കൃഷ്ണ യജുർവേദീയ തൈത്തിരീയ ആരണ്യകേ പഞ്ചമഃ പ്രപാഠകഃ - പ്രവര്ഗ്യ ബ്രാഹ്മണമ്

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

അനുവാകം 1
ദേ॒വാ വൈ സ॒ത്രമാ॑സത । ഋദ്ധി॑പരിമിത॒മ് ഁയശ॑സ്കാമാഃ । തേ᳚-ഽബ്രുവന്ന് । യന്നഃ॑ പ്രഥ॒മം-യഁശ॑ ഋ॒ച്ഛാത് । സർവേ॑ഷാ-ന്ന॒സ്ത-ഥ്സ॒ഹാസ॒ദിതി॑ ।
തേഷാ᳚-ങ്കുരുക്ഷേ॒ത്രം-വേഁദി॑രാസീത് । തസ്യൈ॑ ഖാണ്ഡ॒വോ ദ॑ക്ഷിണാ॒ര്ധ ആ॑സീത് । തൂര്ഘ്ന॑മുത്തരാ॒ര്ധഃ । പ॒രീ॒ണജ്ജ॑ഘനാ॒ര്ധഃ । മ॒രവ॑ ഉത്ക॒രഃ ॥ 1 ॥

തേഷാ᳚-മ്മ॒ഖം-വൈഁ᳚ഷ്ണ॒വം-യഁശ॑ ആര്ച്ഛത് । തന്ന്യ॑കാമയത । തേനാപാ᳚ക്രാമത് । ത-ന്ദേ॒വാ അന്വാ॑യന്ന് । യശോ॑-ഽവ॒രുരു॑ഥ്സമാനാഃ । തസ്യാ॒ന്വാഗ॑തസ്യ ।
സ॒വ്യാദ്ധനു॒രജാ॑യത । ദക്ഷി॑ണാ॒ദിഷ॑വഃ । തസ്മാ॑ദിഷുധ॒ന്വ-മ്പുണ്യ॑ജന്മ ।
യ॒ജ്ഞജ॑ന്മാ॒ ഹി ॥ 2 ॥

തമേക॒ഗ്​മ്॒ സന്ത᳚മ് । ബ॒ഹവോ॒ നാഭ്യ॑ധൃഷ്ണുവന്ന് । തസ്മാ॒ദേക॑മിഷുധ॒ന്വിന᳚മ് । ബ॒ഹവോ॑-ഽനിഷുധ॒ന്വാ നാഭിധൃ॑ഷ്ണുവന്തി । സോ᳚-ഽസ്മയത । ഏക॑-മ്മാ॒ സന്ത॑-മ്ബ॒ഹവോ॒ നാഭ്യ॑ധര്​ഷിഷു॒രിതി॑ ।
തസ്യ॑ സിഷ്മിയാ॒ണസ്യ॒ തേജോ-ഽപാ᳚ക്രാമത് । ത-ദ്ദേ॒വാ ഓഷ॑ധീഷു॒ ന്യ॑മൃജുഃ । തേ ശ്യാ॒മാകാ॑ അഭവന്ന് । സ്മ॒യാകാ॒ വൈ നാമൈ॒തേ ॥ 3 ॥

ത-ഥ്സ്മ॒യാകാ॑നാഗ്​ സ്മയാക॒ത്വമ് । തസ്മാ᳚-ദ്ദീക്ഷി॒തേനാ॑പി॒ഗൃഹ്യ॑ സ്മേത॒വ്യ᳚മ് । തേജ॑സോ॒ ധൃത്യൈ᳚ । സ ധനുഃ॑ പ്രതി॒ഷ്കഭ്യാ॑തിഷ്ഠത് । താ ഉ॑പ॒ദീകാ॑ അബ്രുവ॒ന്-വര॑മ് ഁവൃണാമഹൈ । അഥ॑ വ ഇ॒മഗ്​മ് ര॑ന്ധയാമ ।
യത്ര॒ ക്വ॑ ച॒ ഖനാ॑മ । തദ॒പോ॑-ഽഭിതൃ॑ണദാ॒മേതി॑ ।
തസ്മാ॑ദുപ॒ദീകാ॒ യത്ര॒ ക്വ॑ ച॒ ഖന॑ന്തി । തദ॒പോ॑-ഽഭിതൃ॑ന്ദന്തി ॥ 4 ॥

വാരേ॑വൃത॒ഗ്ഗ്॒ ഹ്യാ॑സാമ് । തസ്യ॒ ജ്യാമപ്യാ॑ദന്ന് ।
തസ്യ॒ ധനു॑ർവി॒പ്രവ॑മാണ॒ഗ്​മ്॒ ശിര॒ ഉദ॑വര്തയത് ।
ത-ദ്ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ അനു॒പ്രാവ॑ര്തത । യ-ത്പ്രാവ॑ര്തത ।
ത-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യ॑സ്യ പ്രവര്ഗ്യ॒ത്വമ് । യദ്ഘ്രാഁ(4) ഇത്യപ॑തത് ।
തദ്ധ॒ര്മസ്യ॑ ഘര്മ॒ത്വമ് ।
മ॒ഹ॒തോ വീ॒ര്യ॑മപപ്ത॒ദിതി॑ । ത-ന്മ॑ഹാവീ॒രസ്യ॑ മഹാവീര॒ത്വമ് ॥ 5 ॥

യദ॒സ്യാ-സ്സ॒മഭ॑രന്ന് । ത-ഥ്സ॒മ്രാജ്ഞ॑-സ്സമ്രാ॒ട്ത്വമ് ।
തഗ്ഗ്​ സ്തൃ॒ത-ന്ദേ॒വതാ᳚സ്ത്രേ॒ധാ വ്യ॑ഗൃഹ്ണത । അ॒ഗ്നിഃ പ്രാ॑തസ്സവ॒നമ് । ഇന്ദ്രോ॒ മാദ്ധ്യ॑ന്ദിന॒ഗ്​മ്॒ സവ॑നമ് । വിശ്വേ॑ ദേ॒വാസ്തൃ॑തീയസവ॒നമ് । തേനാപ॑ശീര്​ഷ്ണാ യ॒ജ്ഞേന॒ യജ॑മാനാഃ । നാശിഷോ॒-ഽവാരു॑ന്ധത ।
ന സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമ॒ഭ്യ॑ജയന്ന് ।
തേ ദേ॒വാ അ॒ശ്വിനാ॑വബ്രുവന്ന് ॥ 6 ॥

ഭി॒ഷജൌ॒ വൈ സ്ഥഃ॑ । ഇ॒ദം-യഁ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിരഃ॒ പ്രതി॑ധത്ത॒മിതി॑ । താവ॑ബ്രൂതാം॒-വഁര॑മ് ഁവൃണാവഹൈ । ഗ്രഹ॑ ഏ॒വ നാ॒വത്രാപി॑ ഗൃഹ്യതാ॒മിതി॑ ।
താഭ്യാ॑-മേ॒തമാ᳚ശ്വി॒ന-മ॑ഗൃഹ്ണന്ന് ।
താവേ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിരഃ॒ പ്രത്യ॑ധത്താമ് ।
യ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ । തേന॒ സശീ᳚ര്​ഷ്ണാ യ॒ജ്ഞേന॒ യജ॑മാനാഃ । അവാ॒ശിഷോ-ഽരു॑ന്ധത ।
അ॒ഭി സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമ॑ജയന്ന് । യ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യ॑-മ്പ്രവൃ॒ണക്തി॑ । യ॒ജ്ഞസ്യൈ॒വ തച്ഛിരഃ॒ പ്രതി॑ദധാതി ।
തേന॒ സശീ᳚ര്​ഷ്ണാ യ॒ജ്ഞേന॒ യജ॑മാനഃ ।
അവാ॒ശിഷോ॑ രു॒ന്ധേ । അ॒ഭി സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ഞ്ജ॑യതി ।
തസ്മാ॑ദേ॒ഷ ആ᳚ശ്വി॒നപ്ര॑വയാ ഇവ । യ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ ॥ 7 ॥
(ഉ॒ത്ക॒രോ - ഹ്യേ॑ - തേ - തൃ॑ന്ദന്തി - മഹാവീര॒ത്വ - മ॑ബ്രുവന് - നജയന്-ഥ്സ॒പ്ത ച॑) (അ. 1)

അനുവാകം 2
സാ॒വി॒ത്ര-ഞ്ജു॑ഹോതി॒ പ്രസൂ᳚ത്യൈ । ച॒തു॒ര്ഗൃ॒ഹീ॒തേന॑ ജുഹോതി ।
ചതു॑ഷ്പാദഃ പ॒ശവഃ॑ । പ॒ശൂനേ॒വാവ॑രുന്ധേ । ചത॑സ്രോ॒ ദിശഃ॑ । ദി॒ക്ഷ്വേ॑വ പ്രതി॑തിഷ്ഠതി ।
ഛന്ദാഗ്​മ്॑സി ദേ॒വേഭ്യോ-ഽപാ᳚ക്രാമന്ന് ।
ന വോ॑-ഽഭാ॒ഗാനി॑ ഹ॒വ്യം-വഁ ॑ക്ഷ്യാമ॒ ഇതി॑ ।
തേഭ്യ॑ ഏ॒ത-ച്ച॑തുര്ഗൃഹീ॒ത-മ॑ധാരയന്ന് । പു॒രോ॒നു॒വാ॒ക്യാ॑യൈ യാ॒ജ്യാ॑യൈ ॥ 8 ॥

ദേ॒വതാ॑യൈ വഷട്കാ॒രായ॑ । യച്ച॑തുര്ഗൃഹീ॒ത-ഞ്ജു॒ഹോതി॑ ।
ഛന്ദാഗ്॑സ്യേ॒വ ത-ത്പ്രീ॑ണാതി । താന്യ॑സ്യ പ്രീ॒താനി॑ ദേ॒വേഭ്യോ॑ ഹ॒വ്യം-വഁ ॑ഹന്തി । ബ്ര॒ഹ്മ॒വാ॒ദിനോ॑ വദന്തി । ഹോ॒ത॒വ്യ॑-ന്ദീക്ഷി॒തസ്യ॑ ഗൃ॒ഹാ(3) ഇ ന ഹോ॑ത॒വ്യാ(3) മിതി॑ । ഹ॒വിർവൈ ദീ᳚ക്ഷി॒തഃ । യജ്ജു॑ഹു॒യാത് । ഹ॒വിഷ്കൃ॑തം॒-യഁജ॑മാനമ॒ഗ്നൌ പ്രദ॑ദ്ധ്യാത് ।
യന്ന ജു॑ഹു॒യാത് ॥ 9 ॥

യ॒ജ്ഞ॒പ॒രുര॒ന്തരി॑യാത് । യജു॑രേ॒വ വ॑ദേത് ।
ന ഹ॒വിഷ്കൃ॑തം॒-യഁജ॑മാനമ॒ഗ്നൌ പ്ര॒ദധാ॑തി । ന യ॑ജ്ഞപ॒രുര॒ന്തരേ॑തി । ഗാ॒യ॒ത്രീ ഛന്ദാ॒ഗ്॒സ്യത്യ॑മന്യത ।
തസ്യൈ॑ വഷട്കാ॒രോ᳚-ഽഭ്യയ്യ॒ ശിരോ᳚-ഽച്ഛിനത് ।
തസ്യൈ᳚ ദ്വേ॒ധാ രസഃ॒ പരാ॑-ഽപതത് । പൃ॒ഥി॒വീമ॒ര്ധഃ പ്രാവി॑ശത് । പ॒ശൂന॒ര്ധഃ । യഃ പൃ॑ഥി॒വീ-മ്പ്രാവി॑ശത് ॥ 10 ॥

സ ഖ॑ദി॒രോ॑-ഽഭവത് । യഃ പ॒ശൂന് । സോ॑-ഽജാമ് । യത്ഖാ॑ദി॒ര്യഭ്രി॒-ര്ഭവ॑തി । ഛന്ദ॑സാമേ॒വ രസേ॑ന യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിര॒-സ്സമ്ഭ॑രതി । യദൌദു॑മ്ബരീ ।
ഊര്ഗ്വാ ഉ॑ദു॒മ്ബരഃ॑ । ഊ॒ര്ജൈവ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിര॒-സ്സമ്ഭ॑രതി । യ-ദ്വൈ॑ണ॒വീ । തേജോ॒ വൈ വേണുഃ॑ ॥ 11 ॥

തേജ॑സൈ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിര॒-സ്സമ്ഭ॑രതി । യ-ദ്വൈക॑ങ്കതീ ।
ഭാ ഏ॒വാവ॑രുന്ധേ । ദേ॒വസ്യ॑ ത്വാ സവി॒തുഃ പ്ര॑സ॒വ ഇത്യഭ്രി॒മാദ॑ത്തേ॒ പ്രസൂ᳚ത്യൈ । അ॒ശ്വിനോ᳚-ര്ബാ॒ഹുഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ । അ॒ശ്വിനൌ॒ ഹി ദേ॒വാനാ॑മദ്ധ്വ॒ര്യൂ ആസ്താ᳚മ് ।
പൂ॒ഷ്ണോ ഹസ്താ᳚ഭ്യാ॒മിത്യാഹ॒ യത്യൈ᳚ । വജ്ര॑ ഇവ॒ വാ ഏ॒ഷാ । യദഭ്രിഃ॑ । അഭ്രി॑രസി॒ നാരി॑ര॒സീത്യാ॑ഹ॒ ശാന്ത്യൈ᳚ ॥ 12 ॥

അ॒ദ്ധ്വ॒ര॒കൃ-ദ്ദേ॒വേഭ്യ॒ ഇത്യാ॑ഹ । യ॒ജ്ഞോ വാ അ॑ദ്ധ്വ॒രഃ । യ॒ജ്ഞ॒കൃ-ദ്ദേ॒വേഭ്യ॒ ഇതി॒ വാവൈതദാ॑ഹ । ഉത്തി॑ഷ്ഠ ബ്രഹ്മണസ്പത॒ ഇത്യാ॑ഹ ।
ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിരോ-ഽച്ഛൈ॑തി ।
പ്രൈതു॒ ബ്രഹ്മ॑ണ॒സ്പതി॒രിത്യാ॑ഹ । പ്രേത്യൈ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിരോ-ഽച്ഛൈ॑തി । പ്ര ദേ॒വ്യേ॑തു സൂ॒നൃതേത്യാ॑ഹ ।
യ॒ജ്ഞോ വൈ സൂ॒നൃതാ᳚ । അച്ഛാ॑ വീ॒രന്നര്യ॑-മ്പ॒ങ്ക്തിരാ॑ധസ॒മിത്യാ॑ഹ ॥ 13 ॥

പാങ്ക്തോ॒ ഹി യ॒ജ്ഞഃ । ദേ॒വാ യ॒ജ്ഞന്ന॑യന്തു ന॒ ഇത്യാ॑ഹ ।
ദേ॒വാനേ॒വ യ॑ജ്ഞ॒നിയഃ॑ കുരുതേ । ദേവീ᳚ ദ്യാവാപൃഥിവീ॒ അനു॑ മേ മഗ്​മ്സാഥാ॒മിത്യാ॑ഹ । ആ॒ഭ്യാമേ॒വാനു॑മതോ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിര॒-സ്സമ്ഭ॑രതി । ഋ॒ദ്ധ്യാസ॑മ॒ദ്യ മ॒ഖസ്യ॒ ശിര॒ ഇത്യാ॑ഹ । യ॒ജ്ഞോ വൈ മ॒ഖഃ ।
ഋ॒ദ്ധ്യാസ॑മ॒ദ്യ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിര॒ ഇതി॒ വാവൈതദാ॑ഹ ।
മ॒ഖായ॑ ത്വാ മ॒ഖസ്യ॑ ത്വാ ശീ॒ര്​ഷ്ണ ഇത്യാ॑ഹ ।
നി॒ര്ദിശ്യൈ॒വൈന॑ദ്ധരതി ॥ 14 ॥

ത്രിര്​ഹ॑രതി । ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാഃ । ഏ॒ഭ്യ ഏ॒വ ലോ॒കേഭ്യോ॑ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിര॒-സ്സമ്ഭ॑രതി । തൂ॒ഷ്ണീ-ഞ്ച॑തു॒ര്ഥഗ്​മ് ഹ॑രതി । അപ॑രിമിതാദേ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിര॒-സ്സമ്ഭ॑രതി ।
മൃ॒ത്ഖ॒നാദഗ്രേ॑ ഹരതി । തസ്മാ᳚-ന്മൃത്ഖ॒നഃ ക॑രു॒ണ്യ॑തമഃ । ഇയ॒ത്യഗ്ര॑ ആസീ॒രിത്യാ॑ഹ । അ॒സ്യാമേ॒വാഛ॑മ്ബട്കാരം-യഁ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിര॒-സ്സമ്ഭ॑രതി । ഊര്ജ॒മ് ഁവാ ഏ॒തഗ്​മ് രസ॑-മ്പൃഥി॒വ്യാ ഉ॑പ॒ദീകാ॒ ഉദ്ദി॑ഹന്തി ॥ 15 ॥

യ-ദ്വ॒ല്മീക᳚മ് । യ-ദ്വ॑ല്മീകവ॒പാ സ॑മ്ഭാ॒രോ ഭവ॑തി ।
ഊര്ജ॑മേ॒വ രസ॑-മ്പൃഥി॒വ്യാ അവ॑രുന്ധേ । അഥോ॒ ശ്രോത്ര॑മേ॒വ । ശ്രോത്ര॒ഗ്ഗ്॒ ഹ്യേ॑ത-ത്പൃ॑ഥി॒വ്യാഃ । യ-ദ്വ॒ല്മീകഃ॑ । അബ॑ധിരോ ഭവതി । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ । ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രായ॒ വജ്ര॒മുദ॑യച്ഛത് ।
സ യത്ര॑യത്ര പ॒രാക്ര॑മത ॥ 16 ॥

തന്നാദ്ധ്രി॑യത । സ പൂ॑തീകസ്ത॒മ്ബേ പരാ᳚ക്രമത । സോ᳚-ഽദ്ധ്രിയത । സോ᳚-ഽബ്രവീത് । ഊ॒തിം-വൈഁ മേ॑ ധാ॒ ഇതി॑ । തദൂ॒തീകാ॑നാ-മൂതീക॒ത്വമ് । യദൂ॒തീകാ॒ ഭവ॑ന്തി ।
യ॒ജ്ഞായൈ॒വോതി-ന്ദ॑ധതി । അ॒ഗ്നി॒ജാ അ॑സി പ്ര॒ജാപ॑തേ॒ രേത॒ ഇത്യാ॑ഹ । യ ഏ॒വ രസഃ॑ പ॒ശൂ-ന്പ്രാവി॑ശത് ॥ 17 ॥

തമേ॒വാവ॑രുന്ധേ । പഞ്ചൈ॒തേ സ॑മ്ഭാ॒രാ ഭ॑വന്തി । പാങ്ക്തോ॑ യ॒ജ്ഞഃ । യാവാ॑നേ॒വ യ॒ജ്ഞഃ । തസ്യ॒ ശിര॒-സ്സമ്ഭ॑രതി । യദ്ഗ്രാ॒മ്യാണാ᳚-മ്പശൂ॒നാഞ്ചര്മ॑ണാ സ॒മ്ഭരേ᳚ത് । ഗ്രാ॒മ്യാ-ന്പ॒ശൂഞ്ഛു॒ചാ-ഽര്പ॑യേത് । കൃ॒ഷ്ണാ॒ജി॒നേന॒ സമ്ഭ॑രതി । ആ॒ര॒ണ്യാനേ॒വ പ॒ശൂഞ്ഛു॒ചാ-ഽര്പ॑യതി । തസ്മാ᳚-ഥ്സ॒മാവ॑ത്-പശൂ॒നാ-മ്പ്ര॒ജായ॑മാനാനാമ് ॥ 18 ॥

ആ॒ര॒ണ്യാഃ പ॒ശവഃ॒ കനീ॑യാഗ്​മ്സഃ । ശു॒ചാ ഹ്യൃ॑താഃ ।
ലോ॒മ॒ത-സ്സമ്ഭ॑രതി । അതോ॒ ഹ്യ॑സ്യ॒ മേദ്ധ്യ᳚മ് । പ॒രി॒ഗൃഹ്യാ യ॑ന്തി । രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ ।
ബ॒ഹവോ॑ ഹരന്തി । അപ॑ചിതിമേ॒വാസ്മി॑-ന്ദധതി ।
ഉദ്ധ॑തേ॒ സിക॑തോപോപ്തേ॒ പരി॑ശ്രിതേ॒ നിദ॑ധതി॒ ശാന്ത്യൈ᳚ ।
മദ॑ന്തീഭി॒രുപ॑ സൃജതി ॥ 19 ॥

തേജ॑ ഏ॒വാസ്മി॑-ന്ദധാതി । മധു॑ ത്വാ മധു॒ലാ ക॑രോ॒ത്വിത്യാ॑ഹ । ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വാസ്മി॒ന് -തേജോ॑ ദധാതി ।
യദ്ഗ്രാ॒മ്യാണാ॒-മ്പാത്രാ॑ണാ-ങ്ക॒പാലൈ᳚-സ്സഗ്​മ്സൃ॒ജേത് ।
ഗ്രാ॒മ്യാണി॒ പാത്രാ॑ണി ശു॒ചാ-ഽര്പ॑യേത് । അ॒ര്മ॒ക॒പാ॒ലൈ-സ്സഗ്​മ്സൃ॑ജതി । ഏ॒താനി॒ വാ അ॑നുപജീവനീ॒യാനി॑ । താന്യേ॒വ ശു॒ചാ-ഽര്പ॑യതി ।
ശര്ക॑രാഭി॒-സ്സഗ്​മ്സൃ॑ജതി॒ ധൃത്യൈ᳚ । അഥോ॑ ശ॒ന്ത്വായ॑ । അ॒ജ॒ലോ॒മൈ-സ്സഗ്​മ്സൃ॑ജതി । ഏ॒ഷാ വാ അ॒ഗ്നേഃ പ്രി॒യാ ത॒നൂഃ । യദ॒ജാ । പ്രി॒യയൈ॒വൈന॑-ന്ത॒നുവാ॒ സഗ്​മ്സൃ॑ജതി । അഥോ॒ തേജ॑സാ । കൃ॒ഷ്ണാ॒ജി॒നസ്യ॒ ലോമ॑ഭി॒-സ്സഗ്​മ്സൃ॑ജതി । യ॒ജ്ഞോ വൈ കൃ॑ഷ്ണാജി॒നമ് ।
യ॒ജ്ഞേനൈ॒വ യ॒ജ്ഞഗ്​മ് സഗ്​മ്സൃ॑ജതി ॥ 20 ॥
(യാ॒ജാ॑യൈ॒ - ന ജു॑ഹു॒യാ - ദവി॑ശ॒-ദ്- വേണഃ॒ - ശാന്ത്യൈ॑ - പ॒ങ്ക്തിരാ॑ധസ॒മിത്യാ॑ഹ - ഹരതി - ദിഹന്തി - പ॒രാക്ര॑മ॒ - താവി॑ശത് - പ്ര॒ജായ॑മാനാനാഗ്​മ് - സൃജതി - ശ॒ന്ത്വായാ॒ ഷ്ടൌ ച॑) (അ. 2)

അനുവാകം 3
പരി॑ശ്രിതേ കരോതി । ബ്ര॒ഹ്മ॒വ॒ര്ച॒സസ്യ॒ പരി॑ഗൃഹീത്യൈ । ന കു॒ർവന്ന॒ഭി പ്രാ᳚ണ്യാത് । യ-ത്കു॒ർവന്ന॑ഭി പ്രാ॒ണ്യാത് । പ്രാ॒ണാഞ്ഛു॒ചാ-ഽര്പ॑യേത് । അ॒പ॒ഹായ॒ പ്രാണി॑തി ।
പ്രാ॒ണാനാ᳚-ങ്ഗോപീ॒ഥായ॑ । ന പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യ॑മ്-ചാദി॒ത്യമ്-ചാ॒ന്തരേ॑യാത് । യദ॑ന്തരേ॒യാത് । ദു॒ശ്ചര്മാ᳚ സ്യാത് ॥ 21 ॥

തസ്മാ॒ന്നാന്ത॒രായ്യ᳚മ് । ആ॒ത്മനോ॑ ഗോപീ॒ഥായ॑ । വേണു॑നാ കരോതി । തേജോ॒ വൈ വേണുഃ॑ । തേജഃ॑ പ്രവ॒ര്ഗ്യഃ॑ । തേജ॑സൈ॒വ തേജ॒-സ്സമ॑ര്ധയതി । മ॒ഖസ്യ॒ ശിരോ॒-ഽസീത്യാ॑ഹ । യ॒ജ്ഞോ വൈ മ॒ഖഃ । തസ്യൈ॒തച്ഛിരഃ॑ । യ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ ॥ 22 ॥

തസ്മാ॑ദേ॒വമാ॑ഹ । യ॒ജ്ഞസ്യ॑ പ॒ദേ സ്ഥ॒ ഇത്യാ॑ഹ । യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ഹ്യേ॑തേ പ॒ദേ । അഥോ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ । ഗാ॒യ॒ത്രേണ॑ ത്വാ॒ ഛന്ദ॑സാ കരോ॒മീത്യാ॑ഹ ।
ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വൈന॑-ങ്കരോതി । ത്ര്യു॑ദ്ധി-ങ്കരോതി । ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാഃ । ഏ॒ഷാമ് ഁലോ॒കാനാ॒മാപ്ത്യൈ᳚ । ഛന്ദോ॑ഭിഃ കരോതി ॥ 23 ॥

വീ॒ര്യ॑മ് ഁവൈ ഛന്ദാഗ്​മ്॑സി । വീ॒ര്യേ॑ണൈ॒വൈന॑-ങ്കരോതി ।
യജു॑ഷാ॒ ബില॑-ങ്കരോതി॒ വ്യാവൃ॑യൈ । ഇയ॑ന്ത-ങ്കരോതി ।
പ്ര॒ജാപ॑തിനാ യജ്ഞമു॒ഖേന॒ സമ്മി॑തമ് । ഇയ॑ന്ത-ങ്കരോതി ।
യ॒ജ്ഞ॒പ॒രുഷാ॒ സമ്മി॑തമ് । ഇയ॑ന്ത-ങ്കരോതി ।
ഏ॒താവ॒ദ്വൈ പുരു॑ഷേ വീ॒ര്യ᳚മ് । വീ॒ര്യ॑സമ്മിതമ് ॥ 24 ॥

അപ॑രിമിത-ങ്കരോതി । അപ॑രിമിത॒സ്യാവ॑രുദ്ധ്യൈ । പ॒രി॒ഗ്രീ॒വ-ങ്ക॑രോതി॒ ധൃത്യൈ᳚ । സൂര്യ॑സ്യ॒ ഹര॑സാ ശ്രാ॒യേത്യാ॑ഹ । യ॒ഥാ॒യ॒ജുരേ॒വൈതത് । അ॒ശ്വ॒ശ॒കേന॑ ധൂപയതി । പ്രാ॒ജാ॒പ॒ത്യോ വാ അശ്വ॑-സ്സയോനി॒ത്വായ॑ । വൃഷ്ണോ॒ അശ്വ॑സ്യ നി॒ഷ്പദ॒സീത്യാ॑ഹ ।
അ॒സൌ വാ ആ॑ദി॒ത്യോ വൃഷാ-ഽശ്വഃ॑ । തസ്യ॒ ഛന്ദാഗ്​മ്॑സി നി॒ഷ്പത് ॥ 25 ॥

ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വൈന॑-ന്ധൂപയതി । അ॒ര്ചിഷേ᳚ ത്വാ ശോ॒ചിഷേ॒ ത്വേത്യാ॑ഹ । തേജ॑ ഏ॒വാസ്മി॑-ന്ദധാതി । വാ॒രു॒ണോ॑-ഽഭീദ്ധഃ॑ । മൈ॒ത്രിയോപൈ॑തി॒ ശാന്ത്യൈ᳚ । സിദ്ധ്യൈ॒ ത്വേത്യാ॑ഹ । യ॒ഥാ॒യ॒ജുരേ॒വൈതത് । ദേ॒വസ്ത്വാ॑ സവി॒തോദ്വ॑പ॒ത്വിത്യാ॑ഹ ।
സ॒വി॒തൃപ്ര॑സൂത ഏ॒വൈന॒-മ്ബ്രഹ്മ॑ണാ ദേ॒വതാ॑ഭി॒രുദ്വ॑പതി । അപ॑ദ്യമാനഃ പൃഥി॒വ്യാമാശാ॒ ദിശ॒ ആപൃ॒ണേത്യാ॑ഹ ॥ 26 ॥

തസ്മാ॑ദ॒ഗ്നി-സ്സർവാ॒ ദിശോ-ഽനു॒ വിഭാ॑തി ।
ഉത്തി॑ഷ്ഠ ബൃ॒ഹന്-ഭ॑വോ॒ര്ധ്വസ്തി॑ഷ്ഠ ധ്രു॒വസ്ത്വമിത്യാ॑ഹ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ ।
ഈ॒ശ്വ॒രോ വാ ഏ॒ഷോ᳚-ഽന്ധോ ഭവി॑തോഃ ।
യഃ പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യ॑മ॒ന്വീക്ഷ॑തേ । സൂര്യ॑സ്യ ത്വാ॒ ചക്ഷു॒ഷാ-ഽന്വീ᳚ക്ഷ॒ ഇത്യാ॑ഹ ।
ചക്ഷു॑ഷോ ഗോപീ॒ഥായ॑ । ഋ॒ജവേ᳚ ത്വാ സാ॒ധവേ᳚ ത്വാ സുക്ഷി॒ത്യൈ ത്വാ॒ ഭൂത്യൈ॒ ത്വേത്യാ॑ഹ । ഇ॒യം-വാഁ ഋ॒ജുഃ । അ॒ന്തരി॑ക്ഷഗ്​മ് സാ॒ധു । അ॒സൌ സു॑ക്ഷി॒തിഃ ॥ 27 ॥

ദിശോ॒ ഭൂതിഃ॑ । ഇ॒മാനേ॒വാസ്മൈ॑ ലോ॒കാന് ക॑ല്പയതി । അഥോ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ । ഇ॒ദ-മ॒ഹ-മ॒മുമാ॑മുഷ്യായ॒ണമ് ഁവി॒ശാ പ॒ശുഭി॑-ര്ബ്രഹ്മവര്ച॒സേന॒ പര്യൂ॑ഹാ॒മീത്യാ॑ഹ ।
വി॒ശൈവൈന॑-മ്പ॒ശുഭി॑-ര്ബ്രഹ്മവര്ച॒സേന॒ പര്യൂ॑ഹതി ।
വി॒ശേതി॑ രാജ॒ന്യ॑സ്യ ബ്രൂയാത് । വി॒ശൈവൈന॒-മ്പര്യൂ॑ഹതി । പ॒ശുഭി॒രിതി॒ വൈശ്യ॑സ്യ । പ॒ശുഭി॑രേ॒വൈന॒-മ്പര്യൂ॑ഹതി । അ॒സു॒ര്യ॑-മ്പാത്ര॒മനാ᳚ച്ഛൃണ്ണമ് ॥ 28 ॥

ആച്ഛൃ॑ണത്തി । ദേ॒വ॒ത്രാ-ഽകഃ॑ । അ॒ജ॒ക്ഷീ॒രേണാച്ഛൃ॑ണത്തി ।
പ॒ര॒മം-വാഁ ഏ॒ത-ത്പയഃ॑ । യദ॑ജക്ഷീ॒രമ് । പ॒ര॒മേണൈ॒വൈന॒-മ്പയ॒സാ-ഽഽച്ഛൃ॑ണത്തി ।
യജു॑ഷാ॒ വ്യാവൃ॑ത്ത്യൈ । ഛന്ദോ॑ഭി॒രാച്ഛൃ॑ണത്തി । ഛന്ദോ॑ഭി॒ർവാ ഏ॒ഷ ക്രി॑യതേ । ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വ ഛന്ദാ॒ഗ്॒സ്യാച്ഛൃ॑ണത്തി । ഛൃ॒ന്ധി വാച॒മിത്യാ॑ഹ ।
വാച॑മേ॒വാവ॑രുന്ധേ । ഛൃ॒ന്ധ്യൂര്ജ॒മിത്യാ॑ഹ । ഊര്ജ॑മേ॒വാവ॑രുന്ധേ । ഛൃ॒ന്ധി ഹ॒വിരിത്യാ॑ഹ । ഹ॒വിരേ॒വാകഃ॑ । ദേവ॑ പുരശ്ചര സ॒ഘ്യാസ॒ന്ത്വേത്യാ॑ഹ ।
യ॒ഥാ॒യ॒ജുരേ॒വൈതത് ॥ 29 ॥
(സ്യാ॒-ദ്യ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ - ഛന്ദോ॑ഭിഃ കരോതി - വീ॒ര്യ॑ സമ്മിത॒മ് - ഛന്ദാഗ്​മ്॑സി നി॒ഷ്പത് - പൃ॒ണേത്യാ॑ഹ - സുക്ഷി॒തി - രനാ᳚ച്ഛൃണ്ണ॒മ് - ഛന്ദാ॒ഗ്॒സ്യാച്ഛൃ॑ണ ത്ത്യ॒ഷ്ടൌ ച॑) (അ. 3)

അനുവാകം 4
ബ്രഹ്മ॒-ന്പ്രച॑രിഷ്യാമോ॒ ഹോത॑-ര്ഘ॒ര്മമ॒ഭിഷ്ടു॒ഹീത്യാ॑ഹ ।
ഏ॒ഷ വാ ഏ॒തര്​ഹി॒ ബൃഹ॒സ്പതിഃ॑ । യദ്ബ്ര॒ഹ്മാ ।
തസ്മാ॑ ഏ॒വ പ്ര॑തി॒പ്രോച്യ॒ പ്രച॑രതി ।
ആ॒ത്മനോ-ഽനാ᳚ര്ത്യൈ । യ॒മായ॑ ത്വാ മ॒ഖായ॒ ത്വേത്യാ॑ഹ ।
ഏ॒താ വാ ഏ॒തസ്യ॑ ദേ॒വതാഃ᳚ । താഭി॑രേ॒വൈന॒ഗ്​മ്॒ സമ॑ര്ധയതി । മദ॑ന്തീഭിഃ॒ പ്രോക്ഷ॑തി । തേജ॑ ഏ॒വാസ്മി॑-ന്ദധാതി ॥ 30 ॥

അ॒ഭി॒പൂ॒ർവ-മ്പ്രോക്ഷ॑തി । അ॒ഭി॒പൂ॒ർവ-മേ॒വാസ്മി॒ന്-തേജോ॑ ദധാതി । ത്രിഃ പ്രോക്ഷ॑തി । ത്ര്യാ॑വൃ॒ദ്ധി യ॒ജ്ഞഃ । അഥോ॑ മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॑ । ഹോതാ-ഽന്വാ॑ഹ । രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ । അന॑വാനമ് । പ്രാ॒ണാനാ॒ഗ്​മ്॒ സന്ത॑ത്യൈ ।
ത്രി॒ഷ്ടുഭ॑-സ്സ॒തീ-ര്ഗാ॑യ॒ത്രീരി॒വാന്വാ॑ഹ ॥ 31 ॥

ഗാ॒യ॒ത്രോ ഹി പ്രാ॒ണഃ । പ്രാ॒ണമേ॒വ യജ॑മാനേ ദധാതി । സന്ത॑ത॒മന്വാ॑ഹ । പ്രാ॒ണാനാ॑മ॒ന്നാദ്യ॑സ്യ॒ സന്ത॑ത്യൈ । അഥോ॒ രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ । യ-ത്പരി॑മിതാ അനുബ്രൂ॒യാത് । പരി॑മിത॒മവ॑രുന്ധീത । അപ॑രിമിതാ॒ അന്വാ॑ഹ ।
അപ॑രിമിത॒സ്യാവ॑രുദ്ധ്യൈ । ശിരോ॒ വാ ഏ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॑ ॥ 32 ॥

യ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ । ഊംര്മുഞ്ജാഃ᳚ । യ-ന്മൌ॒ഞ്ജോ വേ॒ദോ ഭവ॑തി । ഊ॒ര്ജൈവ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിര॒-സ്സമ॑ര്ധയതി । പ്രാ॒ണാ॒ഹു॒തീ-ര്ജു॑ഹോതി । പ്രാ॒ണാനേ॒വ യജ॑മാനേ ദധാതി । സ॒പ്ത ജു॑ഹോതി । സ॒പ്ത വൈ ശീ॑ര്​ഷ॒ണ്യാഃ᳚ പ്രാ॒ണാഃ । പ്രാ॒ണാനേ॒വാസ്മി॑-ന്ദധാതി । ദേ॒വസ്ത്വാ॑ സവി॒താ മദ്ധ്വാ॑-ഽന॒ക്ത്വിത്യാ॑ഹ ॥ 33 ॥

തേജ॑സൈ॒വൈന॑മനക്തി । പൃ॒ഥി॒വീ-ന്തപ॑സസ്ത്രായ॒സ്വേതി॒ ഹിര॑ണ്യ॒മുപാ᳚സ്യതി । അ॒സ്യാ അന॑തിദാഹായ । ശിരോ॒ വാ ഏ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॑ । യ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ । അ॒ഗ്നി-സ്സർവാ॑ ദേ॒വതാഃ᳚ । പ്ര॒ല॒വാനാ॒ദീപ്യോപാ᳚സ്യതി । ദേ॒വതാ᳚സ്വേ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിരഃ॒ പ്രതി॑ദധാതി । അപ്ര॑തിശീര്ണാഗ്ര-മ്ഭവതി ।
ഏ॒ത-ദ്ബ॑ര്​ഹി॒ര്​ഹ്യേ॑ഷഃ ॥ 34 ॥

അ॒ര്ചിര॑സി ശോ॒ചിര॒സീത്യാ॑ഹ । തേജ॑ ഏ॒വാസ്മി॑-ന്ബ്രഹ്മവര്ച॒സ-ന്ദ॑ധാതി । സഗ്​മ്സീ॑ദസ്വ മ॒ഹാഗ്​മ് അ॒സീത്യാ॑ഹ । മ॒ഹാന്. ഹ്യേ॑ഷഃ । ബ്ര॒ഹ്മ॒വാ॒ദിനോ॑ വദന്തി ।
ഏ॒തേ വാവ ത ഋ॒ത്വിജഃ॑ । യേ ദ॑ര്​ശപൂര്ണമാ॒സയോഃ᳚ ।
അഥ॑ ക॒ഥാ ഹോതാ॒ യജ॑മാനായാ॒ശിഷോ॒ നാശാ᳚സ്ത॒ ഇതി॑ ।
പു॒രസ്താ॑ദാശീഃ॒ ഖലു॒ വാ അ॒ന്യോ യ॒ജ്ഞഃ । ഉ॒പരി॑ഷ്ടാദാശീര॒ന്യഃ ॥ 35 ॥

അ॒നാ॒ധൃ॒ഷ്യാ പു॒രസ്താ॒ദിതി॒ യദേ॒താനി॒ യജൂ॒ഗ്॒ഷ്യാഹ॑ । ശീ॒ര്॒ഷ॒ത ഏ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ യജ॑മാന ആ॒ശിഷോ-ഽവ॑രുന്ധേ । ആയുഃ॑ പു॒രസ്താ॑ദാഹ । പ്ര॒ജാ-ന്ദ॑ക്ഷിണ॒തഃ । പ്രാ॒ണ-മ്പ॒ശ്ചാത് ।
ശ്രോത്ര॑മുത്തര॒തഃ । വിധൃ॑തിമു॒പരി॑ഷ്ടാത് । പ്രാ॒ണാനേ॒വാസ്മൈ॑ സ॒മീചോ॑ ദധാതി ।
ഈ॒ശ്വ॒രോ വാ ഏ॒ഷ ദിശോ-ഽനൂന്മ॑ദിതോഃ ।
യന്ദിശോ-ഽനു॑ വ്യാസ്ഥാ॒പയ॑ന്തി ॥ 36 ॥

മനോ॒രശ്വാ॑-ഽസി॒ ഭൂരി॑പു॒ത്രേതീ॒മാ-മ॒ഭിമൃ॑ശതി ।
ഇ॒യം-വൈഁ മനോ॒രശ്വാ॒ ഭൂരി॑പുത്രാ । അ॒സ്യാമേ॒വ പ്രതി॑തിഷ്ഠ॒ത്യനു॑ന്മാദായ । സൂ॒പ॒സദാ॑ മേ ഭൂയാ॒ മാ മാ॑ ഹിഗ്​മ്സീ॒രിത്യാ॒ഹാഹിഗ്​മ്॑സായൈ ।
ചിത॑-സ്സ്ഥ പരി॒ചിത॒ ഇത്യാ॑ഹ । അപ॑ചിതിമേ॒വാസ്മി॑-ന്ദധാതി । ശിരോ॒ വാ ഏ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॑ । യ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ ।
അ॒സൌ ഖലു॒ വാ ആ॑ദി॒ത്യഃ പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ । തസ്യ॑ മ॒രുതോ॑ ര॒ശ്മയഃ॑ ॥ 37 ॥

സ്വാഹാ॑ മ॒രുദ്ഭിഃ॒ പരി॑ശ്രയ॒സ്വേത്യാ॑ഹ । അ॒മുമേ॒വാദി॒ത്യഗ്​മ് ര॒ശ്മിഭിഃ॒ പര്യൂ॑ഹതി ।
തസ്മാ॑-ദ॒സാവാ॑ദി॒ത്യോ॑-ഽമുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ ര॒ശ്മിഭിഃ॒ പര്യൂ॑ഢഃ । തസ്മാ॒-ദ്രാജാ॑ വി॒ശാ പര്യൂ॑ഢഃ । തസ്മാ᳚-ദ്ഗ്രാമ॒ണീ-സ്സ॑ജാ॒തൈഃ പര്യൂ॑ഢഃ । അ॒ഗ്നേ-സ്സൃ॒ഷ്ടസ്യ॑ യ॒തഃ । വിക॑ങ്കത॒-മ്ഭാ ആ᳚ര്ച്ഛത് ।
യ-ദ്വൈക॑ങ്കതാഃ പരി॒ധയോ॒ ഭവ॑ന്തി ।
ഭാ ഏ॒വാവ॑രുന്ധേ । ദ്വാദ॑ശ ഭവന്തി ॥ 38 ॥

ദ്വാദ॑ശ॒ മാസാ᳚-സ്സം​വഁഥ്സ॒രഃ । സം॒​വഁ॒ഥ്സ॒രമേ॒വാവ॑രുന്ധേ ।
അസ്തി॑ ത്രയോദ॒ശോ മാസ॒ ഇത്യാ॑ഹുഃ । യ-ത്ത്ര॑യോദ॒ശഃ പ॑രി॒ധിര്ഭവ॑തി । തേനൈ॒വ ത്ര॑യോദ॒ശ-മ്മാസ॒മവ॑രുന്ധേ । അ॒ന്തരി॑ക്ഷസ്യാന്ത॒-ര്ധിര॒സീത്യാ॑ഹ॒ വ്യാവൃ॑ത്ത്യൈ । ദിവ॒-ന്തപ॑സസ്ത്രായ॒സ്വേ-ത്യു॒പരി॑ഷ്ടാ॒-ദ്ധിര॑ണ്യ॒മധി॒ നിദ॑ധാതി । അ॒മുഷ്യാ॒ അന॑തിദാഹായ । അഥോ॑ ആ॒ഭ്യാമേ॒വൈന॑മുഭ॒യതഃ॒ പരി॑ഗൃഹ്ണാതി ।
അര്​ഹ॑-ന്ബിഭര്​ഷി॒ സായ॑കാനി॒ ധന്വേത്യാ॑ഹ ॥ 39 ॥

സ്തൌത്യേ॒വൈന॑മേ॒തത് । ഗാ॒യ॒ത്രമ॑സി॒ ത്രൈഷ്ടു॑ഭമസി॒ ജാഗ॑തമ॒സീതി॑ ധ॒വിത്രാ॒ണ്യാദ॑ത്തേ । ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വൈനാ॒ന്യാദ॑ത്തേ । മധു॒ മദ്ധ്വിതി॑ ധൂനോതി । പ്രാ॒ണോ വൈ മധു॑ । പ്രാ॒ണമേ॒വ യജ॑മാനേ ദധാതി । ത്രിഃ പരി॑യന്തി । ത്രി॒വൃദ്ധി പ്രാ॒ണഃ ।
ത്രിഃ പരി॑യന്തി । ത്ര്യാ॑വൃ॒ദ്ധി യ॒ജ്ഞഃ ॥ 40 ॥
അഥോ॒ രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ । ത്രിഃ പുനഃ॒ പരി॑യന്തി ।
ഷട്-ഥ്സമ്പ॑ദ്യന്തേ । ഷഡ്വാ ഋ॒തവഃ॑ । ഋ॒തുഷ്വേ॒വ പ്രതി॑തിഷ്ഠന്തി । യോ വൈ ഘ॒ര്മസ്യ॑ പ്രി॒യാന്-ത॒നുവ॑മാ॒ക്രാമ॑തി । ദു॒ശ്ചര്മാ॒ വൈ സ ഭ॑വതി ।
ഏ॒ഷ ഹ॒ വാ അ॑സ്യ പ്രി॒യാ-ന്ത॒നുവ॒മാക്രാ॑മതി ।
യ സ്ത്രിഃ പ॒രീത്യ॑ ചതു॒ര്ഥ-മ്പര്യേ॑തി ।
ഏ॒താഗ്​മ് ഹ॒ വാ അ॑സ്യോ॒ഗ്രദേ॑വോ॒ രാജ॑നി॒രാച॑ക്രാമ ॥ 41 ॥

തതോ॒ വൈ സ ദു॒ശ്ചര്മാ॑-ഽഭവത് । തസ്മാ॒-ത്ത്രിഃ പ॒രീത്യ॒ ന ച॑തു॒ര്ഥ-മ്പരീ॑യാത് । ആ॒ത്മനോ॑ ഗോപീ॒ഥായ॑ । പ്രാ॒ണാ വൈ ധ॒വിത്രാ॑ണി । അവ്യ॑തിഷങ്ഗ-ന്ധൂന്വന്തി ।
പ്രാ॒ണാനാ॒-മവ്യ॑തിഷങ്ഗായ॒ ക്ലൃപ്ത്യൈ᳚ । വി॒നി॒ഷദ്യ॑ ധൂന്വന്തി । ദി॒ക്ഷ്വേ॑വ പ്രതി॑തിഷ്ഠന്തി । ഊ॒ര്ധ്വന്ധൂ᳚ന്വന്തി । സു॒വ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॒ സമ॑ഷ്ട്യൈ । സ॒ർവതോ॑ ധൂന്വന്തി ।
തസ്മാ॑ദ॒യഗ്​മ് സ॒ർവതഃ॑ പവതേ ॥ 42 ॥
(ദ॒ധാ॒- തീ॒വാന്വാ॑ഹ - യ॒ജ്ഞ - സ്യാ॑ഹൈ॒ - ഷ - ഉ॒പരി॑ഷ്ടാദാശീര॒ന്യോ - വ്യാ᳚സ്ഥാ॒പയ॑ന്തി - ര॒ശ്മയോ॑ - ഭവന്തി॒ - ധന്വേത്യാ॑ഹ - യ॒ജ്ഞ - ശ്ച॑ക്രാമ॒ - സമ॑ഷ്ട്യൈ॒ ദ്വേ ച॑) (അ. 4)

അനുവാകം 5
അ॒ഗ്നിഷ്ട്വാ॒ വസു॑ഭിഃ പു॒രസ്താ᳚-ദ്രോചയതു ഗായ॒ത്രേണ॒ ഛന്ദ॒സേത്യാ॑ഹ । അ॒ഗ്നിരേ॒വൈനം॒-വഁസു॑ഭിഃ പു॒രസ്താ᳚-ദ്രോചയതി ഗായ॒ത്രേണ॒ ഛന്ദ॑സാ । സ മാ॑ രുചി॒തോ രോ॑ച॒യേത്യാ॑ഹ । ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാമാശാ᳚സ്തേ ।
ഇന്ദ്ര॑സ്ത്വാ രു॒ദ്രൈ-ര്ദ॑ക്ഷിണ॒തോ രോ॑ചയതു॒ ത്രൈഷ്ടു॑ഭേന॒
ഛന്ദ॒സേത്യാ॑ഹ । ഇന്ദ്ര॑ ഏ॒വൈനഗ്​മ്॑ രു॒ദ്രൈ-ര്ദ॑ക്ഷിണ॒തോ രോ॑ചയതി॒ ത്രൈഷ്ടു॑ഭേന॒ ഛന്ദ॑സാ । സ മാ॑ രുചി॒തോ രോ॑ച॒യേത്യാ॑ഹ । ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാമാശാ᳚സ്തേ ।
വരു॑ണസ്ത്വാ-ഽഽദി॒ത്യൈഃ പ॒ശ്ചാ-ദ്രോ॑ചയതു॒ ജാഗ॑തേന॒ ഛന്ദ॒സേത്യാ॑ഹ । വരു॑ണ ഏ॒വൈന॑മാദി॒ത്യൈഃ പ॒ശ്ചാ-ദ്രോ॑ചയതി॒ ജാഗ॑തേന॒ ഛന്ദ॑സാ ॥ 43 ॥

സ മാ॑ രുചി॒തോ രോ॑ച॒യേത്യാ॑ഹ । ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാമാശാ᳚സ്തേ ।
ദ്യു॒താ॒നസ്ത്വാ॑ മാരു॒തോ മ॒രുദ്ഭി॑രുത്തര॒തോ രോ॑ചയ॒ത്വാനു॑ഷ്ടുഭേന॒ ഛന്ദ॒സേത്യാ॑ഹ ।
ദ്യു॒താ॒ന ഏ॒വൈന॑-മ്മാരു॒തോ മ॒രുദ്ഭി॑രുത്തര॒തോ രോ॑ചയ॒ത്യാനു॑ഷ്ടുഭേന॒ ഛന്ദ॑സാ ।
സ മാ॑ രുചി॒തോ രോ॑ച॒യേത്യാ॑ഹ । ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാമാശാ᳚സ്തേ ।
ബൃഹ॒സ്പതി॑സ്ത്വാ॒ വിശ്വൈ᳚-ര്ദേ॒വൈരു॒പരി॑ഷ്ടാ-ദ്രോചയതു॒ പാങ്ക്തേ॑ന॒ ഛന്ദ॒സേത്യാ॑ഹ ।
ബൃഹ॒സ്പതി॑രേ॒വൈന॒മ് ഁവിശ്വൈ᳚-ര്ദേ॒വൈരു॒പരി॑ഷ്ടാ-ദ്രോചയതി॒ പാങ്ക്തേ॑ന॒ ഛന്ദ॑സാ ।
സ മാ॑ രുചി॒തോ രോ॑ച॒യേത്യാ॑ഹ । ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാമാശാ᳚സ്തേ ॥ 44 ॥

രോ॒ചി॒തസ്ത്വ-ന്ദേ॑വ ഘര്മ ദേ॒വേഷ്വസീത്യാ॑ഹ । രോ॒ചി॒തോ ഹ്യേ॑ഷ ദേ॒വേഷു॑ । രോ॒ചി॒ഷീ॒യാഹ-മ്മ॑നു॒ഷ്യേ᳚ഷ്വിത്യാ॑ഹ । രോച॑ത ഏ॒വൈഷ മ॑നു॒ഷ്യേ॑ഷു । സമ്രാ᳚ഡ് ഘര്മ രുചി॒തസ്ത്വ-ന്ദേ॒വേഷ്വായു॑ഷ്മാഗ്​ സ്തേജ॒സ്വീ ബ്ര॑ഹ്മവര്ച॒സ്യ॑സീത്യാ॑ഹ ।
രു॒ചി॒തോ ഹ്യേ॑ഷ ദേ॒വേഷ്വായു॑ഷ്മാഗ്​ സ്തേജ॒സ്വീ ബ്ര॑ഹ്മവര്ച॒സീ ।
രു॒ചി॒തോ॑-ഽഹ-മ്മ॑നു॒ഷ്യേ᳚ഷ്വായു॑ഷ്മാഗ്​ സ്തേജ॒സ്വീ ബ്ര॑ഹ്മവര്ച॒സീ ഭൂ॑യാസ॒മിത്യാ॑ഹ ।
രു॒ചി॒ത ഏ॒വൈഷ മ॑നു॒ഷ്യേ᳚ഷ്വായു॑ഷ്മാഗ്​ സ്തേജ॒സ്വീ ബ്ര॑ഹ്മവര്ച॒സീ ഭ॑വതി । രുഗ॑സി॒ രുച॒-മ്മയി॑ ധേഹി॒ മയി॒ രുഗിത്യാ॑ഹ । ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാമാശാ᳚സ്തേ ।
തം-യഁദേ॒തൈ-ര്യജു॑ര്ഭി॒രരോ॑ചയിത്വാ । രു॒ചി॒തോ ഘ॒ര്മ ഇതി॑ പ്രബ്രൂ॒യാത് । അരോ॑ചുകോ-ഽദ്ധ്വ॒ര്യു-സ്സ്യാത് ।
അരോ॑ചുകോ॒ യജ॑മാനഃ । അഥ॒ യദേ॑നമേ॒തൈര്യജു॑ര്ഭീ രോചയി॒ത്വാ । രു॒ചി॒തോ ഘര്മ॒ ഇതി॒ പ്രാഹ॑ । രോചു॑കോ-ഽദ്ധ്വ॒ര്യു-ര്ഭവ॑തി । രോചു॑കോ॒ യജ॑മാനഃ ॥ 45 ॥
(പ॒ശ്ചാ-ദ്രോ॑ചയതി॒ ജഗ॑തേന॒ ഛന്ദ॑സാ॒ - പാങ്ക്തേ॑ന॒ ഛന്ദ॑സാ॒ സ മാ॑ രുചി॒തോ രോ॑ച॒യേത്യാ॑ഹാ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാമാശാ᳚സ്തേ - ശാസ്തേ॒ ഽഷ്ടൌ ച॑) (അ. 5)

അനുവാകം 6
ശിരോ॒ വാ ഏ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॑ । യ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ । ഗ്രീ॒വാ ഉ॑പ॒സദഃ॑ । പു॒രസ്താ॑ദുപ॒സദാ᳚-മ്പ്രവ॒ര്ഗ്യ॑-മ്പ്രവൃ॑ണക്തി । ഗ്രീ॒വാസ്വേ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിരഃ॒ പ്രതി॑ദധാതി । ത്രിഃ പ്രവൃ॑ണക്തി । ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാഃ । ഏ॒ഭ്യ ഏ॒വ ലോ॒കേഭ്യോ॑ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിരോ-ഽവ॑രുന്ധേ ।
ഷട്-ഥ്സമ്പ॑ദ്യന്തേ । ഷഡ്വാ ഋ॒തവഃ॑ ॥ 46 ॥

ഋ॒തുഭ്യ॑ ഏ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിരോ-ഽവ॑രുന്ധേ । ദ്വാദ॑ശ॒ കൃത്വഃ॒ പ്രവൃ॑ണക്തി । ദ്വാദ॑ശ॒ മാസാ᳚-സ്സം​വഁഥ്സ॒രഃ । സം॒​വഁ॒ഥ്സ॒രാദേ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിരോ-ഽവ॑രുന്ധേ । ചതു॑ർവിഗ്​മ്ശതി॒-സ്സമ്പ॑ദ്യന്തേ । ചതു॑ർവിഗ്​മ്ശതിരര്ധമാ॒സാഃ ।
അ॒ര്ധ॒മാ॒സേഭ്യ॑ ഏ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിരോ-ഽവ॑രുന്ധേ । അഥോ॒ ഖലു॑ । സ॒കൃദേ॒വ പ്ര॒വൃജ്യഃ॑ । ഏക॒ഗ്​മ്॒ ഹി ശിരഃ॑ ॥ 47 ॥

അ॒ഗ്നി॒ഷ്ടോ॒മേ പ്രവൃ॑ണക്തി । ഏ॒താവാ॒ന്॒. വൈ യ॒ജ്ഞഃ । യാവാ॑നഗ്നിഷ്ടോ॒മഃ । യാവാ॑നേ॒വ യ॒ജ്ഞഃ । തസ്യ॒ ശിരഃ॒ പ്രതി॑ദധാതി । നോക്ഥ്യേ᳚ പ്രവൃ॑ഞ്ജ്യാത് ।
പ്ര॒ജാ വൈ പ॒ശവ॑ ഉ॒ക്ഥാനി॑ । യദു॒ക്ഥ്യേ᳚ പ്രവൃ॒ഞ്ജ്യാത് ।
പ്ര॒ജാ-മ്പ॒ശൂന॑സ്യ॒ നിര്ദ॑ഹേത് । വി॒ശ്വ॒ജിതി॒ സർവ॑പൃഷ്ഠേ॒ പ്രവൃ॑ണക്തി ॥ 48 ॥

പൃ॒ഷ്ഠാനി॒ വാ അച്യു॑തഞ്ച്യാവയന്തി ।
പൃ॒ഷ്ഠൈരേ॒വാസ്മാ॒ അച്യു॑തഞ്ച്യാവയി॒ത്വാ-ഽവ॑രുന്ധേ । അപ॑ശ്യ-ങ്ഗോ॒പാമിത്യാ॑ഹ । പ്രാ॒ണോ വൈ ഗോ॒പാഃ । പ്രാ॒ണമേ॒വ പ്ര॒ജാസു॒ വിയാ॑തയതി ।
അപ॑ശ്യ-ങ്ഗോ॒പാമിത്യാ॑ഹ । അ॒സൌ വാ ആ॑ദി॒ത്യോ ഗോ॒പാഃ । സ ഹീമാഃ പ്ര॒ജാ ഗോ॑പാ॒യതി॑ । തമേ॒വ പ്ര॒ജാനാ᳚-ങ്ഗോ॒പ്താര॑-ങ്കുരുതേ । അനി॑പദ്യമാന॒മിത്യാ॑ഹ ॥ 49 ॥

ന ഹ്യേ॑ഷ നി॒പദ്യ॑തേ । ആ ച॒ പരാ॑ ച പ॒ഥിഭി॒ശ്ചര॑ന്ത॒മിത്യാ॑ഹ । ആ ച॒ ഹ്യേ॑ഷ പരാ॑ ച പ॒ഥിഭി॒ശ്ചര॑തി । സ സ॒ദ്ധ്രീചീ॒-സ്സ വിഷൂ॑ചീ॒ർവസാ॑ന॒ ഇത്യാ॑ഹ । സ॒ദ്ധ്രീചീ᳚ശ്ച॒ ഹ്യേ॑ഷ വിഷൂ॑ചീശ്ച॒ വസാ॑നഃ പ്ര॒ജാ അ॒ഭി വി॒പശ്യ॑തി । ആ വ॑രീവര്തി॒ ഭുവ॑നേഷ്വ॒ന്തരിത്യാ॑ഹ । ആ ഹ്യേ॑ഷ വ॑രീ॒വര്തി॒ ഭുവ॑നേഷ്വ॒ന്തഃ । അത്ര॑ പ്രാ॒വീര്മധു॒ മാദ്ധ്വീ᳚ഭ്യാ॒-മ്മധു॒ മാധൂ॑ചീഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ ।
വാസ॑ന്തികാവേ॒വാസ്മാ॑ ഋ॒തൂ ക॑ല്പയതി ।
സമ॒ഗ്നിര॒ഗ്നിനാ॑ ഗ॒തേത്യാ॑ഹ ॥ 50 ॥

ഗ്രൈഷ്മാ॑വേ॒വാസ്മാ॑ ഋ॒തൂ ക॑ല്പയതി । സമ॒ഗ്നിര॒ഗ്നിനാ॑ ഗ॒തേത്യാ॑ഹ । അ॒ഗ്നിര്​ഹ്യേ॑വൈഷോ᳚-ഽഗ്നിനാ॑ സ॒ങ്ഗച്ഛ॑തേ । സ്വാഹാ॒ സമ॒ഗ്നിസ്തപ॑സാ ഗ॒തേത്യാ॑ഹ ।
പൂർവ॑മേ॒വോദി॒തമ് । ഉത്ത॑രേണാ॒ഭിഗൃ॑ണാതി ।
ധ॒ര്താ ദി॒വോ വിഭാ॑സി॒ രജ॑സഃ പൃഥി॒വ്യാ ഇത്യാ॑ഹ ।
വാര്​ഷി॑കാവേ॒വാസ്മാ॑ ഋ॒തൂ ക॑ല്പയതി ।
ഹൃ॒ദേ ത്വാ॒ മന॑സേ॒ ത്വേത്യാ॑ഹ । ശാ॒ര॒ദാവേ॒വാസ്മാ॑ ഋ॒തൂ ക॑ല്പയതി ॥ 51 ॥

ദി॒വി ദേ॒വേഷു॒ ഹോത്രാ॑ യ॒ച്ഛേത്യാ॑ഹ । ഹോത്രാ॑ഭിരേ॒വേമാന് ഁലോ॒കാന്-ഥ്സ-ന്ദ॑ധാതി । വിശ്വാ॑സാ-മ്ഭുവാ-മ്പത॒ ഇത്യാ॑ഹ । ഹൈമ॑ന്തികാവേ॒വാസ്മാ॑ ഋ॒തൂ ക॑ല്പയതി ।
ദേ॒വ॒ശ്രൂസ്ത്വ-ന്ദേ॑വ ഘര്മ ദേ॒വാ-ന്പാ॒ഹീത്യാ॑ഹ ।
ശൈ॒ശി॒രാവേ॒വാസ്മാ॑ ഋ॒തൂ ക॑ല്പയതി ।
ത॒പോ॒ജാം-വാഁച॑മ॒സ്മേ നിയ॑ച്ഛ ദേവാ॒യുവ॒മിത്യാ॑ഹ ।
യാ വൈ മേദ്ധ്യാ॒ വാക് । സാ ത॑പോ॒ജാഃ । താമേ॒വാവ॑രുന്ധേ ॥ 52 ॥

ഗര്ഭോ॑ ദേ॒വാനാ॒മിത്യാ॑ഹ । ഗര്ഭോ॒ ഹ്യേ॑ഷ ദേ॒വാനാ᳚മ് । പി॒താ മ॑തീ॒നാമിത്യാ॑ഹ । പ്ര॒ജാ വൈ മ॒തയഃ॑ । താസാ॑മേ॒ഷ ഏ॒വ പി॒താ । യ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ ।
തസ്മാ॑ദേ॒വമാ॑ഹ । പതിഃ॑ പ്ര॒ജാനാ॒മിത്യാ॑ഹ । പതി॒ര്​ഹ്യേ॑ഷ പ്ര॒ജാനാ᳚മ് । മതിഃ॑ കവീ॒നാമിത്യാ॑ഹ ॥ 53 ॥

മതി॒ര്​ഹ്യേ॑ഷ ക॑വീ॒നാമ് । സ-ന്ദേ॒വോ ദേ॒വേന॑ സവി॒ത്രാ ഽയ॑തിഷ്ട॒ സഗ്​മ് സൂര്യേ॑ണാരു॒ക്തേത്യാ॑ഹ ।
അ॒മുഞ്ചൈ॒വാദി॒ത്യ-മ്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യ॑ഞ്ച॒ സഗ്​മ്ശാ᳚സ്തി ।
ആ॒യു॒ര്ദാസ്ത്വമ॒സ്മഭ്യ॑-ങ്ഘര്മ വര്ചോ॒ദാ അ॒സീത്യാ॑ഹ ।
ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാമാശാ᳚സ്തേ । പി॒താ നോ॑-ഽസി പി॒താ നോ॑ ബോ॒ധേത്യാ॑ഹ । ബോ॒ധയ॑ത്യേ॒വൈന᳚മ് । ന വൈ॒ തേ॑-ഽവകാ॒ശാ ഭ॑വന്തി । പത്നി॑യൈ ദശ॒മഃ ।
നവ॒ വൈ പുരു॑ഷേ പ്രാ॒ണാഃ ॥ 54 ॥

നാഭി॑ര്ദശ॒മീ । പ്രാ॒ണാനേ॒വ യജ॑മാനേ ദധാതി । അഥോ॒ ദശാ᳚ക്ഷരാ വി॒രാട് । അന്നം॑-വിഁ॒രാട് । വി॒രാജൈ॒വാന്നാദ്യ॒മവ॑രുന്ധേ । യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിരോ᳚-ഽച്ഛിദ്യത । ത-ദ്ദേ॒വാ ഹോത്രാ॑ഭിഃ॒ പ്രത്യ॑ദധുഃ । ഋ॒ത്വിജോ-ഽവേ᳚ക്ഷന്തേ । ഏ॒താ വൈ ഹോത്രാഃ᳚ । ഹോത്രാ॑ഭിരേ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിരഃ॒ പ്രതി॑ദധാതി ॥ 55 ॥

രു॒ചി॒തമവേ᳚ക്ഷന്തേ । രു॒ചി॒താദ്വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജത । പ്ര॒ജാനാ॒ഗ്​മ്॒ സൃഷ്ട്യൈ᳚ । രു॒ചി॒തമവേ᳚ക്ഷന്തേ । രു॒ചി॒താദ്വൈ പ॒ര്ജന്യോ॑ വര്​ഷതി । വര്​ഷു॑കഃ പ॒ര്ജന്യോ॑ ഭവതി । സ-മ്പ്ര॒ജാ ഏ॑ധന്തേ । രു॒ചി॒തമവേ᳚ക്ഷന്തേ । രു॒ചി॒തമ് ഁവൈ ബ്ര॑ഹ്മവര്ച॒സമ് । ബ്ര॒ഹ്മ॒വ॒ര്ച॒സിനോ॑ ഭവന്തി ॥ 56 ॥

അ॒ധീ॒യന്തോ-ഽവേ᳚ക്ഷന്തേ । സർവ॒മായു॑ര്യന്തി । ന പത്ന്യവേ᳚ക്ഷേത । യ-ത്പന്ത്യ॒വേക്ഷേ॑ത । പ്രജാ॑യേത । പ്ര॒ജാന്ത്വ॑സ്യൈ॒ നിര്ദ॑ഹേത് । യന്നാവേക്ഷേ॑ത । ന പ്രജാ॑യേത ।
നാസ്യൈ᳚ പ്ര॒ജാന്നിര്ദ॑ഹേത് । തി॒ര॒സ്കൃത്യ॒ യജു॑-ർവാചയതി । പ്രജാ॑യതേ । നാസ്യൈ᳚ പ്ര॒ജാന്നിര്ദ॑ഹതി । ത്വഷ്ടീ॑മതീ തേ സപേ॒യേത്യാ॑ഹ । സപാ॒ദ്ധി പ്ര॒ജാഃ പ്ര॒ജായ॑ന്തേ ॥ 57 ॥
(ഋ॒തവോ॒ - ഹി ശിരഃ॒ - സർവ॑പൃഷ്ഠേ॒ പ്രവൃ॑ണ॒ - ക്ത്യനി॑പദ്യമാന॒മിത്യാ॑ഹ - ഗ॒തേത്യാ॑ഹ - ശാര॒ദാവേ॒വാസ്മാ॑ ഋ॒തൂ ക॑ല്പയതി - രുന്ധേ - കവി॒നാമിത്യാ॑ഹ - പ്രാ॒ണാഃ - പ്രതി॑ദധാതി - ഭവന്തി - വാചയതി ച॒ത്വാരി॑ ച) (അ. 6)
അനുവാകം 7
ദേ॒വസ്യ॑ ത്വാ സവി॒തുഃ പ്ര॑സ॒വ ഇതി॑ രശ॒നാമാദ॑ത്തേ॒ പ്രസൂ᳚ത്യൈ । അ॒ശ്വിനോ᳚-ര്ബാ॒ഹുഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ । അ॒ശ്വിനൌ॒ ഹി ദേ॒വാനാ॑മദ്ധ്വ॒ര്യൂ ആസ്താ᳚മ് । പൂ॒ഷ്ണോ ഹസ്താ᳚ഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ॒ യത്യൈ᳚ । ആദ॒ദേ-ഽദി॑ത്യൈ॒ രാസ്നാ॒-ഽസീത്യാ॑ഹ॒ യജു॑ഷ്കൃത്യൈ । ഇഡ॒ ഏഹ്യദി॑ത॒ ഏഹി॒ സര॑സ്വ॒ത്യേഹീത്യാ॑ഹ । ഏ॒താനി॒ വാ അ॑സ്യൈ ദേവനാ॒മാനി॑ ।
ദേ॒വ॒നാ॒മൈരേ॒വൈനാ॒-മാഹ്വ॑യതി । അസാ॒വേഹ്യ-സാ॒വേഹ്യ-സാ॒വേഹീത്യാ॑ഹ । ഏ॒താനി॒ വാ അ॑സ്യൈ മനുഷ്യനാ॒മാനി॑ ॥ 58 ॥

മ॒നു॒ഷ്യ॒നാ॒മൈരേ॒വൈനാ॒മാഹ്വ॑യതി ।
ഷട്-ഥ്സമ്പ॑ദ്യന്തേ । ഷഡ്വാ ഋ॒തവഃ॑ ।
ഋ॒തുഭി॑രേ॒വൈനാ॒മാഹ്വ॑യതി । അദി॑ത്യാ ഉ॒ഷ്ണീഷ॑മ॒സീത്യാ॑ഹ । യ॒ഥാ॒യ॒ജുരേ॒വൈതത് ।
വാ॒യുര॑സ്യൈ॒ഡ ഇത്യാ॑ഹ । വാ॒യു॒ദേ॒വ॒ത്യോ॑ വൈ വ॒ഥ്സഃ ।
പൂ॒ഷാ ത്വോ॒പാവ॑സൃജ॒ത്വിത്യാ॑ഹ । പൌ॒ഷ്ണാ വൈ ദേ॒വത॑യാ പ॒ശവഃ॑ ॥ 59 ॥

സ്വയൈ॒വൈന॑-ന്ദേ॒വത॑യോ॒പാവ॑സൃജതി । അ॒ശ്വിഭ്യാ॒-മ്പ്രദാ॑പ॒യേത്യാ॑ഹ । അ॒ശ്വിനൌ॒ വൈ ദേ॒വാനാ᳚-മ്ഭി॒ഷജൌ᳚ । താഭ്യാ॑മേ॒വാസ്മൈ॑ ഭേഷ॒ജ-ങ്ക॑രോതി । യസ്തേ॒ സ്തന॑-ശ്ശശ॒യ ഇത്യാ॑ഹ । സ്തൌത്യേ॒വൈനാ᳚മ് । ഉസ്ര॑ ഘ॒ര്മഗ്​മ് ശി॒ഗ്​മ്॒ഷോസ്ര॑ ഘ॒ര്മ-മ്പാ॑ഹി ഘ॒ര്മായ॑ ശി॒ഗ്​മ്॒ഷേത്യാ॑ഹ । യഥാ᳚ ബ്രൂ॒യാദ॒മുഷ്മൈ॑ ദേ॒ഹീതി॑ । താ॒ദൃഗേ॒വ തത് । ബൃഹ॒സ്പതി॒സ്ത്വോപ॑സീദ॒ത്വിത്യാ॑ഹ ॥ 60 ॥

ബ്രഹ്മ॒ വൈ ദേ॒വാനാ॒-മ്ബൃഹ॒സ്പതിഃ॑ । ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വൈനാ॒മുപ॑സീദതി ।
ദാന॑വ-സ്സ്ഥ॒ പേര॑വ॒ ഇത്യാ॑ഹ । മേദ്ധ്യാ॑നേ॒വൈനാ᳚ന്കരോതി ।
വി॒ഷ്വ॒ഗ്വൃതോ॒ ലോഹി॑തേ॒നേത്യാ॑ഹ॒ വ്യാവൃ॑ത്ത്യൈ ।
അ॒ശ്വിഭ്യാ᳚-മ്പിന്വസ്വ॒ സര॑സ്വത്യൈ പിന്വസ്വ പൂ॒ഷ്ണേ പി॑ന്വസ്വ॒ ബൃഹ॒സ്പത॑യേ പിന്വ॒സ്വേത്യാ॑ഹ ।
ഏ॒താഭ്യോ॒ ഹ്യേ॑ഷാ ദേ॒വതാ᳚ഭ്യഃ॒ പിന്വ॑തേ ।
ഇന്ദ്രാ॑യ പിന്വ॒സ്വേന്ദ്രാ॑യ പിന്വ॒സ്വേത്യാ॑ഹ ।
ഇന്ദ്ര॑മേ॒വ ഭാ॑ഗ॒ധേയേ॑ന॒ സമ॑ര്ധയതി । ദ്വിരിന്ദ്രാ॒യേത്യാ॑ഹ ॥ 61 ॥

തസ്മാ॒ദിന്ദ്രോ॑ ദേ॒വതാ॑നാ-മ്ഭൂയിഷ്ഠ॒ഭാക്ത॑മഃ ।
ഗാ॒യ॒ത്രോ॑-ഽസി॒ ത്രൈഷ്ടു॑ഭോ-ഽസി॒ ജാഗ॑തമ॒സീതി॑ ശഫോപയ॒മാനാദ॑ത്തേ ।
ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വൈനാ॒നാദ॑ത്തേ । സ॒ഹോര്ജോ ഭാ॒ഗേനോപ॒മേഹീത്യാ॑ഹ ।
ഊ॒ര്ജ ഏ॒വൈന॑-മ്ഭാ॒ഗമ॑കഃ ।
അ॒ശ്വിനൌ॒ വാ ഏ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിരഃ॑ പ്രതി॒ദധ॑താവബ്രൂതാമ് ।
ആ॒വാഭ്യാ॑മേ॒വ പൂർവാ᳚ഭ്യാം॒-വഁഷ॑ട്ക്രിയാതാ॒ ഇതി॑ ।
ഇന്ദ്രാ᳚ശ്വിനാ॒ മധു॑ന-സ്സാര॒ഘസ്യേത്യാ॑ഹ ।
അ॒ശ്വിഭ്യാ॑മേ॒വ പൂർവാ᳚ഭ്യാം॒-വഁഷ॑ട്കരോതി ।
അഥോ॑ അ॒ശ്വിനാ॑വേ॒വ ഭാ॑ഗ॒ധേയേ॑ന॒ സമ॑ര്ധയതി ॥ 62 ॥

ഘ॒ര്മ-മ്പാ॑ത വസവോ॒ യജ॑താ॒ വഡിത്യാ॑ഹ ।
വസൂ॑നേ॒വ ഭാ॑ഗ॒ധേയേ॑ന॒ സമ॑ര്ധയതി । യ-ദ്വ॑ഷട്കു॒ര്യാത് । യാ॒തയാ॑മാ-ഽസ്യ വഷട്കാ॒ര-സ്സ്യാ᳚ത് ।
യന്ന വ॑ഷട്കു॒ര്യാത് । രക്ഷാഗ്​മ്॑സി യ॒ജ്ഞഗ്​മ് ഹ॑ന്യുഃ । വഡിത്യാ॑ഹ । പ॒രോക്ഷ॑മേ॒വ വഷ॑ട്കരോതി । നാസ്യ॑ യാ॒തയാ॑മാ വഷട്കാ॒രോ ഭവ॑തി ।
ന യ॒ജ്ഞഗ്​മ് രക്ഷാഗ്​മ്॑സി ഘ്നന്തി ॥ 63 ॥

സ്വാഹാ᳚ ത്വാ॒ സൂര്യ॑സ്യ ര॒ശ്മയേ॑ വൃഷ്ടി॒വന॑യേ ജുഹോ॒മീത്യാ॑ഹ । യോ വാ അ॑സ്യ॒ പുണ്യോ॑ ര॒ശ്മിഃ । സ വൃ॑ഷ്ടി॒വനിഃ॑ । തസ്മാ॑ ഏ॒വൈന॑-ഞ്ജുഹോതി ।
മധു॑ ഹ॒വിര॒സീത്യാ॑ഹ । സ്വ॒ദയ॑ത്യേ॒വൈന᳚മ് । സൂര്യ॑സ്യ॒ തപ॑സ്ത॒പേത്യാ॑ഹ ।
യ॒ഥാ॒യ॒ജുരേ॒വൈതത് । ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീഭ്യാ᳚-ന്ത്വാ॒ പരി॑ഗൃഹ്ണാ॒മീത്യാ॑ഹ ।
ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീഭ്യാ॑-മേ॒വൈന॒-മ്പരി॑ഗൃഹ്ണാതി ॥ 64 ॥

അ॒ന്തരി॑ക്ഷേണ॒ ത്വോപ॑യച്ഛാ॒മീത്യാ॑ഹ । അ॒ന്തരി॑ക്ഷേണൈ॒വൈന॒-മുപ॑യച്ഛതി ।
ന വാ ഏ॒ത-മ്മ॑നു॒ഷ്യോ॑ ഭര്തു॑മര്​ഹതി ।
ദേ॒വാനാ᳚-ന്ത്വാ പിതൃ॒ണാമനു॑മതോ॒ ഭര്തുഗ്​മ്॑ ശകേയ॒മിത്യാ॑ഹ । ദേ॒വൈരേ॒വൈന॑-മ്പി॒തൃഭി॒രനു॑മത॒ ആദ॑ത്തേ । വി വാ ഏ॑നമേ॒തദ॑ര്ധയന്തി । യ-ത്പ॒ശ്ചാ-ത്പ്ര॒വൃജ്യ॑ പു॒രോ ജുഹ്വ॑തി । തേജോ॑-ഽസി॒ തേജോ-ഽനു॒ പ്രേഹീത്യാ॑ഹ । തേജ॑ ഏ॒വാസ്മി॑-ന്ദധാതി । ദി॒വി॒സ്പൃമ്മാ മാ॑ ഹിഗ്​മ്സീ-രന്തരിക്ഷ॒സ്പൃമ്മാ മാ॑ ഹിഗ്​മ്സീഃ
പൃഥിവി॒സ്പൃമ്മാ മാ॑ ഹിഗ്​മ്സീ॒രിത്യാ॒ഹാഹിഗ്​മ്॑സായൈ ॥ 65 ॥

സുവ॑രസി॒ സുവ॑ര്മേ യച്ഛ॒ ദിവം॑-യഁച്ഛ ദി॒വോ മാ॑ പാ॒ഹീത്യാ॑ഹ । ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാമാശാ᳚സ്തേ । ശിരോ॒ വാ ഏ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॑ । യ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ ।
ആ॒ത്മാ വാ॒യുഃ । ഉ॒ദ്യത്യ॑ വാതനാ॒മാന്യാ॑ഹ ।
ആ॒ത്മന്നേ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിരഃ॒ പ്രതി॑ദധാതി ।
അന॑വാനമ് । പ്രാ॒ണാനാ॒ഗ്​മ്॒ സന്ത॑ത്യൈ । പഞ്ചാ॑ഹ ॥ 66 ॥

പാങ്ക്തോ॑ യ॒ജ്ഞഃ । യാവാ॑നേ॒വ യ॒ജ്ഞഃ । തസ്യ॒ ശിരഃ॒ പ്രതി॑ദധാതി । അ॒ഗ്നയേ᳚ ത്വാ॒ വസു॑മതേ॒ സ്വാഹേത്യാ॑ഹ ।
അ॒സൌ വാ ആ॑ദി॒ത്യോ᳚-ഽഗ്നി-ർവസു॑മാന് । തസ്മാ॑ ഏ॒വൈന॑ഞ്ജുഹോതി । സോമാ॑യ ത്വാ രു॒ദ്രവ॑തേ॒ സ്വാഹേത്യാ॑ഹ ।
ച॒ന്ദ്രമാ॒ വൈ സോമോ॑ രു॒ദ്രവാന്॑ । തസ്മാ॑ ഏ॒വൈന॑ഞ്ജുഹോതി । വരു॑ണായ ത്വാ-ഽഽദി॒ത്യവ॑തേ॒ സ്വാഹേത്യാ॑ഹ ॥ 67 ॥

അ॒ഫ്സു വൈ വരു॑ണ ആദി॒ത്യവാന്॑ । തസ്മാ॑ ഏ॒വൈന॑ഞ്ജുഹോതി ।
ബൃഹ॒സ്പത॑യേ ത്വാ വി॒ശ്വദേ᳚വ്യാവതേ॒ സ്വാഹേത്യാ॑ഹ ।
ബ്രഹ്മ॒ വൈ ദേ॒വാനാ॒-മ്ബൃഹ॒സ്പതിഃ॑ ।
ബ്രഹ്മ॑ണ ഏ॒വൈന॑ഞ്ജുഹോതി ।
സ॒വി॒ത്രേ ത്വ॑ര്ഭു॒മതേ॑ വിഭു॒മതേ᳚ പ്രഭു॒മതേ॒ വാജ॑വതേ॒ സ്വാഹേത്യാ॑ഹ । സം॒​വഁ॒ഥ്സ॒രോ വൈ സ॑വി॒തര്ഭു॒മാന്. വി॑ഭു॒മാ-ന്പ്ര॑ഭു॒മാന്. വാജ॑വാന് । തസ്മാ॑ ഏ॒വൈന॑ഞ്ജുഹോതി । യ॒മായ॒ ത്വാ-ഽങ്ഗി॑രസ്വതേ പിതൃ॒മതേ॒ സ്വാഹേത്യാ॑ഹ ।
പ്രാ॒ണോ വൈ യ॒മോ-ഽങ്ഗി॑രസ്വാ-ന്പിതൃ॒മാന് ॥ 68 ॥

തസ്മാ॑ ഏ॒വൈന॑ഞ്ജുഹോതി । ഏ॒താഭ്യ॑ ഏ॒വൈന॑-ന്ദേ॒വതാ᳚ഭ്യോ ജുഹോതി । ദശ॒ സമ്പ॑ദ്യന്തേ । ദശാ᳚ക്ഷരാ വി॒രാട് । അന്നം॑-വിഁ॒രാട് । വി॒രാജൈ॒വാന്നാദ്യ॒മവ॑രുന്ധേ । രൌ॒ഹി॒ണാഭ്യാം॒-വൈഁ ദേ॒വാ-സ്സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമാ॑യന്ന് । ത-ദ്രൌ॑ഹി॒ണയോ॑ രൌഹിണ॒ത്വമ് । യ-ദ്രൌ॑ഹി॒ണൌ ഭവ॑തഃ । രൌ॒ഹി॒ണാഭ്യാ॑മേ॒വ ത-ദ്യജ॑മാന-സ്സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമേ॑തി ।
അഹ॒ര്ജ്യോതിഃ॑ കേ॒തുനാ॑ ജുഷതാഗ്​മ് സുജ്യോ॒തിര്ജ്യോതി॑ഷാ॒ഗ്॒ സ്വാഹാ॒ രാത്രി॒ര്ജ്യോതിഃ॑ കേ॒തുനാ॑ ജുഷതാഗ്​മ് സുജ്യോ॒തിര്ജ്യോതി॑ഷാ॒ഗ്॒ സ്വാഹേത്യാ॑ഹ ।
ആ॒ദി॒ത്യമേ॒വ തദ॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ-ഽഹ്നാ॑ പ॒രസ്താ᳚-ദ്ദാധാര । രാത്രി॑യാ അ॒വസ്താ᳚ത് ।
തസ്മാ॑ദ॒സാവാ॑ദി॒ത്യോ॑ ഽമുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ॑-ഽഹോരാ॒ത്രാഭ്യാ᳚-ന്ധൃ॒തഃ ॥ 69 ॥
(മ॒നു॒ഷ്യ॒നാ॒മാനി॑ - പ॒ശവഃ॑ - സീദ॒ത്വിത്യാ॒ - ഹേന്ദ്രാ॒യേത്യാ॑ഹാ - ര്ധയതി - ഘ്നന്തി - ഗൃഹ്ണാ॒ - ത്യഹിഗ്​മ്॑സായൈ॒ - പഞ്ചാ॑ഹാ - ദി॒ത്യവ॑തേ॒ സ്വാഹേത്യാ॑ഹ - പിതൃ॒മാ - നേ॑തി ച॒ത്വാരി॑ ച) (അ. 7)

അനുവാകം 8
വിശ്വാ॒ ആശാ॑ ദക്ഷിണ॒സദിത്യാ॑ഹ । വിശ്വാ॑നേ॒വ ദേ॒വാ-ന്പ്രീ॑ണാതി । അഥോ॒ ദുരി॑ഷ്ട്യാ ഏ॒വൈന॑-മ്പാതി । വിശ്വാ᳚-ന്ദേ॒വാന॑യാഡി॒ഹേത്യാ॑ഹ । വിശ്വാ॑നേ॒വ ദേ॒വാ-ന്ഭാ॑ഗ॒ധേയേ॑ന॒ സമ॑ര്ധയതി । സ്വാഹാ॑കൃതസ്യ ഘ॒ര്മസ്യ॒ മധോഃ᳚ പിബതമശ്വി॒നേത്യാ॑ഹ ।
അ॒ശ്വിനാ॑വേ॒വ ഭാ॑ഗ॒ധേയേ॑ന॒ സമ॑ര്ധയതി ।
സ്വാഹാ॒-ഽഗ്നയേ॑ യ॒ജ്ഞിയാ॑യ॒ ശം​യഁജു॑ര്ഭി॒രിത്യാ॑ഹ । അ॒ഭ്യേ॑വൈന॑-ങ്ഘാരയതി । അഥോ॑ ഹ॒വിരേ॒വാകഃ॑ ॥ 70 ॥

അശ്വി॑നാ ഘ॒ര്മ-മ്പാ॑തഗ്​മ് ഹാര്ദിവാ॒ന-മഹ॑ര്ദി॒വാഭി॑-രൂ॒തിഭി॒രിത്യാ॑ഹ । അ॒ശ്വിനാ॑വേ॒വ ഭാ॑ഗ॒ധേയേ॑ന॒ സമ॑ര്ധയതി । അനു॑ വാ॒-ന്ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ മഗ്​മ്॑സാതാ॒മിത്യാ॒ഹാനു॑മത്യൈ ।
സ്വാഹേന്ദ്രാ॑യ॒ സ്വാഹേന്ദ്രാ॒ വഡിത്യാ॑ഹ ।
ഇന്ദ്രാ॑യ॒ ഹി പു॒രോ ഹൂ॒യതേ᳚ । ആ॒ശ്രാവ്യാ॑ഹ ഘ॒ര്മസ്യ॑ യ॒ജേതി॑ । വഷ॑ട്കൃതേ ജുഹോതി । രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ । അനു॑യജതി സ്വ॒ഗാകൃ॑ത്യൈ ।
ഘ॒ര്മമ॑പാതമശ്വി॒നേത്യാ॑ഹ ॥ 71 ॥

പൂർവ॑മേ॒വോദി॒തമ് । ഉത്ത॑രേണാ॒ഭിഗൃ॑ണാതി ।
അനു॑ വാ॒ന്-ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ അ॑മഗ്​മ്സാതാ॒മിത്യാ॒ഹാനു॑മത്യൈ ।
ത-മ്പ്രാ॒വ്യ॑മ് ഁയഥാ॒വണ്ണമോ॑ ദി॒വേ നമഃ॑ പൃഥി॒വ്യാ ഇത്യാ॑ഹ । യ॒ഥാ॒യ॒ജുരേ॒വൈതത് । ദി॒വി ധാ॑ ഇ॒മം-യഁ॒ജ്ഞം-യഁ॒ജ്ഞമി॒മ-ന്ദി॒വി ധാ॒ ഇത്യാ॑ഹ ।
സു॒വ॒ര്ഗമേ॒വൈന॑മ് ഁലോ॒ക-ങ്ഗ॑മയതി ।
ദിവ॑-ങ്ഗച്ഛാ॒ന്തരി॑ക്ഷ-ങ്ഗച്ഛ പൃഥി॒വീ-ങ്ഗ॒ച്ഛേത്യാ॑ഹ ।
ഏ॒ഷ്വേ॑വൈന॑മ് ഁലോ॒കേഷു॒ പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി । പഞ്ച॑ പ്ര॒ദിശോ॑ ഗ॒ച്ഛേത്യാ॑ഹ ॥ 72 ॥

ദി॒ക്ഷ്വേ॑വൈന॒-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി ।
ദേ॒വാ-ന്ഘ॑ര്മ॒പാ-ന്ഗ॑ച്ഛ പി॒തൄ-ന്ഘ॑ര്മ॒പാ-ന്ഗ॒ച്ഛേത്യാ॑ഹ । ഉ॒ഭയേ᳚ഷ്വേ॒വൈന॒-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി । യ-ത്പിന്വ॑തേ । വര്​ഷു॑കഃ പ॒ര്ജന്യോ॑ ഭവതി । തസ്മാ॒-ത്പിന്വ॑മാനഃ॒ പുണ്യഃ॑ । യ-ത്പ്രാമ്പിന്വ॑തേ । ത-ദ്ദേ॒വാനാ᳚മ് । യ-ദ്ദ॑ക്ഷി॒ണാ । തത്-പി॑തൃ॒ണാമ് ॥ 73 ॥

യ-ത്പ്ര॒ത്യക് । ത-ന്മ॑നു॒ഷ്യാ॑ണാമ് । യദുദങ്ങ്॑ । ത-ദ്രു॒ദ്രാണാ᳚മ് । പ്രാഞ്ച॒മുദ॑ഞ്ച-മ്പിന്വയതി । ദേ॒വ॒ത്രാ-ഽകഃ॑ । അഥോ॒ ഖലു॑ । സർവാ॒ അനു॒ ദിശഃ॑ പിന്വയതി । സർവാ॒ ദിശ॒-സ്സമേ॑ധന്തേ । അ॒ന്തഃ॒പ॒രി॒ധി പി॑ന്വയതി ॥ 74 ॥

തേജ॒സോ-ഽസ്ക॑ന്ദായ । ഇ॒ഷേ പീ॑പിഹ്യൂ॒ര്ജേ പീ॑പി॒ഹീത്യാ॑ഹ ।
ഇഷ॑മേ॒വോര്ജം॒-യഁജ॑മാനേ ദധാതി । യജ॑മാനായ പീപി॒ഹീത്യാ॑ഹ । യജ॑മാനായൈ॒വൈതാ-മാ॒ശിഷ॒മാശാ᳚സ്തേ ।
മഹ്യ॒ഞ്ജ്യൈഷ്ഠ്യാ॑യ പീപി॒ഹീത്യാ॑ഹ ।
ആ॒ത്മന॑ ഏ॒വൈതാമാ॒ശിഷ॒മാശാ᳚സ്തേ ।
ത്വിഷ്യൈ᳚ ത്വാ ദ്യു॒മ്നായ॑ ത്വേന്ദ്രി॒യായ॑ ത്വാ॒ ഭൂത്യൈ॒ ത്വേത്യാ॑ഹ । യ॒ഥാ॒യ॒ജുരേ॒വൈതത് । ധര്മാ॑-ഽസി സു॒ധര്മാ മേ᳚ ന്യ॒സ്മേ ബ്രഹ്മാ॑ണി ധാര॒യേത്യാ॑ഹ ॥ 75 ॥

ബ്രഹ്മ॑ന്നേ॒വൈന॒-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി । നേത്ത്വാ॒ വാത॑-സ്സ്ക॒ന്ദയാ॒ദിതി॒ യദ്യ॑ഭി॒ചരേ᳚ത് । അ॒മുഷ്യ॑ ത്വാ പ്രാ॒ണേ സാ॑ദയാമ്യ॒മുനാ॑ സ॒ഹ നി॑ര॒ര്ഥ-ങ്ഗ॒ച്ഛേതി॑ ബ്രൂയാ॒-ദ്യ-ന്ദ്വി॒ഷ്യാത് । യമേ॒വ ദ്വേഷ്ടി॑ । തേനൈ॑നഗ്​മ് സ॒ഹ നി॑ര॒ര്ഥ-ങ്ഗ॑മയതി । പൂ॒ഷ്ണേ ശര॑സേ॒ സ്വാഹേത്യാ॑ഹ । യാ ഏ॒വ ദേ॒വതാ॑ ഹു॒തഭാ॑ഗാഃ । താഭ്യ॑ ഏ॒വൈന॑ഞ്ജുഹോതി । ഗ്രാവ॑ഭ്യ॒-സ്സ്വാഹേത്യാ॑ഹ । യാ ഏ॒വാന്തരി॑ക്ഷേ॒ വാചഃ॑ ॥ 76 ॥

താഭ്യ॑ ഏ॒വൈന॑ഞ്ജുഹോതി । പ്ര॒തി॒രേഭ്യ॒-സ്സ്വാഹേത്യാ॑ഹ । പ്രാ॒ണാ വൈ ദേ॒വാഃ പ്ര॑തി॒രാഃ । തേഭ്യ॑ ഏ॒വൈന॑ഞ്ജുഹോതി । ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീഭ്യാ॒ഗ്॒ സ്വാഹേത്യാ॑ഹ ।
ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീഭ്യാ॑-മേ॒വൈന॑ഞ്ജുഹോതി । പി॒തൃഭ്യോ॑ ഘര്മ॒പേഭ്യ॒-സ്സ്വാഹേത്യാ॑ഹ । യേ വൈ യജ്വാ॑നഃ । തേ പി॒തരോ॑ ഘര്മ॒പാഃ । തേഭ്യ॑ ഏ॒വൈന॑ഞ്ജുഹോതി ॥ 77 ॥

രു॒ദ്രായ॑ രു॒ദ്രഹോ᳚ത്രേ॒ സ്വാഹേത്യാ॑ഹ । രു॒ദ്രമേ॒വ ഭാ॑ഗ॒ധേയേ॑ന॒ സമ॑ര്ധയതി । സ॒ർവത॒-സ്സമ॑നക്തി । സ॒ർവത॑ ഏ॒വ രു॒ദ്രന്നി॒രവ॑ദയതേ । ഉദ॑ഞ്ച॒ന്നിര॑സ്യതി ।
ഏ॒ഷാ വൈ രു॒ദ്രസ്യ॒ ദിക് । സ്വായാ॑മേ॒വ ദി॒ശി രു॒ദ്രന്നി॒രവ॑ദയതേ । അ॒പ ഉപ॑സ്പൃശതി മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॑ । നാന്വീ᳚ക്ഷേത । യദ॒ന്വീക്ഷേ॑ത ॥ 78 ॥

ചക്ഷു॑രസ്യ പ്ര॒മായു॑കഗ്ഗ്​ സ്യാത് । തസ്മാ॒ന്നാന്വീക്ഷ്യഃ॑ ।
അപീ॑പരോ॒ മാ-ഽഹ്നോ॒ രാത്രി॑യൈ മാ പാഹ്യേ॒ഷാ തേ॑ അഗ്നേ സ॒മിത്തയാ॒ സമി॑ദ്ധ്യ॒സ്വായു॑ര്മേ ദാ॒ വര്ച॑സാ മാ-ഽഞ്ജീ॒രിത്യാ॑ഹ । ആയു॑രേ॒വാസ്മി॒ന് വര്ചോ॑ ദധാതി ।
അപീ॑പരോ മാ॒ രാത്രി॑യാ॒ അഹ്നോ॑ മാ പാഹ്യേ॒ഷാ തേ॑ അഗ്നേ സ॒മിത്തയാ॒ സമി॑ദ്ധ്യ॒സ്വായു॑ര്മേ ദാ॒ വര്ച॑സാ മാ-ഽഞ്ജീ॒രിത്യാ॑ഹ । ആയു॑രേ॒വാസ്മി॒ന് വര്ചോ॑ ദധാതി ।
അ॒ഗ്നി-ര്ജ്യോതി॒-ര്ജ്യോതി॑ര॒ഗ്നി-സ്സ്വാഹാ॒ സൂര്യോ॒ ജ്യോതി॒ര്ജ്യോതി॒-സ്സൂര്യ॒-സ്സ്വാഹേത്യാ॑ഹ । യ॒ഥാ॒യ॒ജുരേ॒വൈതത് । ബ്ര॒ഹ്മ॒വാ॒ദിനോ॑ വദന്തി । ഹോ॒ത॒വ്യ॑മഗ്നിഹോ॒ത്രാ(3) ന്ന ഹോ॑ത॒വ്യാ(3) മിതി॑ ॥ 79 ॥

യ-ദ്യജു॑ഷാ ജുഹു॒യാത് । അയ॑ഥാപൂർവ॒മാഹു॑തീ ജുഹുയാത് । യന്ന ജു॑ഹു॒യാത് । അ॒ഗ്നിഃ പരാ॑ഭവേത് । ഭൂ-സ്സ്വാഹേത്യേ॒വ ഹോ॑ത॒വ്യ᳚മ് । യ॒ഥാ॒പൂ॒ർവമാഹു॑തീ ജു॒ഹോതി॑ । നാഗ്നിഃ പരാ॑ഭവതി । ഹു॒തഗ്​മ് ഹ॒വിര്മധു॑ ഹ॒വിരിത്യാ॑ഹ ।
സ്വ॒ദയ॑ത്യേ॒വൈന᳚മ് । ഇന്ദ്ര॑തമേ॒-ഽഗ്നാവിത്യാ॑ഹ ॥ 80 ॥

പ്രാ॒ണോ വാ ഇന്ദ്ര॑തമോ॒-ഽഗ്നിഃ ।
പ്രാ॒ണ ഏ॒വൈന॒മിന്ദ്ര॑തമേ॒-ഽഗ്നൌ ജു॑ഹോതി ।
പി॒താ നോ॑-ഽസി॒ മാ മാ॑ ഹിഗ്​മ്സീ॒രിത്യാ॒ഹാഹിഗ്​മ്॑സായൈ ।
അ॒ശ്യാമ॑ തേ ദേവ ഘര്മ॒ മധു॑മതോ॒ വാജ॑വതഃ പിതു॒മത॒ ഇത്യാ॑ഹ । ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാമാശാ᳚സ്തേ ।
സ്വ॒ധാ॒വിനോ॑-ഽശീ॒മഹി॑ ത്വാ॒ മാ മാ॑ ഹിഗ്​മ്സീ॒-രിത്യാ॒ഹാഹിഗ്​മ്॑സായൈ । തേജ॑സാ॒ വാ ഏ॒തേ വ്യൃ॑ദ്ധ്യന്തേ । യേ പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യേ॑ണ॒ ചര॑ന്തി । പ്രാശ്ഞ॑ന്തി ।
തേജ॑ ഏ॒വാത്മന്-ദ॑ധതേ ॥ 81 ॥

സം॒​വഁ॒ഥ്സ॒രന്ന മാ॒ഗ്​മ്॒സമ॑ശ്ഞീയാത് । ന രാ॒മാമുപേ॑യാത് । ന മൃ॒ന്മയേ॑ന പിബേത് । നാസ്യ॑ രാ॒മ ഉച്ഛി॑ഷ്ട-മ്പിബേത് । തേജ॑ ഏ॒വ തഥ്സഗ്​മ്ശ്യ॑തി ।
ദേ॒വാ॒സു॒രാ-സ്സം​യഁ ॑ത്താ ആസന്ന് । തേ ദേ॒വാ വി॑ജ॒യമു॑പ॒യന്തഃ॑ । വി॒ഭ്രാജി॑ സൌ॒ര്യേ ബ്രഹ്മ॒ സന്ന്യ॑ദധത । യ-ത്കിഞ്ച॑ ദിവാകീ॒ര്ത്യ᳚മ് ।
തദേ॒തേനൈ॒വ വ്ര॒തേനാ॑ഗോപായത് । തസ്മാ॑ദേ॒ത-ദ്വ്ര॒ത-ഞ്ചാ॒ര്യ᳚മ് । തേജ॑സോ ഗോപീ॒ഥായ॑ । തസ്മാ॑ദേ॒താനി॒ യജൂഗ്​മ്॑ഷി വി॒ഭ്രാജ॑-സ്സൌ॒ര്യസ്യേത്യാ॑ഹുഃ ।
സ്വാഹാ᳚ ത്വാ॒ സൂര്യ॑സ്യ ര॒ശ്മിഭ്യ॒ ഇതി॑ പ്രാ॒ത-സ്സഗ്​മ്സാ॑ദയതി । സ്വാഹാ᳚ ത്വാ॒ നക്ഷ॑ത്രേഭ്യ॒ ഇതി॑ സാ॒യമ് ।
ഏ॒താ വാ ഏ॒തസ്യ॑ ദേ॒വതാഃ᳚ । താഭി॑രേ॒വൈന॒ഗ്​മ്॒ സമ॑ര്ധയതി ॥ 82 ॥
(അ॒ക॒ - ര॒ശ്വി॒നേത്യാ॑ഹ - പ്ര॒ദിശോ॑ ഗ॒ച്ഛേത്യാ॑ഹ - പിതൃ॒ണാ - മ॑ന്തഃ പരി॒ധി പി॑ന്വയതി - ധാര॒യേത്യാ॑ഹ॒ - വാചോ॑ - ധര്മ॒പാ സ്തേഭ്യ॑ ഏ॒വൈന॑-ഞ്ജുഹോ - ത്യ॒ന്വീക്ഷേ॑ത - ഹോത॒വ്യാ (3) മി - ത്യ॒ഗ്രാവിത്യാ॑ഹ - ദധതേ - ഽഗോപായ-ഥ്സ॒പ്ത ച॑) (അ. 8)

അനുവാകം 9
ഘര്മ॒ യാ തേ॑ ദി॒വി ശുഗിതി॑ തി॒സ്ര ആഹു॑തീ-ര്ജുഹോതി ।
ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വാസ്യൈ॒ഭ്യോ ലോ॒കേഭ്യ॒-ശ്ശുച॒മവ॑ യജതേ । ഇയ॒ത്യഗ്രേ॑ ജുഹോതി । അഥേയ॒ത്യഥേയ॑തി । ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാഃ ।
ഏ॒ഭ്യ ഏ॒വ ലോ॒കേഭ്യ॒-ശ്ശുച॒മവ॑ യജതേ ।
അനു॑ നോ॒-ഽദ്യാനു॑മതി॒രിത്യാ॒ഹാനു॑മത്യൈ । ദി॒വസ്ത്വാ॑ പര॒സ്പായാ॒ ഇത്യാ॑ഹ । ദി॒വ ഏ॒വേമാന് ഁലോ॒കാ-ന്ദാ॑ധാര ।
ബ്രഹ്മ॑ണസ്ത്വാ പര॒സ്പായാ॒ ഇത്യാ॑ഹ ॥ 83 ॥

ഏ॒ഷ്വേ॑വ ലോ॒കേഷു॑ പ്ര॒ജാ ദാ॑ധാര । പ്രാ॒ണസ്യ॑ ത്വാ പര॒സ്പായാ॒ ഇത്യാ॑ഹ । പ്ര॒ജാസ്വേ॒വ പ്രാ॒ണാ-ന്ദാ॑ധാര । ശിരോ॒ വാ ഏ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॑ । യ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ । അ॒സൌ ഖലു॒ വാ ആ॑ദി॒ത്യഃ പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ । തം-യഁ-ദ്ദ॑ക്ഷി॒ണാ പ്ര॒ത്യഞ്ച॒-മുദ॑ഞ്ച-മുദ്വാ॒സയേ᳚ത് ।
ജി॒ഹ്മം-യഁ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിരോ॑ ഹരേത് ।
പ്രാഞ്ച॒മുദ്വാ॑സയതി । പു॒രസ്താ॑ദേ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ശിരഃ॒ പ്രതി॑ദധാതി ॥ 84 ॥

പ്രാഞ്ച॒മുദ്വാ॑സയതി । തസ്മാ॑ദ॒സാവാ॑ദി॒ത്യഃ പു॒രസ്താ॒ദുദേ॑തി । ശ॒ഫോ॒പ॒യ॒മാന്ധ॒വിത്രാ॑ണി॒ ധൃഷ്ടീ॒ ഇത്യ॒ന്വവ॑ഹരന്തി ।
സാത്മാ॑നമേ॒വൈന॒ഗ്​മ്॒ സത॑നു-ങ്കരോതി । സാത്മാ॒-ഽമുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ ഭ॑വതി ।
യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ । ഔദു॑മ്ബരാണി ഭവന്തി । ഊര്ഗ്വാ ഉ॑ദു॒മ്ബരഃ॑ । ഊര്ജ॑മേ॒വാവ॑രുന്ധേ । വര്ത്മ॑നാ॒ വാ അ॒ന്വിത്യ॑ ॥ 85 ॥

യ॒ജ്ഞഗ്​മ് രക്ഷാഗ്​മ്॑സി ജിഘാഗ്​മ്സന്തി । സാമ്നാ᳚ പ്രസ്തോ॒താ-ഽന്വവൈ॑തി । സാമ॒ വൈ ര॑ക്ഷോ॒ഹാ । രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ । ത്രിര്നി॒ധന॒മുപൈ॑തി । ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാഃ । ഏ॒ഭ്യ ഏ॒വ ലോ॒കേഭ്യോ॒ രക്ഷാ॒ഗ്॒സ്യപ॑ഹന്തി । പുരു॑ഷഃപുരുഷോ നി॒ധന॒മുപൈ॑തി । പുരു॑ഷഃപുരുഷോ॒ ഹി ര॑ക്ഷ॒സ്വീ । രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ ॥ 86 ॥

യ-ത്പൃ॑ഥി॒വ്യാമു॑ദ്വാ॒സയേ᳚ത് । പൃ॒ഥി॒വീഗ്​മ് ശു॒ചാ-ഽര്പ॑യേത് । യദ॒ഫ്സു । അ॒പ-ശ്ശു॒ചാര്പ॑യേത് । യദോഷ॑ധീഷു । ഓഷ॑ധീ-ശ്ശു॒ചാ-ഽര്പ॑യേത് ।
യ-ദ്വന॒സ്പതി॑ഷു । വന॒സ്പതീ᳚ഞ്ഛു॒ചാ-ഽര്പ॑യേത് । ഹിര॑ണ്യന്നി॒ധായോദ്വാ॑സയതി ।
അ॒മൃതം॒-വൈഁ ഹിര॑ണ്യമ് ॥ 87 ॥

അ॒മൃത॑ ഏ॒വൈന॒-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി ।
വ॒ല്ഗുര॑സി ശം॒-യുഁധാ॑യാ॒ ഇതി॒ ത്രിഃ പ॑രിഷി॒ഞ്ചന്പര്യേ॑തി । ത്രി॒വൃദ്വാ അ॒ഗ്നിഃ । യാവാ॑നേ॒വാഗ്നിഃ । തസ്യ॒ ശുചഗ്​മ്॑ ശമയതി । ത്രിഃ പുനഃ॒ പര്യേ॑തി । ഷട്-ഥ്സമ്പ॑ദ്യന്തേ । ഷഡ്വാ ഋ॒തവഃ॑ । ഋ॒തുഭി॑രേ॒വാസ്യ॒ ശുചഗ്​മ്॑ ശമയതി । ചതു॑-സ്സ്രക്തി॒ര്നാഭി॑ര്-ഋ॒തസ്യേത്യാ॑ഹ ॥ 88 ॥

ഇ॒യം-വാഁ ഋ॒തമ് । തസ്യാ॑ ഏ॒ഷ ഏ॒വ നാഭിഃ॑ । യ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ । തസ്മാ॑ദേ॒വമാ॑ഹ । സദോ॑ വി॒ശ്വായു॒രിത്യാ॑ഹ । സദോ॒ ഹീയമ് । അപ॒ ദ്വേഷോ॒ അപ॒ ഹ്വര॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യാപനുത്ത്യൈ । ഘര്മൈ॒തത്തേ-ഽന്ന॑മേ॒ത-ത്പുരീ॑ഷ॒മിതി॑ ദ॒ദ്ധ്നാ മ॑ധുമി॒ശ്രേണ॑ പൂരയതി ।
ഊര്ഗ്വാ അ॒ന്നാദ്യ॒ന്ദധി॑ । ഊ॒ര്ജൈവൈന॑മ॒ന്നാദ്യേ॑ന॒ സമ॑ര്ധയതി ॥ 89 ॥

അന॑ശനായുകോ ഭവതി । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ।
രന്തി॒ര്നാമാ॑സി ദി॒വ്യോ ഗ॑ന്ധ॒ർവ ഇത്യാ॑ഹ ।
രൂ॒പമേ॒വാസ്യൈ॒-ത-ന്മ॑ഹി॒മാന॒ഗ്​മ്॒ രന്തി॑-മ്ബ॒ന്ധുതാം॒-വ്യാഁച॑ഷ്ടേ । സമ॒ഹമായു॑ഷാ॒ സ-മ്പ്രാ॒ണേനേത്യാ॑ഹ । ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാമാശാ᳚സ്തേ ।
വ്യ॑സൌ യോ᳚-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി॒ യഞ്ച॑ വ॒യ-ന്ദ്വി॒ഷ്മ ഇത്യാ॑ഹ । അ॒ഭി॒ചാ॒ര ഏ॒വാസ്യൈ॒ഷഃ । അചി॑ക്രദ॒-ദ്വൃഷാ॒ ഹരി॒രിത്യാ॑ഹ । വൃഷാ॒ ഹ്യേ॑ഷഃ ॥ 90 ॥

വൃഷാ॒ ഹരിഃ॑ । മ॒ഹാ-ന്മി॒ത്രോ ന ദ॑ര്​ശ॒ത ഇത്യാ॑ഹ । സ്തൌത്യേ॒വൈന॑മേ॒തത് । ചിദ॑സി സമു॒ദ്രയോ॑നി॒രിത്യാ॑ഹ । സ്വാമേ॒വൈനം॒-യോഁനി॑ങ്ഗമയതി ।
നമ॑സ്തേ അസ്തു॒ മാ മാ॑ ഹിഗ്​മ്സീ॒രിത്യാ॒ഹാഹിഗ്​മ്॑സായൈ ।
വി॒ശ്വാവ॑സുഗ്​മ് സോമഗന്ധ॒ർവമിത്യാ॑ഹ । യദേ॒വാസ്യ॑ ക്രി॒യമാ॑ണസ്യാന്ത॒ര്യന്തി॑ । തദേ॒വാസ്യൈ॒തേനാ പ്യാ॑യയതി ।
വി॒ശ്വാവ॑സുര॒ഭി തന്നോ॑ ഗൃണാ॒ത്വിത്യാ॑ഹ ॥ 91 ॥

പൂർവ॑മേ॒വോദി॒തമ് । ഉത്ത॑രേണാ॒ഭിഗൃ॑ണാതി ।
ധിയോ॑ ഹിന്വാ॒നോ ധിയ॒ ഇന്നോ॑ അവ്യാ॒ദിത്യാ॑ഹ । ഋ॒തൂനേ॒വാസ്മൈ॑ കല്പയതി । പ്രാസാ᳚-ങ്ഗന്ധ॒ർവോ അ॒മൃതാ॑നി വോച॒ദിത്യാ॑ഹ । പ്രാ॒ണാ വാ അ॒മൃതാഃ᳚ ।
പ്രാ॒ണാനേ॒വാസ്മൈ॑ കല്പയതി । ഏ॒തത്ത്വന്ദേ॑വ ഘര്മ ദേ॒വോ ദേ॒വാനുപാ॑ഗാ॒ ഇത്യാ॑ഹ । ദേ॒വോ ഹ്യേ॑ഷ സന്ദേ॒വാനു॒പൈതി॑ । ഇ॒ദമ॒ഹ-മ്മ॑നു॒ഷ്യോ॑ മനു॒ഷ്യാ॑നിത്യാ॑ഹ ॥ 92 ॥

മ॒നു॒ഷ്യോ॑ ഹി । ഏ॒ഷ സ-ന്മ॑നു॒ഷ്യാ॑നു॒പൈതി॑ ।
ഈ॒ശ്വ॒രോ വൈ പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യ॑മുദ്വാ॒സയന്ന്॑ । പ്ര॒ജാ-മ്പ॒ശൂന്-ഥ്സോ॑മപീ॒ഥമ॑നൂ॒ദ്വാസ॒-സ്സോമ॑പീ॒ഥാനു॒മേഹി॑ । സ॒ഹ പ്ര॒ജയാ॑ സ॒ഹ രാ॒യസ്പോഷേ॒ണേത്യാ॑ഹ । പ്ര॒ജാമേ॒വ പ॒ശൂന്-ഥ്സോ॑മപീ॒ഥമാ॒ത്മ-ന്ധ॑ത്തേ । സു॒മി॒ത്രാ ന॒ ആപ॒ ഓഷ॑ധയ-സ്സ॒ന്ത്വിത്യാ॑ഹ । ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാമാശാ᳚സ്തേ ।
ദു॒ര്മി॒ത്രാസ്തസ്മൈ॑ ഭൂയാസു॒-ര്യോ᳚-ഽസ്മാന്-ദ്വേഷ്ടി॒ യഞ്ച॑ വ॒യ-ന്ദ്വി॒ഷ്മ ഇത്യാ॑ഹ । അ॒ഭി॒ചാ॒ര ഏ॒വാസ്യൈ॒ഷഃ । പ്ര വാ ഏ॒ഷോ᳚-ഽസ്മാ-ല്ലോ॒കാച്ച്യ॑വതേ ।
യഃ പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യ॑മുദ്വാ॒സയ॑തി । ഉദു॒ ത്യ-ഞ്ചി॒ത്രമിതി॑ സൌ॒രീഭ്യാ॑മൃ॒ഗ്ഭ്യാ-മ്പുന॒രേത്യ॒ ഗാര്​ഹ॑പത്യേ ജുഹോതി ।
അ॒യമ് ഁവൈ ലോ॒കോ ഗാര്​ഹ॑പത്യഃ । അ॒സ്മിന്നേ॒വ ലോ॒കേ പ്രതി॑തിഷ്ഠതി ।
അ॒സൌ ഖലു॒ വാ ആ॑ദി॒ത്യ-സ്സു॑വ॒ര്ഗോ ലോ॒കഃ ।
യ-ഥ്സൌ॒രീ ഭവ॑തഃ । തേനൈ॒വ സു॑വ॒ര്ഗാ-ല്ലോ॒കാന്നൈതി॑ ॥ 93 ॥
(ബ്രഹ്മ॑ണസ്ത്വാ പര॒സ്പായാ॒ ഇത്യാ॑ഹ - ദധാ - ത്യ॒ന്വിത്യ॑ - രക്ഷ॒സ്വീ രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ॒ - വൈ ഹിര॑ണ്യ - മാഹാ - ര്ധയതി॒ - ഹ്യേ॑ഷ - ഗൃ॑ണാ॒ത്വിത്യാ॑ഹ - മനു॒ഷ്യാ॑നിത്യാ॑ഹാ - സ്യൈ॒ഷോ᳚ ഽഷ്ടൌ ച॑) (അ. 9)

അനുവാകം 10
പ്ര॒ജാപ॑തിം॒-വൈഁ ദേ॒വാ-ശ്ശു॒ക്ര-മ്പയോ॑-ഽദുഹ്രന്ന് । തദേ᳚ഭ്യോ॒ ന വ്യ॑ഭവത് । തദ॒ഗ്നിർവ്യ॑കരോത് । താനി॒ ശുക്രി॑യാണി॒ സാമാ᳚ന്യഭവന്ന് । തേഷാം॒-യോഁ രസോ॒-ഽത്യക്ഷ॑രത് । താനി॑ ശുക്രയ॒ജൂഗ്​ഷ്യ॑ഭവന്ന് ।
ശുക്രി॑യാണാം॒-വാഁ ഏ॒താനി॒ ശുക്രി॑യാണി । സാ॒മ॒പ॒യ॒സം​വാഁ ഏ॒തയോ॑ര॒ന്യത് ।
ദേ॒വാനാ॑മ॒ന്യത്പയഃ॑ । യദ്ഗോഃ പയഃ॑ ॥ 94 ॥

ത-ഥ്സാമ്നഃ॒ പയഃ॑ । യദ॒ജായൈ॒ പയഃ॑ । ത-ദ്ദേ॒വാനാ॒-മ്പയഃ॑ । തസ്മാ॒-ദ്യത്രൈ॒തൈ-ര്യജു॑ര്ഭി॒ശ്ചര॑ന്തി । ത-ത്പയ॑സാ ചരന്തി । പ്ര॒ജാപ॑തിമേ॒വ ത-ദ്ദേ॒വാന്പയ॑സാ॒-ഽന്നാദ്യേ॑ന॒ സമ॑ര്ധയന്തി । ഏ॒ഷ ഹ॒ ത്വൈ സാ॒ക്ഷാ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യ॑-മ്ഭക്ഷയതി । യസ്യൈ॒വം-വിഁ॒ദുഷഃ॑ പ്രവ॒ര്ഗ്യഃ॑ പ്രവൃ॒ജ്യതേ᳚ । ഉ॒ത്ത॒ര॒വേ॒ദ്യാ-മുദ്വാ॑സയേ॒ത്-തേജ॑സ്കാമസ്യ । തേജോ॒ വാ ഉ॑ത്തരവേ॒ദിഃ ॥ 95 ॥

തേജഃ॑ പ്രവ॒ര്ഗ്യഃ॑ । തേജ॑സൈ॒വ തേജ॒-സ്സമ॑ര്ധയതി ।
ഉ॒ത്ത॒ര॒വേ॒ദ്യാ-മുദ്വാ॑സയേ॒-ദന്ന॑കാമസ്യ । ശിരോ॒ വാ ഏ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॑ । യ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ । മുഖ॑മുത്തരവേ॒ദിഃ ।
ശീ॒ര്​ഷ്ണൈവ മുഖ॒ഗ്​മ്॒ സന്ദ॑ധാത്യ॒ന്നാദ്യാ॑യ । അ॒ന്നാ॒ദ ഏ॒വ ഭ॑വതി । യത്ര॒ ഖലു॒ വാ ഏ॒തമുദ്വാ॑സിതം॒-വഁയാഗ്​മ്॑സി പ॒ര്യാസ॑തേ । പരി॒ വൈ താഗ്​മ് സമാ᳚-മ്പ്ര॒ജാ വയാഗ്॑സ്യാസതേ ॥ 96 ॥

തസ്മാ॑-ദുത്തരവേ॒ദ്യാ-മേ॒വോദ്വാ॑സയേത് । പ്ര॒ജാനാ᳚-ങ്ഗോപീ॒ഥായ॑ । പു॒രോ വാ॑ പ॒ശ്ചാദ്വോദ്വാ॑സയേത് । പു॒രസ്താ॒ദ്വാ ഏ॒തജ്ജ്യോതി॒രുദേ॑തി । ത-ത്പ॒ശ്ചാന്നിമ്രോ॑ചതി । സ്വാമേ॒വൈന॒മ് ഁയോനി॒മനൂദ്വാ॑സയതി ।
അ॒പാ-മ്മദ്ധ്യ॒ ഉദ്വാ॑സയേത് । അ॒പാം-വാഁ ഏ॒തന്മദ്ധ്യാ॒-ജ്ജ്യോതി॑രജായത । ജ്യോതിഃ॑ പ്രവ॒ര്ഗ്യഃ॑ । സ്വ ഏ॒വൈനം॒-യോഁനൌ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി ॥ 97 ॥

യ-ന്ദ്വി॒ഷ്യാത് । യത്ര॒ സ സ്യാത് । തസ്യാ᳚-ന്ദി॒ശ്യുദ്വാ॑സയേത് ।
ഏ॒ഷ വാ അ॒ഗ്നി-ർവൈ᳚ശ്വാന॒രഃ । യത്-പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ ।
അ॒ഗ്നിനൈ॒വൈനം॑-വൈഁശ്വാന॒രേണാ॒ഭി പ്രവ॑ര്തയതി ।
ഔദു॑മ്ബര്യാ॒ഗ്​മ്॒ ശാഖാ॑യാ॒മുദ്വാ॑സയേത് ।
ഊര്ഗ്വാ ഉ॑ദു॒മ്ബരഃ॑ । അന്ന॑-മ്പ്രാ॒ണഃ । ശുഗ്ഘ॒ര്മഃ ॥ 98 ॥

ഇ॒ദമ॒ഹ-മ॒മുഷ്യാ॑മുഷ്യായ॒ണസ്യ॑ ശു॒ചാ പ്രാ॒ണമപി॑ ദഹാ॒മീത്യാ॑ഹ । ശു॒ചൈവാസ്യ॑ പ്രാ॒ണമപി॑ ദഹതി । താ॒ജഗാര്തി॒മാര്ച്ഛ॑തി । യത്ര॑ ദ॒ര്ഭാ ഉ॑പ॒ദീക॑സന്തതാ॒-സ്സ്യുഃ । തദുദ്വാ॑സയേ॒-ദ്വൃഷ്ടി॑കാമസ്യ । ഏ॒താ വാ അ॒പാമ॑നൂ॒ജ്ഝാവ॑ര്യോ॒ നാമ॑ ।
യ-ദ്ദ॒ര്ഭാഃ । അ॒സൌ ഖലു॒ വാ ആ॑ദി॒ത്യ ഇ॒തോ വൃഷ്ടി॒മുദീ॑രയതി । അ॒സാവേ॒വാസ്മാ॑ ആദി॒ത്യോ വൃഷ്ടി॒ന്നിയ॑ച്ഛതി । താ ആപോ॒ നിയ॑താ॒ ധന്വ॑നാ യന്തി ॥ 99 ॥
(ഗോഃ പയ॑ - ഉത്തരവേ॒ദി - രാ॑സതേ - സ്ഥാപയതി - ഘ॒ര്മോ - യ॑ന്തി) (അ. 10)

അനുവാകം 11
പ്ര॒ജാപ॑തി-സ്സമ്ഭ്രി॒യമാ॑ണഃ । സ॒മ്രാട്-ഥ്സമ്ഭൃ॑തഃ । ഘ॒ര്മഃ പ്രവൃ॑ക്തഃ । മ॒ഹാ॒വീ॒ര ഉദ്വാ॑സിതഃ । അ॒സൌ ഖലു॒ വാവൈഷ ആ॑ദി॒ത്യഃ । യ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ ।
സ ഏ॒താനി॒ നാമാ᳚ന്യകുരുത । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ । വി॒ദുരേ॑ന॒ന്നാമ്നാ᳚ । ബ്ര॒ഹ്മ॒വാ॒ദിനോ॑ വദന്തി ॥ 100 ॥

യോ വൈ വസീ॑യാഗ്​മ് സം​യഁഥാനാ॒മമു॑പ॒ചര॑തി ।
പുണ്യാ᳚ര്തിം॒-വൈഁ സ തസ്മൈ॑ കാമയതേ । പുണ്യാ᳚ര്തിമസ്മൈ കാമയന്തേ । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ । തസ്മാ॑ദേ॒വം-വിഁ॒ദ്വാന് । ഘ॒ര്മ ഇതി॒ ദിവാ-ഽഽച॑ക്ഷീത । സ॒മ്രാഡിതി॒ നക്ത᳚മ് । ഏ॒തേ വാ ഏ॒തസ്യ॑ പ്രി॒യേ ത॒നുവൌ᳚ । ഏ॒തേ അ॑സ്യ പ്രി॒യേ നാമ॑നീ । പ്രി॒യയൈ॒വൈന॑-ന്ത॒നുവാ᳚ ॥ 101 ॥

പ്രി॒യേണ॒ നാമ്നാ॒ സമ॑ര്ധയതി । കീ॒ര്തിര॑സ്യ॒ പൂർവാ ഗ॑ച്ഛതി ജ॒നതാ॑മായ॒തഃ । ഗാ॒യ॒ത്രീ ദേ॒വേഭ്യോ-ഽപാ᳚ക്രാമത് । താന്ദേ॒വാഃ പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യേ॑ണൈ॒വാനു॒ വ്യ॑ഭവന്ന് ।
പ്ര॒വ॒ര്ഗ്യേ॑ണാപ്നുവന്ന് । യച്ച॑തുർവിഗ്​മ്ശതിഃ॒ കൃത്വഃ॑ പ്രവ॒ര്ഗ്യ॑-മ്പ്രവൃ॒ണക്തി॑ । ഗാ॒യ॒ത്രീമേ॒വ തദനു॒ വിഭ॑വതി । ഗാ॒യ॒ത്രീമാ᳚പ്നോതി । പൂർവാ᳚-ഽസ്യ॒ ജനം॑-യഁ॒തഃ കീ॒ര്തിര്ഗ॑ച്ഛതി । വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വ-സ്സഗ്​മ്സ॑ന്നഃ ॥ 102 ॥

വസ॑വഃ॒ പ്രവൃ॑ക്തഃ । സോമോ॑-ഽഭികീ॒ര്യമാ॑ണഃ । ആ॒ശ്വി॒നഃ പയ॑സ്യാനീ॒യമാ॑നേ ।
മാരു॒തഃ ക്വഥന്ന്॑ । പൌ॒ഷ്ണ ഉദ॑ന്തഃ । സാ॒ര॒സ്വ॒തോ വി॒ഷ്യന്ദ॑മാനഃ । മൈ॒ത്ര-ശ്ശരോ॑ ഗൃഹീതഃ । തേജ॒ ഉദ്യ॑തോ വാ॒യുഃ । ഹ്രി॒യമാ॑ണഃ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ ।
ഹൂ॒യമാ॑നോ॒ വാഘു॒തഃ ॥ 103 ॥

അ॒സൌ ഖലു॒ വാവൈഷ ആ॑ദി॒ത്യഃ । യ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ ।
സ ഏ॒താനി॒ നാമാ᳚ന്യകുരുത । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ । വി॒ദുരേ॑ന॒ന്നാമ്നാ᳚ । ബ്ര॒ഹ്മ॒വാ॒ദിനോ॑ വദന്തി ।
യന്മൃ॒ന്മയ॒-മാഹു॑തി॒ന്നാശ്ഞു॒തേ-ഽഥ॑ । കസ്മാ॑ദേ॒ഷോ᳚-ഽശ്ഞുത॒ ഇതി॑ । വാഗേ॒ഷ ഇതി॑ ബ്രൂയാത് । വാ॒ച്യേ॑വ വാച॑-ന്ദധാതി ॥ 104 ॥

തസ്മാ॑ദശ്ഞുതേ । പ്ര॒ജാപ॑തി॒ർവാ ഏ॒ഷ ദ്വാ॑ദശ॒ധാ വിഹി॑തഃ । യ-ത്പ്ര॑വ॒ര്ഗ്യഃ॑ । യ-ത്പ്രാഗ॑വകാ॒ശേഭ്യഃ॑ । തേന॑ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജത । അ॒വ॒കാ॒ശൈ-ര്ദേ॑വാസു॒രാന॑സൃജത । യദൂ॒ര്ധ്വമ॑വകാ॒ശേഭ്യഃ॑ ।
തേനാന്ന॑മസൃജത । അന്ന॑-മ്പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । പ്ര॒ജാപ॑തി॒ർവാവൈഷഃ ॥ 105 ॥
(വ॒ദ॒ന്തി॒ - ത॒നുവാ॒ - സഗ്​മ്സ॑ന്നോ - ഹൂ॒യമാ॑നോ॒ വാഘു॒തോ - ദ॑ധാ - ത്യേ॒ഷഃ) (അ. 11)

അനുവാകം 12
സ॒വി॒താ ഭൂ॒ത്വാ പ്ര॑ഥ॒മേ-ഽഹ॒-ന്പ്രവൃ॑ജ്യതേ । തേന॒ കാമാഗ്​മ്॑ ഏതി । യ-ദ്ദ്വി॒തീയേ-ഽഹ॑ന്-പ്രവൃ॒ജ്യതേ᳚ । അ॒ഗ്നി-ര്ഭൂ॒ത്വാ ദേ॒വാനേ॑തി । യത്-തൃ॒തീയേ-ഽഹ॑ന്-പ്രവൃ॒ജ്യതേ᳚ । വാ॒യു-ര്ഭൂ॒ത്വാ പ്രാ॒ണാനേ॑തി ।
യച്ച॑തു॒ര്ഥേ-ഽഹ॑ന്-പ്രവൃ॒ജ്യതേ᳚ । ആ॒ദി॒ത്യോ ഭൂ॒ത്വാ ര॒ശ്മീനേ॑തി । യ-ത്പ॑ഞ്ച॒മേ-ഽഹ॑ന്-പ്രവൃ॒ജ്യതേ᳚ । ച॒ന്ദ്രമാ॑ ഭൂ॒ത്വാ നക്ഷ॑ത്രാണ്യേതി ॥ 106 ॥

യ-ഥ്ഷ॒ഷ്ഠേ-ഽഹ॑ന്-പ്രവൃ॒ജ്യതേ᳚ । ഋ॒തു-ര്ഭൂ॒ത്വാ സം॑​വഁഥ്സ॒രമേ॑തി । യ-ഥ്സ॑പ്ത॒മേ-ഽഹ॑ന്-പ്രവൃ॒ജ്യതേ᳚ । ധാ॒താ ഭൂ॒ത്വാ ശക്വ॑രീമേതി । യദ॑ഷ്ട॒മേ-ഽഹ॑ന്-പ്രവൃ॒ജ്യതേ᳚ । ബൃഹ॒സ്പതി॑-ര്ഭൂ॒ത്വാ ഗാ॑യ॒ത്രീമേ॑തി ।
യ-ന്ന॑വ॒മേ-ഽഹ॑ന്-പ്രവൃ॒ജ്യതേ᳚ । മി॒ത്രോ ഭൂ॒ത്വാ ത്രി॒വൃത॑ ഇ॒മാന് ഁലോ॒കാനേ॑തി । യ-ദ്ദ॑ശ॒മേ-ഽഹ॑ന്-പ്രവൃ॒ജ്യതേ᳚ । വരു॑ണോ ഭൂ॒ത്വാ വി॒രാജ॑മേതി ॥ 107 ॥

യദേ॑കാദ॒ശേ-ഽഹ॑ന്-പ്രവൃ॒ജ്യതേ᳚ । ഇന്ദ്രോ॑ ഭൂ॒ത്വാ ത്രി॒ഷ്ടുഭ॑മേതി । യ-ദ്ദ്വാ॑ദ॒ശേ-ഽഹ॑ന്-പ്രവൃ॒ജ്യതേ᳚ । സോമോ॑ ഭൂ॒ത്വാ സു॒ത്യാമേ॑തി । യത്-പു॒രസ്താ॑ദുപ॒സദാ᳚-മ്പ്രവൃ॒ജ്യതേ᳚ । തസ്മാ॑ദി॒തഃ പരാം॑അ॒മൂം-ലോഁ॒കാഗ്​സ്തപ॑ന്നേതി । യദു॒പരി॑ഷ്ടാ-ദുപ॒സദാ᳚-മ്പ്രവൃ॒ജ്യതേ᳚ । തസ്മാ॑ദ॒മുതോ॒-ഽർവാംഇ॒മാം-ലോഁ॒കാഗ്​സ്തപ॑ന്നേതി । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ।
ഐവ ത॑പതി ॥ 108 ॥
(നക്ഷ॑ത്രാണ്യേതി - വി॒രാജ॑മേതി - തപതി) (അ. 12)

ദേ॒വാ വൈ സ॒ത്രഗ്​മ് - സാ॑വി॒ത്രമ് - പരി॑ശ്രിതേ॒ - ബ്രഹ്മ॒-ന്പ്രച॑രിഷ്യാമോ॒ - ഽഗ്നിഷ്ട്വാ॒ - ശിരോ᳚ ഗ്രീ॒വാ - ദേ॒വസ്യ॑ രശ॒നാം - ഁവിശ്വാ॒ ആശാ॒ - ധര്മ॒ യാ ത᳚ - പ്ര॒ജാപ॑തിഗ്​മ് ശു॒ക്രമ് - പ്ര॒ജാപ॑തി-സ്സമ്ഭ്രി॒യമാ॑ണഃ -
സവി॒താ ഭൂ॒ത്വാ ദ്വാദ॑ശ)

(ദേ॒വാ വൈ സ॒ത്രഗ്​മ് - സ ഖ॑ദി॒രഃ - പരി॑ശ്രിതേ - ഽഭിപൂ॒ർവ - മഥോ॒ രക്ഷ॑സാ॒മ് - ഗ്രൈഷ്മാ॑വേ॒വാസ്മൈ॒ - ബ്രഹ്മ॒ വൈ ദേ॒വാനാ॒ - മശ്വി॑നാ ഘ॒ര്മ-മ്പാ॑തമ് - പ്രാ॒ണോ വൈ - വൃഷാ॒ ഹരി॒--ര് യോ വൈ വസീ॑യാഗ്​മ് സം​യഁഥാനാ॒മ
മ॒ഷ്ടോത്ത॑രശ॒തമ്)

(ദേ॒വാ വൈ സ॒ത്ര - മൈവ ത॑പതി)

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുർവേദീയ തൈത്തിരീയ ആരണ്യകേ പഞ്ചമഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥