കൃഷ്ണ യജുർവേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ തൃതീയാഷ്ടകേ ഷഷ്ഠഃ പ്രപാഠകഃ - പശുഹൌത്രമ്
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥
അനുവാകം 1 - യൂപസംസ്കാരാഃ
അ॒ഞ്ജന്തി॒ ത്വാമ॑ദ്ധ്വ॒രേ ദേ॑വ॒യന്തഃ॑ । വന॑സ്പതേ॒ മധു॑നാ॒ ദൈവ്യേ॑ന । യദൂ॒ര്ധ്വസ്തി॑ഷ്ഠാ॒-ദ്ദ്രവി॑ണേ॒ഹ ധ॑ത്താത് । യദ്വാ॒ ക്ഷയോ॑ മാ॒തുര॒സ്യാ ഉ॒പസ്ഥേ᳚ ॥ ഉച്ഛ്ര॑യസ്വ വനസ്പതേ । വര്ഷ്മ॑-ന്പൃഥി॒വ്യാ അധി॑ । സുമി॑തീ മീ॒യമാ॑നഃ ।
വര്ചോ॑ധാ യ॒ജ്ഞവാ॑ഹസേ ॥ സമി॑ദ്ധസ്യ॒ ശ്രയ॑മാണഃ പു॒രസ്താ᳚ത് । ബ്രഹ്മ॑ വന്വാ॒നോ അ॒ജരഗ്മ്॑ സു॒വീര᳚മ് ॥ 1 ॥
ആ॒രേ അ॒സ്മദമ॑തി॒-മ്ബാധ॑മാനഃ । ഉച്ഛ്ര॑യസ്വ മഹ॒തേ സൌഭ॑ഗായ ॥ ഊ॒ര്ധ്വ ഊ॒ഷുണ॑ ഊ॒തയേ᳚ । തിഷ്ഠാ॑ ദേ॒വോ ന സ॑വി॒താ । ഊ॒ര്ധ്വോ വാജ॑സ്യ॒ സനി॑താ॒ യദ॒ഞ്ജിഭിഃ॑ । വാ॒ഘദ്ഭി॑-ർവി॒ഹ്വയാ॑മഹേ ॥
ഊ॒ര്ധ്വോ നഃ॑ പാ॒ഹ്യഗ്മ്ഹ॑സോ॒ നി കേ॒തുനാ᳚ । വിശ്വ॒ഗ്മ്॒ സമ॒ത്രിണ॑-ന്ദഹ ।
കൃ॒ധീ ന॑ ഊ॒ര്ധ്വാഞ്ച॒ രഥാ॑യ ജീ॒വസേ᳚ ।
വി॒ദാ ദേ॒വേഷു॑ നോ॒ ദുവഃ॑ ॥ 2 ॥
ജാ॒തോ ജാ॑യതേ സുദിന॒ത്വേ അഹ്നാ᳚മ് । സമ॒ര്യ ആ വി॒ദഥേ॒ വര്ധ॑മാനഃ । പു॒നന്തി॒ ധീരാ॑ അ॒പസോ॑ മനീ॒ഷാ । ദേ॒വ॒യാ വിപ്ര॒ ഉദി॑യര്തി॒ വാച᳚മ് ॥ യുവാ॑ സു॒വാസാഃ॒ പരി॑വീത॒ ആഗാ᳚ത് । സ ഉ॒ ശ്രേയാ᳚-ന്ഭവതി॒ ജായ॑മാനഃ ।
ത-ന്ധീരാ॑സഃ ക॒വയ॒ ഉന്ന॑യന്തി । സ്വാ॒ധിയോ॒ മന॑സാ ദേവ॒യന്തഃ॑ ॥ പൃ॒ഥു॒പാജാ॒ അമ॑ര്ത്യഃ । ഘൃ॒തനി॑ര്ണി॒ഖ്-സ്വാ॑ഹുതഃ ॥ 3 ॥
അ॒ഗ്നി-ര്യ॒ജ്ഞസ്യ॑ ഹവ്യ॒വാട് ॥ തഗ്മ് സ॒ബാധോ॑ യ॒തസ്രു॑ചഃ । ഇ॒ത്ഥാ ധി॒യാ യ॒ജ്ഞവ॑ന്തഃ । ആച॑ക്രുര॒ഗ്നി-മൂ॒തയേ᳚ ॥ ത്വം-വഁരു॑ണ ഉ॒ത മി॒ത്രോ അ॑ഗ്നേ । ത്വാം-വഁ ॑ര്ധന്തി മ॒തിഭി॒-ർവസി॑ഷ്ഠാഃ ।
ത്വേ വസു॑ സുഷണ॒നാനി॑ സന്തു ।
യൂ॒യ-മ്പാ॑ത സ്വ॒സ്തിഭി॒-സ്സദാ॑ നഃ ॥ 4 ॥
(സു॒വീരം॒ - ദുവഃ॒ - സ്വാ॑ഹുതോ॒ - +-ഽഷ്ടൌ ച॑) (അ. 1)
അനുവാകം 2 - പ്രയാജവിഷയാ മൈത്രാവരുണപ്രൈഷാഃ
ഹോതാ॑ യക്ഷദ॒ഗ്നിഗ്മ് സ॒മിധാ॑ സുഷ॒മിധാ॒ സമി॑ദ്ധ॒-ന്നാഭാ॑ പൃഥി॒വ്യാ-സ്സ॑ഗ॒ന്ഥേ വാ॒മസ്യ॑ ।
വര്ഷ്മ॑ന്ദി॒വ ഇ॒ഡസ്പ॒ദേ വേത്വാജ്യ॑സ്യ॒ ഹോത॒ര്യജ॑ ॥
ഹോതാ॑ യക്ഷ॒ത്-തനൂ॒നപാ॑ത॒-മദി॑തേ॒-ര്ഗര്ഭ॒-മ്ഭുവ॑നസ്യ ഗോ॒പാമ് । മദ്ധ്വാ॒-ഽദ്യ ദേ॒വോ ദേ॒വേഭ്യോ॑ ദേവ॒യാനാ᳚ന്പ॒ഥോ അ॑നക്തു॒ വേത്വാജ്യ॑സ്യ॒ ഹോത॒ര്യജ॑ ॥
ഹോതാ॑ യക്ഷ॒-ന്നരാ॒ശഗ്മ്സ॑-ന്നൃശ॒സ്ത്ര-ന്നൄഗ്മ്ഃ പ്ര॑ണേത്രമ് । ഗോഭി॑-ർവ॒പാവാ॒ന്-ഥ്സ്യാ-ദ്വീ॒രൈ-ശ്ശക്തീ॑വാ॒ന്-രഥൈഃ᳚ പ്രഥമ॒യാവാ॒ ഹിര॑ണ്യൈശ്ച॒ന്ദ്രീ വേത്വാജ്യ॑സ്യ॒ ഹോത॒ര്യജ॑ ॥ ഹോതാ॑ യക്ഷദ॒ഗ്നിമി॒ഡ ഈ॑ഡി॒തോ ദേ॒വോ ദേ॒വാഗ്മ് ആവ॑ക്ഷ-ദ്ദൂ॒തോ ഹ॑വ്യ॒വാഡമൂ॑രഃ ।
ഉപേ॒മം-യഁ॒ജ്ഞമുപേ॒മാ-ന്ദേ॒വോ ദേ॒വഹൂ॑തിമവതു॒ വേത്വാജ്യ॑സ്യ॒ ഹോത॒ര്യജ॑ ॥ ഹോതാ॑ യക്ഷ-ദ്ബ॒ര്॒ഹി-സ്സു॒ഷ്ടരീ॒മോര്ണ॑മ്രദാ അ॒സ്മിന്. യ॒ജ്ഞേ വി ച॒ പ്ര ച॑ പ്രഥതാഗ് സ്വാസ॒സ്ഥ-ന്ദേ॒വേഭ്യഃ॑ ।
ഏമേ॑നദ॒ദ്യ വസ॑വോ രു॒ദ്രാ ആ॑ദിത്യാ-സ്സ॑ദന്തു പ്രി॒യമിന്ദ്ര॑സ്യാസ്തു॒ വേത്വാജ്യ॑സ്യ॒ ഹോത॒ര്യജ॑ ॥ 5 ॥
ഹോതാ॑ യക്ഷ॒-ദ്ദുര॑ ഋ॒ഷ്വാഃ ക॑വ॒ഷ്യോ-ഽകോ॑ഷധാവനീ॒-രുദാതാ॑ഭി॒-ര്ജിഹ॑താം॒-വിഁ പക്ഷോ॑ഭി-ശ്ശ്രയന്താമ് । സു॒പ്രാ॒യ॒ണാ അ॒സ്മിന്. യ॒ജ്ഞേ വിശ്ര॑യന്താ-മൃതാ॒വൃധോ॑ വി॒യന്ത്വാജ്യ॑സ്യ॒ ഹോത॒ര്യജ॑ ॥
ഹോതാ॑ യക്ഷദു॒ഷാസാ॒നക്താ॑ ബൃഹ॒തീ സു॒പേശ॑സാ॒ നൄഗ്മ്ഃ പതി॑ഭ്യോ॒ യോനി॑-ങ്കൃണ്വാ॒നേ ।
സ॒ഗ്ഗ്॒സ്മയ॑മാനേ॒ ഇന്ദ്രേ॑ണ ദേ॒വൈരേദ-മ്ബ॒ര്॒ഹി-സ്സീ॑ദതാം-വീഁ॒താമാജ്യ॑സ്യ॒ ഹോത॒ര്യജ॑ ॥
ഹോതാ॑ യക്ഷ॒-ദ്ദൈവ്യാ॒ ഹോതാ॑രാ മ॒ന്ദ്രാ പോതാ॑രാ ക॒വീ പ്രചേ॑തസാ ।
സ്വി॑ഷ്ടമ॒ദ്യാന്യഃ ക॑രദി॒ഷാ സ്വ॑ഭിഗൂര്തമ॒ന്യ ഊ॒ര്ജാ സത॑വസേ॒മം-യഁ॒ജ്ഞ-ന്ദി॒വി ദേ॒വേഷു॑ ധത്താം-വീഁ॒താമാജ്യ॑സ്യ॒ ഹോത॒ര്യജ॑ ॥
ഹോതാ॑ യക്ഷത്-തി॒സ്രോ ദേ॒വീര॒പസാ॑മ॒പസ്ത॑മാ॒ അച്ഛി॑ദ്ര-മ॒ദ്യേദമപ॑-സ്തന്വതാമ് ।
ദേ॒വേഭ്യോ॑ ദേ॒വീ-ര്ദേ॒വമപോ॑ വി॒യന്ത്വാജ്യ॑സ്യ॒ ഹോത॒ര്യജ॑ ॥
ഹോതാ॑ യക്ഷ॒ത്-ത്വഷ്ടാ॑ര॒-മചി॑ഷ്ടു॒മപാ॑കഗ്മ് രേതോ॒ധാം-വിഁശ്ര॑വസം-യഁശോ॒ധാമ് ।
പു॒രു॒രൂപ॒മകാ॑മകര്ശനഗ്മ് സു॒പോഷഃ॒ പോഷൈ॒-സ്സ്യാ-ഥ്സു॒വീരോ॑ വീ॒രൈ-ർവേത്വാജ്യ॑സ്യ॒ ഹോത॒ര്യജ॑ ॥
ഹോതാ॑ യക്ഷ॒-ദ്വന॒സ്പതി॑-മു॒പാവ॑സ്രക്ഷദ്ധി॒യോ ജോ॒ഷ്ടാരഗ്മ്॑ ശ॒ശമ॒ന്നരഃ॑ ।
സ്വദാ॒-ഥ്സ്വധി॑തിര്-ഋതു॒ഥാ-ഽദ്യ ദേ॒വോ ദേ॒വേഭ്യോ॑ ഹ॒വ്യാ-ഽവാ॒ഡ്-വേത്വാജ്യ॑സ്യ॒ ഹോത॒ര്യജ॑ ॥
ഹോതാ॑ യക്ഷദ॒ഗ്നിഗ്ഗ് സ്വാഹാ-ഽഽജ്യ॑സ്യ॒ സ്വാഹാ॒ മേദ॑സ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ സ്തോ॒കാനാ॒ഗ്॒ സ്വാഹാ॒ സ്വാഹാ॑ കൃതീനാ॒ഗ്॒ സ്വാഹാ॑ ഹ॒വ്യസൂ᳚ക്തീനാമ് ।
സ്വാഹാ॑ ദേ॒വാഗ്മ് ആ᳚ജ്യ॒പാന്-ഥ്സ്വാഹാ॒-ഽഗ്നിഗ്മ് ഹോ॒ത്രാജ്ജു॑ഷാ॒ണാ അഗ്ന॒ ആജ്യ॑സ്യ വിയന്തു॒ ഹോത॒ര്യജ॑ ॥ 6 ॥
(പ്രി॒യമിന്ദ്ര॑സ്യാസ്തു॒ വേത്വാജ്യ്॑സ്യ॒ ഹോത॒ര്യജ॑ - സു॒വീരോ॑ വീ॒രൈ-ർവേത്വാജ്യ॑സ്യ॒ ഹോത॒ര്യജ॑ ച॒ത്വാരി॑ ച) (അ. 2)
(അ॒ഗ്നി-ന്തനൂ॒നപാ॑ത॒-ന്നരാ॒ശഗ്മ്സ॑മ॒ഗ്നിമി॒ഡ ഈ॑ഡി॒തോ ബ॒ര്॒ഹിര്ദുര॑ ഉ॒ഷാസാ॒നക്താ॒ ദൈവ്യാ॑ തി॒സ്രസ്ത്വഷ്ടാ॑രം॒-വഁന॒സ്പതി॑മ॒ഗ്നിമ് )
(പഞ്ച॒ വേത്വേകോ॑ വി॒യന്തു॒ ദ്വിർവീ॒താമേകോ॑ വി॒യന്തു॒ ദ്വിർവേത്വേകോ॑ വിയന്തു॒ ഹോത॒ര്യജ॑)
അനുവാകം 3 - ആപ്രിയ പ്രയാജാനാം-യാഁജ്യാഃ
സമി॑ദ്ധോ അ॒ദ്യ മനു॑ഷോ ദുരോ॒ണേ । ദേ॒വോ ദേ॒വാന്. യ॑ജസി ജാതവേദഃ । ആ ച॒ വഹ॑ മിത്രമഹ-ശ്ചികി॒ത്വാന് । ത്വ-ന്ദൂ॒തഃ ക॒വിര॑സി॒ പ്രചേ॑താഃ ॥ തനൂ॑നപാത്പ॒ഥ ഋ॒തസ്യ॒ യാനാന്॑ । മദ്ധ്വാ॑ സമ॒ഞ്ജന്-ഥ്സ്വ॑ദയാ സുജിഹ്വ ।
മന്മാ॑നി ധീ॒ഭിരു॒ത യ॒ജ്ഞമൃ॒ന്ധന്ന് । ദേ॒വ॒ത്രാ ച॑ കൃണുഹ്യദ്ധ്വ॒ര-ന്നഃ॑ ॥ നരാ॒ശഗ്മ്സ॑സ്യ മഹി॒മാന॑മേഷാമ് । ഉപ॑സ്തോഷാമ യജ॒തസ്യ॑ യ॒ജ്ഞൈഃ ॥ 7 ॥
തേ സു॒ക്രത॑വ॒-ശ്ശുച॑യോ ധിയ॒ധാംഃ । സ്വദ॑ന്തു ദേ॒വാ ഉ॒ഭയാ॑നി ഹ॒വ്യാ ॥ ആ॒ജുഹ്വാ॑ന॒ ഈഡ്യോ॒ വന്ദ്യ॑ശ്ച । ആയാ᳚ഹ്യഗ്നേ॒ വസു॑ഭി-സ്സ॒ജോഷാഃ᳚ ।
ത്വ-ന്ദേ॒വാനാ॑മസി യഹ്വ॒ ഹോതാ᳚ । സ ഏ॑നാന്. യക്ഷീഷി॒തോ യജീ॑യാന് ॥ പ്രാ॒ചീന॑-മ്ബ॒ര്॒ഹിഃ പ്ര॒ദിശാ॑ പൃഥി॒വ്യാഃ । വസ്തോ॑ര॒സ്യാ വൃ॑ജ്യതേ॒ അഗ്രേ॒ അഹ്നാ᳚മ് ।
വ്യു॑ പ്രഥതേ വിത॒രം-വഁരീ॑യഃ । ദേ॒വേഭ്യോ॒ അദി॑തയേ സ്യോ॒നമ് ॥ 8 ॥
വ്യച॑സ്വതീരുർവി॒യാ വിശ്ര॑യന്താമ് । പതി॑ഭ്യോ॒ നജന॑യ॒-ശ്ശുമ്ഭ॑മാനാഃ । ദേവീ᳚ര്ദ്വാരോ ബൃഹതീ-ർവിശ്വമിന്വാഃ । ദേ॒വേഭ്യോ॑ ഭവഥ സുപ്രായ॒ണാഃ ॥ ആ സു॒ഷ്വയ॑ന്തീ യജ॒തേ ഉപാ॑കേ । ഉ॒ഷാസാ॒നക്താ॑ സദതാ॒-ന്നി യോനൌ᳚ ।
ദി॒വ്യേ യോഷ॑ണേ ബൃഹ॒തീ സു॑രു॒ക്മേ । അധി॒ ശ്രിയഗ്മ്॑ ശുക്ര॒പിശ॒-ന്ദധാ॑നേ ॥ ദൈവ്യാ॒ ഹോതാ॑രാ പ്രഥ॒മാ സു॒വാചാ᳚ । മിമാ॑നാ യ॒ജ്ഞ-മ്മനു॑ഷോ॒ യജ॑ദ്ധ്യൈ ॥ 9 ॥
പ്ര॒ചോ॒ദയ॑ന്താ വി॒ദഥേ॑ഷു കാ॒രൂ । പ്രാ॒ചീന॒-ഞ്ജ്യോതിഃ॑ പ്ര॒ദിശാ॑ ദി॒ശന്താ᳚ ॥ ആനോ॑ യ॒ജ്ഞ-മ്ഭാര॑തീ॒ തൂയ॑മേതു । ഇഡാ॑ മനു॒ഷ്വദി॒ഹ ചേ॒തയ॑ന്തീ । തി॒സ്രോ ദേ॒വീ-ര്ബ॒ര്॒ഹിരേദഗ്ഗ് സ്യോ॒നമ് । സര॑സ്വതീ॒ സ്വപ॑സ-സ്സദന്തു ॥
യ ഇ॒മേ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ജനി॑ത്രീ । രൂ॒പൈരപിഗ്മ്॑ശ॒-ദ്ഭുവ॑നാനി॒ വിശ്വാ᳚ । തമ॒ദ്യ ഹോ॑തരിഷി॒തോ യജീ॑യാന് ।
ദേ॒വ-ന്ത്വഷ്ടാ॑രമി॒ഹ യ॑ക്ഷി വി॒ദ്വാന് ॥ 10 ॥
ഉ॒പാവ॑സൃജ॒ത്-ത്മന്യാ॑ സമ॒ഞ്ജന്ന് । ദേ॒വാനാ॒-മ്പാഥ॑ ഋതു॒ഥാ ഹ॒വീഗ്മ്ഷി॑ । വന॒സ്പതി॑-ശ്ശമി॒താ ദേ॒വോ അ॒ഗ്നിഃ । സ്വദ॑ന്തു ഹ॒വ്യ-മ്മധു॑നാ ഘൃ॒തേന॑ ॥
സ॒ദ്യോ ജാ॒തോ വ്യ॑മിമീത യ॒ജ്ഞമ് । അ॒ഗ്നി-ര്ദേ॒വാനാ॑-മഭവത്-പുരോ॒ഗാഃ । അ॒സ്യ ഹോതുഃ॑ പ്ര॒ദിശ്യൃ॒തസ്യ॑ വാ॒ചി ।
സ്വാഹാ॑കൃതഗ്മ് ഹ॒വിര॑ദന്തു ദേ॒വാഃ ॥ 11 ॥
(യ॒ജ്ഞൈഃ - സ്യോ॒നം - ഁയജ॑ദ്ധ്യൈ - വി॒ദ്വാന॒ - +ഷ്ടൌ ച॑) (അ. 3)
അനുവാകം 4 - പര്യഗ്നികരണീയാ ഋചഃ
അ॒ഗ്നിര്-ഹോതാ॑ നോ അദ്ധ്വ॒രേ । വാ॒ജീ സന്-പരി॑ണീയതേ ।
ദേ॒വോ ദേ॒വേഷു॑ യ॒ജ്ഞിയഃ॑ ॥ പരി॑ ത്രിവി॒ഷ്ട്യ॑ദ്ധ്വ॒രമ് । യാത്യ॒ഗ്നീ ര॒ഥീരി॑വ । ആ ദേ॒വേഷു॒ പ്രയോ॒ ദധ॑ത് ॥ പരി॒ വാജ॑പതിഃ ക॒വിഃ । അ॒ഗ്നിര്-ഹ॒വ്യാ ന്യ॑ക്രമീത് ।
ദധ॒-ദ്രത്നാ॑നി ദാ॒ശുഷേ᳚ ॥ 12 ॥
(അ॒ഗ്നിര്-ഹോതാ॑ നോ॒ നവ॑) (അ. 4)
അനുവാകം 5 - മൈത്രാവരുണപ്രൈഷഃ
അജൈ॑ദ॒ഗ്നിഃ । അസ॑ന॒ദ്വാജ॒-ന്നി । ദേ॒വോ ദേ॒വേഭ്യോ॑ ഹ॒വ്യാ-ഽവാ᳚ട് । പ്രാഞ്ജോ॑ഭിര്-ഹിന്വാ॒നഃ ।
ധേനാ॑ഭിഃ॒ കല്പ॑മാനഃ । യ॒ജ്ഞസ്യായുഃ॑ പ്രതി॒രന്ന് ।
ഉപ॒ പ്രേഷ്യ॑ ഹോതഃ । ഹ॒വ്യാ ദേ॒വേഭ്യഃ॑ ॥ 13 ॥
(അജൈ॑ദ॒ഷ്ടൌ) (അ. 5)
അനുവാകം 6 - ഹോതുരധ്രിഗുപ്രൈഷഃ
ദൈവ്യാ᳚-ശ്ശമിതാര ഉ॒ത മ॑നുഷ്യാ॒ ആര॑ഭദ്ധ്വമ് । ഉപ॑ നയത॒ മേദ്ധ്യാ॒ ദുരഃ॑ । ആ॒ശാസാ॑നാ॒ മേധ॑പതിഭ്യാ॒-മ്മേധ᳚മ് । പ്രാസ്മാ॑ അ॒ഗ്നി-മ്ഭ॑രത । സ്തൃ॒ണീ॒ത ബ॒ര്॒ഹിഃ । അന്വേ॑ന-മ്മാ॒താ മ॑ന്യതാമ് । അനു॑ പി॒താ ।
അനു॒ ഭ്രാതാ॒ സഗ॑ര്ഭ്യഃ । അനു॒ സഖാ॒ സയൂ᳚ഥ്യഃ ॥
ഉ॒ദീ॒ചീനാഗ്മ്॑ അസ്യ പ॒ദോ നിധ॑ത്താത് ॥ 14 ॥
സൂര്യ॒-ഞ്ചക്ഷു॑ര്ഗമയതാത് । വാത॑-മ്പ്രാ॒ണമ॒ന്വ-വ॑സൃജതാത് । ദിശ॒-ശ്ശ്രോത്ര᳚മ് । അ॒ന്തരി॑ക്ഷ॒മസു᳚മ് । പൃ॒ഥി॒വീഗ്മ് ശരീ॑രമ് । ഏ॒ക॒ധാ-ഽസ്യ॒ ത്വച॒മാച്ഛ്യ॑താത് । പു॒രാ നാഭ്യാ॑ അപി॒ശസോ॑ വ॒പാമുത്ഖി॑ദതാത് । അ॒ന്തരേ॒വോഷ്മാണം॑-വാഁരയതാത് । ശ്യേ॒നമ॑സ്യ॒ വക്ഷഃ॑ കൃണുതാത് । പ്ര॒ശസാ॑ ബാ॒ഹൂ ॥ 15 ॥
ശ॒ലാ ദോ॒ഷണീ᳚ । ക॒ശ്യപേ॒വാഗ്മ്സാ᳚ । അച്ഛി॑ദ്രേ॒ ശ്രോണീ᳚ ।
ക॒വഷോ॒രൂ സ്രേ॒കപ॑ര്ണാ-ഽഷ്ഠീ॒വന്താ᳚ । ഷഡ്വിഗ്മ്॑ശതിരസ്യ॒ വങ്ക്ര॑യഃ ।
താ അ॑നു॒ഷ്ഠ്യോച്ച്യാ॑വയതാത് । ഗാത്ര॑-ങ്ഗാത്രമ॒സ്യാനൂ॑ന-ങ്കൃണുതാത് । ഊ॒വ॒ദ്ധ്യ॒ഗോ॒ഹ-മ്പാര്ഥി॑വ-ങ്ഖനതാത് । അ॒സ്നാ രക്ഷ॒-സ്സഗ്മ്സൃ॑ജതാത് ।
വ॒നി॒ഷ്ഠുമ॑സ്യ॒ മാ രാ॑വിഷ്ട ॥ 16 ॥
ഉരൂ॑ക॒-മ്മന്യ॑മാനാഃ ॥ നേദ്വ॑സ്തോ॒കേ തന॑യേ । രവി॑താ॒ രവ॑ച്ഛമിതാരഃ । അദ്ധ്രി॑ഗോ ശമീ॒ദ്ധ്വമ് । സു॒ശമി॑ ശമീദ്ധ്വമ് । ശ॒മീ॒ദ്ധ്വ-മ॑ദ്ധ്രിഗോ ॥
അദ്ധ്രി॑ഗു॒ശ്ചാപാ॑പശ്ച । ഉ॒ഭൌ ദേ॒വാനാഗ്മ്॑ ശമി॒താരൌ᳚ । താവി॒മ-മ്പ॒ശുഗ്ഗ് ശ്ര॑പയതാ-മ്പ്രവി॒ദ്വാഗ്മ്സൌ᳚ ।
യഥാ॑ യഥാ-ഽസ്യ॒ ശ്രപ॑ണ॒-ന്തഥാ॑തഥാ ॥ 17 ॥
[ധ॒ത്താ॒-ദ്- ബാ॒ഹൂ - മാ രാ॑വിഷ്ട॒ - തഥാ॑തഥാ ] (അ. 6)
അനുവാകം 7 - സ്തോകവിഷയ-മ്മൈത്രാവരുണാനുവചനമ്
ജു॒ഷസ്വ॑ സ॒പ്രഥ॑സ്തമമ് । വചോ॑ ദേ॒വഫ്സ॑രസ്തമമ് ।
ഹ॒വ്യാ ജുഹ്വാ॑ന ആ॒സനി॑ ॥ ഇ॒മ-ന്നോ॑ യ॒ജ്ഞമ॒മൃതേ॑ഷു ധേഹി । ഇ॒മാ ഹ॒വ്യാ ജാ॑തവേദോ ജുഷസ്വ । സ്തോ॒കാനാ॑മഗ്നേ॒ മേദ॑സോ ഘൃ॒തസ്യ॑ । ഹോതഃ॒ പ്രാശാ॑ന പ്രഥ॒മോ നി॒ഷദ്യ॑ ॥ ഘൃ॒തവ॑ന്തഃ പാവക തേ ।
സ്തോ॒കാസ്ശ്ചോ॑തന്തി॒ മേദ॑സഃ । സ്വധ॑ര്മ-ന്ദേ॒വവീ॑തയേ ॥ 18 ॥
ശ്രേഷ്ഠ॑-ന്നോ ധേഹി॒ വാര്യ᳚മ് ॥ തുഭ്യഗ്ഗ്॑ സ്തോ॒കാ ഘൃ॑ത॒ശ്ചുതഃ॑ । അഗ്നേ॒ വിപ്രാ॑യ സന്ത്യ । ഋഷി॒-ശ്ശ്രേഷ്ഠ॒-സ്സമി॑ദ്ധ്യസേ । യ॒ജ്ഞസ്യ॑ പ്രാവി॒താ ഭ॑വ ॥
തുഭ്യഗ്ഗ്॑ ശ്ചോതന്ത്യദ്ധ്രിഗോ ശചീവഃ । സ്തോ॒കാസോ॑ അഗ്നേ॒ മേദ॑സോ ഘൃ॒തസ്യ॑ । ക॒വി॒ശ॒സ്തോ ബൃ॑ഹ॒താ ഭാ॒നുനാ-ഽഽഗാഃ᳚ । ഹ॒വ്യാ ജു॑ഷസ്വ മേധിര ॥
ഓജി॑ഷ്ഠ-ന്തേ മദ്ധ്യ॒തോ മേദ॒ ഉദ്ഭൃ॑തമ് । പ്രതേ॑ വ॒യ-ന്ദ॑ദാമഹേ । ശ്ചോത॑ന്തി തേ വസോ സ്തോ॒കാ അധി॑ ത്വ॒ചി ।
പ്രതി॒ താന്ദേ॑വ॒ശോ വി॑ഹി ॥ 19 ॥
(ദേ॒വവീ॑തയ॒-ഉദ്ഭൃ॑ത॒-ന്ത്രീണി॑ ച) (അ. 7)
അനുവാകം 8 - വപാ പുരോഡാശസ്വിഷ്ടകൃതാ-മ്പുരോനുവാക്യാഃ പ്രൈഷാശ്ച
ആ വൃ॑ത്രഹണാ വൃത്ര॒ഹഭി॒-ശ്ശുഷ്മൈഃ᳚ । ഇന്ദ്ര॑ യാ॒ത-ന്നമോ॑ഭിരഗ്നേ അ॒ർവാക് । യു॒വഗ്മ് രാധോ॑ഭി॒രക॑വേഭിരിന്ദ്ര । അഗ്നേ॑ അ॒സ്മേ ഭ॑വതമുത്ത॒മേഭിഃ॑ ॥ ഹോതാ॑ യക്ഷദിന്ദ്രാ॒ഗ്നീ । ഛാഗ॑സ്യ വ॒പായാ॒ മേദ॑സഃ । ജു॒ഷേതാഗ്മ്॑ ഹ॒വിഃ । ഹോത॒ര്യജ॑ ॥ വി ഹ്യഖ്യ॒-ന്മന॑സാ॒ വസ്യ॑ ഇ॒ച്ഛന്ന് । ഇന്ദ്രാ᳚ഗ്നീ ജ്ഞാ॒സ ഉ॒ത വാ॑ സജാ॒താന് ॥ 20 ॥
നാന്യാ യു॒വത്പ്രമ॑തിരസ്തി॒ മഹ്യ᳚മ് । സ വാ॒-ന്ധിയം॑-വാഁജ॒യന്തീ॑മതക്ഷമ് ॥ ഹോതാ॑ യക്ഷദിന്ദ്രാ॒ഗ്നീ । പു॒രോ॒ഡാശ॑സ്യ ജു॒ഷേതാഗ്മ്॑ ഹ॒വിഃ । ഹോത॒ര്യജ॑ ॥
ത്വാമീ॑ഡതേ അജി॒ര-ന്ദൂ॒ത്യാ॑യ । ഹ॒വിഷ്മ॑ന്ത॒-സ്സദ॒മി-ന്മാനു॑ഷാസഃ । യസ്യ॑ ദേ॒വൈരാസ॑ദോ ബ॒ര്॒ഹിര॑ഗ്നേ । അഹാ᳚ന്യസ്മൈ സു॒ദിനാ॑ ഭവന്തു ॥ ഹോതാ॑ യക്ഷദ॒ഗ്നിമ് । പു॒രോ॒ഡാശ॑സ്യ ജു॒ഷതാഗ്മ്॑ ഹ॒വിഃ ।
ഹോത॒ര്യജ॑ ॥ 21 ॥
(സ॒ജാ॒താ - ന॒ഗ്നി-ന്ദ്വേ ച॑) (അ. 8)
അനുവാകം 9 - തേഷാമേവ യാജ്യാഃ
ഗീ॒ര്ഭിർവിപ്രഃ॒ പ്രമ॑തിമി॒ച്ഛമാ॑നഃ । ഈ॒॑ ര॒യിം-യഁ॒ശസ॑-മ്പൂർവ॒ഭാജ᳚മ് । ഇന്ദ്രാ᳚ഗ്നീ വൃത്രഹണാ സുവജ്രാ । പ്രണോ॒ നവ്യേ॑ഭിസ്തിരത-ന്ദേ॒ഷ്ണൈഃ ॥ മാച്ഛേ᳚ദ്മ ര॒ശ്മീഗ്മ്രിതി॒ നാധ॑മാനാഃ । പി॒തൃ॒ണാഗ്മ് ശക്തീ॑രനു॒ യച്ഛ॑മാനാഃ । ഇ॒ന്ദ്രാ॒ഗ്നിഭ്യാ॒-ങ്കം-വൃഁഷ॑ണോ മദന്തി । താ ഹ്യദ്രീ॑ ധി॒ഷണാ॑യാ ഉ॒പസ്ഥേ᳚ ॥
അ॒ഗ്നിഗ്മ് സു॑ദീ॒തിഗ്മ് സു॒ദൃശ॑-ങ്ഗൃ॒ണന്തഃ॑ ।
ന॒മ॒സ്യാമ॒സ്ത്വേഡ്യ॑-ഞ്ജാതവേദഃ ।
ത്വാ-ന്ദൂ॒തമ॑ര॒തിഗ്മ് ഹ॑വ്യ॒വാഹ᳚മ് ।
ദേ॒വാ അ॑കൃണ്വ-ന്ന॒മൃത॑സ്യ॒ നാഭി᳚മ് ॥ 22 ॥
(ജാ॒ത॒വേ॒ദോ॒ ദ്വേ ച॑) (അ. 9)
അനുവാകം 10 - മനോതാസൂക്തമ്
ത്വഗ്ഗ് ഹ്യ॑ഗ്നേ പ്രഥ॒മോ മ॒നോതാ᳚ । അ॒സ്യാ ധി॒യോ അഭ॑വോ ദസ്മ॒ ഹോതാ᳚ । ത്വഗ്മ് സീം᳚-വൃഁഷ-ന്നകൃണോ-ര്ദു॒ഷ്ടരീ॑തു । സഹോ॒ വിശ്വ॑സ്മൈ॒ സഹ॑സേ॒ സഹ॑ദ്ധ്യൈ ॥ അധാ॒ ഹോതാ॒ ന്യ॑സീദോ॒ യജീ॑യാന് । ഇ॒ഡസ്പ॒ദ ഇ॒ഷയ॒ന്നീഡ്യ॒-സ്സന്ന് । ത-ന്ത്വാ॒ നരഃ॑ പ്രഥ॒മ-ന്ദേ॑വ॒യന്തഃ॑ । മ॒ഹോ രാ॒യേ ചി॒തയ॑ന്തോ॒ അനു॑ ഗ്മന്ന് ॥ വൃ॒തേവ॒ യന്ത॑-മ്ബ॒ഹുഭി॑-ർവസ॒വ്യൈഃ᳚ ।
ത്വേ ര॒യി-ഞ്ജാ॑ഗൃ॒വാഗ്മ്സോ॒ അനു॑ ഗ്മന്ന് ॥ 23 ॥
രുശ॑ന്തമ॒ഗ്നി-ന്ദ॑ര്ശ॒ത-മ്ബൃ॒ഹന്ത᳚മ് । വ॒പാവ॑ന്തം-വിഁ॒ശ്വഹാ॑ ദീദി॒വാഗ്മ്സ᳚മ് ॥ പ॒ദ-ന്ദേ॒വസ്യ॒ നമ॑സാ വി॒യന്തഃ॑ । ശ്ര॒വ॒സ്യവ॒-ശ്ശ്രവ॑ ആപ॒ന്നമൃ॑ക്തമ് ।
നാമാ॑നി ചി-ദ്ദധിരേ യ॒ജ്ഞിയാ॑നി । ഭ॒ദ്രായാ᳚-ന്തേ രണയന്ത॒ സന്ദൃ॑ഷ്ടൌ ॥ ത്വാം-വഁ ॑ര്ധന്തി ക്ഷി॒തയഃ॑ പൃഥി॒വ്യാമ് । ത്വഗ്മ് രായ॑ ഉ॒ഭയാ॑സോ॒ ജനാ॑നാമ് ।
ത്വ-ന്ത്രാ॒താ ത॑രണേ॒ ചേത്യോ॑ ഭൂഃ ।
പി॒താ മാ॒താ സദ॒മി-ന്മാനു॑ഷാണാമ് ॥ 24 ॥
സ പ॒ര്യേണ്യ॒-സ്സ പ്രി॒യോ വി॒ക്ഷ്വ॑ഗ്നിഃ । ഹോതാ॑ മ॒ന്ദ്രോ നിഷ॑സാദാ॒ യജീ॑യാന് । ത-ന്ത്വാ॑ വ॒യ-ന്ദമ॒ ആ ദീ॑ദി॒വാഗ്മ്സ᳚മ് । ഉപ॑ജ്ഞു॒ബാധോ॒ നമ॑സാ സദേമ ॥
ത-ന്ത്വാ॑ വ॒യഗ്മ് സു॒ധിയോ॒ നവ്യ॑മഗ്നേ । സു॒മ്നാ॒യവ॑ ഈമഹേ ദേവ॒യന്തഃ॑ । ത്വം-വിഁശോ॑ അനയോ॒ ദീദ്യാ॑നഃ । ദി॒വോ അ॑ഗ്നേ ബൃഹ॒താ രോ॑ച॒നേന॑ ॥
വി॒ശാ-ങ്ക॒വിം-വിഁ॒ശ്പതി॒ഗ്മ്॒ ശശ്വ॑തീനാമ് ।
നി॒തോശ॑നം-വൃഁഷ॒ഭ-ഞ്ച॑ര്ഷണീ॒നാമ് ॥ 25 ॥
പ്രേതീ॑ഷണിമി॒ഷയ॑ന്ത-മ്പാവ॒കമ് । രാജ॑ന്തമ॒ഗ്നിം-യഁ ॑ജ॒തഗ്മ് ര॑യീ॒ണാമ് ॥ സോ അ॑ഗ്ന ഈജേ ശശ॒മേ ച॒ മര്തഃ॑ । യസ്ത॒ ആന॑ട്-ഥ്സ॒മിധാ॑ ഹ॒വ്യദാ॑തിമ് ।
യ ആഹു॑തി॒-മ്പരി॒ വേദാ॒ നമോ॑ഭിഃ । വിശ്വേഥ്സ വാ॒മാ ദ॑ധതേ॒ ത്വോതഃ॑ ॥ അ॒സ്മാ ഉ॑ തേ॒ മഹി॑ മ॒ഹേ വി॑ധേമ । നമോ॑ഭിരഗ്നേ സ॒മിധോ॒ത ഹ॒വ്യൈഃ ।
വേദീ॑ സൂനോ സഹസോ ഗീ॒ര്ഭിരു॒ക്ഥൈഃ ।
ആ തേ॑ ഭ॒ദ്രായാഗ്മ്॑ സുമ॒തൌ യ॑തേമ ॥ 26 ॥
ആ യസ്ത॒തന്ഥ॒ രോദ॑സീ॒ വി ഭാ॒സാ । ശ്രവോ॑ഭിശ്ച ശ്രവ॒സ്യ॑സ്തരു॑ത്രഃ । ബൃ॒ഹദ്ഭി॒-ർവാജൈ॒-സ്സ്ഥവി॑രേഭിര॒സ്മേ । രേ॒വദ്ഭി॑രഗ്നേ വിത॒രം-വിഁഭാ॑ഹി ॥
നൃ॒വദ്വ॑സോ॒ സദ॒മിദ്ധേ᳚ഹ്യ॒സ്മേ । ഭൂരി॑ തോ॒കായ॒ തന॑യായ പ॒ര്ശ്വഃ । പൂ॒ർവീരിഷോ॑ ബൃഹ॒തീരാ॒രേ അ॑ഘാഃ । അ॒സ്മേ ഭ॒ദ്രാ സൌ᳚ശ്രവ॒സാനി॑ സന്തു ॥
പു॒രൂണ്യ॑ഗ്നേ പുരു॒ധാ ത്വാ॒യാ । വസൂ॑നി രാജന്-വ॒സുതാ॑തേ അശ്യാമ് । പു॒രൂണി॒ ഹി ത്വേ പു॑രുവാര॒ സന്തി॑ ।
അഗ്നേ॒ വസു॑ വിധ॒തേ രാജ॑നി॒ ത്വേ ॥ 27 ॥
(ജാ॒ഗൃ॒വാഗ്മ്സോ॒ അനു॑ ഗ്മ॒ന് - മാനു॑ഷാണാം - ചര്ഷണീ॒നാം - ഁയ॑തേ - മാശ്യാ॒-ന്ദ്വേ ച॑) (അ. 10)
അനുവാകം 11 - ഹവിർവനസ്പതിസ്വിഷ്ടകൃതാ-മ്പുരോനുവാക്യാഃ പ്രൈഷാശ്ച
ആ ഭ॑രതഗ്മ് ശിക്ഷതം-വഁജ്രബാഹൂ ।
അ॒സ്മാഗ്മ് ഇ॑ന്ദ്രാഗ്നീ അവത॒ഗ്മ്॒ ശചീ॑ഭിഃ ।
ഇ॒മേ നു തേ ര॒ശ്മയ॒-സ്സൂര്യ॑സ്യ ।
യേഭി॑-സ്സപി॒ത്വ-മ്പി॒തരോ॑ ന॒ ആയന്ന്॑ ॥
ഹോതാ॑ യക്ഷദിന്ദ്രാ॒ഗ്നീ । ഛാഗ॑സ്യ ഹ॒വിഷ॒ ആത്താ॑മ॒ദ്യ । മ॒ദ്ധ്യ॒തോ മേദ॒ ഉദ്ഭൃ॑തമ് । പു॒രാ ദ്വേഷോ᳚ഭ്യഃ । പു॒രാ പൌരു॑ഷേയ്യാ ഗൃ॒ഭഃ । ഘസ്താ᳚ന്നൂ॒നമ് ॥ 28 ॥
ഘാ॒സേ അ॑ജ്രാണാം॒-യഁവ॑സപ്രഥമാനാമ് । സു॒മത്ക്ഷ॑രാണാഗ്മ് ശ॒തരു॑ദ്രിയാണാമ് ।
അ॒ഗ്നി॒ഷ്വാ॒ത്താനാ॒-മ്പീവോ॑പവസനാനാമ് ।
പാ॒ര്ശ്വ॒ത-ശ്ശ്രോ॑ണി॒ത-ശ്ശി॑താമ॒ത ഉ॑ഥ്സാദ॒തഃ । അങ്ഗാ॑ദങ്ഗാ॒ദവ॑ത്താനാമ് । കര॑ത ഏ॒വേന്ദ്രാ॒ഗ്നീ । ജു॒ഷേതാഗ്മ്॑ ഹ॒വിഃ । ഹോത॒ര്യജ॑ ॥
ദേ॒വേഭ്യോ॑ വനസ്പതേ ഹ॒വീഗ്മ്ഷി॑ ।
ഹിര॑ണ്യപര്ണ പ്ര॒ദിവ॑സ്തേ॒ അര്ഥ᳚മ് ॥ 29 ॥
പ്ര॒ദ॒ക്ഷി॒ണി-ദ്ര॑ശ॒നയാ॑ നി॒യൂയ॑ । ഋ॒തസ്യ॑ വക്ഷി പ॒ഥിഭീ॒ രജി॑ഷ്ഠൈഃ ॥ ഹോതാ॑ യക്ഷ॒-ദ്വന॒സ്പതി॑മ॒ഭി ഹി । പി॒ഷ്ടത॑മയാ॒ രഭി॑ഷ്ഠയാ രശ॒നയാ-ഽഽധി॑ത ।
യത്രേ᳚ന്ദ്രാഗ്നി॒യോ-ശ്ഛാഗ॑സ്യ ഹ॒വിഷഃ॑ പ്രി॒യാ ധാമാ॑നി ।
യത്ര॒ വന॒സ്പതേഃ᳚ പ്രി॒യാ പാഥാഗ്മ്॑സി ।
യത്ര॑ ദേ॒വാനാ॑മാജ്യ॒പാനാ᳚-മ്പ്രി॒യാ ധാമാ॑നി । യത്രാ॒ഗ്നേര്-ഹോതുഃ॑ പ്രി॒യാ ധാമാ॑നി ।
തത്രൈ॒ത-മ്പ്ര॒സ്തു-ത്യേ॑വോ-പ॒സ്തുത്യേ॑വോ॒പാവ॑സ്രക്ഷത് ।
രഭീ॑യാഗ്മ് സമിവ കൃ॒ത്വീ ॥ 30 ॥
കര॑ദേ॒വ-ന്ദേ॒വോ വന॒സ്പതിഃ॑ । ജു॒ഷതാഗ്മ്॑ ഹ॒വിഃ । ഹോത॒ര്യജ॑ ॥ പി॒പ്രീ॒ഹി ദേ॒വാഗ്മ് ഉ॑ശ॒തോ യ॑വിഷ്ഠ । വി॒ദ്വാം ഋ॒തൂഗ്മ്ര്-ഋ॑തുപതേ യജേ॒ഹ ।
യേ ദൈവ്യാ॑ ഋ॒ത്വിജ॒സ്തേഭി॑രഗ്നേ ।
ത്വഗ്മ് ഹോതൄ॑ണാമ॒സ്യായ॑ജിഷ്ഠഃ ॥
ഹോതാ॑ യക്ഷദ॒ഗ്നിഗ്ഗ് സ്വി॑ഷ്ട॒കൃത᳚മ് ।
അയാ॑ഡ॒ഗ്നി-രി॑ന്ദ്രാഗ്നി॒യോ-ശ്ഛാഗ॑സ്യ ഹ॒വിഷഃ॑ പ്രി॒യാ ധാമാ॑നി । അയാ॒ഡ്വന॒സ്പതേഃ᳚ പ്രി॒യാ പാഥാഗ്മ്॑സി ।
അയാ᳚ഡ്ദേ॒വാനാ॑-മാജ്യ॒പാനാ᳚-മ്പ്രി॒യാ ധാമാ॑നി ।
യക്ഷ॑ദ॒ഗ്നേര്-ഹോതുഃ॑ പ്രി॒യാ ധാമാ॑നി । യക്ഷ॒-ഥ്സ്വ-മ്മ॑ഹി॒മാന᳚മ് । ആയ॑ജതാ॒മേജ്യാ॒ ഇഷഃ॑ । കൃ॒ണോതു॒ സോ അ॑ദ്ധ്വ॒രാ ജാ॒തവേ॑ദാഃ । ജു॒ഷതാഗ്മ്॑ ഹ॒വിഃ । ഹോത॒ര്യജ॑ ॥ 31 ॥
(നൂ॒ന - മര്ഥം॑ - കൃ॒ത്വീ - പാഥാഗ്മ്॑സി സ॒പ്ത ച॑) (അ. 11)
അനുവാകം 12 - തേഷാമേവ യാജ്യാഃ
ഉപോ॑ഹ॒ യദ്വി॒ദഥം॑-വാഁ॒ജിനോ॒ ഗൂഃ । ഗീ॒ര്ഭി-ർവിപ്രാഃ॒ പ്രമ॑തി-മി॒ച്ഛമാ॑നാഃ । അ॒ർവന്തോ॒ ന കാഷ്ഠാ॒-ന്നക്ഷ॑മാണാഃ । ഇ॒ന്ദ്രാ॒ഗ്നീ ജോഹു॑വതോ॒ നര॒സ്തേ ॥
വന॑സ്പതേ രശ॒നയാ॑-ഽഭി॒ധായ॑ । പി॒ഷ്ടത॑മയാ വ॒യുനാ॑നി വി॒ദ്വാന് । വഹ॑ ദേവ॒ത്രാ ദി॑ധിഷോ ഹ॒വീഗ്മ്ഷി॑ । പ്ര ച॑ ദാ॒താര॑മ॒മൃതേ॑ഷു വോചഃ ॥ അ॒ഗ്നിഗ്ഗ് സ്വി॑ഷ്ട॒കൃത᳚മ് । അയാ॑ഡ॒ഗ്നി-രി॑ന്ദ്രാഗ്നി॒യോ-ശ്ഛാഗ॑സ്യ ഹ॒വിഷഃ॑ പ്രി॒യാ ധാമാ॑നി ॥ 32 ॥
അയാ॒ഡ്വന॒സ്പതേഃ᳚ പ്രി॒യാ പാഥാഗ്മ്॑സി ।
അയാ᳚ഡ്ദേ॒വാനാ॑-മാജ്യ॒പാനാ᳚-മ്പ്രി॒യാ ധാമാ॑നി ।
യക്ഷ॑ദ॒ഗ്നേര്-ഹോതുഃ॑ പ്രി॒യാ ധാമാ॑നി । യക്ഷ॒-ഥ്സ്വ-മ്മ॑ഹി॒മാന᳚മ് । ആയ॑ജതാ॒മേജ്യാ॒ ഇഷഃ॑ । കൃ॒ണോതു॒ സോ അ॑ദ്ധ്വ॒രാ ജാ॒തവേ॑ദാഃ । ജു॒ഷതാഗ്മ്॑ ഹ॒വിഃ । അഗ്നേ॒ യദ॒ദ്യ വി॒ശോ അ॑ദ്ധ്വരസ്യ ഹോതഃ ।
പാവ॑ക ശോചേ॒ വേഷ്ട്വഗ്മ് ഹി യജ്വാ᳚ ।
ഋ॒താ യ॑ജാസി മഹി॒നാ വി യ-ദ്ഭൂഃ ।
ഹ॒വ്യാ വ॑ഹ യവിഷ്ഠ॒ യാ തേ॑ അ॒ദ്യ ॥ 33 ॥
(ധാമാ॑നി॒ - ഭുരേക॑-ഞ്ച) (അ. 12)
അനുവാകം 13 - അനൂയാജപ്രൈഷാഃ
ദേ॒വ-മ്ബ॒ര്॒ഹി-സ്സു॑ദേ॒വ-ന്ദേ॒വൈ-സ്സ്യാ-ഥ്സു॒വീരം॑-വീഁ॒രൈർവസ്തോ᳚-ർവൃ॒ജ്യേതാ॒ക്തോഃ പ്രഭ്രി॑-യേ॒താത്യ॒ന്യാന്-രാ॒യാ ബ॒ര്॒ഹിഷ്മ॑തോ മദേമ വസു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വേതു॒ യജ॑ ॥ ദേ॒വീ-ര്ദ്വാര॑-സ്സങ്ഘാ॒തേ വി॒ഡ്വീര്യാമ॑ഞ്ഛിഥി॒രാ ധ്രു॒വാ ദേ॒വഹൂ॑തൌ വ॒ഥ്സ
ഈ॑മേനാ॒സ്തരു॑ണ॒ ആമി॑മീയാത്-കുമാ॒രോ വാ॒ നവ॑ജാതോ॒ മൈനാ॒ അർവാ॑ രേ॒ണുക॑കാടഃ॒ പൃണ॑ഗ്വസു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വിയന്തു॒ യജ॑ ॥ ദേ॒വീ ഉ॒ഷാസാ॒ നക്താ-ഽദ്യാ॒സ്മിന്. യ॒ജ്ഞേ പ്ര॑യ॒ത്യ॑ഹ്വേതാ॒മപി॑ നൂ॒ന-ന്ദൈവീ॒ർവിശഃ॒ പ്രായാ॑സിഷ്ടാ॒ഗ്മ്॒ സുപ്രീ॑തേ॒ സുധി॑തേ വസു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വീതാം॒-യഁജ॑ ॥
ദേ॒വീ ജോഷ്ട്രീ॒ വസു॑ധിതീ॒ യയോ॑ര॒ന്യാ-ഽഘാ ദ്വേഷാഗ്മ്॑സി യു॒യവ॒ദാ-ഽന്യാ വ॑ക്ഷ॒-ദ്വസു॒ വാര്യാ॑ണി॒ യജ॑മാനായ വസു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വീതാം॒-യഁജ॑ ॥
ദേ॒വീ ഊ॒ര്ജാഹു॑തീ॒ ഇഷ॒മൂര്ജ॑മ॒ന്യാ വ॑ക്ഷ॒ഥ്സഗ്ധി॒ഗ്മ്॒ സപീ॑തിമ॒ന്യാ നവേ॑ന॒ പൂർവ॒-ന്ദയ॑മാനാ॒-സ്സ്യാമ॑ പുരാ॒ണേന॒ നവ॒-ന്താമൂര്ജ॑മൂ॒ര്ജാഹു॑തീ ഊ॒ര്ജയ॑മാനേ അധാതാം-വഁസു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വീതാം॒-യഁജ॑ ॥
ദേ॒വാ ദൈവ്യാ॒ ഹോതാ॑രാ॒ നേഷ്ടാ॑രാ॒ പോതാ॑രാ ഹ॒താഘ॑ശഗ്മ്സാ-വാഭ॒രദ്വ॑സൂ വസു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വീതാം॒-യഁജ॑ ॥
ദേ॒വീസ്തി॒സ്രസ്തി॒സ്രോ ദേ॒വീരിഡാ॒ സര॑സ്വതീ॒ ഭാര॑തീ॒ ദ്യാ-മ്ഭാര॑ത്യാദി॒ത്യൈ-ര॑സ്പൃക്ഷ॒-ഥ്സര॑സ്വതീ॒മഗ്മ് രു॒ദ്രൈ-ര്യ॒ജ്ഞമാ॑വീ-ദി॒ഹൈവേഡ॑യാ॒ വസു॑മത്യാ
സധ॒മാദ॑-മ്മദേമ വസു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വിയന്തു॒ യജ॑ ॥
ദേ॒വോ നരാ॒ശഗ്മ്സ॑-സ്ത്രിശീ॒ര്॒ഷാ ഷ॑ഡ॒ക്ഷ-ശ്ശ॒തമിദേ॑നഗ്മ് ശിതിപൃ॒ഷ്ഠാ ആദ॑ധതി സ॒ഹസ്ര॑മീ॒-മ്പ്രവ॑ഹന്തി മി॒ത്രാവരു॒ണേദ॑സ്യ ഹോ॒ത്രമര്ഹ॑തോ॒
ബൃഹ॒സ്പതി॑-സ്സ്തോ॒ത്രമ॒ശ്വിനാ ഽഽദ്ധ്വ॑ര്യവം-വഁസു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വേതു॒ യജ॑ ॥
ദേ॒വോ വന॒സ്പതി॑-ർവ॒ര്॒ഷപ്രാ॑വാ ഘൃ॒തനി॑ര്ണി॒ഗ്-ദ്യാ-
മഗ്രേ॒ണാസ്പൃ॑ക്ഷ॒ദാ-ഽന്തരി॑ക്ഷ॒-മ്മദ്ധ്യേ॑നാപ്രാഃ പൃഥി॒വീ-മുപ॑രേണാദൃഗ്മ്ഹീ-ദ്വസു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വേതു॒ യജ॑ ॥
ദേ॒വ-മ്ബ॒ര്॒ഹിർവാരി॑തീനാ-ന്നി॒ധേ ധാ॑സി॒ പ്രച്യു॑തീനാ॒മ-പ്ര॑ച്യുത-ന്നികാമ॒ധര॑ണ-മ്പുരുസ്പാ॒ര്॒ഹം-യഁശ॑സ്വദേ॒നാ ബ॒ര്॒ഹിഷാ॒-ഽന്യാ ബ॒ര്॒ഹീഗ്ഷ്യ॒ഭിഷ്യാ॑മ വസു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വേതു॒ യജ॑ ॥
ദേ॒വോ അ॒ഗ്നി-സ്സ്വി॑ഷ്ട॒കൃ-ഥ്സു॒ദ്രവി॑ണാ മ॒ന്ദ്രഃ ക॒വി-സ്സ॒ത്യമ॑ന്മാ-ഽഽയ॒ജീ ഹോതാ॒ ഹോതു॑ര്-ഹോതു॒രായ॑ജീയാ॒നഗ്നേ॒ യാന്-ദേ॒വാനയാ॒ഡ്യാഗ്മ് അപി॑പ്രേ॒ര്യേ തേ॑ ഹോ॒ത്രേ അമ॑ഥ്സത॒ താഗ്മ് സ॑സ॒നുഷീ॒ഗ്മ്॒ ഹോത്രാ᳚-ന്ദേവ-ങ്ഗ॒മാ-ന്ദി॒വി ദേ॒വേഷു॑ യ॒ജ്ഞമേര॑യേ॒മഗ്ഗ്
സ്വി॑ഷ്ട॒കൃച്ചാഗ്നേ॒ ഹോതാ-ഽഭൂ᳚ർവസു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ നമോവാ॒കേ വീഹി॒ യജ॑ ॥ 34 ॥
(യജൈക॑-ഞ്ച) (അ. 13)
അനുവാകം 14 - അനൂയാജയാജ്യാഃ
ദേ॒വ-മ്ബ॒ര്॒ഹിഃ । വ॒സു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വേതു ।
ദേ॒വീര്ദ്വാരഃ॑ । വ॒സു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വിയന്തു । ദേ॒വീ ഉ॒ഷാസാ॒ നക്താ᳚ । വ॒സു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വീതാമ് । ദേ॒വീ ജോഷ്ട്രീ᳚ । വ॒സു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വീതാമ് ।
ദേ॒വീ ഊ॒ര്ജാഹു॑തീ । വ॒സു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വീതാമ് ॥ 35 ॥
ദേ॒വാ ദൈവ്യാ॒ ഹോതാ॑രാ । വ॒സു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വീതാമ് । ദേ॒വീസ്തി॒സ്ര-സ്തി॒സ്രോ ദേ॒വീഃ ।
വ॒സു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വിയന്തു ।
ദേ॒വോ നരാ॒ശഗ്മ്സഃ॑ । വ॒സു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വേതു । ദേ॒വോ വന॒സ്പതിഃ॑ । വ॒സു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വേതു । ദേ॒വ-മ്ബ॒ര്॒ഹിർവാരി॑തീനാമ് । വ॒സു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ വേതു ॥ 36 ॥
ദേ॒വോ അ॒ഗ്നി-സ്സ്വി॑ഷ്ട॒കൃത് । സു॒ദ്രവി॑ണാ മ॒ന്ദ്രഃ ക॒വിഃ । സ॒ത്യമ॑ന്മാ-ഽഽയ॒ജീ ഹോതാ᳚ । ഹോതു॑ര്-ഹോതു॒രായ॑ജീയാന് ।
അഗ്നേ॒ യാന്ദേ॒വാനയാ᳚ട് । യാഗ്മ് അപി॑പ്രേഃ । യേ തേ॑ ഹോ॒ത്രേ അമ॑ഥ്സത । താഗ്മ് സ॑സ॒നുഷീ॒ഗ്മ്॒ ഹോത്രാ᳚-ന്ദേവ-ങ്ഗ॒മാമ് । ദി॒വി ദേ॒വേഷു॑ യ॒ജ്ഞമേര॑യേ॒മമ് । സ്വി॒ഷ്ട॒കൃച്ചാഗ്നേ॒ ഹോതാ-ഽഭൂഃ᳚ ।
വ॒സു॒വനേ॑ വസു॒ധേയ॑സ്യ നമോവാ॒കേ വീഹി॑ ॥ 37 ॥
(വീ॒താം॒ - ഁവേ॒ത്വ - ഭൂ॒രേക॑-ഞ്ച) (അ. 14)
അനുവാകം 15 - സൂക്തവാകപ്രൈഷാഃ
അ॒ഗ്നിമ॒ദ്യ ഹോതാ॑രമവൃണീതാ॒യം-യഁജ॑മാനഃ॒ പച॑-ന്പ॒ക്തീഃ പച॑-ന്പുരോ॒ഡാശം॑
ബ॒ദ്ധ്ന-ന്നി॑ന്ദ്രാ॒ഗ്നിഭ്യാ॒-ഞ്ഛാഗഗ്മ്॑ സൂപ॒സ്ഥാ അ॒ദ്യ ദേ॒വോ വന॒സ്പതി॑-രഭവ-ദിന്ദ്രാ॒ഗ്നിഭ്യാ॒-ഞ്ഛാഗേ॒നാഘ॑സ്താ॒-ന്ത-മ്മേ॑ദ॒സ്തഃ പ്രതി॑ പച॒താ-ഽഗ്ര॑ഭീഷ്ടാ॒മവീ॑വൃധേതാ-മ്പുരോ॒ഡാശേ॑ന॒ ത്വാമ॒ദ്യര്ഷ॑ ആര്ഷേയര്ഷീണാ-ന്നപാദവൃണീതാ॒യം-യഁജ॑മാനോ ബ॒ഹുഭ്യ॒ ആ സങ്ഗ॑തേഭ്യ ഏ॒ഷ മേ॑ ദേ॒വേഷു॒ വസു॒ വാര്യാ യ॑ക്ഷ്യത॒ ഇതി॒ താ യാ
ദേ॒വാ ദേ॑വ॒-ദാനാ॒ന്യദു॒സ്താന്യ॑സ്മാ॒ ആ ച॒ ശാസ്വാ ച॑ ഗുരസ്വേഷി॒തശ്ച॑ ഹോത॒രസി॑ ഭദ്ര॒വാച്യാ॑യ॒ പ്രേഷി॑തോ॒ മാനു॑ഷ-സ്സൂക്തവാ॒കായ॑ സൂ॒ക്താ ബ്രൂ॑ഹി ॥ 38 ॥
(അ॒ഗ്നിമ॒ദ്യൈക᳚മ്) (അ. 15)
(അ॒ഞ്ജന്തി॒ - ഹോതാ॑ യക്ഷ॒ഥ് - സമി॑ദ്വോ അ॒ദ്യാ - ഗ്നി - രജൈ॒-ദ്- ദൈവ്യാ॑ - ജു॒ഷസ് - വാ വൃ॑ത്രഹണാ - ഗീ॒ര്ഭി - സ്ത്വഗ്ഗ് ഹ്യാ - ഭ॑രത॒ - മുപോ॑ഹ॒ യ-ദ്- ദേ॒വ-മ്ബ॒ര്॒ഹി-സ്സു॑ദേ॒വം - ദേ॒വ-മ്ബ॒ര്॒ഹി - ര॒ഗ്നിമ॒ദ്യ പഞ്ച॑ദശ)
(അ॒ഞ്ജന് - ത്യു॒പാവ॑സൃജ॒ന് - നാന്യാ യു॒വത് - കര॑ദേ॒വ മ॒ഷ്ടാത്രിഗ്മ്॑ശത്)
(അ॒ഞ്ജന്തി॑ - സൂ॒ക്താ ബ്രൂ॑ഹി)
॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുർവേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ തൃതീയാഷ്ടകേ ഷഷ്ഠഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥
