കൃഷ്ണ യജുർവേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ ദ്വിതീയാഷ്ടകേ സപ്തമഃ പ്രപാഠകഃ - സവാ ഏകാഹവിശേഷാഃ

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

2.7.1 അനുവാകം - ബൃഹസ്പതിസവഃ

ത്രി॒വൃ-ഥ്സ്തോമോ॑ ഭവതി । ബ്ര॒ഹ്മ॒വ॒ര്ച॒സം-വൈഁ ത്രി॒വൃത് । ബ്ര॒ഹ്മ॒വ॒ര്ച॒സമേ॒വാവ॑രുന്ധേ ॥ അ॒ഗ്നി॒ഷ്ടോ॒മ-സ്സോമോ॑ ഭവതി । ബ്ര॒ഹ്മ॒വ॒ര്ച॒സം-വാഁ അ॑ഗ്നിഷ്ടോ॒മഃ । ബ്ര॒ഹ്മ॒വ॒ര്ച॒സമേ॒വാവ॑രുന്ധേ ॥ ര॒ഥ॒തംര॒ഗ്​മ് സാമ॑ ഭവതി । ബ്ര॒ഹ്മ॒വ॒ര്ച॒സം-വൈഁ ര॑ഥന്ത॒രമ് । ബ്ര॒ഹ്മ॒വ॒ര്ച॒സമേ॒വാവ॑രുന്ധേ ॥ പ॒രി॒സ്ര॒ജീ ഹോതാ॑ ഭവതി ॥ 1 ॥

അ॒രു॒ണോ മി॑ര്മി॒രസ്ത്രിശു॑ക്രഃ । ഏ॒ത-ദ്വൈ ബ്ര॑ഹ്മവര്ച॒സസ്യ॑ രൂ॒പമ് । രൂ॒പേണൈ॒വ ബ്ര॑ഹ്മവര്ച॒സമവ॑രുന്ധേ ॥ ബൃഹ॒സ്പതി॑-രകാമയത ദേ॒വാനാ᳚-മ്പുരോ॒ധാ-ങ്ഗ॑ച്ഛേയ॒മിതി॑ । സ ഏ॒ത-മ്ബൃ॑ഹസ്പതിസ॒വമ॑പശ്യത് । തമാ-ഽഹ॑രത് । തേനാ॑യജത । തതോ॒ വൈ സ ദേ॒വാനാ᳚-മ്പുരോ॒ധാ-മ॑ഗച്ഛത് । യഃ പു॑രോ॒ധാകാ॑മ॒-സ്സ്യാത് । സ ബൃ॑ഹസ്പതിസ॒വേന॑ യജേത ॥ 2 ॥

പു॒രോ॒ധാമേ॒വ ഗ॑ച്ഛതി ॥ തസ്യ॑ പ്രാതസ്സവ॒നേ സ॒ന്നേഷു॑ നാരാശ॒ഗ്​മ്॒സേഷു॑ । ഏകാ॑ദശ॒ ദക്ഷി॑ണാ നീയന്തേ । ഏകാ॑ദശ॒ മാദ്ധ്യ॑ദിന്നേ॒ സവ॑നേ സ॒ന്നേഷു॑ നാരാശ॒ഗ്​മ്॒സേഷു॑ । ഏകാ॑ദശ തൃതീയസവ॒നേ സ॒ന്നേഷു॑ നാരാശ॒ഗ്​മ്॒സേഷു॑ । ത്രയ॑സ്ത്രിഗ്​മ്ശ॒-ഥ്സമ്പ॑ദ്യന്തേ । ത്രയ॑സ്ത്രിഗ്​മ്ശ॒-ദ്വൈ ദേ॒വതാഃ᳚ । ദേ॒വതാ॑ ഏ॒വാവ॑രുന്ധേ ॥ അശ്വ॑ശ്ചതുസ്ത്രി॒ഗ്​മ്॒ശഃ । പ്രാ॒ജാ॒പ॒ത്യോ വാ അശ്വഃ॑ ॥ 3 ॥

പ്ര॒ജാപ॑തി-ശ്ചതുസ്ത്രി॒ഗ്​മ്॒ശോ ദേ॒വതാ॑നാമ് । യാവ॑തീരേ॒വ ദേ॒വതാഃ᳚ । താ ഏ॒വാവ॑രുന്ധേ ॥ കൃ॒ഷ്ണാ॒ജി॒നേ॑ ഽഭിഷി॑ഞ്ചതി । ബ്രഹ്മ॑ണോ॒ വാ ഏ॒ത-ദ്രൂ॒പമ് । യ-ത്കൃ॑ഷ്ണാജി॒നമ് । ബ്ര॒ഹ്മ॒വ॒ര്ച॒സേനൈ॒വൈന॒ഗ്​മ്॒ സമ॑ര്ധയതി ॥ ആജ്യേ॑നാ॒ഭിഷി॑ഞ്ചതി । തേജോ॒ വാ ആജ്യ᳚മ് । തേജ॑ ഏ॒വാസ്മി॑-ന്ദധാതി ॥ 4 ॥
(ഹോതാ॑ ഭവതി - യജേത॒ - വാ അശ്വോ॑ - ദധാതി) (അ. 1)

2.7.2 അനുവാകം - വൈശ്യസവഃ
യദാ᳚ഗ്നേ॒യോ ഭവ॑തി । അ॒ഗ്നിമു॑ഖാ॒ ഹ്യൃദ്ധിഃ॑ ॥ അഥ॒ യ-ത്പൌ॒ഷ്ണഃ । പുഷ്ടി॒ർവൈ പൂ॒ഷാ । പുഷ്ടി॒-ർവൈശ്യ॑സ്യ । പുഷ്ടി॑മേ॒വാവ॑രുന്ധേ ॥ പ്ര॒സ॒വായ॑ സാവി॒ത്രഃ ॥ അഥ॒ യ-ത്ത്വാ॒ഷ്ട്രഃ । ത്വഷ്ടാ॒ ഹി രൂ॒പാണി॑ വിക॒രോതി॑ ॥ നി॒ർവ॒രു॒ണ॒ത്വായ॑ വാരു॒ണഃ ॥ 5 ॥

അഥോ॒ യ ഏ॒വ കശ്ച॒ സന്​ഥ്സൂ॒യതേ᳚ । സ ഹി വാ॑രു॒ണഃ ॥ അഥ॒ യ-ദ്വൈ᳚ശ്വദേ॒വഃ । വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വോ ഹി വൈശ്യഃ॑ ॥ അഥ॒ യ-ന്മാ॑രു॒തഃ । മാ॒രു॒തോ ഹി വൈശ്യഃ॑ ॥ സ॒പ്തൈതാനി॑ ഹ॒വീഗ്​മ്ഷി॑ ഭവന്തി । സ॒പ്തഗ॑ണാ॒ വൈ മ॒രുതഃ॑ ॥ പൃശ്നിഃ॑ പഷ്ഠൌ॒ഹീ മാ॑രു॒ത്യാല॑ഭ്യതേ । വിഡ്വൈ മ॒രുതഃ॑ ॥ വിശ॑ ഏ॒വൈത-ന്മ॑ദ്ധ്യ॒തോ॑-ഽഭിഷി॑ച്യതേ । തസ്മാ॒-ദ്വാ ഏ॒ഷ വി॒ശഃ പ്രി॒യഃ । വി॒ശോ ഹി മ॑ദ്ധ്യ॒തോ॑-ഽഭിഷി॒ച്യതേ᳚ ॥ ഋ॒ഷ॒ഭ॒ച॒ര്മേ-ഽദ്ധ്യ॒ഭിഷി॑ഞ്ചതി । സ ഹി പ്ര॑ജനയി॒താ ॥ ദ॒ദ്ധ്നാ-ഽഭിഷി॑ഞ്ചതി । ഊര്ഗ്വാ അ॒ന്നാദ്യ॒-ന്ദധി॑ । ഊ॒ര്ജൈവൈന॑-മ॒ന്നാദ്യേ॑ന॒ സമ॑ര്ധയതി ॥ 6 ॥
(വാ॒രു॒ണോ - വിഡ്വൈ മ॒രുതോ॒-ഽഷ്ടൌ ച॑) (അ. 2)

അനുവാകം 3 - ബ്രാഹ്മണസവഃ
യദാ᳚ഗ്നേ॒യോ ഭവ॑തി । ആ॒ഗ്നേ॒യോ വൈ ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണഃ ॥ അഥ॒ യ-ഥ്സൌ॒മ്യഃ । സൌ॒മ്യോ ഹി ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണഃ ॥ പ്ര॒സ॒വായൈ॒വ സാ॑വി॒ത്രഃ ॥ അഥ॒ യ-ദ്ബാ॑ര്​ഹസ്പ॒ത്യഃ । ഏ॒തദ്വൈ ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണസ്യ॑ വാക്പ॒തീയ᳚മ് ॥ അഥ॒ യദ॑ഗ്നീഷോ॒മീയഃ॑ । ആ॒ഗ്നേ॒യോ വൈ ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണഃ । തൌ യ॒ദാ സ॒ഗഞ്ച്ഛേ॑തേ ॥ 7 ॥

അഥ॑ വീ॒ര്യാ॑വത്തരോ ഭവതി ॥ അഥ॒ യ-ഥ്സാ॑രസ്വ॒തഃ । ഏ॒തദ്ധി പ്ര॒ത്യക്ഷ॑-മ്ബ്രാഹ്മ॒ണസ്യ॑ വാക്പ॒തീയ᳚മ് ॥ നി॒ർവ॒രു॒ണ॒ത്വായൈ॒വ വാ॑രു॒ണഃ । അഥോ॒ യ ഏ॒വ കശ്ച॒ സന്​ഥ്സൂ॒യതേ᳚ । സ ഹി വാ॑രു॒ണഃ ॥ അഥ॒ യ-ദ്ദ്യാ॑വാപൃഥി॒വ്യഃ॑ । ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രായ॒ വജ്ര॒മുദ॑യച്ഛത് । ത-ന്ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ നാന്വ॑മന്യേതാമ് । തമേ॒തേനൈ॒വ ഭാ॑ഗ॒ധേയേ॒നാ-ന്വ॑മന്യേതാമ് ॥ 8 ॥

വജ്ര॑സ്യ॒ വാ ഏ॒ഷോ॑-ഽനുമാ॒നായ॑ । അനു॑മതവജ്ര-സ്സൂയാതാ॒ ഇതി॑ ॥ അ॒ഷ്ടാവേ॒താനി॑ ഹ॒വീഗ്​മ്ഷി॑ ഭവന്തി । അ॒ഷ്ടാക്ഷ॑രാ ഗായ॒ത്രീ । ഗാ॒യ॒ത്രീ ബ്ര॑ഹ്മവര്ച॒സമ് । ഗാ॒യ॒ത്രി॒യൈവ ബ്ര॑ഹ്മവര്ച॒സമവ॑രുന്ധേ ॥ ഹിര॑ണ്യേന ഘൃ॒തമു-ത്പു॑നാതി । തേജ॑സ ഏ॒വ രു॒ചേ ॥ കൃ॒ഷ്ണാ॒ജി॒നേ॑-ഽഭിഷി॑ഞ്ചതി । ബ്രഹ്മ॑ണോ॒ വാ ഏ॒തദൃ॑ഖ്സാ॒മയോ॑ രൂ॒പമ് । യ-ത്കൃ॑ഷ്ണാജി॒നമ് । ബ്രഹ്മ॑ന്നേ॒വൈന॑-മൃഖ്സാ॒മയോ॒-രദ്ധ്യ॒ഭിഷി॑ഞ്ചതി ॥ ഘൃ॒തേനാ॒-ഭിഷി॑ഞ്ചതി । തഥാ॑ വീ॒ര്യാ॑വത്തരോ ഭവതി ॥ 9 ॥
(സ॒ഗഞ്ച്ഛേ॑തേ - ഭാഗ॒ധേയേ॒നാന്വ॑മന്യേതാഗ്​മ് - രൂ॒പ-ഞ്ച॒ത്വാരി॑ ച) (അ. 3)

അനുവാകം 4 - സോമസവഃ
ന വൈ സോമേ॑ന॒ സോമ॑സ്യ സ॒വോ᳚-ഽസ്തി । ഹ॒തോ ഹ്യേ॑ഷഃ । അ॒ഭിഷു॑തോ॒ ഹ്യേ॑ഷഃ । ന ഹി ഹ॒ത-സ്സൂ॒യതേ᳚ । സൌ॒മീഗ്​മ് സൂ॒തവ॑ശാ॒മാല॑ഭതേ । സോമോ॒ വൈ രേ॑തോ॒ധാഃ । രേത॑ ഏ॒വ ത-ദ്ദ॑ധാതി ॥ സൌ॒മ്യര്ചാ ഽഭിഷി॑ഞ്ചതി । രേ॒തോ॒ധാ ഹ്യ॑ഷാ । രേത॒-സ്സോമഃ॑ । രേത॑ ഏ॒വാസ്മി॑-ന്ദധാതി ॥ യ-ത്കിഞ്ച രാജ॒സൂയ॑മൃ॒തേ സോമ᳚മ് । ത-ഥ്സർവ॑-മ്ഭവതി ॥ അഷാ॑ഢം-യുഁ॒ഥ്സു പൃത॑നാസു॒ പപ്രി᳚മ് । സു॒വ॒ര॒.ഷാമ॒ഫ്സ്വാം-വൃഁ॒ജന॑സ്യ ഗോ॒പാമ് । ഭ॒രേ॒ഷു॒ജാഗ്​മ് സു॑ക്ഷി॒തിഗ്​മ് സു॒ശ്രവ॑സമ് । ജയ॑ന്ത॒-ന്ത്വാമനു॑ മദേമ സോമ ॥ 10 ॥
(രേത॒-സ്സോമ॑-സ്സ॒പ്ത ച॑ ) (അ. 4)

അനുവാകം 5 - പൃഥിസവഃ
യോ വൈ സോമേ॑ന സൂ॒യതേ᳚ । സ ദേ॑വസ॒വഃ । യഃ പ॒ശുനാ॑ സൂ॒യതേ᳚ । സ ദേ॑വസ॒വഃ । യ ഇഷ്ട്യാ॑ സൂ॒യതേ᳚ । സ മ॑നുഷ്യസ॒വഃ । ഏ॒തം-വൈഁ പൃഥ॑യേ ദേ॒വാഃ പ്രായ॑ച്ഛന്ന് । തതോ॒ വൈ സോ-ഽപ്യാ॑ര॒ണ്യാനാ᳚-മ്പശൂ॒നാമ॑സൂയത । യാവ॑തീഃ॒ കിയ॑തീശ്ച പ്ര॒ജാ വാചം॒-വഁദ॑ന്തി । താസാ॒ഗ്​മ്॒ സർവാ॑സാഗ്​മ് സൂയതേ ॥ 11 ॥

യ ഏ॒തേന॒ യജ॑തേ । യ ഉ॑ ചൈനമേ॒വം-വേഁദ॑ ॥ നാ॒രാ॒ശ॒ഗ്ഗ്॒സ്യര്ചാ ഽഭിഷി॑ഞ്ചതി । മ॒നു॒ഷ്യാ॑ വൈ നരാ॒ശഗ്​മ്സഃ॑ । നി॒ഹ്നുത്യ॒ വാവൈതത് । അഥാ॒ഭിഷി॑ഞ്ചതി ॥ യ-ത്കിഞ്ച॑ രാജ॒സൂയ॑-മനുത്തരവേ॒ദീക᳚മ് । ത-ഥ്സർവ॑-മ്ഭവതി ॥ യേ മേ॑ പഞ്ചാ॒ശത॑-ന്ദ॒ദുഃ । അശ്വാ॑നാഗ്​മ് സ॒ധസ്തു॑തിഃ । ദ്യു॒മദ॑ഗ്നേ॒ മഹി॒ ശ്രവഃ॑ । ബൃ॒ഹ-ത്കൃ॑ധി മ॒ഘോനാ᳚മ് । നൃ॒വദ॑മൃത നൃ॒ണാമ് ॥ 12 ॥
(സൂ॒യ॒തേ॒ - സ॒ധസ്തു॑തി॒സ്ത്രീണി॑ ച) (അ. 5)

അനുവാകം 6 - ഗോസവഃ
ഏ॒ഷ ഗോ॑സ॒വഃ । ഷ॒ട്ത്രി॒ഗ്​മ്॒ശ ഉ॒ക്ഥ്യോ॑ ബൃ॒ഹ-ഥ്സാ॑മാ । പവ॑മാനേ കണ്വരഥന്ത॒ര-മ്ഭ॑വതി ॥ യോ വൈ വാ॑ജ॒പേയഃ॑ । സ സ॑മ്രാട്ഥ്സ॒വഃ । യോ രാ॑ജ॒സൂയഃ॑ । സ വ॑രുണസ॒വഃ । പ്ര॒ജാപ॑തി॒-സ്സ്വാരാ᳚ജ്യ-മ്പരമേ॒ഷ്ഠീ । സ്വാരാ᳚ജ്യ॒-ങ്ഗൌരേ॒വ ॥ ഗൌരി॑വ ഭവതി ॥ 13 ॥

യ ഏ॒തേന॒ യജ॑തേ । യ ഉ॑ ചൈനമേ॒വം-വേഁദ॑ ॥ ഉ॒ഭേ ബൃ॑ഹ-ദ്രഥന്ത॒രേ ഭ॑വതഃ । തദ്ധി സ്വാരാ᳚ജ്യമ് ॥ അ॒യുത॒-ന്ദക്ഷി॑ണാഃ । തദ്ധി സ്വാരാ᳚ജ്യമ് ॥ പ്ര॒തി॒ധുഷാ॒ ഽഭിഷി॑ഞ്ചതി । തദ്ധി സ്വാരാ᳚ജ്യമ് ॥ അനു॑ദ്ധതേ॒ വേദ്യൈ॑ ദക്ഷിണ॒ത ആ॑ഹവ॒നീയ॑സ്യ ബൃഹ॒ത-സ്സ്തോ॒ത്ര-മ്പ്രത്യ॒ഭിഷി॑ഞ്ചതി । ഇ॒യം-വാഁവ ര॑ഥന്ത॒രമ് ॥ 14 ॥

അ॒സൌ ബൃ॒ഹത് । അ॒നയോ॑രേ॒വൈന॒-മന॑ന്തര്​ഹിത-മ॒ഭിഷി॑ഞ്ചതി ॥ പ॒ശു॒സ്തോ॒മോ വാ ഏ॒ഷഃ । തേന॑ ഗോസ॒വഃ । ഷ॒ട്ത്രി॒ഗ്​മ്॒ശ-സ്സർവഃ॑ ॥ രേ॒വജ്ജാ॒ത-സ്സഹ॑സാ വൃ॒ദ്ധഃ । ക്ഷ॒ത്രാണാ᳚-ങ്ക്ഷത്ര॒ഭൃത്ത॑മോ വയോ॒ധാഃ । മ॒ഹാ-ന്മ॑ഹി॒ത്വേ ത॑സ്തഭാ॒നഃ । ക്ഷ॒ത്രേ രാ॒ഷ്ട്രേ ച॑ ജാഗൃഹി । പ്ര॒ജാപ॑തേസ്ത്വാ പരമേ॒ഷ്ഠിന॒-സ്സ്വാരാ᳚ജ്യേനാ॒ഭിഷി॑ഞ്ചാ॒-മീത്യാ॑ഹ ॥ സ്വാരാ᳚ജ്യ-മേ॒വൈന॑-ങ്ഗമയതി ॥ 15 ॥
(ഇ॒വ॒ ഭ॒വ॒തി॒ - ര॒ഥ॒ന്ത॒ര - മാ॒ഹൈക॑-ഞ്ച) (അ. 6)

അനുവാകം 7 - ഓദനസവമന്ത്രാഃ
സി॒ഗ്​മ്॒ഹേ വ്യാ॒ഘ്ര ഉ॒ത യാ പൃദാ॑കൌ । ത്വിഷി॑ര॒ഗ്നൌ ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണേ സൂര്യേ॒ യാ । ഇന്ദ്രം॒-യാഁ ദേ॒വീ സു॒ഭഗാ॑ ജ॒ജാന॑ । സാ ന॒ ആഗ॒ന് വര്ച॑സാ സം​വിഁദാ॒നാ ॥ യാ രാ॑ജ॒ന്യേ॑ ദുന്ദു॒ഭാവായ॑തായാമ് । അശ്വ॑സ്യ॒ ക്രന്ദ്യേ॒ പുരു॑ഷസ്യ മാ॒യൌ । ഇന്ദ്രം॒-യാഁ ദേ॒വീ സു॒ഭഗാ॑ ജ॒ജാന॑ । സാ ന॒ ആഗ॒ന് വര്ച॑സാ സം​വിഁദാ॒നാ ॥ യാ ഹ॒സ്തിനി॑ ദ്വീ॒പിനി॒ യാ ഹിര॑ണ്യേ । ത്വിഷി॒-രശ്വേ॑ഷു॒ പുരു॑ഷേഷു॒ ഗോഷു॑ ॥ 16 ॥

ഇന്ദ്രം॒-യാഁ ദേ॒വീ സു॒ഭഗാ॑ ജ॒ജാന॑ । സാ ന॒ ആഗ॒ന് വര്ച॑സാ സം​വിഁദാ॒നാ ॥ രഥേ॑ അ॒ക്ഷേഷു॑ വൃഷ॒ഭസ്യ॒ വാജേ᳚ । വാതേ॑ പ॒ര്ജന്യേ॒ വരു॑ണസ്യ॒ ശുഷ്മേ᳚ । ഇന്ദ്രം॒-യാഁ ദേ॒വീ സു॒ഭഗാ॑ ജ॒ജാന॑ । സാ ന॒ ആഗ॒ന് വര്ച॑സാ സം​വിഁദാ॒നാ ॥ രാഡ॑സി വി॒രാഡ॑സി । സ॒മ്രാഡ॑സി സ്വ॒രാഡ॑സി ॥ ഇന്ദ്രാ॑യ ത്വാ॒ തേജ॑സ്വതേ॒ തേജ॑സ്വന്തഗ്ഗ്​ ശ്രീണാമി । ഇന്ദ്രാ॑യ॒ ത്വൌജ॑സ്വത॒ ഓജ॑സവന്തഗ്ഗ്​ ശ്രീണാമി ॥ 17 ॥

ഇന്ദ്രാ॑യ ത്വാ॒ പയ॑സ്വതേ॒ പയ॑സ്വന്തഗ്ഗ്​ ശ്രീണാമി । ഇന്ദ്രാ॑യ॒ ത്വാ-ഽഽയു॑ഷ്മത॒ ആയു॑ഷ്മന്തഗ്ഗ്​ ശ്രീണാമി ॥ തേജോ॑-ഽസി । ത-ത്തേ॒ പ്രയ॑ച്ഛാമി । തേജ॑സ്വദസ്തു മേ॒ മുഖ᳚മ് । തേജ॑സ്വ॒ച്ഛിരോ॑ അസ്തു മേ । തേജ॑സ്വാന്. വി॒ശ്വതഃ॑ പ്ര॒ത്യമ് । തേജ॑സാ॒ സമ്പി॑പൃഗ്ധി മാ ॥ ഓജോ॑-ഽസി । ത-ത്തേ॒ പ്രയ॑ച്ഛാമി ॥ 18 ॥

ഓജ॑സ്വദസ്തു മേ॒ മുഖ᳚മ് । ഓജ॑സ്വ॒ച്ഛിരോ॑ അസ്തു മേ । ഓജ॑സ്വാന്. വി॒ശ്വതഃ॑ പ്ര॒ത്യമ് । ഓജ॑സാ॒ സമ്പി॑പൃഗ്ധി മാ ॥ പയോ॑-ഽസി । തത്തേ॒ പ്രയ॑ച്ഛാമി । പയ॑സ്വദസ്തു മേ॒ മുഖ᳚മ് । പയ॑സ്വ॒ച്ഛിരോ॑ അസ്തു മേ । പയ॑സ്വാന്. വി॒ശ്വതഃ॑ പ്ര॒ത്യമ് । പയ॑സാ॒ സമ്പി॑പൃഗ്ധി മാ ॥ 19 ॥

ആയു॑രസി । ത-ത്തേ॒ പ്രയ॑ച്ഛാമി । ആയു॑ഷ്മദസ്തു മേ॒ മുഖ᳚മ് । ആയു॑ഷ്മ॒ച്ഛിരോ॑ അസ്തു മേ । ആയു॑ഷ്മാന്. വി॒ശ്വതഃ॑ പ്ര॒ത്യമ് । ആയു॑ഷാ॒ സമ്പി॑പൃഗ്ധി മാ ॥ ഇ॒മമ॑ഗ്ന॒ ആയു॑ഷേ॒ വര്ച॑സേ കൃധി । പ്രി॒യഗ്​മ് രേതോ॑ വരുണ സോമ രാജന്ന് । മാ॒തേവാ᳚സ്മാ അദിതേ॒ ശര്മ॑ യച്ഛ । വിശ്വേ॑ ദേവാ॒ ജര॑ദഷ്ടി॒ര്യഥാ ഽസ॑ത് ॥ 20 ॥

ആയു॑രസി വി॒ശ്വായു॑രസി । സ॒ർവായു॑രസി॒ സർവ॒മായു॑രസി ॥ യതോ॒ വാതോ॒ മനോ॑ ജവാഃ । യതഃ॒, ക്ഷര॑ന്തി॒ സിന്ധ॑വഃ । താസാ᳚-ന്ത്വാ॒ സർവാ॑സാഗ്​മ് രു॒ചാ । അ॒ഭിഷി॑ഞ്ചാമി॒ വര്ച॑സാ ॥ സ॒മു॒ദ്ര ഇ॑വാസി ഗ॒ഹ്മനാ᳚ । സോമ॑ ഇവാ॒സ്യദാ᳚ഭ്യഃ । അ॒ഗ്നിരി॑വ വി॒ശ്വതഃ॑ പ്ര॒ത്യമ് । സൂര്യ॑ ഇവ॒ ജ്യോതി॑ഷാ വി॒ഭൂഃ ॥ 21 ॥

അ॒പാം-യോഁ ദ്രവ॑ണേ॒ രസഃ॑ । തമ॒ഹമ॒സ്മാ ആ॑മുഷ്യായ॒ണായ॑ । തേജ॑സേ ബ്രഹ്മവര്ച॒സായ॑ ഗൃഹ്ണാമി । അ॒പാം-യഁ ഊ॒ര്മൌ രസഃ॑ । തമ॒ഹമ॒സ്മാ ആ॑മുഷ്യായ॒ണായ॑ । ഓജ॑സേ വീ॒ര്യാ॑യ ഗൃഹ്ണാമി । അ॒പാം-യോഁ മ॑ദ്ധ്യ॒തോ രസഃ॑ । തമ॒ഹമ॒സ്മാ ആ॑മുഷ്യായ॒ണായ॑ । പുഷ്ട്യൈ᳚ പ്ര॒ജന॑നായ ഗൃഹ്ണാമി । അ॒പാം-യോഁ യ॒ജ്ഞിയോ॒ രസഃ॑ । തമ॒ഹമ॒സ്മാ ആ॑മുഷ്യായ॒ണായ॑ । ആയു॑ഷേ ദീര്ഘായു॒ത്വായ॑ ഗൃഹ്ണാമി ॥ 22 ॥
(ഗോഷ് - വോജ॑സ്വന്തഗ്ഗ്​ ശ്രീണാ॒ - മ്യോജോ॑-ഽസി॒ തത്തേ॒ പ്രയ॑ച്ഛാമി॒ - പയ॑സാ॒ സമ്പി॑പൃഗ്ധി॒ മാ-സ॑-ദ്- വി॒ഭൂ--ര് യ॒ജ്ഞിയോ॒ രസോ॒ ദ്വേ ച॑) (അ. 7)

അനുവാകം 8 - ഓദനസവഗതാ സ്ഥാരോഹണമന്ത്രാഃ
അ॒ഭിപ്രേഹി॑ വീ॒രയ॑സ്വ । ഉ॒ഗ്രശ്ചേത്താ॑ സപത്ന॒ഹാ ॥ ആതി॑ഷ്ഠ മിത്ര॒വര്ധ॑നഃ । തുഭ്യ॑-ന്ദേ॒വാ അധി॑ബ്രവന്ന് ॥ അ॒ങ്കൌന്യ॒ങ്കാ വ॒ഭിതോ॒ രഥം॒-യൌഁ ധ്വാ॒ന്തം-വാഁ ॑താ॒ഗ്രമനു॑ സ॒ചംര॑ന്തൌ ദൂ॒രേ ഹേ॑തിരിന്ദ്രി॒യാവാ᳚-ന്പത॒ത്രീ തേ നോ॒-ഽഗ്നയഃ॒ പപ്ര॑യഃ പാരയന്തു ॥ ശമേ അസ് ഇതേ-ന്നോ. ॥ ആ॒തിഷ്ഠ॑ന്ത॒-മ്പരി॒ വിശ്വേ॑ അഭൂഷന്ന് । ശ്രിയം॒-വഁസാ॑നശ്ചരതി॒ സ്വരോ॑ചാഃ । മ॒ഹത്-തദ॒സ്യാസു॑രസ്യ॒ നാമ॑ । ആ വി॒ശ്വരൂ॑പോ അ॒മൃതാ॑നി തസ്ഥൌ ॥ അനു॒ ത്വേന്ദ്രോ॑ മദ॒ത്വനു॒ ബൃഹ॒സ്പതിഃ॑ ॥ 23 ॥

അനു॒ സോമോ॒ അന്വ॒ഗ്നിരാ॑വീത് । അനു॑ ത്വാ॒ വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ അ॑വന്തു । അനു॑ സ॒പ്ത രാജാ॑നോ॒ യ ഉ॒താഭിഷി॑ക്താഃ ॥ അനു॑ ത്വാ മി॒ത്രാവരു॑ണാവി॒ഹാവ॑തമ് । അനു॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ വി॒ശ്വശ॑ഭൂമ് । സൂര്യോ॒ അഹോ॑ഭി॒രനു॑ ത്വാ-ഽവതു । ച॒ന്ദ്രമാ॒ നക്ഷ॑ത്രൈ॒രനു॑ ത്വാ-ഽവതു ॥ ദ്യൌശ്ച॑ ത്വാ പൃഥി॒വീ ച॒ പ്രചേ॑തസാ । ശു॒ക്രോ ബൃ॒ഹ-ദ്ദക്ഷി॑ണാ ത്വാ പിപര്തു । അനു॑ സ്വ॒ധാ ചി॑കിതാ॒ഗ്​മ്॒ സോമോ॑ അ॒ഗ്നിഃ । ആ-ഽയ-മ്പൃ॑ണക്തു॒ രജ॑സീ ഉ॒പസ്ഥ᳚മ് ॥ 24 ॥
(ബൃഹ॒സ്പതിഃ॒ - സോമോ॑ അ॒ഗ്നിരേക॑-ഞ്ച) (അ. 8)

അനുവാകം 9 - ഓദനസവഃ
പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജത । താ അ॑സ്മാ-ഥ്സൃ॒ഷ്ടാഃ പരാ॑ചീരായന്ന് । സ ഏ॒ത-മ്പ്ര॒ജാപ॑തിരോദ॒ന-മ॑പശ്യത് । സോ-ഽന്ന॑-മ്ഭൂ॒തോ॑-ഽതിഷ്ഠത് । താ അ॒ന്യത്രാ॒ന്നാദ്യ॒മവി॑ത്ത്വാ । പ്ര॒ജാപ॑തി-മ്പ്ര॒ജാ ഉ॒പാവ॑ര്തന്ത । അന്ന॑മേ॒വൈന॑-മ്ഭൂ॒ത-മ്പശ്യ॑ന്തീഃ പ്ര॒ജാ ഉ॒പാവ॑ര്തന്തേ । യ ഏ॒തേന॒ യജ॑തേ । യ ഉ॑ ചൈനമേ॒വം-വേഁദ॑ ॥ സർവാ॒ണ്യന്നാ॑നി ഭവന്തി ॥ 25 ॥

സർവേ॒ പുരു॑ഷാഃ । സർവാ᳚ണ്യേ॒വാന്നാ॒ന്യവ॑രുന്ധേ । സർവാ॒-ന്പുരു॑ഷാന് ॥ രാഡ॑സി വി॒രാഡ॒സീത്യാ॑ഹ । സ്വാരാ᳚ജ്യമേ॒വൈന॑-ങ്ഗമയതി ॥ യദ്ധിര॑ണ്യ॒-ന്ദദാ॑തി । തേജ॒സ്തേനാവ॑രുന്ധേ । യത്തി॑സൃധ॒ന്വമ് । വീ॒ര്യ॑-ന്തേന॑ । യദഷ്ട്രാ᳚മ് ॥ 26 ॥

പുഷ്ടി॒-ന്തേന॑ । യത്-ക॑മ॒ണ്ഡലു᳚മ് । ആയു॒ഷ്ടേന॑ ॥ യദ്ധിര॑ണ്യമാബ॒ദ്ധ്നാതി॑ । ജ്യോതി॒ർവൈ ഹിര॑ണ്യമ് । ജ്യോതി॑രേ॒വാസ്മി॑ന്-ദധാതി । അഥോ॒ തേജോ॒ വൈ ഹിര॑ണ്യമ് । തേജ॑ ഏ॒വാത്മ-ന്ധ॑ത്തേ ॥ യദോ॑ദ॒ന-മ്പ്രാ॒ശ്നാതി॑ । ഏ॒തദേ॒വ സർവ॑മവ॒രുദ്ധ്യ॑ ॥ 27 ॥

തദ॑സ്മി-ന്നേക॒ധാ-ഽധാ᳚ത് ॥ രോ॒ഹി॒ണ്യാ-ങ്കാ॒ര്യഃ॑ । യദ്ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണ ഏ॒വ രോ॑ഹി॒ണീ । തസ്മാ॑ദേ॒വ । അഥോ॒ വര്​ഷ്മൈ॒വൈനഗ്​മ്॑ സമാ॒നാനാ᳚-ങ്കരോതി ॥ ഉ॒ദ്യ॒താ സൂര്യേ॑ണ കാ॒ര്യഃ॑ । ഉ॒ദ്യന്തം॒-വാഁ ഏ॒തഗ്​മ് സർവാഃ᳚ പ്ര॒ജാഃ പ്രതി॑നന്ദന്തി ॥ ദി॒ദൃ॒ക്ഷേണ്യോ॑ ദര്​ശ॒നീയോ॑ ഭവതി । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ॥ ബ്ര॒ഹ്മ॒വാ॒ദിനോ॑ വദന്തി ॥ 28 ॥

അ॒വേത്യോ॑-ഽവഭൃ॒ഥാ(3) നാ(3) ഇതി॑ । യ-ദ്ദ॑ര്ഭപുഞ്ജീ॒ലൈഃ പ॒വയ॑തി । ത-ഥ്സ്വി॑ദേ॒വാവൈ॑തി । തന്നാവൈ॑തി ॥ ത്രി॒ഭിഃ പ॑വയതി । ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാഃ । ഏ॒ഭിരേ॒വൈനം॑-ലോഁ॒കൈഃ പ॑വയതി । അഥോ॑ അ॒പാം-വാഁ ഏ॒ത-ത്തേജോ॒ വര്ചഃ॑ । യ-ദ്ദ॒ര്ഭാഃ । യ-ദ്ദ॑ര്ഭപുഞ്ജീ॒ലൈഃ പ॒വയ॑തി । അ॒പാമേ॒വൈന॒-ന്തേജ॑സാ॒ വര്ച॑സാ॒-ഽഭിഷി॑ഞ്ചതി ॥ 29 ॥
(ഭ॒വ॒ - ന്ത്യഷ്ട്രാ॑ - മവ॒രുദ്ധ്യ॑ - വദന്തി - ദ॒ര്ഭാ യ-ദ്ദ॑ര്ഭപുഞ്ജീ॒ലൈഃ പ॒വയ॒ത്യേക॑-ഞ്ച ) (അ. 9)

അനുവാകം 10 - പഞ്ചശാരദീയവിധിഃ
പ്ര॒ജാപ॑തിരകാമയത ബ॒ഹോര്ഭൂയാ᳚ന്-ഥ്സ്യാ॒മിതി॑ । സ ഏ॒ത-മ്പ॑ഞ്ചശാര॒ദീയ॑-മപശ്യത് । തമാ-ഽഹ॑രത് । തേനാ॑യജത । തതോ॒ വൈ സ ബ॒ഹോര്ഭൂയാ॑-നഭവത് । യഃ കാ॒മയേ॑ത ബ॒ഹോര്ഭൂയാ᳚ന്-ഥ്സ്യാ॒മിതി॑ । സ പ॑ഞ്ചശാര॒ദീയേ॑ന യജേത । ബ॒ഹോരേ॒വ ഭൂയാ᳚-ന്ഭവതി ॥ മ॒രു॒-ഥ്സ്തോ॒മോ വാ ഏ॒ഷഃ । മ॒രുതോ॒ ഹി ദേ॒വാനാ॒-മ്ഭൂയി॑ഷ്ഠാഃ ॥ 30 ॥

ബ॒ഹുര്ഭ॑വതി । യ ഏ॒തേന॒ യജ॑തേ । യ ഉ॑ ചൈനമേ॒വം-വേഁദ॑ ॥ പ॒ഞ്ച॒ശാ॒ര॒ദീയോ॑ ഭവതി । പഞ്ച॒ വാ ഋ॒തവ॑-സ്സം​വഁഥ്സ॒രഃ । ഋ॒തുഷ്വേ॒വ സം॑​വഁഥ്സ॒രേ പ്രതി॑തിഷ്ഠതി । അഥോ॒ പഞ്ചാ᳚ക്ഷരാ പ॒ങ്ക്തിഃ । പാങ്ക്തോ॑ യ॒ജ്ഞഃ । യ॒ജ്ഞമേ॒വാവ॑രുന്ധേ ॥ സ॒പ്ത॒ദ॒ശഗ്ഗ്​ സ്തോമാ॒ നാതി॑യന്തി । സ॒പ്ത॒ദ॒ശഃ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । പ്ര॒ജാപ॑തേ॒രാപ്ത്യൈ᳚ ॥ 31 ॥
(ഭൂയി॑ഷ്ഠാ - യന്തി॒ ദ്വേ ച॑) (അ. 10)

അനുവാകം 11 - പഞ്ചശാരദീയഗതപശുവിധിഃ
അ॒ഗസ്യോ॑ മ॒രുദ്ഭ്യ॑ ഉ॒ക്ഷ്ണഃ പ്രൌക്ഷ॑ത് । താനിന്ദ്ര॒ ആദ॑ത്ത । ത ഏ॑നം॒-വഁജ്ര॑മു॒ദ്യത്യാ॒ഭ്യാ॑യന്ത । താന॒ഗസ്ത്യ॑ശ്ചൈ॒വേന്ദ്ര॑ശ്ച കയാശു॒ഭീയേ॑നാശമയതാമ് । താഞ്ഛാ॒-ന്താനുപാ᳚ഹ്വയത । യ-ത്ക॑യാശു॒ഭീയ॒-മ്ഭവ॑തി॒ ശാന്ത്യൈ᳚ ॥ തസ്മാ॑ദേ॒ത ഐ᳚ന്ദ്രാ മാരു॒താ ഉ॒ക്ഷാണ॑-സ്സവ॒നീയാ॑ ഭവന്തി । ത്രയഃ॑ പ്രഥ॒മേ-ഽഹ॒ന്നാല॑ഭ്യന്തേ । ഏ॒വ-ന്ദ്വി॒തീയേ᳚ । ഏ॒വ-ന്തൃ॒തീയേ᳚ ॥ 32 ॥

ഏ॒വ-ഞ്ച॑തു॒ര്ഥേ । പഞ്ചോ᳚ത്ത॒മേ-ഽഹ॒ന്നാല॑ഭ്യന്തേ । വര്​ഷി॑ഷ്ഠമിവ॒ ഹ്യേ॑തദഹഃ॑ ॥ വര്​ഷി॑ഷ്ഠ-സ്സമാ॒നാനാ᳚-മ്ഭവതി । യ ഏ॒തേന॒ യജ॑തേ । യ ഉ॑ ചൈനമേ॒വം-വേഁദ॑ ॥ സ്വാരാ᳚ജ്യം॒-വാഁ ഏ॒ഷ യ॒ജ്ഞഃ । ഏ॒തേന॒ വാ ഏക॒യാവാ॑ കാന്ദ॒മ-സ്സ്വാരാ᳚ജ്യ-മഗച്ഛത് ॥ സ്വാരാ᳚ജ്യ-ങ്ഗച്ഛതി । യ ഏ॒തേന॒ യജ॑തേ ॥ 33 ॥

യ ഉ॑ ചൈനമേ॒വം-വേഁദ॑ ॥ മാ॒രു॒തോ വാ ഏ॒ഷ സ്തോമഃ॑ । ഏ॒തേന॒ വൈ മ॒രുതോ॑ ദേ॒വാനാ॒-മ്ഭൂയി॑ഷ്ഠാ അഭവന്ന് । ഭൂയി॑ഷ്ഠ-സ്സമാ॒നാനാ᳚-മ്ഭവതി । യ ഏ॒തേന॒ യജ॑തേ । യ ഉ॑ ചൈനമേ॒വം-വേഁദ॑ ॥ പ॒ഞ്ച॒ശാ॒ര॒ദീയോ॒ വാ ഏ॒ഷ യ॒ജ്ഞഃ । ആ പ॑ഞ്ച॒മാത്-പുരു॑ഷാ॒ദന്ന॑മത്തി । യ ഏ॒തേന॒ യജ॑തേ । യ ഉ॑ ചൈനമേ॒വം-വേഁദ॑ ॥ സ॒പ്ത॒ദ॒ശഗ്ഗ്​ സ്തോമാ॒ നാതി॑യന്തി । സ॒പ്ത॒ദ॒ശഃ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । പ്ര॒ജാപ॑തേരേ॒വ നൈതി॑ ॥ 34 ॥
(തൃ॒തീയേ॑ - ഗച്ഛതി॒ യ ഏ॒തേന॒ യജ॑തേ - ഽത്തി॒ യ ഏ॒തേന॒ യജ॑തേ॒ യ ഉ॑ ചൈനമേ॒വം-വേഁദ॒ ത്രീണി॑ ച) (അ. 11)

(അ॒ഗസ്ത്യ॒-സ്സ്വാരാ᳚ജ്യ-മ്മാരു॒തഃ പ॑ഞ്ചശാര॒ദീയോ॒ വാ ഏ॒ഷ യ॒ജ്ഞ-സ്സ॑പ്തദ॒ശം
പ്ര॒ജാപ॑തേരേ॒വ നൈതി॑)

അനുവാകം 12 - അഗ്നിഷ്ടുദ്യാഗേ ഗ്രഹാണാ-മ്പുരോരുചഃ
അ॒സ്യാജരാ॑സോ ദ॒മാ മ॒രിത്രാഃ᳚ । അ॒ര്ചദ്ധൂ॑മാസോ അ॒ഗ്നയഃ॑ പാവ॒കാഃ । ശ്വി॒ചീ॒ചയ॑-ശ്ശ്വാ॒ത്രാസോ॑ ഭുര॒ണ്യവഃ॑ । വ॒ന॒ര॒.ഷദോ॑ വാ॒യവോ॒ ന സോമാഃ᳚ ॥ യജാ॑ നോ മി॒ത്രാവരു॑ണാ । യജാ॑ ദേ॒വാഗ്​മ് ഋ॒ത-മ്ബൃ॒ഹത് । അഗ്നേ॒ യക്ഷി॒ സ്വ-ന്ദമ᳚മ് ॥ അശ്വി॑നാ॒ പിബ॑തഗ്​മ് സു॒തമ് । ദീദ്യ॑ഗ്നീ ശുചി വ്രതാ । ഋ॒തുനാ॑ യജ്ഞവാഹസാ ॥ 35 ॥

ദ്വേ വിരൂ॑പേ ചരത॒-സ്സ്വര്ഥേ᳚ । അ॒ന്യാ-ഽന്യാ॑ വ॒ഥ്സമുപ॑ധാപയേതേ । ഹരി॑ര॒ന്യസ്യാ॒-മ്ഭവ॑തി സ്വ॒ധാവാന്॑ । ശു॒ക്രോ അ॒ന്യസ്യാ᳚-ന്ദദൃശേ സു॒വര്ചാഃ᳚ ॥ പൂ॒ർവാ॒പ॒ര-ഞ്ച॑രതോ മാ॒യയൈ॒തൌ । ശിശൂ॒ ക്രീഡ॑ന്തൌ॒ പരി॑യാതോ അദ്ധ്വ॒രമ് । വിശ്വാ᳚ന്യ॒ന്യോ ഭുവ॑നാ-ഽഭി॒ചഷ്ടേ᳚ । ഋ॒തൂന॒ന്യോ വി॒ദധ॑ജ്ജായതേ॒ പുനഃ॑ ॥ ത്രീണി॑ ശ॒താ ത്രീഷ॒ഹസ്രാ᳚ണ്യ॒ഗ്നിമ് । ത്രി॒ഗ്​മ്॒ശച്ച॑ ദേ॒വാ നവ॑ ചാസപര്യന്ന് ॥ 36 ॥

ഔക്ഷ॑ന്-ഘൃ॒തൈരാസ്തൃ॑ണന്-ബ॒ര്॒ഹിര॑സ്മൈ । ആദിദ്ധോതാ॑ര॒-ന്ന്യ॑ഷാദയന്ത ॥ അ॒ഗ്നിനാ॒-ഽഗ്നി-സ്സമി॑ദ്ധ്യതേ । ക॒വി-ര്ഗൃ॒ഹപ॑തി॒ര്യുവാ᳚ । ഹ॒വ്യ॒വാഡ്-ജു॒ഹ്വാ᳚സ്യഃ ॥ അ॒ഗ്നി-ര്ദേ॒വാനാ᳚-ഞ്ജ॒ഠര᳚മ് । പൂ॒തദ॑ക്ഷഃ ക॒വിക്ര॑തുഃ । ദേ॒വോ ദേ॒വേഭി॒രാഗ॑മത് ॥ അ॒ഗ്നി॒ശ്രിയോ॑ മ॒രുതോ॑ വി॒ശ്വകൃ॑ഷ്ടയഃ । ആ ത്വേ॒ഷമു॒ഗ്രമവ॑ ഈമഹേ വ॒യമ് ॥ 37 ॥

തേ സ്വാ॒നിനോ॑ രു॒ദ്രിയാ॑ വ॒ര॒.ഷനി॑ര്ണിജഃ । സി॒ഗ്​മ്॒ഹാ ന ഹേ॒ഷക്ര॑തവ-സ്സു॒ദാന॑വഃ ॥ യദു॑ത്ത॒മേ മ॑രുതോ മദ്ധ്യ॒മേ വാ᳚ । യദ്വാ॑-ഽവ॒മേ സു॑ഭഗാസോ ദി॒വിഷ്ഠ । തതോ॑ നോ രുദ്രാ ഉ॒ത വാ॒-ഽന്വസ്യ॑ । അഗ്നേ॑ വി॒ത്താദ്ധ॒വിഷോ॒ യദ്യജാ॑മഃ ॥ ഈഡേ॑ അ॒ഗ്നിഗ്ഗ്​ സ്വവ॑സ॒-ന്നമോ॑ഭിഃ । ഇ॒ഹ പ്ര॑സ॒പ്തോ വിച॑യത്കൃ॒ത-ന്നഃ॑ । രഥൈ॑രിവ॒ പ്രഭ॑രേ വാജ॒യദ്ഭിഃ॑ । പ്ര॒ദ॒ക്ഷി॒ണി-ന്മ॒രുതാ॒ഗ്॒ സ്തോമ॑മൃദ്ധ്യാമ് ॥ 38 ॥

ശ്രു॒ധി ശ്രു॑ത്കര്ണ॒ വഹ്നി॑ഭിഃ । ദേ॒വൈര॑ഗ്നേ സ॒യാവ॑ഭിഃ । ആസീ॑ദന്തു ബ॒ര॒ഃഇഷി॑ । മി॒ത്രോ വരു॑ണോ അര്യ॒മാ । പ്രാ॒ത॒ര്യാവാ॑ണോ അദ്ധ്വ॒രമ് ॥ വിശ്വേ॑ഷാ॒-മദി॑തി-ര്യ॒ജ്ഞിയാ॑നാമ് । വിശ്വ॑ഷാ॒-മതി॑ഥി॒-ര്മാനു॑ഷാണാമ് । അ॒ഗ്നി-ര്ദേ॒വാനാ॒മവ॑ ആവൃണാ॒നഃ । സു॒മൃ॒ഡീ॒കോ ഭ॑വതു വി॒ശ്വവേ॑ദാഃ ॥ ത്വേ അ॑ഗ്നേ സുമ॒തി-മ്ഭിക്ഷ॑മാണാഃ ॥ 39 ॥

ദി॒വി ശ്രവോ॑ ദധിരേ യ॒ജ്ഞിയാ॑സഃ । നക്താ॑ ച ച॒ക്രുരു॒ഷസാ॒ വിരൂ॑പേ । കൃ॒ഷ്ണ-ഞ്ച॒ വര്ണ॑മരു॒ണ-ഞ്ച॒ സന്ധുഃ॑ ॥ ത്വാമ॑ഗ്ന ആദി॒ത്യാസ॑ ആ॒സ്യ᳚മ് । ത്വാ-ഞ്ജി॒ഹ്വാഗ്​മ് ശുച॑യശ്ചക്രിരേ കവേ । ത്വാഗ്​മ് രാ॑തി॒ഷാചോ॑ അദ്ധ്വ॒രേഷു॑ സശ്ചിരേ । ത്വേ ദേ॒വാ ഹ॒വിര॑ദ॒ന്ത്യാഹു॑തമ് ॥ നി ത്വാ॑ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ സാധ॑നമ് । അഗ്നേ॒ ഹോതാ॑ര-മൃ॒ത്വിജ᳚മ് । വ॒നു॒ഷ്വ-ദ്ദേ॑വ ധീമഹി॒ പ്രചേ॑തസമ് । ജീ॒ര-ന്ദൂ॒തമമ॑ര്ത്യമ് ॥ 40 ॥
(യ॒ജ്ഞ॒വാ॒ഹ॒സാ॒ - ഽസ॒പ॒ര്യ॒ന് - വ॒യ - മൃ॑ദ്ധ്യാം॒ - ഭിക്ഷ॑മാണാഃ॒ - പ്രചേ॑തസ॒മേക॑-ഞ്ച) (അ. 12)

അനുവാകം 13 - ഇന്ദ്രസ്തുദ്യാഗേ ഗ്രഹാണാ-മ്പുരോരുചഃ
തിഷ്ഠാ॒ ഹരീ॒ രഥ॒ ആ യു॒ജ്യമാ॑നാ യാ॒ഹി । വാ॒യുര്ന നി॒യുതോ॑ നോ॒ അച്ഛ॑ । പിബാ॒സ്യന്ധോ॑ അ॒ഭിസൃ॑ഷ്ടോ അ॒സ്മേ । ഇന്ദ്ര॒ സ്വാഹാ॑ രരി॒മാ തേ॒ മദാ॑യ ॥ കസ്യ॒ വൃഷാ॑ സു॒തേ സചാ᳚ । നി॒യുത്വാ᳚ന് വൃഷ॒ഭോ ര॑ണത് । വൃ॒ത്ര॒ഹാ സോമ॑പീതയേ ॥ ഇന്ദ്രം॑-വഁ॒യ-മ്മ॑ഹാധ॒നേ । ഇന്ദ്ര॒മര്ഭേ॑ ഹവാമഹേ । യുജം॑-വൃഁ॒ത്രേഷു॑ വ॒ജ്രിണ᳚മ് ॥ 41 ॥

ദ്വി॒തായോ വൃ॑ത്ര॒ഹന്ത॑മഃ । വി॒ദ ഇന്ദ്ര॑-ശ്ശ॒തക്ര॑തുഃ । ഉപ॑ നോ॒ ഹരി॑ഭി-സ്സു॒തമ് ॥ സ സൂര॒ ആജ॒നയ॒ഞ്ജ്യോതി॒രിന്ദ്ര᳚മ് । അ॒യാ ധി॒യാ ത॒രണി॒രദ്രി॑ബര്​ഹാഃ । ഋ॒തേന॑ ശു॒ഷ്മീനവ॑മാനോ അ॒ര്കൈഃ । വ്യു॑സ്രിധോ॑ അ॒സ്രോ അദ്രി॑ര്ബിഭേദ ॥ ഉ॒ത ത്യദാ॒ശ്വശ്വി॑യമ് । യദി॑ന്ദ്ര॒ നാഹു॑ഷീ॒ഷ്വാ । അഗ്രേ॑ വി॒ക്ഷു പ്രതീദ॑യത് ॥ 42 ॥

ഭരേ॒ഷ്വിന്ദ്രഗ്​മ്॑ സു॒ഹവഗ്​മ്॑ ഹവാമഹേ । അ॒ഗ്​മ്॒ഹോ॒മുചഗ്​മ്॑ സു॒കൃത॒-ന്ദൈവ്യ॒ഞ്ജന᳚മ് । അ॒ഗ്നി-മ്മി॒ത്രം-വഁരു॑ണഗ്​മ് സാ॒തയേ॒ ഭഗ᳚മ് । ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ മ॒രുത॑-സ്സ്വ॒സ്തയേ᳚ ॥ മ॒ഹി ക്ഷേത്ര॑-മ്പു॒രുശ്ച॒ന്ദ്രം-വിഁവി॒ദ്വാന് । ആദി-ഥ്സഖി॑ഭ്യശ്ച॒ രഥ॒ഗ്​മ്॒ സമൈ॑രത് । ഇന്ദ്രോ॒ നൃഭി॑രജന॒-ദ്ദീദ്യാ॑ന-സ്സാ॒കമ് । സൂര്യ॑മു॒ഷസ॑-ങ്ഗാ॒തുമ॒ഗ്നിമ് ॥ ഉ॒രു-ന്നോ॑ ലോ॒കമനു॑നേഷി വി॒ദ്വാന് । സുവ॑ർവ॒-ജ്ജ്യോതി॒രഭ॑യഗ്ഗ്​ സ്വ॒സ്തി ॥ 43 ॥

ഋ॒ഷ്വാ ത॑ ഇന്ദ്ര॒ സ്ഥവി॑രസ്യ ബാ॒ഹൂ । ഉപ॑സ്ഥേയാമ ശര॒ണാ ബൃ॒ഹന്താ᳚ ॥ ആ നോ॒ വിശ്വാ॑ഭിരൂ॒തിഭി॑-സ്സ॒ജോഷാഃ᳚ । ബ്രഹ്മ॑ ജുഷാ॒ണോ ഹ॑ര്യശ്വ യാഹി । വരീ॑വൃജ॒-ഥ്സ്ഥവി॑രേഭി-സ്സുശിപ്ര । അ॒സ്മേ ദധ॒-ദ്വൃഷ॑ണ॒ഗ്​മ്॒ ശുഷ്മ॑മിന്ദ്ര ॥ ഇന്ദ്രാ॑യ॒ ഗാവ॑ ആ॒ശിര᳚മ് । ദു॒ദു॒ഹ്രേ വ॒ജ്രിണേ॒ മധു॑ । യ-ഥ്സീ॑മുപഹ്വ॒രേ-ഽവി॒ദത് ॥ താസ്തേ॑ വജ്രി-ന്ധേ॒നവോ॑ ജോജയുര്നഃ ॥ 44 ॥

ഗഭ॑സ്തയോ നി॒യുതോ॑ വി॒ശ്വവാ॑രാഃ । അഹ॑രഹ॒ര്ഭൂയ॒ ഇജ്ജോഗു॑വാനാഃ । പൂ॒ര്ണാ ഇ॑ന്ദ്ര ക്ഷു॒മതോ॒ ഭോജ॑നസ്യ ॥ ഇ॒മാ-ന്തേ॒ ധിയ॒-മ്പ്രഭ॑രേ മ॒ഹോ മ॒ഹീമ് । അ॒സ്യ സ്തോ॒ത്രേ ധി॒ഷണാ॒ യത്ത॑ ആന॒ജേ । തമു॑ഥ്സ॒വേ ച॑ പ്രസ॒വേ ച॑ സാസ॒ഹിമ് । ഇന്ദ്ര॑-ന്ദേ॒വാസ॒-ശ്ശവ॑സാ മദ॒ന്നനു॑ ॥ 45 ॥
(വ॒ജ്രിണ॑ - മയഥ് - സ്വ॒സ്തി - ജോ॑ജയുര്നഃ - +സ॒പ്ത ച॑) (അ. 13)

അനുവാകം 14 - അപ്തോര്യാമാവിധിഃ
പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ॒ശൂന॑സൃജത । തേ᳚-ഽസ്മാ-ഥ്സൃ॒ഷ്ടാഃ പരാ᳚ഞ്ച ആയന്ന് । താന॑ഗ്നിഷ്ടോ॒മേന॒ നാപ്നോ᳚ത് । താനു॒ക്ഥ്യേ॑ന॒ നാപ്നോ᳚ത് । താന്-ഥ്ഷോ॑ഡ॒ശിനാ॒ നാപ്നോ᳚ത് । താന്രാത്രി॑യാ॒ നാപ്നോ᳚ത് । താന്-ഥ്സ॒ന്ധിനാ॒ നാപ്നോ᳚ത് । സോ᳚-ഽഗ്നിമ॑ബ്രവീത് । ഇ॒മാന്മ॑ ഈ॒ഫ്സേതി॑ । താന॒ഗ്നിസ്ത്രി॒വൃതാ॒ സ്തോമേ॑ന॒ നാപ്നോ᳚ത് ॥ 46 ॥

സ ഇന്ദ്ര॑മബ്രവീത് । ഇ॒മാന്മ॑ ഈ॒ഫ്സേതി॑ । താനിന്ദ്രഃ॑ പഞ്ചദ॒ശേന॒ സ്തോമേ॑ന॒ നാപ്നോ᳚ത് । സ വിശ്വാ᳚-ന്ദേ॒വാ-ന॑ബ്രവീത് । ഇ॒മാന്മ॑ ഈഫ്സ॒തേതി॑ । താന്. വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ-സ്സ॑പ്തദ॒ശേന॒ സ്തോമേ॑ന॒ നാപ്നു॑വന്ന് । സ വിഷ്ണു॑മബ്രവീത് । ഇ॒മാന്മ॑ ഈ॒ഫ്സേതി॑ । താന്. വിഷ്ണു॑രേകവി॒ഗ്​മ്॒ശേന॒ സ്തോമേ॑നാപ്നോത് । വാ॒ര॒വ॒ന്തീയേ॑നാവാരയത ॥ 47 ॥

ഇ॒ദം-വിഁഷ്ണു॒-ർവിച॑ക്രമ॒ ഇതി॒ വ്യ॑ക്രമത ॥ യസ്മാ᳚-ത്പ॒ശവഃ॒ പ്ര പ്രേവ॒ ഭ്രഗ്​മ്ശേ॑രന്ന് । സ ഏ॒തേന॑ യജേത ॥ യദാപ്നോ᳚ത് । തദ॒പ്തോര്യാമ॑സ്യാപ്തോര്യാമ॒ത്വമ് ॥ ഏ॒തേന॒ വൈ ദേ॒വാ ജൈത്വാ॑നി ജി॒ത്വാ । യ-ങ്കാമ॒-മകാ॑മയന്ത॒ തമാ᳚പ്നുവന്ന് । യ-ങ്കാമ॑-ങ്കാ॒മയ॑തേ । തമേ॒തേനാ᳚പ്നോതി ॥ 48 ॥
(സ്തോമേ॑ന॒ നാപ്നോ॑ - ദവാരയത॒ - +നവ॑ ച) (അ. 14)

അനുവാകം 15 - രാജാഭിഷേകഃ
വ്യാ॒ഘ്രോ॑-ഽയമ॒ഗ്നൌ ച॑രതി॒ പ്രവി॑ഷ്ടഃ । ഋഷീ॑ണാ-മ്പു॒ത്രോ അ॑ഭിശസ്തി॒പാ അ॒യമ് । ന॒മ॒സ്കാ॒രേണ॒ നമ॑സാ തേ ജുഹോമി । മാ ദേ॒വാനാ᳚-മ്മിഥു॒യാ ക॑ര്മ ഭാ॒ഗമ് ॥ സാവീ॒ര॒ഃഇ ദേ॑വ പ്രസ॒വായ॑ പിത്രേ । വ॒ര്​ഷ്മാണ॑മസ്മൈ വരി॒മാണ॑മസ്മൈ । അഥാ॒സ്മഭ്യഗ്​മ്॑ സവിത-സ്സ॒ർവതാ॑താ । ദി॒വേ ദി॑വ॒ ആസു॑വാ॒ ഭൂരി॑പ॒ശ്വഃ ॥ ഭൂ॒തോ ഭൂ॒തേഷു॑ ചരതി॒ പ്രവി॑ഷ്ടഃ । സ ഭൂ॒താനാ॒-മധി॑പതി-ര്ബഭൂവ ॥ 49 ॥

തസ്യ॑ മൃ॒ത്യൌ ച॑രതി രാജ॒സൂയ᳚മ് । സ രാജാ॑ രാ॒ജ്യ-മനു॑മന്യതാമി॒ദമ് ॥ യേഭി॒-ശ്ശില്പൈഃ᳚ പപ്രഥാ॒നാമദൃഗ്​മ്॑ഹത് । യേഭി॒ദ്ര്യാമ॒ഭ്യപിഗ്​മ്॑ശത്-പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । യേഭി॒ർവാചം॑-വിഁ॒ശ്വരൂ॑പാഗ്​മ് സ॒മവ്യ॑യത് । തേനേ॒മമ॑ഗ്ന ഇ॒ഹ വര്ച॑സാ॒ സമ॑ങ്ഗ്ധി ॥ യേഭി॑രാദി॒ത്യസ്തപ॑തി॒ പ്രകേ॒തുഭിഃ॑ । യേഭി॒-സ്സൂര്യോ॑ ദദൃ॒ശേ ചി॒ത്രഭാ॑നുഃ । യേഭി॒ർവാച॑-മ്പുഷ്ക॒ലേഭി॒രവ്യ॑യത് । തേനേ॒മമ॑ഗ്ന ഇ॒ഹ വര്ച॑സാ॒ സമ॑ങ്ഗ്ധി ॥ 50 ॥

ആ-ഽയ-മ്ഭാ॑തു॒ ശവ॑സാ॒ പഞ്ച॑ കൃ॒ഷ്ടീഃ । ഇന്ദ്ര॑ ഇവ ജ്യേ॒ഷ്ഠോ ഭ॑വതു പ്ര॒ജാവാന്॑ । അ॒സ്മാ അ॑സ്തു പുഷ്ക॒ല-ഞ്ചി॒ത്രഭാ॑നു । ആ-ഽയ-മ്പൃ॑ണക്തു॒ രജ॑സീ ഉ॒പസ്ഥ᳚മ് ॥ യത്തേ॒ ശില്പ॑-ങ്കശ്യപ രോച॒നാവ॑ത് । ഇ॒ന്ദ്രി॒യാവ॑ത്-പുഷ്ക॒ല-ഞ്ചി॒ത്രഭാ॑നു । യസ്മി॒ന്-ഥ്സൂര്യാ॒ അര്പി॑താ-സ്സ॒പ്ത സാ॒കമ് । തസ്മി॒ന്-രാജാ॑ന॒-മധി॒വിശ്ര॑യേ॒മമ് ॥ ദ്യൌര॑സി പൃഥി॒വ്യ॑സി ॥ വ്യാ॒ഘ്രോ വൈയാ॒ഘ്രേ-ഽധി॑ ॥ 51 ॥

വിശ്ര॑യസ്വ॒ ദിശോ॑ മ॒ഹീഃ । വിശ॑സ്ത്വാ॒ സർവാ॑ വാഞ്ഛന്തു । മാ ത്വ-ദ്രാ॒ഷ്ട്രമധി॑ഭ്രശത് ॥ യാ ദി॒വ്യാ ആപഃ॒ പയ॑സാ സമ്ബഭൂ॒വുഃ । യാ അ॒ന്തരി॑ക്ഷ ഉ॒ത പാര്ഥി॑വീ॒ര്യാഃ । താ സാ᳚-ന്ത്വാ॒ സർവാ॑സാഗ്​മ് രു॒ചാ । അ॒ഭിഷി॑ഞ്ചാമി॒ വര്ച॑സാ । അ॒ഭി ത്വാ॒ വര്ച॑സാ സിച-ന്ദി॒വ്യേന॑ । പയ॑സാ സ॒ഹ । യഥാ-ഽഽസാ॑ രാഷ്ട്ര॒വര്ധ॑നഃ ॥ 52 ॥

തഥാ᳚ ത്വാ സവി॒താ ക॑രത് । ഇന്ദ്രം॒-വിഁശ്വാ॑ അവീവൃധന്ന് । സ॒മു॒ദ്ര വ്യ॑ചസ॒-ങ്ഗിരഃ॑ । ര॒ഥീത॑മഗ്​മ് രഥീ॒നാമ് । വാജാ॑നാ॒ഗ്​മ്॒ സ-ത്പ॑തി॒-മ്പതി᳚മ് । വസ॑വസ്ത്വാ പു॒രസ്താ॑ദ॒ഭിഷി॑ഞ്ചന്തു ഗായ॒ത്രേണ॒ ഛന്ദ॑സാ । രു॒ദ്രാസ്ത്വാ॑ ദക്ഷിണ॒തോ॑-ഽഭിഷി॑ഞ്ചന്തു॒ ത്രൈഷ്ടു॑ഭേന॒ ഛന്ദ॑സാ । ആ॒ദി॒ത്യാസ്ത്വാ॑ പ॒ശ്ചാദ॒ഭിഷി॑ഞ്ചന്തു॒ ജാഗ॑തേന॒ ഛന്ദ॑സാ । വിശ്വേ᳚ ത്വാ ദേ॒വാ ഉ॑ത്തര॒തോ॑-ഽഭിഷി॑ഞ്ച॒ന്-ത്വാനു॑ഷ്ടുഭേന॒ ഛന്ദ॑സാ । ബൃഹ॒സ്പതി॑-സ്ത്വോ॒പരി॑ഷ്ടാ-ദ॒ഭിഷി॑ഞ്ചതു॒ പാങ്ക്തേ॑ന॒ ഛന്ദ॑സാ ॥ 53 ॥

അ॒രു॒ണ-ന്ത്വാ॒ വൃക॑മു॒ഗ്ര-ങ്ഖ॑ജ-ങ്ക॒രമ് । രോച॑മാന-മ്മ॒രുതാ॒മഗ്രേ॑ അ॒ര്ചിഷഃ॑ । സൂര്യ॑വന്ത-മ്മ॒ഘവാ॑നം-വിഁഷാസ॒ഹിമ് । ഇന്ദ്ര॑മു॒ക്ഥ്യേഷു॑ നാമ॒ഹൂത॑മഗ്​മ് ഹുവേമ ॥ പ്ര ബാ॒ഹവാ॑ സിസൃത-ഞ്ജീ॒വസേ॑ നഃ । ആ നോ॒ ഗവ്യൂ॑തിമുക്ഷത-ങ്ഘൃ॒തേന॑ । ആ നോ॒ ജനേ᳚ ശ്രവയതം-യുഁവാനാ । ശ്രു॒ത-മ്മേ॑ മിത്രാവരുണാ॒ ഹവേ॒മാ ॥ ഇന്ദ്ര॑സ്യ തേ വീര്യ॒കൃതഃ॑ । ബാ॒ഹൂ ഉ॒പാവ॑ഹരാമി ॥ 54 ॥
(ബ॒ഭൂ॒ - വാവ്യ॑യ॒-ത്തേനേ॒മമ॑ഗ്ന ഇ॒ഹ വര്ച॑സാ॒ സമ॑ങ്ഗ്ധി॒ - വൈയാ॒ഘ്രേ-ഽധി॑ - രാഷ്ട്ര॒വര്ധ॑നഃ॒ - പാങ്ക്തേ॑ന॒ ഛന്ദ॑സോ॒ - പാവ॑ഹരാമി) (അ. 15)

അനുവാകം 16 - രാജാഭിഷേകാങ്ഗം രഥാരോഹണമ്
അ॒ഭി പ്രേഹി॑ വീ॒രയ॑സ്വ । ഉ॒ഗ്രശ്ചേത്താ॑ സപത്ന॒ഹാ ॥ ആതി॑ഷ്ഠ വൃത്ര॒ഹന്ത॑മഃ । തുഭ്യ॑-ന്ദേ॒വാ അധി॑ബ്രവന്ന് ॥ അ॒ങ്കൌ ന്യ॒ങ്കാവ॒ഭിതോ॒ രഥം॒-യൌഁ । ധ്വാ॒ന്തം-വാഁ ॑താ॒ഗ്രമനു॑സ॒-ഞ്ചര॑ന്തൌ । ദൂ॒രേ ഹേ॑തി-രിന്ദ്രി॒യാവാ᳚-ന്പത॒ത്രീ । തേ നോ॒-ഽഗ്നയഃ॒ പപ്ര॑യഃ പാരയന്തു ॥ നമ॑സ്ത ഋഷേ ഗദ । അവ്യ॑ഥായൈ (അവ്യ॑ധായൈ) ത്വാ സ്വ॒ധായൈ᳚ ത്വാ ॥ 55 ॥

മാ ന॑ ഇന്ദ്രാ॒ഭിത॒സ്ത്വ-ദൃ॒ഷ്വാരി॑ഷ്ടാസഃ । ഏ॒വാ ബ്ര॑ഹ്മ॒ന്തവേദ॑സ്തു ॥ തിഷ്ഠാ॒ രഥേ॒ അധി॒ യ-ദ്വജ്ര॑ഹസ്തഃ ॥ ആ ര॒ശ്മീന്ദേ॑വ യുവസേ॒ സ്വശ്വഃ॑ ॥ അബോവേ, ആ॒തിഷ്ഠ॑ന്ത॒-മ്പരി॒ വിശ്വേ॑ അഭൂഷന്ന് । ശ്രിയം॒-വഁസാ॑നശ്ചരതി॒ സ്വരോ॑ചാഃ । മ॒ഹത്-തദ॒സ്യാസു॑രസ്യ॒ നാമ॑ । ആ വി॒ശ്വരൂ॑പോ അ॒മൃതാ॑നി തസ്ഥൌ ॥ । അനു॒ ത്വേന്ദ്രോ॑ മദ॒ത്വനു॒ ബൃഹ॒സ്പതിഃ॑ । അനു॒ സോമോ॒ അന്വ॒ഗ്നിരാ॑വീത് । അനു॑ ത്വാ॒ വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ അ॑വന്തു । അനു॑ സ॒പ്ത രാജാ॑നോ॒ യ ഉ॒താഭിഷി॑ക്താഃ ॥. അനു॑ത്വാ മി॒ത്രാവരു॑ണാവി॒ഹാവ॑തമ് । അനു॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ വി॒ശ്വശ॑ഭൂമ് । സൂര്യോ॒ അഹോ॑ഭി॒രനു॑ ത്വാ-ഽവതു । ച॒ന്ദ്രമാ॒ നക്ഷ॑ത്രൈ॒രനു॑ ത്വാ ഽവതു ॥ ॥ ദ്യൌശ്ച॑ ത്വാ പൃഥി॒വീ ച॒ പ്രചേ॑തസാ । ശു॒ക്രോ ബൃ॒ഹ-ദ്ദക്ഷി॑ണാ ത്വാ പിപര്തു । അനു॑ സ്വ॒ധാ ചികിതാ॒ഗ്​മ്॒ സോമോ॑ അ॒ഗ്നിഃ । അനു॑ ത്വാ-ഽവതു സവി॒താ സ॒വേന॑ ॥ 56 ॥

ഇന്ദ്രം॒-വിഁശ്വാ॑ അവീവൃധന്ന് । സ॒മു॒ദ്ര വ്യ॑ചസ॒-ങ്ഗിരഃ॑ । ര॒ഥീത॑മഗ്​മ് രഥീ॒നാമ് । വാജാ॑നാ॒ഗ്​മ്॒ സ-ത്പ॑തി॒-മ്പതി᳚മ് ॥ പരി॑ മാ സേ॒ന്യാ ഘോഷാഃ᳚ । ജ്യാനാം᳚-വൃഁഞ്ജന്തു ഗൃ॒ദ്ധ്നവഃ॑ । മേ॒ഥി॒ഷ്ഠാഃ പിന്വ॑മാനാ ഇ॒ഹ । മാ-ങ്ഗോപ॑തിമ॒ഭി സം​വിഁ ॑ശന്തു ॥ തന്മേ-ഽനു॑മതി॒-രനു॑മന്യതാമ് । തന്മാ॒താ പൃ॑ഥി॒വീ ത-ത്പി॒താ ദ്യൌഃ ॥ 57 ॥

തദ്ഗ്രാവാ॑ണ-സ്സോമ॒സുതോ॑ മയോ॒ഭുവഃ॑ । തദ॑ശ്വിനാ ശൃണുതഗ്​മ് സൌഭഗാ യു॒വമ് ॥ അവ॑ തേ॒ ഹേഡോ॑ വരുണ॒ നമോ॑ഭി॒രവ॑ യ॒ജ്ഞേഭി॑രീമഹേ ഹ॒വിര്ഭിഃ॑ । ക്ഷയ॑ന്ന॒സ്മഭ്യ॑മസുര പ്രചേതോ॒ രാജ॒ന്നേനാഗ്​മ്॑സി ശിശ്രഥഃ കൃ॒താനി॑ ॥, ഉദു॑ത്ത॒മം-വഁ ॑രുണ॒ പാശ॑മ॒സ്മദവാ॑-ഽധ॒മം-വിഁമ॑ധ്യ॒മഗ്ഗ്​ ശ്ര॑ഥായ । അഥാ॑ വ॒യമാ॑ദിത്യ വ്ര॒തേ തവാ-ഽനാ॑ഗസോ॒ അദി॑തയേ സ്യാമ ॥ ॥ ഏ॒നാ വ്യാ॒ഘ്ര-മ്പ॑രിഷസ്വജാ॒നാഃ । സി॒ഗ്​മ്॒ഹഗ്​മ് ഹി॑ന്വന്തി മഹ॒തേ സൌഭ॑ഗായ । സ॒മു॒ദ്ര-ന്ന സു॒ഹവ॑-ന്തസ്ഥി॒വാഗ്​മ്സ᳚മ് । മ॒ര്മൃ॒ജ്യന്തേ᳚ ദ്വീ॒പിന॑മ॒ഫ്സ്വ॑ന്തഃ ॥ ഉദ॒സാവേ॑തു॒ സൂര്യഃ॑ । ഉദി॒ദ-മ്മാ॑മ॒കം-വഁചഃ॑ । ഉദി॑ഹി ദേവ സൂര്യ । സ॒ഹ വ॒ഗ്നുനാ॒ മമ॑ । അ॒ഹം-വാഁ॒ചോ വി॒വാച॑നമ് । മയി॒ വാഗ॑സ്തു ധര്ണ॒സിഃ । യന്തു॑ ന॒ദയോ॒ വര്​ഷ॑ന്തു പ॒ര്ജന്യാഃ᳚ । സു॒പി॒പ്പ॒ലാ ഓഷ॑ധയോ ഭവന്തു ॥ അന്ന॑വതാമോദ॒നവ॑താമാ॒മിക്ഷ॑വതാമ് । ഏ॒ഷാഗ്​മ് രാജാ॑ ഭൂയാസമ് ॥ 58 ॥
(സ്വ॒ധായൈ᳚ ത്വാ - സ॒വേന॒ - ദ്യൌഃ - സു᳚ര്യ സ॒പ്ത ച॑) (അ. 16)

അനുവാകം 17 - രാജാഭിഷേകാങ്ഗം-വഁപനമ്
യേ കേ॒ശിനഃ॑ പ്രഥ॒മാ-സ്സ॒ത്രമാസ॑ത । യേഭി॒രാഭൃ॑തം॒-യഁദി॒ദം-വിഁ॒രോച॑തേ । തേഭ്യോ॑ ജുഹോമി ബഹു॒ധാ ഘൃ॒തേന॑ । രാ॒യസ്പോഷേ॑ണേ॒മം-വഁര്ച॑സാ॒ സഗ്​മ്സൃ॑ജാഥ ॥ നര്തേ ബ്രഹ്മ॑ണ॒സ്തപ॑സോ വിമോ॒കഃ । ദ്വി॒നാമ്നീ॑ ദീ॒ക്ഷാ വ॒ശിനീ॒ ഹ്യു॑ഗ്രാ । പ്രകേശാ᳚-സ്സു॒വതേ॑ കാ॒ണ്ഡിനോ॑ ഭവന്തി । തേഷാ᳚-മ്ബ്ര॒ഹ്മേദീശേ॒ വപ॑നസ്യ॒ നാന്യഃ ॥ ആരോ॑ഹ॒ പ്രോഷ്ഠം॒-വിഁഷ॑ഹസ്വ॒ ശത്രൂന്॑ । അവാ᳚സ്രാഗ്ദീ॒ക്ഷാ വ॒ശിനീ॒ ഹ്യു॑ഗ്രാ ॥ 59 ॥

ദേ॒ഹി ദക്ഷി॑ണാ॒-മ്പ്രതി॑ര॒സ്വായുഃ॑ । അഥാ॑ മുച്യസ്വ॒ വരു॑ണസ്യ॒ പാശാ᳚ത് ॥ യേനാവ॑പ-ഥ്സവി॒താ ക്ഷു॒രേണ॑ । സോമ॑സ്യ॒ രാജ്ഞോ॒ വരു॑ണസ്യ വി॒ദ്വാന് । തേന॑ ബ്രഹ്മാണോ വപതേ॒ദമ॒സ്യോര്ജേമമ് । ര॒യ്യാ വര്ച॑സാ॒ സഗ്​മ്സൃ॑ജാഥ ॥ മാ തേ॒ കേശാ॒നനു॑ ഗാ॒ദ്വര്ച॑ ഏ॒തത് । തഥാ॑ ധാ॒താ ക॑രോതു തേ । തുഭ്യ॒മിന്ദ്രോ॒ ബൃഹ॒സ്പതിഃ॑ । സ॒വി॒താ വര്ച॒ ആദ॑ധാത് ॥ 60 ॥

തേഭ്യോ॑ നി॒ധാന॑-മ്ബഹു॒ധാ വ്യൈച്ഛന്ന്॑ । അ॒ന്ത॒രാ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ അ॒പ-സ്സുവഃ॑ । ദ॒ര്ഭ॒സ്ത॒മ്ബേ വീ॒ര്യ॑കൃതേ നി॒ധായ॑ । പൌഗ്ഗ്​സ്യേ॑നേ॒മം-വഁര്ച॑സാ॒ സഗ്​മ്സൃ॑ജാഥ ॥ ബല॑-ന്തേ ബാഹു॒വോ-സ്സ॑വി॒താ ദ॑ധാതു । സോമ॑സ്ത്വാ-ഽനക്തു॒ പയ॑സാ ഘൃ॒തേന॑ । സ്ത്രീ॒ഷു രൂ॒പമ॑ശ്വിനൈ॒ത-ന്നിധ॑ത്തമ് । പൌഗ്ഗ്​സ്യേ॑നേ॒മം-വഁര്ച॑സാ॒ സഗ്​മ്സൃ॑ജാഥ ॥ യ-ഥ്സീ॒മന്ത॒-ങ്കങ്ക॑തസ്തേ ലി॒ലേഖ॑ । യദ്വാ᳚ ക്ഷു॒രഃ പ॑രിവ॒വര്ജ॒ വപഗ്ഗ്॑സ്തേ । സ്ത്രീ॒ഷു രൂ॒പമ॑ശ്വിനൈ॒ത-ന്നിധ॑ത്തമ് । പൌഗ്ഗ്​സ്യേ॑നേ॒മഗ്​മ് സഗ്​മ്സൃ॑ജാഥോ വീ॒ര്യേ॑ണ ॥ 61 ॥
(അവാ᳚സ്രാഗ്ദീ॒ക്ഷാ വാ॒ശിനീ॒ ഹ്യു॑ഗ്രാ-ഽഽദ॑ധാ-ദ്വ॒വര്ജ॒ വപഗ്ഗ്॑സ്തേ॒ ദ്വേ ച॑ ) (അ. 17)

(യേ കേ॒ശിനോ॒ നര്തേ മാ തേ॒ ബലം॒-യഁ-ഥ്സീ॒മന്ത॒-മ്പഞ്ച॑)

അനുവാകം 18 - വിദ്യനാഖ്യ ഏകാഹവിശേഷഃ
ഇന്ദ്രം॒-വൈഁ സ്വാ വിശോ॑ മ॒രുതോ॒ നാപാ॑ചായന്ന് । സോ-ഽന॑പചായ്യമാന ഏ॒തം-വിഁ ॑ഘ॒നമ॑പശ്യത് । തമാ-ഽഹ॑രത് । തേനാ॑യജത । തേനൈ॒വാസാ॒-ന്തഗ്​മ് സഗ്ഗ്॑സ്ത॒മ്ഭം-വ്യഁ ॑ഹന്ന് । യ-ദ്വ്യഹന്ന്॑ । ത-ദ്വി॑ഘ॒നസ്യ॑ വിഘന॒ത്വമ് ॥ വി പാ॒പ്മാന॒-മ്ഭ്രാതൃ॑വ്യഗ്​മ് ഹതേ । യ ഏ॒തേന॒ യജ॑തേ । യ ഉ॑ ചൈനമേ॒വം-വേഁദ॑ ॥ 62 ॥

യഗ്​മ് രാജാ॑നം॒-വിഁശോ॒ നാപ॒ചായേ॑യുഃ । യോ വാ᳚ ബ്രാഹ്മ॒ണസ്തമ॑സാ പാ॒പ്മനാ॒ പ്രാവൃ॑ത॒-സ്സ്യാത് । സ ഏ॒തേന॑ യജേത । വി॒ഘ॒നേനൈ॒വൈന॑-ദ്വി॒ഹത്യ॑ । വി॒ശാമാധി॑പത്യ-ങ്ഗച്ഛതി ॥ തസ്യ॒ ദ്വേ ദ്വാ॑ദ॒ശേ സ്തോ॒ത്രേ ഭവ॑തഃ । ദ്വേ ച॑തുർവി॒ഗ്​മ്॒ശേ । ഔദ്ഭി॑ദ്യമേ॒വ തത് । ഏ॒തദ്വൈ ക്ഷ॒ത്രസ്യൌദ്ഭി॑ദ്യമ് । യദ॑സ്മൈ॒ സ്വാ വിശോ॑ ബ॒ലിഗ്​മ് ഹര॑ന്തി ॥ 63 ॥

ഹര॑ന്ത്യസ്മൈ॒ വിശോ॑ ബ॒ലിമ് । ഐന॒മപ്ര॑തിഖ്യാത-ങ്ഗച്ഛതി । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ॥ പ്ര॒ബാഹു॒ഗ്വാ അഗ്രേ᳚ ക്ഷ॒ത്രാണ്യാതേ॑പുഃ । തേഷാ॒മിന്ദ്രഃ॑, ക്ഷ॒ത്രാണ്യാദ॑ത്ത । ന വാ ഇ॒മാനി॑ ക്ഷ॒ത്രാണ്യ॑ ഭൂവ॒ന്നിതി॑ । തന്നക്ഷ॑ത്രാണാ-ന്നക്ഷത്ര॒ത്വമ് । ആ ശ്രേയ॑സോ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യസ്യ॒ തേജ॑ ഇന്ദ്രി॒യ-ന്ദ॑ത്തേ । യ ഏ॒തേന॒ യജ॑തേ । യ ഉ॑ ചൈനമേ॒വം-വേഁദ॑ ॥ 64 ॥

ത-ദ്യഥാ॑ ഹ॒ വൈ സ॑ചാ॒ക്രിണൌ॒ കപ്ല॑കാവു॒പാ-വ॑ഹിതൌ॒ സ്യാതാ᳚മ് । ഏ॒വമേ॒തൌ യു॒ഗ്മന്തൌ॒ സ്തോമൌ᳚ । അ॒യുക്ഷു॒ സ്തോമേ॑ഷു ക്രിയേതേ । പാ॒പ്മനോ-ഽപ॑ഹത്യൈ ॥ അപ॑ പാ॒പ്മാന॒-മ്ഭ്രാതൃ॑വ്യഗ്​മ് ഹതേ । യ ഏ॒തേന॒ യജ॑തേ । യ ഉ॑ ചൈനമേ॒വം-വേഁദ॑ ॥ ത-ദ്യഥാ॑ ഹ॒ വൈ സൂ॑തഗ്രാമ॒ണ്യഃ॑ । ഏ॒വ-ഞ്ഛന്ദാഗ്​മ്॑സി । തേഷ്വ॒സാവാ॑ദി॒ത്യോ ബൃ॑ഹ॒തീര॒ഭ്യൂ॑ഢഃ ॥ 65 ॥

സ॒തോബൃ॑ഹതീഷു സ്തുവതേ സ॒തോ ബൃ॑ഹന്ന് । പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭി॑-രസാ॒നീത്യേ॒വ ॥ വ്യതി॑ഷക്താഭി-സ്സ്തുവതേ । വ്യതി॑ഷക്തം॒-വൈഁ ക്ഷ॒ത്രം-വിഁ॒ശാ । വി॒ശൈവൈന॑-ങ്ക്ഷ॒ത്രേണ॒ വ്യതി॑ഷജതി ॥ വ്യതി॑ഷക്താഭി-സ്സ്തുവതേ । വ്യതി॑ഷക്തോ॒ വൈ ഗ്രാ॑മ॒ണീ-സ്സ॑ജാ॒തൈഃ । സ॒ജാ॒തൈരേ॒വൈനം॒-വ്യഁതി॑ഷജതി ॥ വ്യതി॑ഷക്താഭി-സ്സ്തുവതേ । വ്യതി॑ഷക്തോ॒ വൈ പുരു॑ഷഃ പാ॒പ്മഭിഃ॑ । വ്യതി॑ഷക്താ-ഭിരേ॒വാസ്യ॑ പാ॒പ്മനോ॑ നുദതേ ॥ 66 ॥
(വേദ॒ - ഹര॑ന് - ത്യേനമേ॒വം-വേഁദാ॒ - ഭ്യൂ॑ഢഃ - പാ॒പ്മഭി॒രേക॑-ഞ്ച) (അ. 18)

(ത്രി॒വൃ--ദ്യദാ᳚ഗ്നേ॒യോ᳚-ഽഗ്നിമു॑ഖാ॒ ഹ്യൃദ്ധി॒--ര് യദാ᳚ഗ്നേ॒യ ആ᳚ഗ്നേ॒യോ - ന വൈ സോമേ॑ന॒ - യോ വൈ സോമേ॑ - നൈ॒ഷ ഗോ॑സ॒വഃ - സി॒ഗ്​മ്॒ഹേ॑ - ഽഭിപ്രേഹി॑ മിത്ര॒വര്ധ॑നഃ - പ്ര॒ജാപ॑തി॒സ്താ ഓ॑ദ॒നം - പ്ര॒ജാപ॑തിരകാമയത ബ॒ഹോ-ര്ഭൂയാ॑ - ന॒ഗസ്ത്യോ॒ - ഽസ്യാജരാ॑സ॒ - സ്തിഷ്ഠാ॒ ഹരീ᳚ - പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ॒ശൂന് - വ്യാ॒ഘ്രോ॑-ഽയമ॒ - ഭിപ്രേഹി॑ വൃത്ര॒ഹന്ത॑മോ॒ - യേ കേ॒ശിന॒ - ഇന്ദ്രം॒-വാഁ അ॒ഷ്ടാദ॑ശ )

(ത്രി॒വൃ--ദ്യോ വൈ സോമേ॒ - നായു॑രസി വി॒ശ്വായു॑--ര് ബ॒ഹു-ര്ഭ॑വതി॒ - തിഷ്ഠാ॒ ഹരീ॒ രഥ॒ - ആ-ഽയ-മ്ഭാ॑തു॒ - തേഭ്യോ॑ നി॒ധാന॒ഗ്​മ്॒ ഷട്ഥ്ഷ॑ഷ്ടിഃ)

(ത്രി॒വൃത് - പാ॒പ്മനോ॑ നുദതേ)

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുർവേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ ദ്വിതീയാഷ്ടകേ സപ്തമഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥