્સમ્ભ॑રતિ । યદ્ગ્રા॒મ્યાણા᳚-મ્પશૂ॒નાઞ્ચર્મ॑ણા સ॒મ્ભરે᳚ત્ । ગ્રા॒મ્યા-ન્પ॒શૂઞ્છુ॒ચા-ઽર્પ॑યેત્ । કૃ॒ષ્ણા॒જિ॒નેન॒ સમ્ભ॑રતિ । આ॒ર॒ણ્યાને॒વ પ॒શૂઞ્છુ॒ચા-ઽર્પ॑યતિ । તસ્મા᳚-થ્સ॒માવ॑ત્-પશૂ॒ના-મ્પ્ર॒જાય॑માનાનામ્ ॥ 18 ॥
આ॒ર॒ણ્યાઃ પ॒શવઃ॒ કની॑યાગ્મ્સઃ । શુ॒ચા હ્યૃ॑તાઃ ।
લો॒મ॒ત-સ્સમ્ભ॑રતિ । અતો॒ હ્ય॑સ્ય॒ મેદ્ધ્ય᳚મ્ । પ॒રિ॒ગૃહ્યા ય॑ન્તિ । રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ ।
બ॒હવો॑ હરન્તિ । અપ॑ચિતિમે॒વાસ્મિ॑-ન્દધતિ ।
ઉદ્ધ॑તે॒ સિક॑તોપોપ્તે॒ પરિ॑શ્રિતે॒ નિદ॑ધતિ॒ શાન્ત્યૈ᳚ ।
મદ॑ન્તીભિ॒રુપ॑ સૃજતિ ॥ 19 ॥
તેજ॑ એ॒વાસ્મિ॑-ન્દધાતિ । મધુ॑ ત્વા મધુ॒લા ક॑રો॒ત્વિત્યા॑હ । બ્રહ્મ॑ણૈ॒વાસ્મિ॒ન્ -તેજો॑ દધાતિ ।
યદ્ગ્રા॒મ્યાણા॒-મ્પાત્રા॑ણા-ઙ્ક॒પાલૈ᳚-સ્સગ્મ્સૃ॒જેત્ ।
ગ્રા॒મ્યાણિ॒ પાત્રા॑ણિ શુ॒ચા-ઽર્પ॑યેત્ । અ॒ર્મ॒ક॒પા॒લૈ-સ્સગ્મ્સૃ॑જતિ । એ॒તાનિ॒ વા અ॑નુપજીવની॒યાનિ॑ । તાન્યે॒વ શુ॒ચા-ઽર્પ॑યતિ ।
શર્ક॑રાભિ॒-સ્સગ્મ્સૃ॑જતિ॒ ધૃત્યૈ᳚ । અથો॑ શ॒ન્ત્વાય॑ । અ॒જ॒લો॒મૈ-સ્સગ્મ્સૃ॑જતિ । એ॒ષા વા અ॒ગ્નેઃ પ્રિ॒યા ત॒નૂઃ । યદ॒જા । પ્રિ॒યયૈ॒વૈન॑-ન્ત॒નુવા॒ સગ્મ્સૃ॑જતિ । અથો॒ તેજ॑સા । કૃ॒ષ્ણા॒જિ॒નસ્ય॒ લોમ॑ભિ॒-સ્સગ્મ્સૃ॑જતિ । ય॒જ્ઞો વૈ કૃ॑ષ્ણાજિ॒નમ્ ।
ય॒જ્ઞેનૈ॒વ ય॒જ્ઞગ્મ્ સગ્મ્સૃ॑જતિ ॥ 20 ॥
(યા॒જા॑યૈ॒ - ન જુ॑હુ॒યા - દવિ॑શ॒-દ્- વેણઃ॒ - શાન્ત્યૈ॑ - પ॒ઙ્ક્તિરા॑ધસ॒મિત્યા॑હ - હરતિ - દિહન્તિ - પ॒રાક્ર॑મ॒ - તાવિ॑શત્ - પ્ર॒જાય॑માનાનાગ્મ્ - સૃજતિ - શ॒ન્ત્વાયા॒ ષ્ટૌ ચ॑) (અ. 2)
અનુવાકં 3
પરિ॑શ્રિતે કરોતિ । બ્ર॒હ્મ॒વ॒ર્ચ॒સસ્ય॒ પરિ॑ગૃહીત્યૈ । ન કુ॒ર્વન્ન॒ભિ પ્રા᳚ણ્યાત્ । ય-ત્કુ॒ર્વન્ન॑ભિ પ્રા॒ણ્યાત્ । પ્રા॒ણાઞ્છુ॒ચા-ઽર્પ॑યેત્ । અ॒પ॒હાય॒ પ્રાણિ॑તિ ।
પ્રા॒ણાના᳚-ઙ્ગોપી॒થાય॑ । ન પ્ર॑વ॒ર્ગ્ય॑મ્-ચાદિ॒ત્યમ્-ચા॒ન્તરે॑યાત્ । યદ॑ન્તરે॒યાત્ । દુ॒શ્ચર્મા᳚ સ્યાત્ ॥ 21 ॥
તસ્મા॒ન્નાન્ત॒રાય્ય᳚મ્ । આ॒ત્મનો॑ ગોપી॒થાય॑ । વેણુ॑ના કરોતિ । તેજો॒ વૈ વેણુઃ॑ । તેજઃ॑ પ્રવ॒ર્ગ્યઃ॑ । તેજ॑સૈ॒વ તેજ॒-સ્સમ॑ર્ધયતિ । મ॒ખસ્ય॒ શિરો॒-ઽસીત્યા॑હ । ય॒જ્ઞો વૈ મ॒ખઃ । તસ્યૈ॒તચ્છિરઃ॑ । ય-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ ॥ 22 ॥
તસ્મા॑દે॒વમા॑હ । ય॒જ્ઞસ્ય॑ પ॒દે સ્થ॒ ઇત્યા॑હ । ય॒જ્ઞસ્ય॒ હ્યે॑તે પ॒દે । અથો॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ । ગા॒ય॒ત્રેણ॑ ત્વા॒ છન્દ॑સા કરો॒મીત્યા॑હ ।
છન્દો॑ભિરે॒વૈન॑-ઙ્કરોતિ । ત્ર્યુ॑દ્ધિ-ઙ્કરોતિ । ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કાઃ । એ॒ષામ્ ઁલો॒કાના॒માપ્ત્યૈ᳚ । છન્દો॑ભિઃ કરોતિ ॥ 23 ॥
વી॒ર્ય॑મ્ ઁવૈ છન્દાગ્મ્॑સિ । વી॒ર્યે॑ણૈ॒વૈન॑-ઙ્કરોતિ ।
યજુ॑ષા॒ બિલ॑-ઙ્કરોતિ॒ વ્યાવૃ॑યૈ । ઇય॑ન્ત-ઙ્કરોતિ ।
પ્ર॒જાપ॑તિના યજ્ઞમુ॒ખેન॒ સમ્મિ॑તમ્ । ઇય॑ન્ત-ઙ્કરોતિ ।
ય॒જ્ઞ॒પ॒રુષા॒ સમ્મિ॑તમ્ । ઇય॑ન્ત-ઙ્કરોતિ ।
એ॒તાવ॒દ્વૈ પુરુ॑ષે વી॒ર્ય᳚મ્ । વી॒ર્ય॑સમ્મિતમ્ ॥ 24 ॥
અપ॑રિમિત-ઙ્કરોતિ । અપ॑રિમિત॒સ્યાવ॑રુદ્ધ્યૈ । પ॒રિ॒ગ્રી॒વ-ઙ્ક॑રોતિ॒ ધૃત્યૈ᳚ । સૂર્ય॑સ્ય॒ હર॑સા શ્રા॒યેત્યા॑હ । ય॒થા॒ય॒જુરે॒વૈતત્ । અ॒શ્વ॒શ॒કેન॑ ધૂપયતિ । પ્રા॒જા॒પ॒ત્યો વા અશ્વ॑-સ્સયોનિ॒ત્વાય॑ । વૃષ્ણો॒ અશ્વ॑સ્ય નિ॒ષ્પદ॒સીત્યા॑હ ।
અ॒સૌ વા આ॑દિ॒ત્યો વૃષા-ઽશ્વઃ॑ । તસ્ય॒ છન્દાગ્મ્॑સિ નિ॒ષ્પત્ ॥ 25 ॥
છન્દો॑ભિરે॒વૈન॑-ન્ધૂપયતિ । અ॒ર્ચિષે᳚ ત્વા શો॒ચિષે॒ ત્વેત્યા॑હ । તેજ॑ એ॒વાસ્મિ॑-ન્દધાતિ । વા॒રુ॒ણો॑-ઽભીદ્ધઃ॑ । મૈ॒ત્રિયોપૈ॑તિ॒ શાન્ત્યૈ᳚ । સિદ્ધ્યૈ॒ ત્વેત્યા॑હ । ય॒થા॒ય॒જુરે॒વૈતત્ । દે॒વસ્ત્વા॑ સવિ॒તોદ્વ॑પ॒ત્વિત્યા॑હ ।
સ॒વિ॒તૃપ્ર॑સૂત એ॒વૈન॒-મ્બ્રહ્મ॑ણા દે॒વતા॑ભિ॒રુદ્વ॑પતિ । અપ॑દ્યમાનઃ પૃથિ॒વ્યામાશા॒ દિશ॒ આપૃ॒ણેત્યા॑હ ॥ 26 ॥
તસ્મા॑દ॒ગ્નિ-સ્સર્વા॒ દિશો-ઽનુ॒ વિભા॑તિ ।
ઉત્તિ॑ષ્ઠ બૃ॒હન્-ભ॑વો॒ર્ધ્વસ્તિ॑ષ્ઠ ધ્રુ॒વસ્ત્વમિત્યા॑હ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ ।
ઈ॒શ્વ॒રો વા એ॒ષો᳚-ઽન્ધો ભવિ॑તોઃ ।
યઃ પ્ર॑વ॒ર્ગ્ય॑મ॒ન્વીક્ષ॑તે । સૂર્ય॑સ્ય ત્વા॒ ચક્ષુ॒ષા-ઽન્વી᳚ક્ષ॒ ઇત્યા॑હ ।
ચક્ષુ॑ષો ગોપી॒થાય॑ । ઋ॒જવે᳚ ત્વા સા॒ધવે᳚ ત્વા સુક્ષિ॒ત્યૈ ત્વા॒ ભૂત્યૈ॒ ત્વેત્યા॑હ । ઇ॒યં-વાઁ ઋ॒જુઃ । અ॒ન્તરિ॑ક્ષગ્મ્ સા॒ધુ । અ॒સૌ સુ॑ક્ષિ॒તિઃ ॥ 27 ॥
દિશો॒ ભૂતિઃ॑ । ઇ॒માને॒વાસ્મૈ॑ લો॒કાન્ ક॑લ્પયતિ । અથો॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ । ઇ॒દ-મ॒હ-મ॒મુમા॑મુષ્યાય॒ણમ્ ઁવિ॒શા પ॒શુભિ॑-ર્બ્રહ્મવર્ચ॒સેન॒ પર્યૂ॑હા॒મીત્યા॑હ ।
વિ॒શૈવૈન॑-મ્પ॒શુભિ॑-ર્બ્રહ્મવર્ચ॒સેન॒ પર્યૂ॑હતિ ।
વિ॒શેતિ॑ રાજ॒ન્ય॑સ્ય બ્રૂયાત્ । વિ॒શૈવૈન॒-મ્પર્યૂ॑હતિ । પ॒શુભિ॒રિતિ॒ વૈશ્ય॑સ્ય । પ॒શુભિ॑રે॒વૈન॒-મ્પર્યૂ॑હતિ । અ॒સુ॒ર્ય॑-મ્પાત્ર॒મના᳚ચ્છૃણ્ણમ્ ॥ 28 ॥
આચ્છૃ॑ણત્તિ । દે॒વ॒ત્રા-ઽકઃ॑ । અ॒જ॒ક્ષી॒રેણાચ્છૃ॑ણત્તિ ।
પ॒ર॒મં-વાઁ એ॒ત-ત્પયઃ॑ । યદ॑જક્ષી॒રમ્ । પ॒ર॒મેણૈ॒વૈન॒-મ્પય॒સા-ઽઽચ્છૃ॑ણત્તિ ।
યજુ॑ષા॒ વ્યાવૃ॑ત્ત્યૈ । છન્દો॑ભિ॒રાચ્છૃ॑ણત્તિ । છન્દો॑ભિ॒ર્વા એ॒ષ ક્રિ॑યતે । છન્દો॑ભિરે॒વ છન્દા॒ગ્॒સ્યાચ્છૃ॑ણત્તિ । છૃ॒ન્ધિ વાચ॒મિત્યા॑હ ।
વાચ॑મે॒વાવ॑રુન્ધે । છૃ॒ન્ધ્યૂર્જ॒મિત્યા॑હ । ઊર્જ॑મે॒વાવ॑રુન્ધે । છૃ॒ન્ધિ હ॒વિરિત્યા॑હ । હ॒વિરે॒વાકઃ॑ । દેવ॑ પુરશ્ચર સ॒ઘ્યાસ॒ન્ત્વેત્યા॑હ ।
ય॒થા॒ય॒જુરે॒વૈતત્ ॥ 29 ॥
(સ્યા॒-દ્ય-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ - છન્દો॑ભિઃ કરોતિ - વી॒ર્ય॑ સમ્મિત॒મ્ - છન્દાગ્મ્॑સિ નિ॒ષ્પત્ - પૃ॒ણેત્યા॑હ - સુક્ષિ॒તિ - રના᳚ચ્છૃણ્ણ॒મ્ - છન્દા॒ગ્॒સ્યાચ્છૃ॑ણ ત્ત્ય॒ષ્ટૌ ચ॑) (અ. 3)
અનુવાકં 4
બ્રહ્મ॒-ન્પ્રચ॑રિષ્યામો॒ હોત॑-ર્ઘ॒ર્મમ॒ભિષ્ટુ॒હીત્યા॑હ ।
એ॒ષ વા એ॒તર્હિ॒ બૃહ॒સ્પતિઃ॑ । યદ્બ્ર॒હ્મા ।
તસ્મા॑ એ॒વ પ્ર॑તિ॒પ્રોચ્ય॒ પ્રચ॑રતિ ।
આ॒ત્મનો-ઽના᳚ર્ત્યૈ । ય॒માય॑ ત્વા મ॒ખાય॒ ત્વેત્યા॑હ ।
એ॒તા વા એ॒તસ્ય॑ દે॒વતાઃ᳚ । તાભિ॑રે॒વૈન॒ગ્મ્॒ સમ॑ર્ધયતિ । મદ॑ન્તીભિઃ॒ પ્રોક્ષ॑તિ । તેજ॑ એ॒વાસ્મિ॑-ન્દધાતિ ॥ 30 ॥
અ॒ભિ॒પૂ॒ર્વ-મ્પ્રોક્ષ॑તિ । અ॒ભિ॒પૂ॒ર્વ-મે॒વાસ્મિ॒ન્-તેજો॑ દધાતિ । ત્રિઃ પ્રોક્ષ॑તિ । ત્ર્યા॑વૃ॒દ્ધિ ય॒જ્ઞઃ । અથો॑ મેદ્ધ્ય॒ત્વાય॑ । હોતા-ઽન્વા॑હ । રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ । અન॑વાનમ્ । પ્રા॒ણાના॒ગ્મ્॒ સન્ત॑ત્યૈ ।
ત્રિ॒ષ્ટુભ॑-સ્સ॒તી-ર્ગા॑ય॒ત્રીરિ॒વાન્વા॑હ ॥ 31 ॥
ગા॒ય॒ત્રો હિ પ્રા॒ણઃ । પ્રા॒ણમે॒વ યજ॑માને દધાતિ । સન્ત॑ત॒મન્વા॑હ । પ્રા॒ણાના॑મ॒ન્નાદ્ય॑સ્ય॒ સન્ત॑ત્યૈ । અથો॒ રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ । ય-ત્પરિ॑મિતા અનુબ્રૂ॒યાત્ । પરિ॑મિત॒મવ॑રુન્ધીત । અપ॑રિમિતા॒ અન્વા॑હ ।
અપ॑રિમિત॒સ્યાવ॑રુદ્ધ્યૈ । શિરો॒ વા એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॑ ॥ 32 ॥
ય-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ । ઊંર્મુઞ્જાઃ᳚ । ય-ન્મૌ॒ઞ્જો વે॒દો ભવ॑તિ । ઊ॒ર્જૈવ ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિર॒-સ્સમ॑ર્ધયતિ । પ્રા॒ણા॒હુ॒તી-ર્જુ॑હોતિ । પ્રા॒ણાને॒વ યજ॑માને દધાતિ । સ॒પ્ત જુ॑હોતિ । સ॒પ્ત વૈ શી॑ર્ષ॒ણ્યાઃ᳚ પ્રા॒ણાઃ । પ્રા॒ણાને॒વાસ્મિ॑-ન્દધાતિ । દે॒વસ્ત્વા॑ સવિ॒તા મદ્ધ્વા॑-ઽન॒ક્ત્વિત્યા॑હ ॥ 33 ॥
તેજ॑સૈ॒વૈન॑મનક્તિ । પૃ॒થિ॒વી-ન્તપ॑સસ્ત્રાય॒સ્વેતિ॒ હિર॑ણ્ય॒મુપા᳚સ્યતિ । અ॒સ્યા અન॑તિદાહાય । શિરો॒ વા એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॑ । ય-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ । અ॒ગ્નિ-સ્સર્વા॑ દે॒વતાઃ᳚ । પ્ર॒લ॒વાના॒દીપ્યોપા᳚સ્યતિ । દે॒વતા᳚સ્વે॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિરઃ॒ પ્રતિ॑દધાતિ । અપ્ર॑તિશીર્ણાગ્ર-મ્ભવતિ ।
એ॒ત-દ્બ॑ર્હિ॒ર્હ્યે॑ષઃ ॥ 34 ॥
અ॒ર્ચિર॑સિ શો॒ચિર॒સીત્યા॑હ । તેજ॑ એ॒વાસ્મિ॑-ન્બ્રહ્મવર્ચ॒સ-ન્દ॑ધાતિ । સગ્મ્સી॑દસ્વ મ॒હાગ્મ્ અ॒સીત્યા॑હ । મ॒હાન્. હ્યે॑ષઃ । બ્ર॒હ્મ॒વા॒દિનો॑ વદન્તિ ।
એ॒તે વાવ ત ઋ॒ત્વિજઃ॑ । યે દ॑ર્શપૂર્ણમા॒સયોઃ᳚ ।
અથ॑ ક॒થા હોતા॒ યજ॑માનાયા॒શિષો॒ નાશા᳚સ્ત॒ ઇતિ॑ ।
પુ॒રસ્તા॑દાશીઃ॒ ખલુ॒ વા અ॒ન્યો ય॒જ્ઞઃ । ઉ॒પરિ॑ષ્ટાદાશીર॒ન્યઃ ॥ 35 ॥
અ॒ના॒ધૃ॒ષ્યા પુ॒રસ્તા॒દિતિ॒ યદે॒તાનિ॒ યજૂ॒ગ્॒ષ્યાહ॑ । શી॒ર્॒ષ॒ત એ॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॒ યજ॑માન આ॒શિષો-ઽવ॑રુન્ધે । આયુઃ॑ પુ॒રસ્તા॑દાહ । પ્ર॒જા-ન્દ॑ક્ષિણ॒તઃ । પ્રા॒ણ-મ્પ॒શ્ચાત્ ।
શ્રોત્ર॑મુત્તર॒તઃ । વિધૃ॑તિમુ॒પરિ॑ષ્ટાત્ । પ્રા॒ણાને॒વાસ્મૈ॑ સ॒મીચો॑ દધાતિ ।
ઈ॒શ્વ॒રો વા એ॒ષ દિશો-ઽનૂન્મ॑દિતોઃ ।
યન્દિશો-ઽનુ॑ વ્યાસ્થા॒પય॑ન્તિ ॥ 36 ॥
મનો॒રશ્વા॑-ઽસિ॒ ભૂરિ॑પુ॒ત્રેતી॒મા-મ॒ભિમૃ॑શતિ ।
ઇ॒યં-વૈઁ મનો॒રશ્વા॒ ભૂરિ॑પુત્રા । અ॒સ્યામે॒વ પ્રતિ॑તિષ્ઠ॒ત્યનુ॑ન્માદાય । સૂ॒પ॒સદા॑ મે ભૂયા॒ મા મા॑ હિગ્મ્સી॒રિત્યા॒હાહિગ્મ્॑સાયૈ ।
ચિત॑-સ્સ્થ પરિ॒ચિત॒ ઇત્યા॑હ । અપ॑ચિતિમે॒વાસ્મિ॑-ન્દધાતિ । શિરો॒ વા એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॑ । ય-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ ।
અ॒સૌ ખલુ॒ વા આ॑દિ॒ત્યઃ પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ । તસ્ય॑ મ॒રુતો॑ ર॒શ્મયઃ॑ ॥ 37 ॥
સ્વાહા॑ મ॒રુદ્ભિઃ॒ પરિ॑શ્રય॒સ્વેત્યા॑હ । અ॒મુમે॒વાદિ॒ત્યગ્મ્ ર॒શ્મિભિઃ॒ પર્યૂ॑હતિ ।
તસ્મા॑-દ॒સાવા॑દિ॒ત્યો॑-ઽમુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે ર॒શ્મિભિઃ॒ પર્યૂ॑ઢઃ । તસ્મા॒-દ્રાજા॑ વિ॒શા પર્યૂ॑ઢઃ । તસ્મા᳚-દ્ગ્રામ॒ણી-સ્સ॑જા॒તૈઃ પર્યૂ॑ઢઃ । અ॒ગ્ને-સ્સૃ॒ષ્ટસ્ય॑ ય॒તઃ । વિક॑ઙ્કત॒-મ્ભા આ᳚ર્ચ્છત્ ।
ય-દ્વૈક॑ઙ્કતાઃ પરિ॒ધયો॒ ભવ॑ન્તિ ।
ભા એ॒વાવ॑રુન્ધે । દ્વાદ॑શ ભવન્તિ ॥ 38 ॥
દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒રઃ । સં॒વઁ॒થ્સ॒રમે॒વાવ॑રુન્ધે ।
અસ્તિ॑ ત્રયોદ॒શો માસ॒ ઇત્યા॑હુઃ । ય-ત્ત્ર॑યોદ॒શઃ પ॑રિ॒ધિર્ભવ॑તિ । તેનૈ॒વ ત્ર॑યોદ॒શ-મ્માસ॒મવ॑રુન્ધે । અ॒ન્તરિ॑ક્ષસ્યાન્ત॒-ર્ધિર॒સીત્યા॑હ॒ વ્યાવૃ॑ત્ત્યૈ । દિવ॒-ન્તપ॑સસ્ત્રાય॒સ્વે-ત્યુ॒પરિ॑ષ્ટા॒-દ્ધિર॑ણ્ય॒મધિ॒ નિદ॑ધાતિ । અ॒મુષ્યા॒ અન॑તિદાહાય । અથો॑ આ॒ભ્યામે॒વૈન॑મુભ॒યતઃ॒ પરિ॑ગૃહ્ણાતિ ।
અર્હ॑-ન્બિભર્ષિ॒ સાય॑કાનિ॒ ધન્વેત્યા॑હ ॥ 39 ॥
સ્તૌત્યે॒વૈન॑મે॒તત્ । ગા॒ય॒ત્રમ॑સિ॒ ત્રૈષ્ટુ॑ભમસિ॒ જાગ॑તમ॒સીતિ॑ ધ॒વિત્રા॒ણ્યાદ॑ત્તે । છન્દો॑ભિરે॒વૈના॒ન્યાદ॑ત્તે । મધુ॒ મદ્ધ્વિતિ॑ ધૂનોતિ । પ્રા॒ણો વૈ મધુ॑ । પ્રા॒ણમે॒વ યજ॑માને દધાતિ । ત્રિઃ પરિ॑યન્તિ । ત્રિ॒વૃદ્ધિ પ્રા॒ણઃ ।
ત્રિઃ પરિ॑યન્તિ । ત્ર્યા॑વૃ॒દ્ધિ ય॒જ્ઞઃ ॥ 40 ॥
અથો॒ રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ । ત્રિઃ પુનઃ॒ પરિ॑યન્તિ ।
ષટ્-થ્સમ્પ॑દ્યન્તે । ષડ્વા ઋ॒તવઃ॑ । ઋ॒તુષ્વે॒વ પ્રતિ॑તિષ્ઠન્તિ । યો વૈ ઘ॒ર્મસ્ય॑ પ્રિ॒યાન્-ત॒નુવ॑મા॒ક્રામ॑તિ । દુ॒શ્ચર્મા॒ વૈ સ ભ॑વતિ ।
એ॒ષ હ॒ વા અ॑સ્ય પ્રિ॒યા-ન્ત॒નુવ॒માક્રા॑મતિ ।
ય સ્ત્રિઃ પ॒રીત્ય॑ ચતુ॒ર્થ-મ્પર્યે॑તિ ।
એ॒તાગ્મ્ હ॒ વા અ॑સ્યો॒ગ્રદે॑વો॒ રાજ॑નિ॒રાચ॑ક્રામ ॥ 41 ॥
તતો॒ વૈ સ દુ॒શ્ચર્મા॑-ઽભવત્ । તસ્મા॒-ત્ત્રિઃ પ॒રીત્ય॒ ન ચ॑તુ॒ર્થ-મ્પરી॑યાત્ । આ॒ત્મનો॑ ગોપી॒થાય॑ । પ્રા॒ણા વૈ ધ॒વિત્રા॑ણિ । અવ્ય॑તિષઙ્ગ-ન્ધૂન્વન્તિ ।
પ્રા॒ણાના॒-મવ્ય॑તિષઙ્ગાય॒ ક્લૃપ્ત્યૈ᳚ । વિ॒નિ॒ષદ્ય॑ ધૂન્વન્તિ । દિ॒ક્ષ્વે॑વ પ્રતિ॑તિષ્ઠન્તિ । ઊ॒ર્ધ્વન્ધૂ᳚ન્વન્તિ । સુ॒વ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્ય॒ સમ॑ષ્ટ્યૈ । સ॒ર્વતો॑ ધૂન્વન્તિ ।
તસ્મા॑દ॒યગ્મ્ સ॒ર્વતઃ॑ પવતે ॥ 42 ॥
(દ॒ધા॒- તી॒વાન્વા॑હ - ય॒જ્ઞ - સ્યા॑હૈ॒ - ષ - ઉ॒પરિ॑ષ્ટાદાશીર॒ન્યો - વ્યા᳚સ્થા॒પય॑ન્તિ - ર॒શ્મયો॑ - ભવન્તિ॒ - ધન્વેત્યા॑હ - ય॒જ્ઞ - શ્ચ॑ક્રામ॒ - સમ॑ષ્ટ્યૈ॒ દ્વે ચ॑) (અ. 4)
અનુવાકં 5
અ॒ગ્નિષ્ટ્વા॒ વસુ॑ભિઃ પુ॒રસ્તા᳚-દ્રોચયતુ ગાય॒ત્રેણ॒ છન્દ॒સેત્યા॑હ । અ॒ગ્નિરે॒વૈનં॒-વઁસુ॑ભિઃ પુ॒રસ્તા᳚-દ્રોચયતિ ગાય॒ત્રેણ॒ છન્દ॑સા । સ મા॑ રુચિ॒તો રો॑ચ॒યેત્યા॑હ । આ॒શિષ॑મે॒વૈતામાશા᳚સ્તે ।
ઇન્દ્ર॑સ્ત્વા રુ॒દ્રૈ-ર્દ॑ક્ષિણ॒તો રો॑ચયતુ॒ ત્રૈષ્ટુ॑ભેન॒
છન્દ॒સેત્યા॑હ । ઇન્દ્ર॑ એ॒વૈનગ્મ્॑ રુ॒દ્રૈ-ર્દ॑ક્ષિણ॒તો રો॑ચયતિ॒ ત્રૈષ્ટુ॑ભેન॒ છન્દ॑સા । સ મા॑ રુચિ॒તો રો॑ચ॒યેત્યા॑હ । આ॒શિષ॑મે॒વૈતામાશા᳚સ્તે ।
વરુ॑ણસ્ત્વા-ઽઽદિ॒ત્યૈઃ પ॒શ્ચા-દ્રો॑ચયતુ॒ જાગ॑તેન॒ છન્દ॒સેત્યા॑હ । વરુ॑ણ એ॒વૈન॑માદિ॒ત્યૈઃ પ॒શ્ચા-દ્રો॑ચયતિ॒ જાગ॑તેન॒ છન્દ॑સા ॥ 43 ॥
સ મા॑ રુચિ॒તો રો॑ચ॒યેત્યા॑હ । આ॒શિષ॑મે॒વૈતામાશા᳚સ્તે ।
દ્યુ॒તા॒નસ્ત્વા॑ મારુ॒તો મ॒રુદ્ભિ॑રુત્તર॒તો રો॑ચય॒ત્વાનુ॑ષ્ટુભેન॒ છન્દ॒સેત્યા॑હ ।
દ્યુ॒તા॒ન એ॒વૈન॑-મ્મારુ॒તો મ॒રુદ્ભિ॑રુત્તર॒તો રો॑ચય॒ત્યાનુ॑ષ્ટુભેન॒ છન્દ॑સા ।
સ મા॑ રુચિ॒તો રો॑ચ॒યેત્યા॑હ । આ॒શિષ॑મે॒વૈતામાશા᳚સ્તે ।
બૃહ॒સ્પતિ॑સ્ત્વા॒ વિશ્વૈ᳚-ર્દે॒વૈરુ॒પરિ॑ષ્ટા-દ્રોચયતુ॒ પાઙ્ક્તે॑ન॒ છન્દ॒સેત્યા॑હ ।
બૃહ॒સ્પતિ॑રે॒વૈન॒મ્ ઁવિશ્વૈ᳚-ર્દે॒વૈરુ॒પરિ॑ષ્ટા-દ્રોચયતિ॒ પાઙ્ક્તે॑ન॒ છન્દ॑સા ।
સ મા॑ રુચિ॒તો રો॑ચ॒યેત્યા॑હ । આ॒શિષ॑મે॒વૈતામાશા᳚સ્તે ॥ 44 ॥
રો॒ચિ॒તસ્ત્વ-ન્દે॑વ ઘર્મ દે॒વેષ્વસીત્યા॑હ । રો॒ચિ॒તો હ્યે॑ષ દે॒વેષુ॑ । રો॒ચિ॒ષી॒યાહ-મ્મ॑નુ॒ષ્યે᳚ષ્વિત્યા॑હ । રોચ॑ત એ॒વૈષ મ॑નુ॒ષ્યે॑ષુ । સમ્રા᳚ડ્ ઘર્મ રુચિ॒તસ્ત્વ-ન્દે॒વેષ્વાયુ॑ષ્માગ્ સ્તેજ॒સ્વી બ્ર॑હ્મવર્ચ॒સ્ય॑સીત્યા॑હ ।
રુ॒ચિ॒તો હ્યે॑ષ દે॒વેષ્વાયુ॑ષ્માગ્ સ્તેજ॒સ્વી બ્ર॑હ્મવર્ચ॒સી ।
રુ॒ચિ॒તો॑-ઽહ-મ્મ॑નુ॒ષ્યે᳚ષ્વાયુ॑ષ્માગ્ સ્તેજ॒સ્વી બ્ર॑હ્મવર્ચ॒સી ભૂ॑યાસ॒મિત્યા॑હ ।
રુ॒ચિ॒ત એ॒વૈષ મ॑નુ॒ષ્યે᳚ષ્વાયુ॑ષ્માગ્ સ્તેજ॒સ્વી બ્ર॑હ્મવર્ચ॒સી ભ॑વતિ । રુગ॑સિ॒ રુચ॒-મ્મયિ॑ ધેહિ॒ મયિ॒ રુગિત્યા॑હ । આ॒શિષ॑મે॒વૈતામાશા᳚સ્તે ।
તં-યઁદે॒તૈ-ર્યજુ॑ર્ભિ॒રરો॑ચયિત્વા । રુ॒ચિ॒તો ઘ॒ર્મ ઇતિ॑ પ્રબ્રૂ॒યાત્ । અરો॑ચુકો-ઽદ્ધ્વ॒ર્યુ-સ્સ્યાત્ ।
અરો॑ચુકો॒ યજ॑માનઃ । અથ॒ યદે॑નમે॒તૈર્યજુ॑ર્ભી રોચયિ॒ત્વા । રુ॒ચિ॒તો ઘર્મ॒ ઇતિ॒ પ્રાહ॑ । રોચુ॑કો-ઽદ્ધ્વ॒ર્યુ-ર્ભવ॑તિ । રોચુ॑કો॒ યજ॑માનઃ ॥ 45 ॥
(પ॒શ્ચા-દ્રો॑ચયતિ॒ જગ॑તેન॒ છન્દ॑સા॒ - પાઙ્ક્તે॑ન॒ છન્દ॑સા॒ સ મા॑ રુચિ॒તો રો॑ચ॒યેત્યા॑હા॒શિષ॑મે॒વૈતામાશા᳚સ્તે - શાસ્તે॒ ઽષ્ટૌ ચ॑) (અ. 5)
અનુવાકં 6
શિરો॒ વા એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॑ । ય-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ । ગ્રી॒વા ઉ॑પ॒સદઃ॑ । પુ॒રસ્તા॑દુપ॒સદા᳚-મ્પ્રવ॒ર્ગ્ય॑-મ્પ્રવૃ॑ણક્તિ । ગ્રી॒વાસ્વે॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિરઃ॒ પ્રતિ॑દધાતિ । ત્રિઃ પ્રવૃ॑ણક્તિ । ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કાઃ । એ॒ભ્ય એ॒વ લો॒કેભ્યો॑ ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિરો-ઽવ॑રુન્ધે ।
ષટ્-થ્સમ્પ॑દ્યન્તે । ષડ્વા ઋ॒તવઃ॑ ॥ 46 ॥
ઋ॒તુભ્ય॑ એ॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિરો-ઽવ॑રુન્ધે । દ્વાદ॑શ॒ કૃત્વઃ॒ પ્રવૃ॑ણક્તિ । દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒રઃ । સં॒વઁ॒થ્સ॒રાદે॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિરો-ઽવ॑રુન્ધે । ચતુ॑ર્વિગ્મ્શતિ॒-સ્સમ્પ॑દ્યન્તે । ચતુ॑ર્વિગ્મ્શતિરર્ધમા॒સાઃ ।
અ॒ર્ધ॒મા॒સેભ્ય॑ એ॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિરો-ઽવ॑રુન્ધે । અથો॒ ખલુ॑ । સ॒કૃદે॒વ પ્ર॒વૃજ્યઃ॑ । એક॒ગ્મ્॒ હિ શિરઃ॑ ॥ 47 ॥
અ॒ગ્નિ॒ષ્ટો॒મે પ્રવૃ॑ણક્તિ । એ॒તાવા॒ન્॒. વૈ ય॒જ્ઞઃ । યાવા॑નગ્નિષ્ટો॒મઃ । યાવા॑ને॒વ ય॒જ્ઞઃ । તસ્ય॒ શિરઃ॒ પ્રતિ॑દધાતિ । નોક્થ્યે᳚ પ્રવૃ॑ઞ્જ્યાત્ ।
પ્ર॒જા વૈ પ॒શવ॑ ઉ॒ક્થાનિ॑ । યદુ॒ક્થ્યે᳚ પ્રવૃ॒ઞ્જ્યાત્ ।
પ્ર॒જા-મ્પ॒શૂન॑સ્ય॒ નિર્દ॑હેત્ । વિ॒શ્વ॒જિતિ॒ સર્વ॑પૃષ્ઠે॒ પ્રવૃ॑ણક્તિ ॥ 48 ॥
પૃ॒ષ્ઠાનિ॒ વા અચ્યુ॑તઞ્ચ્યાવયન્તિ ।
પૃ॒ષ્ઠૈરે॒વાસ્મા॒ અચ્યુ॑તઞ્ચ્યાવયિ॒ત્વા-ઽવ॑રુન્ધે । અપ॑શ્ય-ઙ્ગો॒પામિત્યા॑હ । પ્રા॒ણો વૈ ગો॒પાઃ । પ્રા॒ણમે॒વ પ્ર॒જાસુ॒ વિયા॑તયતિ ।
અપ॑શ્ય-ઙ્ગો॒પામિત્યા॑હ । અ॒સૌ વા આ॑દિ॒ત્યો ગો॒પાઃ । સ હીમાઃ પ્ર॒જા ગો॑પા॒યતિ॑ । તમે॒વ પ્ર॒જાના᳚-ઙ્ગો॒પ્તાર॑-ઙ્કુરુતે । અનિ॑પદ્યમાન॒મિત્યા॑હ ॥ 49 ॥
ન હ્યે॑ષ નિ॒પદ્ય॑તે । આ ચ॒ પરા॑ ચ પ॒થિભિ॒શ્ચર॑ન્ત॒મિત્યા॑હ । આ ચ॒ હ્યે॑ષ પરા॑ ચ પ॒થિભિ॒શ્ચર॑તિ । સ સ॒દ્ધ્રીચી॒-સ્સ વિષૂ॑ચી॒ર્વસા॑ન॒ ઇત્યા॑હ । સ॒દ્ધ્રીચી᳚શ્ચ॒ હ્યે॑ષ વિષૂ॑ચીશ્ચ॒ વસા॑નઃ પ્ર॒જા અ॒ભિ વિ॒પશ્ય॑તિ । આ વ॑રીવર્તિ॒ ભુવ॑નેષ્વ॒ન્તરિત્યા॑હ । આ હ્યે॑ષ વ॑રી॒વર્તિ॒ ભુવ॑નેષ્વ॒ન્તઃ । અત્ર॑ પ્રા॒વીર્મધુ॒ માદ્ધ્વી᳚ભ્યા॒-મ્મધુ॒ માધૂ॑ચીભ્યા॒મિત્યા॑હ ।
વાસ॑ન્તિકાવે॒વાસ્મા॑ ઋ॒તૂ ક॑લ્પયતિ ।
સમ॒ગ્નિર॒ગ્નિના॑ ગ॒તેત્યા॑હ ॥ 50 ॥
ગ્રૈષ્મા॑વે॒વાસ્મા॑ ઋ॒તૂ ક॑લ્પયતિ । સમ॒ગ્નિર॒ગ્નિના॑ ગ॒તેત્યા॑હ । અ॒ગ્નિર્હ્યે॑વૈષો᳚-ઽગ્નિના॑ સ॒ઙ્ગચ્છ॑તે । સ્વાહા॒ સમ॒ગ્નિસ્તપ॑સા ગ॒તેત્યા॑હ ।
પૂર્વ॑મે॒વોદિ॒તમ્ । ઉત્ત॑રેણા॒ભિગૃ॑ણાતિ ।
ધ॒ર્તા દિ॒વો વિભા॑સિ॒ રજ॑સઃ પૃથિ॒વ્યા ઇત્યા॑હ ।
વાર્ષિ॑કાવે॒વાસ્મા॑ ઋ॒તૂ ક॑લ્પયતિ ।
હૃ॒દે ત્વા॒ મન॑સે॒ ત્વેત્યા॑હ । શા॒ર॒દાવે॒વાસ્મા॑ ઋ॒તૂ ક॑લ્પયતિ ॥ 51 ॥
દિ॒વિ દે॒વેષુ॒ હોત્રા॑ ય॒ચ્છેત્યા॑હ । હોત્રા॑ભિરે॒વેમાન્ ઁલો॒કાન્-થ્સ-ન્દ॑ધાતિ । વિશ્વા॑સા-મ્ભુવા-મ્પત॒ ઇત્યા॑હ । હૈમ॑ન્તિકાવે॒વાસ્મા॑ ઋ॒તૂ ક॑લ્પયતિ ।
દે॒વ॒શ્રૂસ્ત્વ-ન્દે॑વ ઘર્મ દે॒વા-ન્પા॒હીત્યા॑હ ।
શૈ॒શિ॒રાવે॒વાસ્મા॑ ઋ॒તૂ ક॑લ્પયતિ ।
ત॒પો॒જાં-વાઁચ॑મ॒સ્મે નિય॑ચ્છ દેવા॒યુવ॒મિત્યા॑હ ।
યા વૈ મેદ્ધ્યા॒ વાક્ । સા ત॑પો॒જાઃ । તામે॒વાવ॑રુન્ધે ॥ 52 ॥
ગર્ભો॑ દે॒વાના॒મિત્યા॑હ । ગર્ભો॒ હ્યે॑ષ દે॒વાના᳚મ્ । પિ॒તા મ॑તી॒નામિત્યા॑હ । પ્ર॒જા વૈ મ॒તયઃ॑ । તાસા॑મે॒ષ એ॒વ પિ॒તા । ય-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ ।
તસ્મા॑દે॒વમા॑હ । પતિઃ॑ પ્ર॒જાના॒મિત્યા॑હ । પતિ॒ર્હ્યે॑ષ પ્ર॒જાના᳚મ્ । મતિઃ॑ કવી॒નામિત્યા॑હ ॥ 53 ॥
મતિ॒ર્હ્યે॑ષ ક॑વી॒નામ્ । સ-ન્દે॒વો દે॒વેન॑ સવિ॒ત્રા ઽય॑તિષ્ટ॒ સગ્મ્ સૂર્યે॑ણારુ॒ક્તેત્યા॑હ ।
અ॒મુઞ્ચૈ॒વાદિ॒ત્ય-મ્પ્ર॑વ॒ર્ગ્ય॑ઞ્ચ॒ સગ્મ્શા᳚સ્તિ ।
આ॒યુ॒ર્દાસ્ત્વમ॒સ્મભ્ય॑-ઙ્ઘર્મ વર્ચો॒દા અ॒સીત્યા॑હ ।
આ॒શિષ॑મે॒વૈતામાશા᳚સ્તે । પિ॒તા નો॑-ઽસિ પિ॒તા નો॑ બો॒ધેત્યા॑હ । બો॒ધય॑ત્યે॒વૈન᳚મ્ । ન વૈ॒ તે॑-ઽવકા॒શા ભ॑વન્તિ । પત્નિ॑યૈ દશ॒મઃ ।
નવ॒ વૈ પુરુ॑ષે પ્રા॒ણાઃ ॥ 54 ॥
નાભિ॑ર્દશ॒મી । પ્રા॒ણાને॒વ યજ॑માને દધાતિ । અથો॒ દશા᳚ક્ષરા વિ॒રાટ્ । અન્નં॑-વિઁ॒રાટ્ । વિ॒રાજૈ॒વાન્નાદ્ય॒મવ॑રુન્ધે । ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિરો᳚-ઽચ્છિદ્યત । ત-દ્દે॒વા હોત્રા॑ભિઃ॒ પ્રત્ય॑દધુઃ । ઋ॒ત્વિજો-ઽવે᳚ક્ષન્તે । એ॒તા વૈ હોત્રાઃ᳚ । હોત્રા॑ભિરે॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિરઃ॒ પ્રતિ॑દધાતિ ॥ 55 ॥
રુ॒ચિ॒તમવે᳚ક્ષન્તે । રુ॒ચિ॒તાદ્વૈ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા અ॑સૃજત । પ્ર॒જાના॒ગ્મ્॒ સૃષ્ટ્યૈ᳚ । રુ॒ચિ॒તમવે᳚ક્ષન્તે । રુ॒ચિ॒તાદ્વૈ પ॒ર્જન્યો॑ વર્ષતિ । વર્ષુ॑કઃ પ॒ર્જન્યો॑ ભવતિ । સ-મ્પ્ર॒જા એ॑ધન્તે । રુ॒ચિ॒તમવે᳚ક્ષન્તે । રુ॒ચિ॒તમ્ ઁવૈ બ્ર॑હ્મવર્ચ॒સમ્ । બ્ર॒હ્મ॒વ॒ર્ચ॒સિનો॑ ભવન્તિ ॥ 56 ॥
અ॒ધી॒યન્તો-ઽવે᳚ક્ષન્તે । સર્વ॒માયુ॑ર્યન્તિ । ન પત્ન્યવે᳚ક્ષેત । ય-ત્પન્ત્ય॒વેક્ષે॑ત । પ્રજા॑યેત । પ્ર॒જાન્ત્વ॑સ્યૈ॒ નિર્દ॑હેત્ । યન્નાવેક્ષે॑ત । ન પ્રજા॑યેત ।
નાસ્યૈ᳚ પ્ર॒જાન્નિર્દ॑હેત્ । તિ॒ર॒સ્કૃત્ય॒ યજુ॑-ર્વાચયતિ । પ્રજા॑યતે । નાસ્યૈ᳚ પ્ર॒જાન્નિર્દ॑હતિ । ત્વષ્ટી॑મતી તે સપે॒યેત્યા॑હ । સપા॒દ્ધિ પ્ર॒જાઃ પ્ર॒જાય॑ન્તે ॥ 57 ॥
(ઋ॒તવો॒ - હિ શિરઃ॒ - સર્વ॑પૃષ્ઠે॒ પ્રવૃ॑ણ॒ - ક્ત્યનિ॑પદ્યમાન॒મિત્યા॑હ - ગ॒તેત્યા॑હ - શાર॒દાવે॒વાસ્મા॑ ઋ॒તૂ ક॑લ્પયતિ - રુન્ધે - કવિ॒નામિત્યા॑હ - પ્રા॒ણાઃ - પ્રતિ॑દધાતિ - ભવન્તિ - વાચયતિ ચ॒ત્વારિ॑ ચ) (અ. 6)
અનુવાકં 7
દે॒વસ્ય॑ ત્વા સવિ॒તુઃ પ્ર॑સ॒વ ઇતિ॑ રશ॒નામાદ॑ત્તે॒ પ્રસૂ᳚ત્યૈ । અ॒શ્વિનો᳚-ર્બા॒હુભ્યા॒મિત્યા॑હ । અ॒શ્વિનૌ॒ હિ દે॒વાના॑મદ્ધ્વ॒ર્યૂ આસ્તા᳚મ્ । પૂ॒ષ્ણો હસ્તા᳚ભ્યા॒મિત્યા॑હ॒ યત્યૈ᳚ । આદ॒દે-ઽદિ॑ત્યૈ॒ રાસ્ના॒-ઽસીત્યા॑હ॒ યજુ॑ષ્કૃત્યૈ । ઇડ॒ એહ્યદિ॑ત॒ એહિ॒ સર॑સ્વ॒ત્યેહીત્યા॑હ । એ॒તાનિ॒ વા અ॑સ્યૈ દેવના॒માનિ॑ ।
દે॒વ॒ના॒મૈરે॒વૈના॒-માહ્વ॑યતિ । અસા॒વેહ્ય-સા॒વેહ્ય-સા॒વેહીત્યા॑હ । એ॒તાનિ॒ વા અ॑સ્યૈ મનુષ્યના॒માનિ॑ ॥ 58 ॥
મ॒નુ॒ષ્ય॒ના॒મૈરે॒વૈના॒માહ્વ॑યતિ ।
ષટ્-થ્સમ્પ॑દ્યન્તે । ષડ્વા ઋ॒તવઃ॑ ।
ઋ॒તુભિ॑રે॒વૈના॒માહ્વ॑યતિ । અદિ॑ત્યા ઉ॒ષ્ણીષ॑મ॒સીત્યા॑હ । ય॒થા॒ય॒જુરે॒વૈતત્ ।
વા॒યુર॑સ્યૈ॒ડ ઇત્યા॑હ । વા॒યુ॒દે॒વ॒ત્યો॑ વૈ વ॒થ્સઃ ।
પૂ॒ષા ત્વો॒પાવ॑સૃજ॒ત્વિત્યા॑હ । પૌ॒ષ્ણા વૈ દે॒વત॑યા પ॒શવઃ॑ ॥ 59 ॥
સ્વયૈ॒વૈન॑-ન્દે॒વત॑યો॒પાવ॑સૃજતિ । અ॒શ્વિભ્યા॒-મ્પ્રદા॑પ॒યેત્યા॑હ । અ॒શ્વિનૌ॒ વૈ દે॒વાના᳚-મ્ભિ॒ષજૌ᳚ । તાભ્યા॑મે॒વાસ્મૈ॑ ભેષ॒જ-ઙ્ક॑રોતિ । યસ્તે॒ સ્તન॑-શ્શશ॒ય ઇત્યા॑હ । સ્તૌત્યે॒વૈના᳚મ્ । ઉસ્ર॑ ઘ॒ર્મગ્મ્ શિ॒ગ્મ્॒ષોસ્ર॑ ઘ॒ર્મ-મ્પા॑હિ ઘ॒ર્માય॑ શિ॒ગ્મ્॒ષેત્યા॑હ । યથા᳚ બ્રૂ॒યાદ॒મુષ્મૈ॑ દે॒હીતિ॑ । તા॒દૃગે॒વ તત્ । બૃહ॒સ્પતિ॒સ્ત્વોપ॑સીદ॒ત્વિત્યા॑હ ॥ 60 ॥
બ્રહ્મ॒ વૈ દે॒વાના॒-મ્બૃહ॒સ્પતિઃ॑ । બ્રહ્મ॑ણૈ॒વૈના॒મુપ॑સીદતિ ।
દાન॑વ-સ્સ્થ॒ પેર॑વ॒ ઇત્યા॑હ । મેદ્ધ્યા॑ને॒વૈના᳚ન્કરોતિ ।
વિ॒ષ્વ॒ગ્વૃતો॒ લોહિ॑તે॒નેત્યા॑હ॒ વ્યાવૃ॑ત્ત્યૈ ।
અ॒શ્વિભ્યા᳚-મ્પિન્વસ્વ॒ સર॑સ્વત્યૈ પિન્વસ્વ પૂ॒ષ્ણે પિ॑ન્વસ્વ॒ બૃહ॒સ્પત॑યે પિન્વ॒સ્વેત્યા॑હ ।
એ॒તાભ્યો॒ હ્યે॑ષા દે॒વતા᳚ભ્યઃ॒ પિન્વ॑તે ।
ઇન્દ્રા॑ય પિન્વ॒સ્વેન્દ્રા॑ય પિન્વ॒સ્વેત્યા॑હ ।
ઇન્દ્ર॑મે॒વ ભા॑ગ॒ધેયે॑ન॒ સમ॑ર્ધયતિ । દ્વિરિન્દ્રા॒યેત્યા॑હ ॥ 61 ॥
તસ્મા॒દિન્દ્રો॑ દે॒વતા॑ના-મ્ભૂયિષ્ઠ॒ભાક્ત॑મઃ ।
ગા॒ય॒ત્રો॑-ઽસિ॒ ત્રૈષ્ટુ॑ભો-ઽસિ॒ જાગ॑તમ॒સીતિ॑ શફોપય॒માનાદ॑ત્તે ।
છન્દો॑ભિરે॒વૈના॒નાદ॑ત્તે । સ॒હોર્જો ભા॒ગેનોપ॒મેહીત્યા॑હ ।
ઊ॒ર્જ એ॒વૈન॑-મ્ભા॒ગમ॑કઃ ।
અ॒શ્વિનૌ॒ વા એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિરઃ॑ પ્રતિ॒દધ॑તાવબ્રૂતામ્ ।
આ॒વાભ્યા॑મે॒વ પૂર્વા᳚ભ્યાં॒-વઁષ॑ટ્ક્રિયાતા॒ ઇતિ॑ ।
ઇન્દ્રા᳚શ્વિના॒ મધુ॑ન-સ્સાર॒ઘસ્યેત્યા॑હ ।
અ॒શ્વિભ્યા॑મે॒વ પૂર્વા᳚ભ્યાં॒-વઁષ॑ટ્કરોતિ ।
અથો॑ અ॒શ્વિના॑વે॒વ ભા॑ગ॒ધેયે॑ન॒ સમ॑ર્ધયતિ ॥ 62 ॥
ઘ॒ર્મ-મ્પા॑ત વસવો॒ યજ॑તા॒ વડિત્યા॑હ ।
વસૂ॑ને॒વ ભા॑ગ॒ધેયે॑ન॒ સમ॑ર્ધયતિ । ય-દ્વ॑ષટ્કુ॒ર્યાત્ । યા॒તયા॑મા-ઽસ્ય વષટ્કા॒ર-સ્સ્યા᳚ત્ ।
યન્ન વ॑ષટ્કુ॒ર્યાત્ । રક્ષાગ્મ્॑સિ ય॒જ્ઞગ્મ્ હ॑ન્યુઃ । વડિત્યા॑હ । પ॒રોક્ષ॑મે॒વ વષ॑ટ્કરોતિ । નાસ્ય॑ યા॒તયા॑મા વષટ્કા॒રો ભવ॑તિ ।
ન ય॒જ્ઞગ્મ્ રક્ષાગ્મ્॑સિ ઘ્નન્તિ ॥ 63 ॥
સ્વાહા᳚ ત્વા॒ સૂર્ય॑સ્ય ર॒શ્મયે॑ વૃષ્ટિ॒વન॑યે જુહો॒મીત્યા॑હ । યો વા અ॑સ્ય॒ પુણ્યો॑ ર॒શ્મિઃ । સ વૃ॑ષ્ટિ॒વનિઃ॑ । તસ્મા॑ એ॒વૈન॑-ઞ્જુહોતિ ।
મધુ॑ હ॒વિર॒સીત્યા॑હ । સ્વ॒દય॑ત્યે॒વૈન᳚મ્ । સૂર્ય॑સ્ય॒ તપ॑સ્ત॒પેત્યા॑હ ।
ય॒થા॒ય॒જુરે॒વૈતત્ । દ્યાવા॑પૃથિ॒વીભ્યા᳚-ન્ત્વા॒ પરિ॑ગૃહ્ણા॒મીત્યા॑હ ।
દ્યાવા॑પૃથિ॒વીભ્યા॑-મે॒વૈન॒-મ્પરિ॑ગૃહ્ણાતિ ॥ 64 ॥
અ॒ન્તરિ॑ક્ષેણ॒ ત્વોપ॑યચ્છા॒મીત્યા॑હ । અ॒ન્તરિ॑ક્ષેણૈ॒વૈન॒-મુપ॑યચ્છતિ ।
ન વા એ॒ત-મ્મ॑નુ॒ષ્યો॑ ભર્તુ॑મર્હતિ ।
દે॒વાના᳚-ન્ત્વા પિતૃ॒ણામનુ॑મતો॒ ભર્તુગ્મ્॑ શકેય॒મિત્યા॑હ । દે॒વૈરે॒વૈન॑-મ્પિ॒તૃભિ॒રનુ॑મત॒ આદ॑ત્તે । વિ વા એ॑નમે॒તદ॑ર્ધયન્તિ । ય-ત્પ॒શ્ચા-ત્પ્ર॒વૃજ્ય॑ પુ॒રો જુહ્વ॑તિ । તેજો॑-ઽસિ॒ તેજો-ઽનુ॒ પ્રેહીત્યા॑હ । તેજ॑ એ॒વાસ્મિ॑-ન્દધાતિ । દિ॒વિ॒સ્પૃમ્મા મા॑ હિગ્મ્સી-રન્તરિક્ષ॒સ્પૃમ્મા મા॑ હિગ્મ્સીઃ
પૃથિવિ॒સ્પૃમ્મા મા॑ હિગ્મ્સી॒રિત્યા॒હાહિગ્મ્॑સાયૈ ॥ 65 ॥
સુવ॑રસિ॒ સુવ॑ર્મે યચ્છ॒ દિવં॑-યઁચ્છ દિ॒વો મા॑ પા॒હીત્યા॑હ । આ॒શિષ॑મે॒વૈતામાશા᳚સ્તે । શિરો॒ વા એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॑ । ય-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ ।
આ॒ત્મા વા॒યુઃ । ઉ॒દ્યત્ય॑ વાતના॒માન્યા॑હ ।
આ॒ત્મન્ને॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિરઃ॒ પ્રતિ॑દધાતિ ।
અન॑વાનમ્ । પ્રા॒ણાના॒ગ્મ્॒ સન્ત॑ત્યૈ । પઞ્ચા॑હ ॥ 66 ॥
પાઙ્ક્તો॑ ય॒જ્ઞઃ । યાવા॑ને॒વ ય॒જ્ઞઃ । તસ્ય॒ શિરઃ॒ પ્રતિ॑દધાતિ । અ॒ગ્નયે᳚ ત્વા॒ વસુ॑મતે॒ સ્વાહેત્યા॑હ ।
અ॒સૌ વા આ॑દિ॒ત્યો᳚-ઽગ્નિ-ર્વસુ॑માન્ । તસ્મા॑ એ॒વૈન॑ઞ્જુહોતિ । સોમા॑ય ત્વા રુ॒દ્રવ॑તે॒ સ્વાહેત્યા॑હ ।
ચ॒ન્દ્રમા॒ વૈ સોમો॑ રુ॒દ્રવાન્॑ । તસ્મા॑ એ॒વૈન॑ઞ્જુહોતિ । વરુ॑ણાય ત્વા-ઽઽદિ॒ત્યવ॑તે॒ સ્વાહેત્યા॑હ ॥ 67 ॥
અ॒ફ્સુ વૈ વરુ॑ણ આદિ॒ત્યવાન્॑ । તસ્મા॑ એ॒વૈન॑ઞ્જુહોતિ ।
બૃહ॒સ્પત॑યે ત્વા વિ॒શ્વદે᳚વ્યાવતે॒ સ્વાહેત્યા॑હ ।
બ્રહ્મ॒ વૈ દે॒વાના॒-મ્બૃહ॒સ્પતિઃ॑ ।
બ્રહ્મ॑ણ એ॒વૈન॑ઞ્જુહોતિ ।
સ॒વિ॒ત્રે ત્વ॑ર્ભુ॒મતે॑ વિભુ॒મતે᳚ પ્રભુ॒મતે॒ વાજ॑વતે॒ સ્વાહેત્યા॑હ । સં॒વઁ॒થ્સ॒રો વૈ સ॑વિ॒તર્ભુ॒માન્. વિ॑ભુ॒મા-ન્પ્ર॑ભુ॒માન્. વાજ॑વાન્ । તસ્મા॑ એ॒વૈન॑ઞ્જુહોતિ । ય॒માય॒ ત્વા-ઽઙ્ગિ॑રસ્વતે પિતૃ॒મતે॒ સ્વાહેત્યા॑હ ।
પ્રા॒ણો વૈ ય॒મો-ઽઙ્ગિ॑રસ્વા-ન્પિતૃ॒માન્ ॥ 68 ॥
તસ્મા॑ એ॒વૈન॑ઞ્જુહોતિ । એ॒તાભ્ય॑ એ॒વૈન॑-ન્દે॒વતા᳚ભ્યો જુહોતિ । દશ॒ સમ્પ॑દ્યન્તે । દશા᳚ક્ષરા વિ॒રાટ્ । અન્નં॑-વિઁ॒રાટ્ । વિ॒રાજૈ॒વાન્નાદ્ય॒મવ॑રુન્ધે । રૌ॒હિ॒ણાભ્યાં॒-વૈઁ દે॒વા-સ્સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમા॑યન્ન્ । ત-દ્રૌ॑હિ॒ણયો॑ રૌહિણ॒ત્વમ્ । ય-દ્રૌ॑હિ॒ણૌ ભવ॑તઃ । રૌ॒હિ॒ણાભ્યા॑મે॒વ ત-દ્યજ॑માન-સ્સુવ॒ર્ગં-લોઁ॒કમે॑તિ ।
અહ॒ર્જ્યોતિઃ॑ કે॒તુના॑ જુષતાગ્મ્ સુજ્યો॒તિર્જ્યોતિ॑ષા॒ગ્॒ સ્વાહા॒ રાત્રિ॒ર્જ્યોતિઃ॑ કે॒તુના॑ જુષતાગ્મ્ સુજ્યો॒તિર્જ્યોતિ॑ષા॒ગ્॒ સ્વાહેત્યા॑હ ।
આ॒દિ॒ત્યમે॒વ તદ॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે-ઽહ્ના॑ પ॒રસ્તા᳚-દ્દાધાર । રાત્રિ॑યા અ॒વસ્તા᳚ત્ ।
તસ્મા॑દ॒સાવા॑દિ॒ત્યો॑ ઽમુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે॑-ઽહોરા॒ત્રાભ્યા᳚-ન્ધૃ॒તઃ ॥ 69 ॥
(મ॒નુ॒ષ્ય॒ના॒માનિ॑ - પ॒શવઃ॑ - સીદ॒ત્વિત્યા॒ - હેન્દ્રા॒યેત્યા॑હા - ર્ધયતિ - ઘ્નન્તિ - ગૃહ્ણા॒ - ત્યહિગ્મ્॑સાયૈ॒ - પઞ્ચા॑હા - દિ॒ત્યવ॑તે॒ સ્વાહેત્યા॑હ - પિતૃ॒મા - ને॑તિ ચ॒ત્વારિ॑ ચ) (અ. 7)
અનુવાકં 8
વિશ્વા॒ આશા॑ દક્ષિણ॒સદિત્યા॑હ । વિશ્વા॑ને॒વ દે॒વા-ન્પ્રી॑ણાતિ । અથો॒ દુરિ॑ષ્ટ્યા એ॒વૈન॑-મ્પાતિ । વિશ્વા᳚-ન્દે॒વાન॑યાડિ॒હેત્યા॑હ । વિશ્વા॑ને॒વ દે॒વા-ન્ભા॑ગ॒ધેયે॑ન॒ સમ॑ર્ધયતિ । સ્વાહા॑કૃતસ્ય ઘ॒ર્મસ્ય॒ મધોઃ᳚ પિબતમશ્વિ॒નેત્યા॑હ ।
અ॒શ્વિના॑વે॒વ ભા॑ગ॒ધેયે॑ન॒ સમ॑ર્ધયતિ ।
સ્વાહા॒-ઽગ્નયે॑ ય॒જ્ઞિયા॑ય॒ શંયઁજુ॑ર્ભિ॒રિત્યા॑હ । અ॒ભ્યે॑વૈન॑-ઙ્ઘારયતિ । અથો॑ હ॒વિરે॒વાકઃ॑ ॥ 70 ॥
અશ્વિ॑ના ઘ॒ર્મ-મ્પા॑તગ્મ્ હાર્દિવા॒ન-મહ॑ર્દિ॒વાભિ॑-રૂ॒તિભિ॒રિત્યા॑હ । અ॒શ્વિના॑વે॒વ ભા॑ગ॒ધેયે॑ન॒ સમ॑ર્ધયતિ । અનુ॑ વા॒-ન્દ્યાવા॑પૃથિ॒વી મગ્મ્॑સાતા॒મિત્યા॒હાનુ॑મત્યૈ ।
સ્વાહેન્દ્રા॑ય॒ સ્વાહેન્દ્રા॒ વડિત્યા॑હ ।
ઇન્દ્રા॑ય॒ હિ પુ॒રો હૂ॒યતે᳚ । આ॒શ્રાવ્યા॑હ ઘ॒ર્મસ્ય॑ ય॒જેતિ॑ । વષ॑ટ્કૃતે જુહોતિ । રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ । અનુ॑યજતિ સ્વ॒ગાકૃ॑ત્યૈ ।
ઘ॒ર્મમ॑પાતમશ્વિ॒નેત્યા॑હ ॥ 71 ॥
પૂર્વ॑મે॒વોદિ॒તમ્ । ઉત્ત॑રેણા॒ભિગૃ॑ણાતિ ।
અનુ॑ વા॒ન્-દ્યાવા॑પૃથિ॒વી અ॑મગ્મ્સાતા॒મિત્યા॒હાનુ॑મત્યૈ ।
ત-મ્પ્રા॒વ્ય॑મ્ ઁયથા॒વણ્ણમો॑ દિ॒વે નમઃ॑ પૃથિ॒વ્યા ઇત્યા॑હ । ય॒થા॒ય॒જુરે॒વૈતત્ । દિ॒વિ ધા॑ ઇ॒મં-યઁ॒જ્ઞં-યઁ॒જ્ઞમિ॒મ-ન્દિ॒વિ ધા॒ ઇત્યા॑હ ।
સુ॒વ॒ર્ગમે॒વૈન॑મ્ ઁલો॒ક-ઙ્ગ॑મયતિ ।
દિવ॑-ઙ્ગચ્છા॒ન્તરિ॑ક્ષ-ઙ્ગચ્છ પૃથિ॒વી-ઙ્ગ॒ચ્છેત્યા॑હ ।
એ॒ષ્વે॑વૈન॑મ્ ઁલો॒કેષુ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ । પઞ્ચ॑ પ્ર॒દિશો॑ ગ॒ચ્છેત્યા॑હ ॥ 72 ॥
દિ॒ક્ષ્વે॑વૈન॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ ।
દે॒વા-ન્ઘ॑ર્મ॒પા-ન્ગ॑ચ્છ પિ॒તૄ-ન્ઘ॑ર્મ॒પા-ન્ગ॒ચ્છેત્યા॑હ । ઉ॒ભયે᳚ષ્વે॒વૈન॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ । ય-ત્પિન્વ॑તે । વર્ષુ॑કઃ પ॒ર્જન્યો॑ ભવતિ । તસ્મા॒-ત્પિન્વ॑માનઃ॒ પુણ્યઃ॑ । ય-ત્પ્રામ્પિન્વ॑તે । ત-દ્દે॒વાના᳚મ્ । ય-દ્દ॑ક્ષિ॒ણા । તત્-પિ॑તૃ॒ણામ્ ॥ 73 ॥
ય-ત્પ્ર॒ત્યક્ । ત-ન્મ॑નુ॒ષ્યા॑ણામ્ । યદુદઙ્ઙ્॑ । ત-દ્રુ॒દ્રાણા᳚મ્ । પ્રાઞ્ચ॒મુદ॑ઞ્ચ-મ્પિન્વયતિ । દે॒વ॒ત્રા-ઽકઃ॑ । અથો॒ ખલુ॑ । સર્વા॒ અનુ॒ દિશઃ॑ પિન્વયતિ । સર્વા॒ દિશ॒-સ્સમે॑ધન્તે । અ॒ન્તઃ॒પ॒રિ॒ધિ પિ॑ન્વયતિ ॥ 74 ॥
તેજ॒સો-ઽસ્ક॑ન્દાય । ઇ॒ષે પી॑પિહ્યૂ॒ર્જે પી॑પિ॒હીત્યા॑હ ।
ઇષ॑મે॒વોર્જં॒-યઁજ॑માને દધાતિ । યજ॑માનાય પીપિ॒હીત્યા॑હ । યજ॑માનાયૈ॒વૈતા-મા॒શિષ॒માશા᳚સ્તે ।
મહ્ય॒ઞ્જ્યૈષ્ઠ્યા॑ય પીપિ॒હીત્યા॑હ ।
આ॒ત્મન॑ એ॒વૈતામા॒શિષ॒માશા᳚સ્તે ।
ત્વિષ્યૈ᳚ ત્વા દ્યુ॒મ્નાય॑ ત્વેન્દ્રિ॒યાય॑ ત્વા॒ ભૂત્યૈ॒ ત્વેત્યા॑હ । ય॒થા॒ય॒જુરે॒વૈતત્ । ધર્મા॑-ઽસિ સુ॒ધર્મા મે᳚ ન્ય॒સ્મે બ્રહ્મા॑ણિ ધાર॒યેત્યા॑હ ॥ 75 ॥
બ્રહ્મ॑ન્ને॒વૈન॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ । નેત્ત્વા॒ વાત॑-સ્સ્ક॒ન્દયા॒દિતિ॒ યદ્ય॑ભિ॒ચરે᳚ત્ । અ॒મુષ્ય॑ ત્વા પ્રા॒ણે સા॑દયામ્ય॒મુના॑ સ॒હ નિ॑ર॒ર્થ-ઙ્ગ॒ચ્છેતિ॑ બ્રૂયા॒-દ્ય-ન્દ્વિ॒ષ્યાત્ । યમે॒વ દ્વેષ્ટિ॑ । તેનૈ॑નગ્મ્ સ॒હ નિ॑ર॒ર્થ-ઙ્ગ॑મયતિ । પૂ॒ષ્ણે શર॑સે॒ સ્વાહેત્યા॑હ । યા એ॒વ દે॒વતા॑ હુ॒તભા॑ગાઃ । તાભ્ય॑ એ॒વૈન॑ઞ્જુહોતિ । ગ્રાવ॑ભ્ય॒-સ્સ્વાહેત્યા॑હ । યા એ॒વાન્તરિ॑ક્ષે॒ વાચઃ॑ ॥ 76 ॥
તાભ્ય॑ એ॒વૈન॑ઞ્જુહોતિ । પ્ર॒તિ॒રેભ્ય॒-સ્સ્વાહેત્યા॑હ । પ્રા॒ણા વૈ દે॒વાઃ પ્ર॑તિ॒રાઃ । તેભ્ય॑ એ॒વૈન॑ઞ્જુહોતિ । દ્યાવા॑પૃથિ॒વીભ્યા॒ગ્॒ સ્વાહેત્યા॑હ ।
દ્યાવા॑પૃથિ॒વીભ્યા॑-મે॒વૈન॑ઞ્જુહોતિ । પિ॒તૃભ્યો॑ ઘર્મ॒પેભ્ય॒-સ્સ્વાહેત્યા॑હ । યે વૈ યજ્વા॑નઃ । તે પિ॒તરો॑ ઘર્મ॒પાઃ । તેભ્ય॑ એ॒વૈન॑ઞ્જુહોતિ ॥ 77 ॥
રુ॒દ્રાય॑ રુ॒દ્રહો᳚ત્રે॒ સ્વાહેત્યા॑હ । રુ॒દ્રમે॒વ ભા॑ગ॒ધેયે॑ન॒ સમ॑ર્ધયતિ । સ॒ર્વત॒-સ્સમ॑નક્તિ । સ॒ર્વત॑ એ॒વ રુ॒દ્રન્નિ॒રવ॑દયતે । ઉદ॑ઞ્ચ॒ન્નિર॑સ્યતિ ।
એ॒ષા વૈ રુ॒દ્રસ્ય॒ દિક્ । સ્વાયા॑મે॒વ દિ॒શિ રુ॒દ્રન્નિ॒રવ॑દયતે । અ॒પ ઉપ॑સ્પૃશતિ મેદ્ધ્ય॒ત્વાય॑ । નાન્વી᳚ક્ષેત । યદ॒ન્વીક્ષે॑ત ॥ 78 ॥
ચક્ષુ॑રસ્ય પ્ર॒માયુ॑કગ્ગ્ સ્યાત્ । તસ્મા॒ન્નાન્વીક્ષ્યઃ॑ ।
અપી॑પરો॒ મા-ઽહ્નો॒ રાત્રિ॑યૈ મા પાહ્યે॒ષા તે॑ અગ્ને સ॒મિત્તયા॒ સમિ॑દ્ધ્ય॒સ્વાયુ॑ર્મે દા॒ વર્ચ॑સા મા-ઽઞ્જી॒રિત્યા॑હ । આયુ॑રે॒વાસ્મિ॒ન્ વર્ચો॑ દધાતિ ।
અપી॑પરો મા॒ રાત્રિ॑યા॒ અહ્નો॑ મા પાહ્યે॒ષા તે॑ અગ્ને સ॒મિત્તયા॒ સમિ॑દ્ધ્ય॒સ્વાયુ॑ર્મે દા॒ વર્ચ॑સા મા-ઽઞ્જી॒રિત્યા॑હ । આયુ॑રે॒વાસ્મિ॒ન્ વર્ચો॑ દધાતિ ।
અ॒ગ્નિ-ર્જ્યોતિ॒-ર્જ્યોતિ॑ર॒ગ્નિ-સ્સ્વાહા॒ સૂર્યો॒ જ્યોતિ॒ર્જ્યોતિ॒-સ્સૂર્ય॒-સ્સ્વાહેત્યા॑હ । ય॒થા॒ય॒જુરે॒વૈતત્ । બ્ર॒હ્મ॒વા॒દિનો॑ વદન્તિ । હો॒ત॒વ્ય॑મગ્નિહો॒ત્રા(3) ન્ન હો॑ત॒વ્યા(3) મિતિ॑ ॥ 79 ॥
ય-દ્યજુ॑ષા જુહુ॒યાત્ । અય॑થાપૂર્વ॒માહુ॑તી જુહુયાત્ । યન્ન જુ॑હુ॒યાત્ । અ॒ગ્નિઃ પરા॑ભવેત્ । ભૂ-સ્સ્વાહેત્યે॒વ હો॑ત॒વ્ય᳚મ્ । ય॒થા॒પૂ॒ર્વમાહુ॑તી જુ॒હોતિ॑ । નાગ્નિઃ પરા॑ભવતિ । હુ॒તગ્મ્ હ॒વિર્મધુ॑ હ॒વિરિત્યા॑હ ।
સ્વ॒દય॑ત્યે॒વૈન᳚મ્ । ઇન્દ્ર॑તમે॒-ઽગ્નાવિત્યા॑હ ॥ 80 ॥
પ્રા॒ણો વા ઇન્દ્ર॑તમો॒-ઽગ્નિઃ ।
પ્રા॒ણ એ॒વૈન॒મિન્દ્ર॑તમે॒-ઽગ્નૌ જુ॑હોતિ ।
પિ॒તા નો॑-ઽસિ॒ મા મા॑ હિગ્મ્સી॒રિત્યા॒હાહિગ્મ્॑સાયૈ ।
અ॒શ્યામ॑ તે દેવ ઘર્મ॒ મધુ॑મતો॒ વાજ॑વતઃ પિતુ॒મત॒ ઇત્યા॑હ । આ॒શિષ॑મે॒વૈતામાશા᳚સ્તે ।
સ્વ॒ધા॒વિનો॑-ઽશી॒મહિ॑ ત્વા॒ મા મા॑ હિગ્મ્સી॒-રિત્યા॒હાહિગ્મ્॑સાયૈ । તેજ॑સા॒ વા એ॒તે વ્યૃ॑દ્ધ્યન્તે । યે પ્ર॑વ॒ર્ગ્યે॑ણ॒ ચર॑ન્તિ । પ્રાશ્ઞ॑ન્તિ ।
તેજ॑ એ॒વાત્મન્-દ॑ધતે ॥ 81 ॥
સં॒વઁ॒થ્સ॒રન્ન મા॒ગ્મ્॒સમ॑શ્ઞીયાત્ । ન રા॒મામુપે॑યાત્ । ન મૃ॒ન્મયે॑ન પિબેત્ । નાસ્ય॑ રા॒મ ઉચ્છિ॑ષ્ટ-મ્પિબેત્ । તેજ॑ એ॒વ તથ્સગ્મ્શ્ય॑તિ ।
દે॒વા॒સુ॒રા-સ્સંયઁ॑ત્તા આસન્ન્ । તે દે॒વા વિ॑જ॒યમુ॑પ॒યન્તઃ॑ । વિ॒ભ્રાજિ॑ સૌ॒ર્યે બ્રહ્મ॒ સન્ન્ય॑દધત । ય-ત્કિઞ્ચ॑ દિવાકી॒ર્ત્ય᳚મ્ ।
તદે॒તેનૈ॒વ વ્ર॒તેના॑ગોપાયત્ । તસ્મા॑દે॒ત-દ્વ્ર॒ત-ઞ્ચા॒ર્ય᳚મ્ । તેજ॑સો ગોપી॒થાય॑ । તસ્મા॑દે॒તાનિ॒ યજૂગ્મ્॑ષિ વિ॒ભ્રાજ॑-સ્સૌ॒ર્યસ્યેત્યા॑હુઃ ।
સ્વાહા᳚ ત્વા॒ સૂર્ય॑સ્ય ર॒શ્મિભ્ય॒ ઇતિ॑ પ્રા॒ત-સ્સગ્મ્સા॑દયતિ । સ્વાહા᳚ ત્વા॒ નક્ષ॑ત્રેભ્ય॒ ઇતિ॑ સા॒યમ્ ।
એ॒તા વા એ॒તસ્ય॑ દે॒વતાઃ᳚ । તાભિ॑રે॒વૈન॒ગ્મ્॒ સમ॑ર્ધયતિ ॥ 82 ॥
(અ॒ક॒ - ર॒શ્વિ॒નેત્યા॑હ - પ્ર॒દિશો॑ ગ॒ચ્છેત્યા॑હ - પિતૃ॒ણા - મ॑ન્તઃ પરિ॒ધિ પિ॑ન્વયતિ - ધાર॒યેત્યા॑હ॒ - વાચો॑ - ધર્મ॒પા સ્તેભ્ય॑ એ॒વૈન॑-ઞ્જુહો - ત્ય॒ન્વીક્ષે॑ત - હોત॒વ્યા (3) મિ - ત્ય॒ગ્રાવિત્યા॑હ - દધતે - ઽગોપાય-થ્સ॒પ્ત ચ॑) (અ. 8)
અનુવાકં 9
ઘર્મ॒ યા તે॑ દિ॒વિ શુગિતિ॑ તિ॒સ્ર આહુ॑તી-ર્જુહોતિ ।
છન્દો॑ભિરે॒વાસ્યૈ॒ભ્યો લો॒કેભ્ય॒-શ્શુચ॒મવ॑ યજતે । ઇય॒ત્યગ્રે॑ જુહોતિ । અથેય॒ત્યથેય॑તિ । ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કાઃ ।
એ॒ભ્ય એ॒વ લો॒કેભ્ય॒-શ્શુચ॒મવ॑ યજતે ।
અનુ॑ નો॒-ઽદ્યાનુ॑મતિ॒રિત્યા॒હાનુ॑મત્યૈ । દિ॒વસ્ત્વા॑ પર॒સ્પાયા॒ ઇત્યા॑હ । દિ॒વ એ॒વેમાન્ ઁલો॒કા-ન્દા॑ધાર ।
બ્રહ્મ॑ણસ્ત્વા પર॒સ્પાયા॒ ઇત્યા॑હ ॥ 83 ॥
એ॒ષ્વે॑વ લો॒કેષુ॑ પ્ર॒જા દા॑ધાર । પ્રા॒ણસ્ય॑ ત્વા પર॒સ્પાયા॒ ઇત્યા॑હ । પ્ર॒જાસ્વે॒વ પ્રા॒ણા-ન્દા॑ધાર । શિરો॒ વા એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॑ । ય-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ । અ॒સૌ ખલુ॒ વા આ॑દિ॒ત્યઃ પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ । તં-યઁ-દ્દ॑ક્ષિ॒ણા પ્ર॒ત્યઞ્ચ॒-મુદ॑ઞ્ચ-મુદ્વા॒સયે᳚ત્ ।
જિ॒હ્મં-યઁ॒જ્ઞસ્ય॒ શિરો॑ હરેત્ ।
પ્રાઞ્ચ॒મુદ્વા॑સયતિ । પુ॒રસ્તા॑દે॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॒ શિરઃ॒ પ્રતિ॑દધાતિ ॥ 84 ॥
પ્રાઞ્ચ॒મુદ્વા॑સયતિ । તસ્મા॑દ॒સાવા॑દિ॒ત્યઃ પુ॒રસ્તા॒દુદે॑તિ । શ॒ફો॒પ॒ય॒માન્ધ॒વિત્રા॑ણિ॒ ધૃષ્ટી॒ ઇત્ય॒ન્વવ॑હરન્તિ ।
સાત્મા॑નમે॒વૈન॒ગ્મ્॒ સત॑નુ-ઙ્કરોતિ । સાત્મા॒-ઽમુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે ભ॑વતિ ।
ય એ॒વં-વેઁદ॑ । ઔદુ॑મ્બરાણિ ભવન્તિ । ઊર્ગ્વા ઉ॑દુ॒મ્બરઃ॑ । ઊર્જ॑મે॒વાવ॑રુન્ધે । વર્ત્મ॑ના॒ વા અ॒ન્વિત્ય॑ ॥ 85 ॥
ય॒જ્ઞગ્મ્ રક્ષાગ્મ્॑સિ જિઘાગ્મ્સન્તિ । સામ્ના᳚ પ્રસ્તો॒તા-ઽન્વવૈ॑તિ । સામ॒ વૈ ર॑ક્ષો॒હા । રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ । ત્રિર્નિ॒ધન॒મુપૈ॑તિ । ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કાઃ । એ॒ભ્ય એ॒વ લો॒કેભ્યો॒ રક્ષા॒ગ્॒સ્યપ॑હન્તિ । પુરુ॑ષઃપુરુષો નિ॒ધન॒મુપૈ॑તિ । પુરુ॑ષઃપુરુષો॒ હિ ર॑ક્ષ॒સ્વી । રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ ॥ 86 ॥
ય-ત્પૃ॑થિ॒વ્યામુ॑દ્વા॒સયે᳚ત્ । પૃ॒થિ॒વીગ્મ્ શુ॒ચા-ઽર્પ॑યેત્ । યદ॒ફ્સુ । અ॒પ-શ્શુ॒ચાર્પ॑યેત્ । યદોષ॑ધીષુ । ઓષ॑ધી-શ્શુ॒ચા-ઽર્પ॑યેત્ ।
ય-દ્વન॒સ્પતિ॑ષુ । વન॒સ્પતી᳚ઞ્છુ॒ચા-ઽર્પ॑યેત્ । હિર॑ણ્યન્નિ॒ધાયોદ્વા॑સયતિ ।
અ॒મૃતં॒-વૈઁ હિર॑ણ્યમ્ ॥ 87 ॥
અ॒મૃત॑ એ॒વૈન॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ ।
વ॒લ્ગુર॑સિ શં॒-યુઁધા॑યા॒ ઇતિ॒ ત્રિઃ પ॑રિષિ॒ઞ્ચન્પર્યે॑તિ । ત્રિ॒વૃદ્વા અ॒ગ્નિઃ । યાવા॑ને॒વાગ્નિઃ । તસ્ય॒ શુચગ્મ્॑ શમયતિ । ત્રિઃ પુનઃ॒ પર્યે॑તિ । ષટ્-થ્સમ્પ॑દ્યન્તે । ષડ્વા ઋ॒તવઃ॑ । ઋ॒તુભિ॑રે॒વાસ્ય॒ શુચગ્મ્॑ શમયતિ । ચતુ॑-સ્સ્રક્તિ॒ર્નાભિ॑ર્-ઋ॒તસ્યેત્યા॑હ ॥ 88 ॥
ઇ॒યં-વાઁ ઋ॒તમ્ । તસ્યા॑ એ॒ષ એ॒વ નાભિઃ॑ । ય-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ । તસ્મા॑દે॒વમા॑હ । સદો॑ વિ॒શ્વાયુ॒રિત્યા॑હ । સદો॒ હીયમ્ । અપ॒ દ્વેષો॒ અપ॒ હ્વર॒ ઇત્યા॑હ॒ ભ્રાતૃ॑વ્યાપનુત્ત્યૈ । ઘર્મૈ॒તત્તે-ઽન્ન॑મે॒ત-ત્પુરી॑ષ॒મિતિ॑ દ॒દ્ધ્ના મ॑ધુમિ॒શ્રેણ॑ પૂરયતિ ।
ઊર્ગ્વા અ॒ન્નાદ્ય॒ન્દધિ॑ । ઊ॒ર્જૈવૈન॑મ॒ન્નાદ્યે॑ન॒ સમ॑ર્ધયતિ ॥ 89 ॥
અન॑શનાયુકો ભવતિ । ય એ॒વં-વેઁદ॑ ।
રન્તિ॒ર્નામા॑સિ દિ॒વ્યો ગ॑ન્ધ॒ર્વ ઇત્યા॑હ ।
રૂ॒પમે॒વાસ્યૈ॒-ત-ન્મ॑હિ॒માન॒ગ્મ્॒ રન્તિ॑-મ્બ॒ન્ધુતાં॒-વ્યાઁચ॑ષ્ટે । સમ॒હમાયુ॑ષા॒ સ-મ્પ્રા॒ણેનેત્યા॑હ । આ॒શિષ॑મે॒વૈતામાશા᳚સ્તે ।
વ્ય॑સૌ યો᳚-ઽસ્મા-ન્દ્વેષ્ટિ॒ યઞ્ચ॑ વ॒ય-ન્દ્વિ॒ષ્મ ઇત્યા॑હ । અ॒ભિ॒ચા॒ર એ॒વાસ્યૈ॒ષઃ । અચિ॑ક્રદ॒-દ્વૃષા॒ હરિ॒રિત્યા॑હ । વૃષા॒ હ્યે॑ષઃ ॥ 90 ॥
વૃષા॒ હરિઃ॑ । મ॒હા-ન્મિ॒ત્રો ન દ॑ર્શ॒ત ઇત્યા॑હ । સ્તૌત્યે॒વૈન॑મે॒તત્ । ચિદ॑સિ સમુ॒દ્રયો॑નિ॒રિત્યા॑હ । સ્વામે॒વૈનં॒-યોઁનિ॑ઙ્ગમયતિ ।
નમ॑સ્તે અસ્તુ॒ મા મા॑ હિગ્મ્સી॒રિત્યા॒હાહિગ્મ્॑સાયૈ ।
વિ॒શ્વાવ॑સુગ્મ્ સોમગન્ધ॒ર્વમિત્યા॑હ । યદે॒વાસ્ય॑ ક્રિ॒યમા॑ણસ્યાન્ત॒ર્યન્તિ॑ । તદે॒વાસ્યૈ॒તેના પ્યા॑યયતિ ।
વિ॒શ્વાવ॑સુર॒ભિ તન્નો॑ ગૃણા॒ત્વિત્યા॑હ ॥ 91 ॥
પૂર્વ॑મે॒વોદિ॒તમ્ । ઉત્ત॑રેણા॒ભિગૃ॑ણાતિ ।
ધિયો॑ હિન્વા॒નો ધિય॒ ઇન્નો॑ અવ્યા॒દિત્યા॑હ । ઋ॒તૂને॒વાસ્મૈ॑ કલ્પયતિ । પ્રાસા᳚-ઙ્ગન્ધ॒ર્વો અ॒મૃતા॑નિ વોચ॒દિત્યા॑હ । પ્રા॒ણા વા અ॒મૃતાઃ᳚ ।
પ્રા॒ણાને॒વાસ્મૈ॑ કલ્પયતિ । એ॒તત્ત્વન્દે॑વ ઘર્મ દે॒વો દે॒વાનુપા॑ગા॒ ઇત્યા॑હ । દે॒વો હ્યે॑ષ સન્દે॒વાનુ॒પૈતિ॑ । ઇ॒દમ॒હ-મ્મ॑નુ॒ષ્યો॑ મનુ॒ષ્યા॑નિત્યા॑હ ॥ 92 ॥
મ॒નુ॒ષ્યો॑ હિ । એ॒ષ સ-ન્મ॑નુ॒ષ્યા॑નુ॒પૈતિ॑ ।
ઈ॒શ્વ॒રો વૈ પ્ર॑વ॒ર્ગ્ય॑મુદ્વા॒સયન્ન્॑ । પ્ર॒જા-મ્પ॒શૂન્-થ્સો॑મપી॒થમ॑નૂ॒દ્વાસ॒-સ્સોમ॑પી॒થાનુ॒મેહિ॑ । સ॒હ પ્ર॒જયા॑ સ॒હ રા॒યસ્પોષે॒ણેત્યા॑હ । પ્ર॒જામે॒વ પ॒શૂન્-થ્સો॑મપી॒થમા॒ત્મ-ન્ધ॑ત્તે । સુ॒મિ॒ત્રા ન॒ આપ॒ ઓષ॑ધય-સ્સ॒ન્ત્વિત્યા॑હ । આ॒શિષ॑મે॒વૈતામાશા᳚સ્તે ।
દુ॒ર્મિ॒ત્રાસ્તસ્મૈ॑ ભૂયાસુ॒-ર્યો᳚-ઽસ્માન્-દ્વેષ્ટિ॒ યઞ્ચ॑ વ॒ય-ન્દ્વિ॒ષ્મ ઇત્યા॑હ । અ॒ભિ॒ચા॒ર એ॒વાસ્યૈ॒ષઃ । પ્ર વા એ॒ષો᳚-ઽસ્મા-લ્લો॒કાચ્ચ્ય॑વતે ।
યઃ પ્ર॑વ॒ર્ગ્ય॑મુદ્વા॒સય॑તિ । ઉદુ॒ ત્ય-ઞ્ચિ॒ત્રમિતિ॑ સૌ॒રીભ્યા॑મૃ॒ગ્ભ્યા-મ્પુન॒રેત્ય॒ ગાર્હ॑પત્યે જુહોતિ ।
અ॒યમ્ ઁવૈ લો॒કો ગાર્હ॑પત્યઃ । અ॒સ્મિન્ને॒વ લો॒કે પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ ।
અ॒સૌ ખલુ॒ વા આ॑દિ॒ત્ય-સ્સુ॑વ॒ર્ગો લો॒કઃ ।
ય-થ્સૌ॒રી ભવ॑તઃ । તેનૈ॒વ સુ॑વ॒ર્ગા-લ્લો॒કાન્નૈતિ॑ ॥ 93 ॥
(બ્રહ્મ॑ણસ્ત્વા પર॒સ્પાયા॒ ઇત્યા॑હ - દધા - ત્ય॒ન્વિત્ય॑ - રક્ષ॒સ્વી રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ॒ - વૈ હિર॑ણ્ય - માહા - ર્ધયતિ॒ - હ્યે॑ષ - ગૃ॑ણા॒ત્વિત્યા॑હ - મનુ॒ષ્યા॑નિત્યા॑હા - સ્યૈ॒ષો᳚ ઽષ્ટૌ ચ॑) (અ. 9)
અનુવાકં 10
પ્ર॒જાપ॑તિં॒-વૈઁ દે॒વા-શ્શુ॒ક્ર-મ્પયો॑-ઽદુહ્રન્ન્ । તદે᳚ભ્યો॒ ન વ્ય॑ભવત્ । તદ॒ગ્નિર્વ્ય॑કરોત્ । તાનિ॒ શુક્રિ॑યાણિ॒ સામા᳚ન્યભવન્ન્ । તેષાં॒-યોઁ રસો॒-ઽત્યક્ષ॑રત્ । તાનિ॑ શુક્રય॒જૂગ્ષ્ય॑ભવન્ન્ ।
શુક્રિ॑યાણાં॒-વાઁ એ॒તાનિ॒ શુક્રિ॑યાણિ । સા॒મ॒પ॒ય॒સંવાઁ એ॒તયો॑ર॒ન્યત્ ।
દે॒વાના॑મ॒ન્યત્પયઃ॑ । યદ્ગોઃ પયઃ॑ ॥ 94 ॥
ત-થ્સામ્નઃ॒ પયઃ॑ । યદ॒જાયૈ॒ પયઃ॑ । ત-દ્દે॒વાના॒-મ્પયઃ॑ । તસ્મા॒-દ્યત્રૈ॒તૈ-ર્યજુ॑ર્ભિ॒શ્ચર॑ન્તિ । ત-ત્પય॑સા ચરન્તિ । પ્ર॒જાપ॑તિમે॒વ ત-દ્દે॒વાન્પય॑સા॒-ઽન્નાદ્યે॑ન॒ સમ॑ર્ધયન્તિ । એ॒ષ હ॒ ત્વૈ સા॒ક્ષા-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્ય॑-મ્ભક્ષયતિ । યસ્યૈ॒વં-વિઁ॒દુષઃ॑ પ્રવ॒ર્ગ્યઃ॑ પ્રવૃ॒જ્યતે᳚ । ઉ॒ત્ત॒ર॒વે॒દ્યા-મુદ્વા॑સયે॒ત્-તેજ॑સ્કામસ્ય । તેજો॒ વા ઉ॑ત્તરવે॒દિઃ ॥ 95 ॥
તેજઃ॑ પ્રવ॒ર્ગ્યઃ॑ । તેજ॑સૈ॒વ તેજ॒-સ્સમ॑ર્ધયતિ ।
ઉ॒ત્ત॒ર॒વે॒દ્યા-મુદ્વા॑સયે॒-દન્ન॑કામસ્ય । શિરો॒ વા એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॑ । ય-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ । મુખ॑મુત્તરવે॒દિઃ ।
શી॒ર્ષ્ણૈવ મુખ॒ગ્મ્॒ સન્દ॑ધાત્ય॒ન્નાદ્યા॑ય । અ॒ન્ના॒દ એ॒વ ભ॑વતિ । યત્ર॒ ખલુ॒ વા એ॒તમુદ્વા॑સિતં॒-વઁયાગ્મ્॑સિ પ॒ર્યાસ॑તે । પરિ॒ વૈ તાગ્મ્ સમા᳚-મ્પ્ર॒જા વયાગ્॑સ્યાસતે ॥ 96 ॥
તસ્મા॑-દુત્તરવે॒દ્યા-મે॒વોદ્વા॑સયેત્ । પ્ર॒જાના᳚-ઙ્ગોપી॒થાય॑ । પુ॒રો વા॑ પ॒શ્ચાદ્વોદ્વા॑સયેત્ । પુ॒રસ્તા॒દ્વા એ॒તજ્જ્યોતિ॒રુદે॑તિ । ત-ત્પ॒શ્ચાન્નિમ્રો॑ચતિ । સ્વામે॒વૈન॒મ્ ઁયોનિ॒મનૂદ્વા॑સયતિ ।
અ॒પા-મ્મદ્ધ્ય॒ ઉદ્વા॑સયેત્ । અ॒પાં-વાઁ એ॒તન્મદ્ધ્યા॒-જ્જ્યોતિ॑રજાયત । જ્યોતિઃ॑ પ્રવ॒ર્ગ્યઃ॑ । સ્વ એ॒વૈનં॒-યોઁનૌ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ ॥ 97 ॥
ય-ન્દ્વિ॒ષ્યાત્ । યત્ર॒ સ સ્યાત્ । તસ્યા᳚-ન્દિ॒શ્યુદ્વા॑સયેત્ ।
એ॒ષ વા અ॒ગ્નિ-ર્વૈ᳚શ્વાન॒રઃ । યત્-પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ ।
અ॒ગ્નિનૈ॒વૈનં॑-વૈઁશ્વાન॒રેણા॒ભિ પ્રવ॑ર્તયતિ ।
ઔદુ॑મ્બર્યા॒ગ્મ્॒ શાખા॑યા॒મુદ્વા॑સયેત્ ।
ઊર્ગ્વા ઉ॑દુ॒મ્બરઃ॑ । અન્ન॑-મ્પ્રા॒ણઃ । શુગ્ઘ॒ર્મઃ ॥ 98 ॥
ઇ॒દમ॒હ-મ॒મુષ્યા॑મુષ્યાય॒ણસ્ય॑ શુ॒ચા પ્રા॒ણમપિ॑ દહા॒મીત્યા॑હ । શુ॒ચૈવાસ્ય॑ પ્રા॒ણમપિ॑ દહતિ । તા॒જગાર્તિ॒માર્ચ્છ॑તિ । યત્ર॑ દ॒ર્ભા ઉ॑પ॒દીક॑સન્તતા॒-સ્સ્યુઃ । તદુદ્વા॑સયે॒-દ્વૃષ્ટિ॑કામસ્ય । એ॒તા વા અ॒પામ॑નૂ॒જ્ઝાવ॑ર્યો॒ નામ॑ ।
ય-દ્દ॒ર્ભાઃ । અ॒સૌ ખલુ॒ વા આ॑દિ॒ત્ય ઇ॒તો વૃષ્ટિ॒મુદી॑રયતિ । અ॒સાવે॒વાસ્મા॑ આદિ॒ત્યો વૃષ્ટિ॒ન્નિય॑ચ્છતિ । તા આપો॒ નિય॑તા॒ ધન્વ॑ના યન્તિ ॥ 99 ॥
(ગોઃ પય॑ - ઉત્તરવે॒દિ - રા॑સતે - સ્થાપયતિ - ઘ॒ર્મો - ય॑ન્તિ) (અ. 10)
અનુવાકં 11
પ્ર॒જાપ॑તિ-સ્સમ્ભ્રિ॒યમા॑ણઃ । સ॒મ્રાટ્-થ્સમ્ભૃ॑તઃ । ઘ॒ર્મઃ પ્રવૃ॑ક્તઃ । મ॒હા॒વી॒ર ઉદ્વા॑સિતઃ । અ॒સૌ ખલુ॒ વાવૈષ આ॑દિ॒ત્યઃ । ય-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ ।
સ એ॒તાનિ॒ નામા᳚ન્યકુરુત । ય એ॒વં-વેઁદ॑ । વિ॒દુરે॑ન॒ન્નામ્ના᳚ । બ્ર॒હ્મ॒વા॒દિનો॑ વદન્તિ ॥ 100 ॥
યો વૈ વસી॑યાગ્મ્ સંયઁથાના॒મમુ॑પ॒ચર॑તિ ।
પુણ્યા᳚ર્તિં॒-વૈઁ સ તસ્મૈ॑ કામયતે । પુણ્યા᳚ર્તિમસ્મૈ કામયન્તે । ય એ॒વં-વેઁદ॑ । તસ્મા॑દે॒વં-વિઁ॒દ્વાન્ । ઘ॒ર્મ ઇતિ॒ દિવા-ઽઽચ॑ક્ષીત । સ॒મ્રાડિતિ॒ નક્ત᳚મ્ । એ॒તે વા એ॒તસ્ય॑ પ્રિ॒યે ત॒નુવૌ᳚ । એ॒તે અ॑સ્ય પ્રિ॒યે નામ॑ની । પ્રિ॒યયૈ॒વૈન॑-ન્ત॒નુવા᳚ ॥ 101 ॥
પ્રિ॒યેણ॒ નામ્ના॒ સમ॑ર્ધયતિ । કી॒ર્તિર॑સ્ય॒ પૂર્વા ગ॑ચ્છતિ જ॒નતા॑માય॒તઃ । ગા॒ય॒ત્રી દે॒વેભ્યો-ઽપા᳚ક્રામત્ । તાન્દે॒વાઃ પ્ર॑વ॒ર્ગ્યે॑ણૈ॒વાનુ॒ વ્ય॑ભવન્ન્ ।
પ્ર॒વ॒ર્ગ્યે॑ણાપ્નુવન્ન્ । યચ્ચ॑તુર્વિગ્મ્શતિઃ॒ કૃત્વઃ॑ પ્રવ॒ર્ગ્ય॑-મ્પ્રવૃ॒ણક્તિ॑ । ગા॒ય॒ત્રીમે॒વ તદનુ॒ વિભ॑વતિ । ગા॒ય॒ત્રીમા᳚પ્નોતિ । પૂર્વા᳚-ઽસ્ય॒ જનં॑-યઁ॒તઃ કી॒ર્તિર્ગ॑ચ્છતિ । વૈ॒શ્વ॒દે॒વ-સ્સગ્મ્સ॑ન્નઃ ॥ 102 ॥
વસ॑વઃ॒ પ્રવૃ॑ક્તઃ । સોમો॑-ઽભિકી॒ર્યમા॑ણઃ । આ॒શ્વિ॒નઃ પય॑સ્યાની॒યમા॑ને ।
મારુ॒તઃ ક્વથન્ન્॑ । પૌ॒ષ્ણ ઉદ॑ન્તઃ । સા॒ર॒સ્વ॒તો વિ॒ષ્યન્દ॑માનઃ । મૈ॒ત્ર-શ્શરો॑ ગૃહીતઃ । તેજ॒ ઉદ્ય॑તો વા॒યુઃ । હ્રિ॒યમા॑ણઃ પ્ર॒જાપ॑તિઃ ।
હૂ॒યમા॑નો॒ વાઘુ॒તઃ ॥ 103 ॥
અ॒સૌ ખલુ॒ વાવૈષ આ॑દિ॒ત્યઃ । ય-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ ।
સ એ॒તાનિ॒ નામા᳚ન્યકુરુત । ય એ॒વં-વેઁદ॑ । વિ॒દુરે॑ન॒ન્નામ્ના᳚ । બ્ર॒હ્મ॒વા॒દિનો॑ વદન્તિ ।
યન્મૃ॒ન્મય॒-માહુ॑તિ॒ન્નાશ્ઞુ॒તે-ઽથ॑ । કસ્મા॑દે॒ષો᳚-ઽશ્ઞુત॒ ઇતિ॑ । વાગે॒ષ ઇતિ॑ બ્રૂયાત્ । વા॒ચ્યે॑વ વાચ॑-ન્દધાતિ ॥ 104 ॥
તસ્મા॑દશ્ઞુતે । પ્ર॒જાપ॑તિ॒ર્વા એ॒ષ દ્વા॑દશ॒ધા વિહિ॑તઃ । ય-ત્પ્ર॑વ॒ર્ગ્યઃ॑ । ય-ત્પ્રાગ॑વકા॒શેભ્યઃ॑ । તેન॑ પ્ર॒જા અ॑સૃજત । અ॒વ॒કા॒શૈ-ર્દે॑વાસુ॒રાન॑સૃજત । યદૂ॒ર્ધ્વમ॑વકા॒શેભ્યઃ॑ ।
તેનાન્ન॑મસૃજત । અન્ન॑-મ્પ્ર॒જાપ॑તિઃ । પ્ર॒જાપ॑તિ॒ર્વાવૈષઃ ॥ 105 ॥
(વ॒દ॒ન્તિ॒ - ત॒નુવા॒ - સગ્મ્સ॑ન્નો - હૂ॒યમા॑નો॒ વાઘુ॒તો - દ॑ધા - ત્યે॒ષઃ) (અ. 11)
અનુવાકં 12
સ॒વિ॒તા ભૂ॒ત્વા પ્ર॑થ॒મે-ઽહ॒-ન્પ્રવૃ॑જ્યતે । તેન॒ કામાગ્મ્॑ એતિ । ય-દ્દ્વિ॒તીયે-ઽહ॑ન્-પ્રવૃ॒જ્યતે᳚ । અ॒ગ્નિ-ર્ભૂ॒ત્વા દે॒વાને॑તિ । યત્-તૃ॒તીયે-ઽહ॑ન્-પ્રવૃ॒જ્યતે᳚ । વા॒યુ-ર્ભૂ॒ત્વા પ્રા॒ણાને॑તિ ।
યચ્ચ॑તુ॒ર્થે-ઽહ॑ન્-પ્રવૃ॒જ્યતે᳚ । આ॒દિ॒ત્યો ભૂ॒ત્વા ર॒શ્મીને॑તિ । ય-ત્પ॑ઞ્ચ॒મે-ઽહ॑ન્-પ્રવૃ॒જ્યતે᳚ । ચ॒ન્દ્રમા॑ ભૂ॒ત્વા નક્ષ॑ત્રાણ્યેતિ ॥ 106 ॥
ય-થ્ષ॒ષ્ઠે-ઽહ॑ન્-પ્રવૃ॒જ્યતે᳚ । ઋ॒તુ-ર્ભૂ॒ત્વા સં॑વઁથ્સ॒રમે॑તિ । ય-થ્સ॑પ્ત॒મે-ઽહ॑ન્-પ્રવૃ॒જ્યતે᳚ । ધા॒તા ભૂ॒ત્વા શક્વ॑રીમેતિ । યદ॑ષ્ટ॒મે-ઽહ॑ન્-પ્રવૃ॒જ્યતે᳚ । બૃહ॒સ્પતિ॑-ર્ભૂ॒ત્વા ગા॑ય॒ત્રીમે॑તિ ।
ય-ન્ન॑વ॒મે-ઽહ॑ન્-પ્રવૃ॒જ્યતે᳚ । મિ॒ત્રો ભૂ॒ત્વા ત્રિ॒વૃત॑ ઇ॒માન્ ઁલો॒કાને॑તિ । ય-દ્દ॑શ॒મે-ઽહ॑ન્-પ્રવૃ॒જ્યતે᳚ । વરુ॑ણો ભૂ॒ત્વા વિ॒રાજ॑મેતિ ॥ 107 ॥
યદે॑કાદ॒શે-ઽહ॑ન્-પ્રવૃ॒જ્યતે᳚ । ઇન્દ્રો॑ ભૂ॒ત્વા ત્રિ॒ષ્ટુભ॑મેતિ । ય-દ્દ્વા॑દ॒શે-ઽહ॑ન્-પ્રવૃ॒જ્યતે᳚ । સોમો॑ ભૂ॒ત્વા સુ॒ત્યામે॑તિ । યત્-પુ॒રસ્તા॑દુપ॒સદા᳚-મ્પ્રવૃ॒જ્યતે᳚ । તસ્મા॑દિ॒તઃ પરાં॑અ॒મૂં-લોઁ॒કાગ્સ્તપ॑ન્નેતિ । યદુ॒પરિ॑ષ્ટા-દુપ॒સદા᳚-મ્પ્રવૃ॒જ્યતે᳚ । તસ્મા॑દ॒મુતો॒-ઽર્વાંઇ॒માં-લોઁ॒કાગ્સ્તપ॑ન્નેતિ । ય એ॒વં-વેઁદ॑ ।
ઐવ ત॑પતિ ॥ 108 ॥
(નક્ષ॑ત્રાણ્યેતિ - વિ॒રાજ॑મેતિ - તપતિ) (અ. 12)
દે॒વા વૈ સ॒ત્રગ્મ્ - સા॑વિ॒ત્રમ્ - પરિ॑શ્રિતે॒ - બ્રહ્મ॒-ન્પ્રચ॑રિષ્યામો॒ - ઽગ્નિષ્ટ્વા॒ - શિરો᳚ ગ્રી॒વા - દે॒વસ્ય॑ રશ॒નાં - ઁવિશ્વા॒ આશા॒ - ધર્મ॒ યા ત᳚ - પ્ર॒જાપ॑તિગ્મ્ શુ॒ક્રમ્ - પ્ર॒જાપ॑તિ-સ્સમ્ભ્રિ॒યમા॑ણઃ -
સવિ॒તા ભૂ॒ત્વા દ્વાદ॑શ)
(દે॒વા વૈ સ॒ત્રગ્મ્ - સ ખ॑દિ॒રઃ - પરિ॑શ્રિતે - ઽભિપૂ॒ર્વ - મથો॒ રક્ષ॑સા॒મ્ - ગ્રૈષ્મા॑વે॒વાસ્મૈ॒ - બ્રહ્મ॒ વૈ દે॒વાના॒ - મશ્વિ॑ના ઘ॒ર્મ-મ્પા॑તમ્ - પ્રા॒ણો વૈ - વૃષા॒ હરિ॒--ર્ યો વૈ વસી॑યાગ્મ્ સંયઁથાના॒મ
મ॒ષ્ટોત્ત॑રશ॒તમ્)
(દે॒વા વૈ સ॒ત્ર - મૈવ ત॑પતિ)
॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય આરણ્યકે પઞ્ચમઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥
