കൃഷ്ണ യജുർവേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകേ ഷഷ്ഠഃ പ്രപാഠകഃ - രാജസൂയാനുബ്രാഹ്മണം

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

അനുവാകം 1 - അനുമത്യാദ്യാ ഇഷ്ടയഃ

അനു॑മത്യൈ പുരോ॒ഡാശ॑-മ॒ഷ്ടാക॑പാല॒-ന്നിർവ॑പതി । യേ പ്ര॒ത്യഞ്ച॒-ശ്ശമ്യാ॑യാ അവ॒ശീയ॑ന്തേ । തന്നൈര്॑​ഋ॒ത-മേക॑കപാലമ് । ഇ॒യം-വാഁ അനു॑മതിഃ । ഇ॒യ-ന്നിര്-ഋ॑തിഃ । നൈ॒ര്॒ഋ॒തേന॒ പൂർവേ॑ണ॒ പ്രച॑രതി । പാ॒പ്മാന॑മേ॒വ നിര്-ഋ॑തി॒-മ്പൂർവാ᳚-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । ഏക॑ കപാലോ ഭവതി । ഏ॒ക॒ധൈവ നിര്-ഋ॑തി-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । യദഹു॑ത്വാ॒ ഗാര്​ഹ॑പത്യ ഈ॒യുഃ ॥ 1 ॥

രു॒ദ്രോ ഭൂ॒ത്വാ-ഽഗ്നിര॑നൂ॒ത്ഥായ॑ । അ॒ദ്ധ്വ॒ര്യു-ഞ്ച॒ യജ॑മാന-ഞ്ച ഹന്യാത് । വീഹി॒ സ്വാഹാ ഽഽഹു॑തി-ഞ്ജുഷാ॒ണ ഇത്യാ॑ഹ । ആഹു॑ത്യൈ॒വൈനഗ്​മ്॑ ശമയതി । നാര്തി॒മാര്ച്ഛ॑-ത്യദ്ധ്വ॒ര്യുര്ന യജ॑മാനഃ । ഏ॒കോ॒ല്മു॒കേന॑ യന്തി । തദ്ധി നിര്-ഋ॑ത്യൈ ഭാഗ॒ധേയ᳚മ് । ഇ॒മാ-ന്ദിശം॑-യഁന്തി । ഏ॒ഷാ വൈ നിര്-ഋ॑ത്യൈ॒ ദിക് । സ്വായാ॑മേ॒വ ദി॒ശി നിര്-ഋ॑തി-ന്നി॒രവ॑ദയതേ ॥ 2 ॥

സ്വകൃ॑ത॒ ഇരി॑ണേ ജുഹോതി പ്രദ॒രേ വാ᳚ । ഏ॒തദ്വൈ നിര്-ഋ॑ത്യാ ആ॒യത॑നമ് । സ്വ ഏ॒വായത॑നേ॒ നിര്-ഋ॑തി-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । ഏ॒ഷ തേ॑ നിര്-ഋതേ ഭാ॒ഗ ഇത്യാ॑ഹ । നിര്ദി॑ശത്യേ॒വൈനാ᳚മ് । ഭൂതേ॑ ഹ॒വിഷ്മ॑ത്യ॒സീത്യാ॑ഹ । ഭൂതി॑മേ॒വോപാവ॑ര്തതേ । മു॒ഞ്ചേമമഗ്​മ്ഹ॑സ॒ ഇത്യാ॑ഹ । അഗ്​മ്ഹ॑സ ഏ॒വൈന॑-മ്മുഞ്ചതി । അ॒ങ്ഗു॒ഷ്ഠാഭ്യാ᳚-ഞ്ജുഹോതി ॥ 3 ॥

അ॒ന്ത॒ത ഏ॒വ നിര്-ഋ॑തി-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । കൃ॒ഷ്ണം-വാഁസഃ॑ കൃ॒ഷ്ണതൂ॑ഷ॒-ന്ദക്ഷി॑ണാ । ഏ॒ത-ദ്വൈ നിര്-ഋ॑ത്യൈ രൂ॒പമ് । രൂ॒പേണൈ॒വ നിര്-ഋ॑തി-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । അപ്ര॑തീക്ഷ॒മായ॑ന്തി । നിര്-ഋ॑ത്യാ അ॒ന്തര്​ഹി॑ത്യൈ । സ്വാഹാ॒ നമോ॒ യ ഇ॒ദ-ഞ്ച॒കാരേതി॒ പുന॒രേത്യ॒ ഗാര്​ഹ॑പത്യേ ജുഹോതി । ആഹു॑ത്യൈ॒വ ന॑മ॒സ്യന്തോ॒ ഗാര്​ഹ॑പത്യ-മു॒പാവ॑ര്തന്തേ । ആ॒നു॒മ॒തേന॒ പ്രച॑രതി । ഇ॒യം-വാഁ അനു॑മതിഃ ॥ 4 ॥

ഇ॒യമേ॒വാസ്മൈ॑ രാ॒ജ്യമനു॑മന്യതേ । ധേ॒നു-ര്ദക്ഷി॑ണാ । ഇ॒മാമേ॒വ ധേ॒നു-ങ്കു॑രുതേ । ആ॒ദി॒ത്യ-ഞ്ച॒രു-ന്നിർവ॑പതി । ഉ॒ഭയീ᳚ഷ്വേ॒വ പ്ര॒ജാസ്വ॒ഭിഷി॑ച്യതേ । ദൈവീ॑ഷു ച॒ മാനു॑ഷീഷു ച । വരോ॒ ദക്ഷി॑ണാ । വരോ॒ ഹി രാ॒ജ്യഗ്​മ് സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । ആ॒ഗ്നാ॒വൈ॒ഷ്ണ॒വ-മേകാ॑ദശകപാല॒-ന്നിർവ॑പതി । അ॒ഗ്നി-സ്സർവാ॑ ദേ॒വതാഃ᳚ ॥ 5 ॥

വിഷ്ണു॑ര്യ॒ജ്ഞഃ । ദേ॒വതാ᳚ശ്ചൈ॒വ യ॒ജ്ഞ-ഞ്ചാവ॑ രുന്ധേ । വാ॒മ॒നോ വ॒ഹീ ദക്ഷി॑ണാ । യ-ദ്വ॒ഹീ । തേനാ᳚ഗ്നേ॒യഃ । യ-ദ്വാ॑മ॒നഃ । തേന॑ വൈഷ്ണ॒വ-സ്സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । അ॒ഗ്നീ॒ഷോ॒മീയ॒-മേകാ॑ദശകപാല॒-ന്നിർവ॑പതി । അ॒ഗ്നീഷോമാ᳚ഭ്യാം॒-വാഁ ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമ॑ഹ॒ന്നിതി॑ । യദ॑ഗ്നീഷോ॒മീയ॒-മേകാ॑ദശകപാല-ന്നി॒ർവപ॑തി ॥ 6 ॥

വാര്ത്ര॑ഘ്നമേ॒വ വിജി॑ത്യൈ । ഹിര॑ണ്യ॒-ന്ദക്ഷി॑ണാ॒ സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രഗ്​മ് ഹ॒ത്വാ । ദേ॒വതാ॑ഭിശ്ചേന്ദ്രി॒യേണ॑ ച॒ വ്യാ᳚ര്ധ്യത । സ ഏ॒തമൈ᳚ന്ദ്രാ॒ഗ്ന-മേകാ॑ദശകപാല-മപശ്യത് । തന്നിര॑വപത് । തേന॒ വൈ സ ദേ॒വതാ᳚ശ്ചേന്ദ്രി॒യ-ഞ്ചാവാ॑രുന്ധ । യദൈ᳚ന്ദ്രാ॒ഗ്ന-മേകാ॑ദശകപാല-ന്നി॒ർവപ॑തി । ദേ॒വതാ᳚ശ്ചൈ॒വ തേനേ᳚ന്ദ്രി॒യ-ഞ്ച॒ യജ॑മാ॒നോ-ഽവ॑ രുന്ധേ । ഋ॒ഷ॒ഭോ വ॒ഹീ ദക്ഷി॑ണാ ॥ 7 ॥

യ-ദ്വ॒ഹീ । തേനാ᳚ഗ്നേ॒യഃ । യദൃ॑ഷ॒ഭഃ । തേനൈ॒ന്ദ്ര-സ്സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । ആ॒ഗ്നേ॒യമ॒ഷ്ടാക॑പാല॒-ന്നിർവ॑പതി । ഐ॒ന്ദ്ര-ന്ദധി॑ । യദാ᳚ഗ്നേ॒യോ ഭവ॑തി । അ॒ഗ്നിർവൈ യ॑ജ്ഞമു॒ഖമ് । യ॒ജ്ഞ॒മു॒ഖമേ॒വര്ധി॑-മ്പു॒രാസ്താ᳚ദ്ധത്തേ । യദൈ॒ന്ദ്ര-ന്ദധി॑ ॥ 8 ॥

ഇ॒ന്ദ്രി॒യമേ॒വാവ॑ രുന്ധേ । ഋ॒ഷ॒ഭോ വ॒ഹീ ദക്ഷി॑ണാ । യദ്വ॒ഹീ । തേനാ᳚ഗ്നേ॒യഃ । യദൃ॑ഷ॒ഭഃ । തേനൈ॒ന്ദ്ര-സ്സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । യാവ॑തീ॒ർവൈ പ്ര॒ജാ ഓഷ॑ധീനാ॒-മഹു॑താനാ॒-മാശ്ഞന്ന്॑ । താഃ പരാ॑-ഽഭവന്ന് । ആ॒ഗ്ര॒യ॒ണ-മ്ഭ॑വതി ഹു॒താദ്യാ॑യ । യജ॑മാന॒സ്യാപ॑രാഭാവായ ॥ 9 ॥

ദേ॒വാ വാ ഓഷ॑ധീഷ്വാ॒ജിമ॑യുഃ । താ ഇ॑ന്ദ്രാ॒ഗ്നീ ഉദ॑ജയതാമ് । താവേ॒തമൈ᳚ന്ദ്രാ॒ഗ്ന-ന്ദ്വാദ॑ശകപാല॒-ന്നിര॑വൃണാതാമ് । യദൈ᳚ന്ദ്രാ॒ഗ്നോ ഭവ॒ത്യുജ്ജി॑ത്യൈ । ദ്വാദ॑ശകപാലോ ഭവതി । ദ്വാദ॑ശ॒ മാസാ᳚-സ്സം​വഁഥ്സ॒രഃ । സം॒​വഁ॒ഥ്സ॒രേണൈ॒വാസ്മാ॒ അന്ന॒മവ॑രുന്ധേ । വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വശ്ച॒രു-ര്ഭ॑വതി । വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വം-വാഁ അന്ന᳚മ് । അന്ന॑മേ॒വാസ്മൈ᳚ സ്വദയതി ॥ 10 ॥

പ്ര॒ഥ॒മ॒ജോ വ॒ഥ്സോ ദക്ഷി॑ണാ॒ സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । സൌ॒മ്യഗ്ഗ്​ ശ്യാ॑മാ॒ക-ഞ്ച॒രു-ന്നിർവ॑പതി । സോമോ॒ വാ അ॑കൃഷ്ടപ॒ച്യസ്യ॒ രാജാ᳚ । അ॒കൃ॒ഷ്ട॒പ॒ച്യമേ॒വാസ്മൈ᳚ സ്വദയതി । വാസോ॒ ദക്ഷി॑ണാ । സൌ॒മ്യഗ്​മ്ഹി ദേ॒വത॑യാ॒ വാസ॒-സ്സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । സര॑സ്വത്യൈ ച॒രു-ന്നിർവ॑പതി । സര॑സ്വതേ ച॒രുമ് । മി॒ഥു॒നമേ॒വാവ॑ രുന്ധേ । മി॒ഥു॒നൌ ഗാവൌ॒ ദക്ഷി॑ണാ॒ സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । ഏതി॒ വാ ഏ॒ഷ യ॑ജ്ഞമു॒ഖാദൃദ്ധ്യാഃ᳚ । യോ᳚-ഽഗ്നേര്ദേ॒വതാ॑യാ॒ ഏതി॑ । അ॒ഷ്ടാവേ॒താനി॑ ഹ॒വീഗ്​മ്ഷി॑ ഭവന്തി । അ॒ഷ്ടാക്ഷ॑രാ ഗായ॒ത്രീ । ഗാ॒യ॒ത്രോ᳚-ഽഗ്നിഃ । തേനൈ॒വ യ॑ജ്ഞമു॒ഖാദൃദ്ധ്യാ॑ അ॒ഗ്നേര്ദേ॒വതാ॑യൈ॒ നൈതി॑ ॥ 11 ॥
(ഈ॒യു--ര് നി॒രവ॑ദയതേ - ഽങ്ഗു॒ഷ്ഠാഭ്യാ᳚-ഞ്ജുഹോ॒ - ത്യനു॑മതി--ര് ദേ॒വതാ॑ - നി॒ർവപ॑തി - വ॒ഹീ ദക്ഷി॑ണാ॒ - യദൈ॒ന്ദ്ര-ന്ദ - ധ്യപ॑രാഭാവായ - സ്വദയതി॒ - ഗാവൌ॒ ദക്ഷി॑ണാ॒ സമൃ॑ദ്ധ്യൈ॒ ഷട്ച॑) (അ. 1)

അനുവാകം 2 - ചാതുര്മാസ്യേ വൈശ്വദേവഹവീംഷി
വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വേന॒ വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജത । താ-സ്സൃ॒ഷ്ടാ ന പ്രാജാ॑യന്ത । സോ᳚-ഽഗ്നിര॑കാമയത । അ॒ഹമി॒മാഃ പ്രജ॑നയേയ॒മിതി॑ । സ പ്ര॒ജാപ॑തയേ॒ ശുച॑മദധാത് । സോ॑-ഽശോചത്-പ്ര॒ജാമി॒ച്ഛമാ॑നഃ । തസ്മാ॒ദ്യ-ഞ്ച॑ പ്ര॒ജാ ഭു॒നക്തി॒ യ-ഞ്ച॒ ന । താവു॒ഭൌ ശോ॑ചതഃ പ്ര॒ജാമി॒ച്ഛമാ॑നൌ । താസ്വ॒ഗ്നിമപ്യ॑ സൃജത് । താ അ॒ഗ്നിരദ്ധ്യൈ᳚ത് ॥ 12 ॥

സോമോ॒ രേതോ॑-ഽദധാത് । സ॒വി॒താ പ്രാജ॑നയത് । സര॑സ്വതീ॒ വാച॑മദധാത് । പൂ॒ഷാ ഽപോ॑ഷയത് । തേ വാ ഏ॒തേ ത്രി-സ്സം॑​വഁഥ്സ॒രസ്യ॒ പ്രയു॑ജ്യന്തേ । യേ ദേ॒വാഃ പുഷ്ടി॑പതയഃ । സം॒​വഁ॒ഥ്സ॒രോ വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । സം॒​വഁ॒ഥ്സ॒രേണൈ॒വാസ്മൈ᳚ പ്ര॒ജാഃ പ്രാജ॑നയത് । താഃ പ്ര॒ജാ ജാ॒താ മ॒രുതോ᳚ ഘ്നന്ന് । അ॒സ്മാനപി॒ ന പ്രായു॑ക്ഷ॒തേതി॑ ॥ 13 ॥

സ ഏ॒ത-മ്പ്ര॒ജാപ॑തിര്മാരു॒തഗ്​മ് സ॒പ്തക॑പാല-മപശ്യത് । ത-ന്നിര॑വപത് । തതോ॒ വൈ പ്ര॒ജാഭ്യോ॑കല്പത । യന്മാ॑രു॒തോ നി॑രു॒പ്യതേ᳚ । യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ക്ലൃപ്ത്യൈ᳚ । പ്ര॒ജാനാ॒-മഘാ॑തായ । സ॒പ്തക॑പാലോ ഭവതി । സ॒പ്തഗ॑ണാ॒ വൈ മ॒രുതഃ॑ । ഗ॒ണ॒ശ ഏ॒വാസ്മൈ॒ വിശ॑-ങ്കല്പയതി । സ പ്ര॒ജാപ॑തി-രശോചത് ॥ 14 ॥

യാഃ പൂർവാഃ᳚ പ്ര॒ജാ അസൃ॑ക്ഷി । മ॒രുത॒സ്താ അ॑വധിഷുഃ । ക॒ഥമപ॑രാ-സ്സൃജേ॒യേതി॑ । തസ്യ॒ ശുഷ്മ॑ ആ॒ണ്ഡ-മ്ഭൂ॒ത-ന്നിര॑വര്തത । തദ്വ്യുദ॑ഹരത് । തദ॑പോഷയത് । ത-ത്പ്രാജാ॑യത । ആ॒ണ്ഡസ്യ॒ വാ ഏ॒ത-ദ്രൂ॒പമ് । യദാ॒മിക്ഷാ᳚ । യദ്വ്യു॒ദ്ധര॑തി ॥ 15 ॥

പ്ര॒ജാ ഏ॒വ ത-ദ്യജ॑മാനഃ പോഷയതി । വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വ്യാ॑മിക്ഷാ॑ ഭവതി । വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വ്യോ॑ വൈ പ്ര॒ജാഃ । പ്ര॒ജാ ഏ॒വാസ്മൈ॒ പ്രജ॑നയതി । വാജി॑ന॒മാന॑യതി । പ്ര॒ജാസ്വേ॒വ പ്രജാ॑താസു॒ രേതോ॑ ദധാതി । ദ്യാ॒വാ॒പൃ॒ഥി॒വ്യ॑ ഏക॑കപാലോ ഭവതി । പ്ര॒ജാ ഏ॒വ പ്രജാ॑താ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീഭ്യാ॑-മുഭ॒യതഃ॒ പരി॑ ഗൃഹ്ണാതി । ദേ॒വാ॒സു॒രാ-സ്സം​യഁ ॑ത്താ ആസന്ന് । സാ᳚-ഽഗ്നിര॑ബ്രവീത് ॥ 16 ॥

മാമഗ്രേ॑ യജത । മയാ॒ മുഖേ॒നാസു॑രാ-ഞ്ജേഷ്യ॒ഥേതി॑ । മാ-ന്ദ്വി॒തീയ॒മിതി॒ സോമോ᳚-ഽബ്രവീത് । മയാ॒ രാജ്ഞാ॑ ജേഷ്യ॒ഥേതി॑ । മാ-ന്തൃ॒തീയ॒മിതി॑ സവി॒താ । മയാ॒ പ്രസൂ॑താ ജേഷ്യ॒ഥേതി॑ । മാ-ഞ്ച॑തു॒ര്ഥീമിതി॒ സര॑സ്വതീ । ഇ॒ന്ദ്രി॒യം-വോഁ॒-ഽഹ-ന്ധാ᳚സ്യാ॒മീതി॑ । മാ-മ്പ॑ഞ്ച॒മമിതി॑ പൂ॒ഷാ । മയാ᳚ പ്രതി॒ഷ്ഠയാ॑ ജേഷ്യ॒ഥേതി॑ ॥ 17 ॥

തേ᳚-ഽഗ്നിനാ॒ മുഖേ॒നാസു॑രാനജയന്ന് । സോമേ॑ന॒ രാജ്ഞാ᳚ । സ॒വി॒ത്രാ പ്രസൂ॑താഃ । സര॑സ്വതീന്ദ്രി॒യ-മ॑ദധാത് । പൂ॒ഷാ പ്ര॑തി॒ഷ്ഠാ ഽഽസീ᳚ത് । തതോ॒ വൈ ദേ॒വാ വ്യ॑ജയന്ത । യദേ॒താനി॑ ഹ॒വീഗ്​മ്ഷി॑ നിരു॒പ്യന്തേ॒ വിജി॑ത്യൈ । നോത്ത॑രവേ॒ദിമുപ॑- വപതി । പ॒ശവോ॒ വാ ഉ॑ത്തരവേ॒ദിഃ । അജാ॑താ ഇവ॒ ഹ്യേ॑തര്​ഹി॑ പ॒ശവഃ॑ ॥ 18 ॥
(ഐ॒-ദ്- ഇത്യ॑ - ശോച-ദ്- വ്യു॒ദ്ധര॑ - ത്യബ്രവീത് - പ്രതി॒ഷ്ഠയാ॑ ജേഷ്യ॒ഥേ ॒ ത്യേ॒തരഃഇ॑ പ॒ശവഃ॑) (അ. 2)

അനുവാകം 3 - വൈശ്വദേവപര്ഗതാനി വിശ്വേഷാങ്ഗാനി
ത്രി॒വൃ-ദ്ബ॒ര്॒ഹി-ര്ഭ॑വതി । മാ॒താ പി॒താ പു॒ത്രഃ । തദേ॒വ ത-ന്മി॑ഥു॒നമ് । ഉല്ബ॒-ങ്ഗര്ഭോ॑ ജ॒രായു॑ । തദേ॒വ ത-ന്മി॑ഥു॒നമ് । ത്രേ॒ധാ ബ॒ര്॒ഹി-സ്സന്ന॑ദ്ധ-മ്ഭവതി । ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാഃ । ഏ॒ഷ്വേ॑വ ലോ॒കേഷു॒ പ്രതി॑ തിഷ്ഠതി । ഏ॒ക॒ധാ പുന॒-സ്സന്ന॑ദ്ധ-മ്ഭവതി । ഏക॑ ഇവ॒ ഹ്യ॑യം-ലോഁ॒കഃ ॥ 19 ॥

അ॒സ്മിന്നേ॒വ തേന॑ ലോ॒കേ പ്രതി॑ തിഷ്ഠതി । പ്ര॒സുവോ॑ ഭവന്തി । പ്ര॒ഥ॒മ॒ജാമേ॒വ പുഷ്ടി॒മവ॑ രുന്ധേ । പ്ര॒ഥ॒മ॒ജോ വ॒ഥ്സോ ദക്ഷി॑ണാ॒ സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । പൃ॒ഷ॒ദാ॒ജ്യ-ങ്ഗൃ॑ഹ്ണാതി । പ॒ശവോ॒ വൈ പൃ॑ഷദാ॒ജ്യമ് । പ॒ശൂനേ॒വാവ॑ രുന്ധേ । പ॒ഞ്ച॒ഗൃ॒ഹീ॒ത-മ്ഭ॑വതി । പാങ്ക്താ॒ ഹി പ॒ശവഃ॑ । ബ॒ഹു॒രൂ॒പ-മ്ഭ॑വതി ॥ 20 ॥

ബ॒ഹു॒രൂ॒പാ ഹി പ॒ശവ॒-സ്സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । അ॒ഗ്നി-മ്മ॑ന്ഥന്തി । അ॒ഗ്നിമു॑ഖാ॒ വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജത । യദ॒ഗ്നി-മ്മന്ഥ॑ന്തി । അ॒ഗ്നിമു॑ഖാ ഏ॒വ ത-ത്പ്ര॒ജാ യജ॑മാന-സ്സൃജതേ । നവ॑ പ്രയാ॒ജാ ഇ॑ജ്യന്തേ । നവാ॑നൂയാ॒ജാഃ । അ॒ഷ്ടൌ ഹ॒വീഗ്​മ്ഷി॑ । ദ്വാവാ॑ഘാ॒രൌ । ദ്വാവാജ്യ॑ഭാഗൌ ॥ 21 ॥

ത്രി॒ഗ്​മ്॒ശ-ഥ്സമ്പ॑ദ്യന്തേ । ത്രി॒ഗ്​മ്॒ശദ॑ക്ഷരാ വി॒രാട് । അന്നം॑-വിഁ॒രാട് । വി॒രാജൈ॒വാന്നാദ്യ॒മവ॑ രുന്ധേ । യജ॑മാനോ॒ വാ ഏക॑കപാലഃ । തേജ॒ ആജ്യ᳚മ് । യദേക॑കപാല॒ ആജ്യ॑മാ॒നയ॑തി । യജ॑മാനമേ॒വ തേജ॑സാ॒ സമ॑ര്ധയതി । യജ॑മാനോ॒ വാ ഏക॑കപാലഃ । പ॒ശവ॒ ആജ്യ᳚മ് ॥ 22 ॥

യദേക॑കപാല॒ ആജ്യ॑മാ॒നയ॑തി । യജ॑മാനമേ॒വ പ॒ശുഭി॒-സ്സമ॑ര്ധയതി । യദല്പ॑മാ॒നയേ᳚ത് । അല്പാ॑ ഏന-മ്പ॒ശവോ॑ ഭു॒ഞ്ജന്ത॒ ഉപ॑തിഷ്ഠേരന്ന് । യ-ദ്ബ॒ഹ്വാ॑നയേ᳚ത് । ബ॒ഹവ॑ ഏന-മ്പ॒ശവോ ഭു॑ഞ്ജന്ത॒ ഉപ॑തിഷ്ഠേരന്ന് । ബ॒ഹ്വാ॑നീയാ॒വിഃ പൃ॑ഷ്ഠ-ങ്കുര്യാത് । ബ॒ഹവ॑ ഏ॒വൈന॑-മ്പ॒ശവോ॑ ഭു॒ഞ്ജന്ത॒ ഉപ॑തിഷ്ഠന്തേ । യജ॑മാനോ॒ വാ ഏക॑കപാലഃ । യദേക॑കപാലസ്യാവ॒ദ്യേത് ॥ 23 ॥

യജ॑മാന॒സ്യാവ॑ദ്യേത് । ഉദ്വാ॒ മാദ്യേ॒-ദ്യജ॑മാനഃ । പ്ര വാ॑ മീയേത । സ॒കൃദേ॒വ ഹോ॑ത॒വ്യഃ॑ । സ॒കൃദി॑വ॒ ഹി സു॑വ॒ര്ഗോ ലോ॒കഃ । ഹു॒ത്വാ-ഽഭി ജു॑ഹോതി । യജ॑മാനമേ॒വ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ങ്ഗ॑മയി॒ത്വാ । തേജ॑സാ॒ സമ॑ര്ധയതി । യജ॑മാനോ॒ വാ ഏക॑കപാലഃ । സു॒വ॒ര്ഗോ ലോ॒ക ആ॑ഹവ॒നീയഃ॑ ॥ 24 ॥

യദേക॑കപാല-മാഹവ॒നീയേ॑ ജു॒ഹോതി॑ । യജ॑മാനമേ॒വ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ങ്ഗ॑മയതി । യദ്ധസ്തേ॑ന ജുഹു॒യാത് । സു॒വ॒ര്ഗാ-ല്ലോ॒കാ-ദ്യജ॑മാന॒-മവ॑വിദ്ധ്യേത് । സ്രു॒ചാ ജു॑ഹോതി । സു॒വ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॒ സമ॑ഷ്ട്യൈ । യ-ത്പ്രാമ്പദ്യേ॑ത । ദേ॒വ॒ലോ॒കമ॒ഭി ജ॑യേത് । യ-ദ്ദ॑ക്ഷി॒ണാ പി॑തൃലോ॒കമ് । യ-ത്പ്ര॒ത്യക് ॥ 25 ॥

രക്ഷാഗ്​മ്॑സി യ॒ജ്ഞഗ്​മ് ഹ॑ന്യുഃ । യദുദങ്ങ്॑ । മ॒നു॒ഷ്യ॒ലോ॒ക-മ॒ഭിജ॑യേത് । പ്രതി॑ഷ്ഠിതോ ഹോത॒വ്യഃ॑ । ഏക॑കപാലം॒-വൈഁ പ്ര॑തി॒തിഷ്ഠ॑ന്ത॒-ന്ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ അനു॒ പ്രതി॑തിഷ്ഠതഃ । ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ഋ॒തവഃ॑ । ഋ॒തൂന്. യ॒ജ്ഞഃ । യ॒ജ്ഞം-യഁജ॑മാനഃ । യജ॑മാന-മ്പ്ര॒ജാഃ । തസ്മാ॒ത്-പ്രതി॑ഷ്ഠിതോ ഹോത॒വ്യഃ॑ ॥ 26 ॥

വാ॒ജിനോ॑ യജതി । അ॒ഗ്നിർവാ॒യു-സ്സൂര്യഃ॑ । തേ വൈ വാ॒ജിനഃ॑ । താനേ॒വ ത-ദ്യ॑ജതി । അഥോ॒ ഖല്വാ॑ഹുഃ । ഛന്ദാഗ്​മ്॑സി॒ വൈ വാ॒ജിന॒ ഇതി॑ । താന്യേ॒വ ത-ദ്യ॑ജതി । ഋ॒ഖ്സാ॒മേ വാ ഇന്ദ്ര॑സ്യ॒ ഹരീ॑ സോമ॒പാനൌ᳚ । തയോഃ᳚ പരി॒ധയ॑ ആ॒ധാന᳚മ് । വാജി॑ന-മ്ഭാഗ॒ധേയ᳚മ് ॥ 27 ॥

യദപ്ര॑ഹൃത്യ പരി॒ധീഞ്ജു॑ഹു॒യാത് । അ॒ന്തരാ॑ധാനാഭ്യാ-ങ്ഘാ॒സ-മ്പ്രയ॑ച്ഛേത് । പ്ര॒ഹൃത്യ॑ പരി॒ധീഞ്ജു॑ഹോതി । നിരാ॑ധാനാഭ്യാമേ॒വ ഘാ॒സ-മ്പ്രയ॑ച്ഛതി । ബ॒ര്॒ഹിഷി॑ വിഷി॒ഞ്ചന്വാജി॑ന॒-മാന॑യതി । പ്ര॒ജാ വൈ ബ॒ര॒ഃഇഃ । രേതോ॒ വാജി॑നമ് । പ്ര॒ജാസ്വേ॒വ രേതോ॑ ദധാതി । സ॒മു॒പ॒ഹൂയ॑ ഭക്ഷയന്തി । ഏ॒ത-ഥ്സോ॑മപീഥാ॒ ഹ്യേ॑തേ । അഥോ॑ ആ॒ത്മന്നേ॒വ രേതോ॑ ദധതേ । യജ॑മാന ഉത്ത॒മോ ഭ॑ക്ഷയതി । പ॒ശവോ॒ വൈ വാജി॑നമ് । യജ॑മാന ഏ॒വ പ॒ശൂ-ന്പ്രതി॑ഷ്ഠാപയന്തി ॥ 28 ॥
(ലോ॒കോ - ബ॑ഹുരൂ॒പ-മ്ഭ॑വ॒ - ത്യാജ്യ॑ഭാഗൌ - പ॒ശവ॒ ആജ്യ॑ - മവ॒ദ്യേ - ദാ॑ഹവ॒നീയഃ॑ - പ്ര॒ത്യക് - തസ്മാ॒-ത്പ്രതി॑ഷ്ഠിതോ ഹോത॒വ്യോ॑ - ഭാഗ॒ധേയ॑ - മേ॒തേ ച॒ത്വാരി॑ ച) (അ. 3)

അനുവാകം 4 - വരുണപ്രഘാസാഃ
പ്ര॒ജാപ॑തി-സ്സവി॒താ ഭൂ॒ത്വാ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജത । താ ഏ॑ന॒മത്യ॑മന്യന്ത । താ അ॑സ്മാ॒ദപാ᳚ക്രാമന്ന് । താ വരു॑ണോ ഭൂ॒ത്വാ പ്ര॒ജാ വരു॑ണേനാഗ്രാഹയത് । താഃ പ്ര॒ജാ വരു॑ണഗൃഹീതാഃ । പ്ര॒ജാപ॑തി॒-മ്പുന॒രുപാ॑ധാവന്നാ॒ഥ-മി॒ച്ഛമാ॑നാഃ । സ ഏ॒താന്-പ്ര॒ജാപ॑തി-ർവരുണ പ്രഘാ॒സാന॑പശ്യത് । താന്നിര॑വപത് । തൈർവൈ സ പ്ര॒ജാ വ॑രുണ-പാ॒ശാദ॑മുഞ്ചത് । യ-ദ്വ॑രുണ-പ്രഘാ॒സാ നി॑രു॒പ്യന്തേ᳚ ॥ 29 ॥

പ്ര॒ജാനാ॒മവ॑രുണഗ്രാഹായ । താസാ॒-ന്ദക്ഷി॑ണോ ബാ॒ഹു-ര്ന്യ॑ക്ന॒ ആസീ᳚ത് । സ॒വ്യഃ പ്രസൃ॑തഃ । സ ഏ॒താ-ന്ദ്വി॒തീയാ᳚-ന്ദക്ഷിണ॒തോ വേദി॒മുദ॑ഹന്ന് । തതോ॒ വൈ സ പ്ര॒ജാനാ॒-ന്ദക്ഷി॑ണ-മ്ബാ॒ഹു-മ്പ്രാസാ॑രയത് । യ-ദ്ദ്വി॒തീയാ᳚-ന്ദക്ഷിണ॒തോ വേദി॑മു॒ദ്ധന്തി॑ । പ്ര॒ജാനാ॑മേ॒വ ത-ദ്യജ॑മാനോ॒ ദക്ഷി॑ണ-മ്ബാ॒ഹു-മ്പ്രസാ॑രയതി । തസ്മാ᳚ച്ചാതുര്മാസ്യയാ॒ജ്യ॑മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒ക ഉ॑ഭ॒യാബാ॑ഹുഃ । യ॒ജ്ഞാഭി॑ജിത॒ഗ്ഗ്॒ ഹ്യ॑സ്യ । പൃ॒ഥ॒മാ॒ത്രാ-ദ്വേദീ॒ അസ॑ഭിന്ന്നേ ഭവതഃ ॥ 30 ॥

തസ്മാ᳚ത്-പൃഥമാ॒ത്രം-വ്യഁഗ്​മ്സൌ᳚ । ഉത്ത॑രസ്യാം॒-വേഁദ്യാ॑മുത്തരവേ॒ദിമുപ॑ വപതി । പ॒ശവോ॒ വാ ഉ॑ത്തരവേ॒ദിഃ । പ॒ശൂനേ॒വാവ॑ രുന്ധേ । അഥോ॑ യജ്ഞപ॒രുഷോ-ഽന॑ന്തരിത്യൈ । ഏ॒ത-ദ്ബ്രാ᳚ഹ്മണാന്യേ॒വ പഞ്ച॑ ഹ॒വീഗ്​മ്ഷി॑ । അഥൈ॒ഷ ഐ᳚ന്ദ്രാ॒ഗ്നോ ഭ॑വതി । പ്രാ॒ണാ॒പാ॒നൌ വാ ഏ॒തൌ ദേ॒വാനാ᳚മ് । യദി॑ന്ദ്രാ॒ഗ്നീ । യദൈ᳚ന്ദ്രാ॒ഗ്നോ ഭവ॑തി ॥ 31 ॥

പ്രാ॒ണാ॒പാ॒നാവേ॒വാവ॑ രുന്ധേ । ഓജോ॒ ബലം॒-വാഁ ഏ॒തൌ ദേ॒വാനാ᳚മ് । യദി॑ന്ദ്രാ॒ഗ്നീ । യദൈ᳚ന്ദ്രാ॒ഗ്നോ ഭവ॑തി । ഓജോ॒ ബല॑മേ॒വാവ॑ രുന്ധേ । മാ॒രു॒ത്യാ॑മിക്ഷാ॑ ഭവതി । വാ॒രു॒ണ്യാ॑മിക്ഷാ᳚ । മേ॒ഷീ ച॑ മേ॒ഷശ്ച॑ ഭവതഃ । മി॒ഥു॒നാ ഏ॒വ പ്ര॒ജാ വ॑രുണപാ॒ശാ-ന്മു॑ഞ്ചതി । ലോ॒മ॒ശൌ ഭ॑വതോ മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॑ ॥ 32 ॥

ശ॒മീ॒പ॒ര്ണാന്യുപ॑ വപതി । ഘാ॒സമേ॒വാഭ്യാ॒മപി॑ യച്ഛതി । പ്ര॒ജാപ॑തിമ॒ന്നാദ്യ॒-ന്നോപാ॑നമത് । സ ഏ॒തേന॑ ശ॒തേദ്ധ്മേ॑ന ഹ॒വിഷാ॒ ഽന്നാദ്യ॒മ-വാ॑രുന്ധ । യ-ത്പ॑ര-ശ്ശ॒താനി॑ ശമീപ॒ര്ണാനി॒ ഭവ॑ന്തി । അ॒ന്നാദ്യ॒സ്യാവ॑-രുദ്ധ്യൈ । സൌ॒മ്യാനി॒ വൈ ക॒രീരാ॑ണി । സൌ॒മ്യാ ഖലു॒ വാ ആഹു॑തി-ര്ദി॒വോ വൃഷ്ടി॑-ഞ്ച്യാവയതി । യത്-ക॒രീരാ॑ണി॒ ഭവ॑ന്തി । സൌ॒മ്യയൈ॒വാഹു॑ത്യാ ദി॒വോ വൃഷ്ടി॒മവ॑ രുന്ധേ । കാ॒യ ഏക॑കപാലോ ഭവതി । പ്ര॒ജാനാ᳚-ങ്ക॒ത്വാം​യഁ ॑ । പ്ര॒തി॒പൂ॒രു॒ഷ-ങ്ക॑രമ്ഭ പാ॒ത്രാണി॑ ഭവന്തി । ജാ॒താ ഏ॒വ പ്ര॒ജാ വ॑രുണപാ॒ശാ-ന്മു॑ഞ്ചതി । ഏക॒-മതി॑രിക്തമ് । ജ॒നി॒ഷ്യമാ॑ണാ ഏ॒വ പ്ര॒ജാ വ॑രുണപാ॒ശാ-ന്മു॑ഞ്ചതി ॥ 33 ॥
(നി॒രു॒പ്യന്തേ॑- ഭവതോ॒ - ഭവ॑തി - മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॑ - രുന്ധേ॒ ഷട്ച॑) (അ. 4)

അനുവാകം 5 - തച്ഛേഷഃ
ഉത്ത॑രസ്യാം॒-വേഁദ്യാ॑മ॒ന്യാനി॑ ഹ॒വീഗ്​മ്ഷി॑ സാദയതി । ദക്ഷി॑ണായാ-മ്മാരു॒തീമ് । അ॒പ॒ധു॒രമേ॒വൈനാ॑ യുനക്തി । അഥോ॒ ഓജ॑ ഏ॒വാസാ॒മവ॑ഹരതി । തസ്മാ॒-ദ്ബ്രഹ്മ॑ണശ്ച ക്ഷ॒ത്രാച്ച॒ വിശോ᳚-ഽന്യതോ-ഽപക്ര॒മിണീഃ᳚ । മാ॒രു॒ത്യാ പൂർവ॑യാ॒ പ്രച॑രതി । അനൃ॑തമേ॒വാവ॑ യജതേ । വാ॒രു॒ണ്യോത്ത॑രയാ । അ॒ന്ത॒ത ഏ॒വ വരു॑ണ॒മവ॑-യജതേ । യദേ॒വാദ്ധ്വ॒ര്യുഃ ക॒രോതി॑ ॥ 34 ॥

ത-ത്പ്ര॑തിപ്രസ്ഥാ॒താ ക॑രോതി । തസ്മാ॒-ദ്യച്ഛ്രേയാ᳚ന്-ക॒രോതി॑ । ത-ത്പാപീ॑യാന്-കരോതി । പത്നീം᳚ ഁവാചയതി । മേദ്ധ്യാ॑മേ॒വൈനാ᳚-ങ്കരോതി । അഥോ॒ തപ॑ ഏ॒വൈനാ॒മുപ॑ നയതി । യജ്ജാ॒രഗ്​മ് സന്ത॒-ന്ന പ്ര॑ബ്രൂ॒യാത് । പ്രി॒യ-ഞ്ജ്ഞാ॒തിഗ്​മ് രു॑ന്ധ്യാത് । അ॒സൌ മേ॑ ജാ॒ര ഇതി॒ നിര്ദി॑ശേത് । നി॒ര്ദിശ്യൈ॒വൈനം॑-വഁരുണപാ॒ശേന॑ ഗ്രാഹയതി ॥ 35 ॥

പ്ര॒ഘാ॒സ്യാന്॑. ഹവാമഹ॒ ഇതി॒ പത്നീ॑-മു॒ദാന॑യതി । അഹ്വ॑തൈ॒വൈനാ᳚മ് । യത്-പത്നീ॑ പുരോനുവാ॒ക്യാ॑മനു ബ്രൂ॒യാത് । നിർവീ᳚ര്യോ॒ യജ॑മാന-സ്സ്യാത് । യജ॑മാ॒നോ ഽന്വാ॑ഹ । ആ॒ത്മന്നേ॒വ വീ॒ര്യ॑-ന്ധത്തേ । ഉ॒ഭൌ യാ॒ജ്യാഗ്​മ്॑ സവീര്യ॒ത്വായ॑ । യദ്ഗ്രാമേ॒ യദര॑ണ്യ॒ ഇത്യാ॑ഹ । യ॒ഥോ॒ദി॒തമേ॒വ വരു॑ണ॒മവ॑ യജതേ । യ॒ജ॒മാ॒ന॒ദേ॒വ॒ത്യോ॑ വാ ആ॑ഹവ॒നീയഃ॑ ॥ 36 ॥

ഭ്രാ॒തൃ॒വ്യ॒ ദേ॒വ॒ത്യോ॑ ദക്ഷി॑ണഃ । യദാ॑ഹവ॒നീയേ॑ ജുഹു॒യാത് । യജ॑മാനം-വഁരുണപാ॒ശേന॑ ഗ്രാഹയേത് । ദക്ഷി॑ണേ॒ ഽഗ്നൌ ജു॑ഹോതി । ഭ്രാതൃ॑വ്യമേ॒വ വ॑രുണപാ॒ശേന॑ ഗ്രാഹയതി । ശൂര്പേ॑ണ ജുഹോതി । അന്യ॑മേ॒വ വരു॑ണ॒മവ॑യജതേ । ശീ॒ര്॒ഷന്ന॑ധി നി॒ധായ॑ ജുഹോതി । ശീ॒ര്॒ഷ॒ത ഏ॒വ വരു॑ണ॒മവ॑ യജതേ । പ്ര॒ത്യന്തിഷ്ഠ॑ഞ്ജുഹോതി ॥ 37 ॥

പ്ര॒ത്യങ്ങേ॒വ വരു॑ണപാ॒ശാ-ന്നിര്മു॑ച്യതേ । അക്ര॒ന്കര്മ॑ കര്മ॒കൃത॒ ഇത്യാ॑ഹ । ദേ॒വാനൃ॒ണ-ന്നി॑രവ॒ദായ॑ । അ॒നൃ॒ണാ ഗൃ॒ഹാനുപ॒-പ്രേതേതി॒ വാവൈതദാ॑ഹ । വരു॑ണ ഗൃഹീതം॒-വാഁ ഏ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॑ । യ-ദ്യജു॑ഷാ ഗൃഹീ॒തസ്യാ॑തി॒രിച്യ॑തേ । തുഷാ᳚ശ്ച നിഷ്കാ॒സശ്ച॑ । തുഷൈ᳚ശ്ച നിഷ്കാ॒സേന॑ ചാവഭൃ॒ഥമവൈ॑തി । വരു॑ണ-ഗൃഹീതേനൈ॒വ വരു॑ണ॒മവ॑യജതേ । അ॒പോ॑-ഽവഭൃ॒ഥമവൈ॑തി ॥ 38 ॥

അ॒ഫ്സു വൈ വരു॑ണഃ । സാ॒ക്ഷാദേ॒വ വരു॑ണ॒മവ॑ യജതേ । പ്രതി॑യുതോ॒ വരു॑ണസ്യ॒ പാശ॒ ഇത്യാ॑ഹ । വ॒രു॒ണ॒പാ॒ശാദേ॒വ നിര്മു॑ച്യതേ । അപ്ര॑തീക്ഷ॒-മായ॑ന്തി । വരു॑ണസ്യാ॒ന്തര്​ഹി॑ത്യൈ । ഏധോ᳚-ഽസ്യേധിഷീ॒മഹീത്യാ॑ഹ । സ॒മിധൈ॒വാഗ്നി-ന്ന॑മ॒സ്യന്ത॑ ഉ॒പായ॑ന്തി । തേജോ॑-ഽസി॒ തേജോ॒ മയി॑ ധേ॒ഹീത്യാ॑ഹ । തേജ॑ ഏ॒വാത്മന്ധ॑ത്തേ ॥ 39 ॥
(ക॒രോതി॑ - ഗ്രാഹയ - ത്യാഹവ॒നീയ॒ - സ്തിഷ്ഠ॑ഞ്ജുഹോ - ത്യ॒പോ॑-ഽവഭൃ॒ഥമവൈ॑തി - ധത്തേ) (അ. 5)

അനുവാകം 6 - സാകമേധാഃ
ദേ॒വാ॒സു॒രാ-സ്സം​യഁ ॑ത്താ ആസന്ന് । സോ᳚-ഽഗ്നിര॑ബ്രവീത് । മമേ॒യ-മനീ॑കവതീ ത॒നൂഃ । താ-മ്പ്രീ॑ണീത । അഥാസു॑രാന॒ഭി ഭ॑വിഷ്യ॒ഥേതി॑ । തേ ദേ॒വാ അ॒ഗ്നയേ-ഽനീ॑കവതേ പുരോ॒ഡാശ॑മ॒ഷ്ടാക॑പാല॒-ന്നിര॑വപന്ന് । സോ᳚-ഽഗ്നിരനീ॑കവാ॒ന്-ഥ്സ്വേന॑ ഭാഗ॒ധേയേ॑ന പ്രീ॒തഃ । ച॒തു॒ര്ധാ ഽനീ॑കാ-ന്യജനയത । തതോ॑ ദേ॒വാ അഭ॑വന്ന് । പരാ ഽസു॑രാഃ ॥ 40 ॥

യദ॒ഗ്നയേ-ഽനീ॑കവതേ പുരോ॒ഡാശ॑മ॒ഷ്ടാക॑പാല-ന്നി॒ർവപ॑തി । അ॒ഗ്നിമേ॒വാനീ॑കവന്ത॒ഗ്ഗ്॒ സ്വേന॑ ഭാഗ॒ധേയേ॑ന പ്രീണാതി । സോ᳚-ഽഗ്നിരനീ॑കവാ॒ന്-ഥ്സ്വേന॑ ഭാഗ॒ധേയേ॑ന പ്രീ॒തഃ । ച॒തു॒ര്ധാ ഽനീ॑കാനി ജനയതേ । അ॒സൌ വാ ആ॑ദി॒ത്യോ᳚-ഽഗ്നി-രനീ॑കവാന് । തസ്യ॑ ര॒ശ്മയോ-ഽനീ॑കാനി । സാ॒കഗ്​മ് സൂര്യേ॑ണോദ്യ॒താ നിർവ॑പതി । സാ॒ക്ഷാദേ॒വാസ്മാ॒ അനീ॑കാനി ജനയതി । തേ-ഽസു॑രാഃ॒ പരാ॑ജിതാ॒ യന്തഃ॑ । ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ഉപാ᳚ശ്രയന്ന് ॥ 41 ॥

തേ ദേ॒വാ മ॒രുദ്ഭ്യ॑-സ്സാന്തപ॒നേഭ്യ॑ശ്ച॒രു-ന്നിര॑വപന്ന് । താ-ന്ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീഭ്യാ॑-മേ॒വോഭ॒യത॒-സ്സമ॑തപന്ന് । യന്മ॒രുദ്ഭ്യ॑-സ്സാന്തപ॒നേഭ്യ॑ശ്ച॒രു-ന്നി॒ർവപ॑തി । ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീഭ്യാ॑മേ॒വ തദു॑ഭ॒യതോ॒ യജ॑മാനോ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യാ॒ന്-ഥ്സന്ത॑പതി । മ॒ദ്ധ്യന്ദി॑നേ॒ നിർവ॑പതി । തര്​ഹി॒ ഹി തേ-ഽക്ഷ്ണി॑ഷ്ഠ॒-ന്തപ॑തി । ച॒രുര്ഭ॑വതി । സ॒ർവത॑ ഏ॒വൈനാ॒ന്-ഥ്സന്ത॑പതി । തേ ദേ॒വാ-ശ്ശ്വോ॑ വിജ॒യിന॒-സ്സന്തഃ॑ । സർവാ॑സാ-ന്ദു॒ഗ്ധേ ഗൃ॑ഹമേ॒ധീയ॑-ഞ്ച॒രു-ന്നിര॑വപന്ന് ॥ 42 ॥

ആശി॑താ ഏ॒വാദ്യോപ॑വസാമ । കസ്യ॒ വാ-ഽഹേ॒ദമ് । കസ്യ॑ വാ॒ ശ്വോ ഭ॑വി॒തേതി॑ । സ ശൃ॒തോ॑-ഽഭവത് । തസ്യാഹു॑തസ്യ॒ നാശ്ഞന്ന്॑ । ന ഹി ദേ॒വാ അഹു॑തസ്യാ॒ശ്ഞന്തി॑ । തേ᳚-ഽബ്രുവന്ന് । കസ്മാ॑ ഇ॒മഗ്​മ് ഹോ᳚ഷ്യാമ॒ ഇതി॑ । മ॒രുദ്ഭ്യോ॑ ഗൃഹമേ॒ധിഭ്യ॒ ഇത്യ॑ബ്രുവന്ന് । ത-മ്മ॒രുദ്ഭ്യോ॑ ഗൃഹമേ॒ധിഭ്യോ॑-ഽജുഹവുഃ ॥ 43 ॥

തതോ॑ ദേ॒വാ അഭ॑വന്ന് । പരാ-ഽസു॑രാഃ । യസ്യൈ॒വം-വിഁ॒ദുഷോ॑ മ॒രുദ്ഭ്യോ॑ ഗൃഹമേ॒ധിഭ്യോ॑ ഗൃ॒ഹേ ജുഹ്വ॑തി । ഭവ॑ത്യാ॒ത്മനാ᳚ । പരാ᳚-ഽസ്യ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യോ ഭവതി । യദ്വൈ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ പാക॒ത്രാ ക്രി॒യതേ᳚ । പ॒ശ॒വ്യ॑-ന്തത് । പാ॒ക॒ത്രാ വാ ഏ॒തത്ക്രി॑യതേ । യന്നേദ്ധ്മാബ॒ര്॒ഹി-ര്ഭവ॑തി । ന സാ॑മിധേ॒നീ-ര॒ന്വാഹ॑ ॥ 44 ॥

ന പ്ര॑യാ॒ജാ ഇ॒ജ്യന്തേ᳚ । നാനൂ॑യാ॒ജാഃ । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ । പ॒ശു॒മാ-ന്ഭ॑വതി । ആജ്യ॑ഭാഗൌ യജതി । യ॒ജ്ഞസ്യൈ॒വ ചക്ഷു॑ഷീ॒ നാന്തരേ॑തി । മ॒രുതോ॑ ഗൃഹമേ॒ധിനോ॑ യജതി । ഭാ॒ഗ॒ധേയേ॑-നൈ॒വൈനാ॒ന്-ഥ്സമ॑ര്ധയതി । അ॒ഗ്നിഗ്ഗ്​ സ്വി॑ഷ്ട॒കൃതം॑-യഁജതി॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ । ഇഡാ᳚ന്തോ ഭവതി । പ॒ശവോ॒ വാ ഇഡാ᳚ । പ॒ശുഷ്വേ॒വോപരി॑ഷ്ടാ॒-ത്പ്രതി॑ തിഷ്ഠതി ॥ 45 ॥
(അസു॑രാ - അശ്രയന് - ഗൃഹമേ॒ധീയം॑ ച॒രു-ന്നിര॑വപന് - നജുഹവു - ര॒ന്വാ - ഹേഡാ᳚ന്തോ ഭവതി॒ ദ്വേ ച॑) (അ. 6)

അനുവാകം 7 - തച്ഛേഷഃ
യത്പത്നീ॑ ഗൃഹമേ॒ധീയ॑-സ്യാശ്ഞീ॒യാത് । ഗൃ॒ഹ॒മേ॒ദ്ധ്യേ॑വ സ്യാ᳚ത് । വി ത്വ॑സ്യ യ॒ജ്ഞ ഋ॑ധ്യേത । യന്നാശ്ഞീ॒യാത് । അഗൃ॑ഹമേധീ സ്യാത് । നാസ്യ॑ യ॒ജ്ഞോ വ്യൃ॑ദ്ധ്യേത । പ്രതി॑വേശ-മ്പചേയുഃ । തസ്യാ᳚ശ്ഞീയാത് । ഗൃ॒ഹ॒മേ॒ദ്ധ്യേ॑വ ഭ॑വതി । നാസ്യ॑ യ॒ജ്ഞോ വ്യൃ॑ദ്ധ്യതേ ॥ 46 ॥

തേ ദേ॒വാ ഗൃ॑ഹമേ॒ധീയേ॑നേ॒ഷ്ട്വാ । ആശി॑താ അഭവന്ന് । ആഞ്ജ॑താ॒ഭ്യ॑ഞ്ജത । അനു॑ വ॒ഥ്സാ-ന॑വാസയന്ന് । തേഭ്യോ-ഽസു॑രാഃ॒, ക്ഷുധ॒-മ്പ്രാഹി॑ണ്വന്ന് । സാ ദേ॒വേഷു॑ ലോ॒കമവി॑ത്ത്വാ । അസു॑രാ॒ന്-പുന॑രഗച്ഛത് । ഗൃ॒ഹ॒മേ॒ധീയേ॑നേ॒ഷ്ട്വാ । ആശി॑താ ഭവന്തി । ആഞ്ജ॑തേ॒-ഽഭ്യ॑ഞ്ജതേ ॥ 47 ॥

അനു॑ വ॒ഥ്സാന്. വാ॑സയന്തി । ഭ്രാതൃ॑വ്യായൈ॒വ ത-ദ്യജ॑മാനഃ॒, ക്ഷുധ॒-മ്പ്രഹി॑ണോതി । തേ ദേ॒വാ ഗൃ॑ഹമേ॒ധീയേ॑നേ॒ഷ്ട്വാ । ഇന്ദ്രാ॑യ നിഷ്കാ॒സ-ന്ന്യ॑ദധുഃ । അ॒സ്മാനേ॒വ ശ്വ ഇന്ദ്രോ॒ നിഹി॑തഭാഗ ഉപാവര്തി॒തേതി॑ । താനിന്ദ്രോ॒ നിഹി॑തഭാഗ ഉ॒പാവ॑ര്തത । ഗൃ॒ഹ॒മേ॒ധീയേ॑നേ॒ഷ്ട്വാ । ഇന്ദ്രാ॑യ നിഷ്കാ॒സ-ന്നിദ॑ദ്ധ്യാത് । ഇന്ദ്ര॑ ഏ॒വൈന॒-ന്നിഹി॑തഭാഗ ഉ॒പാവ॑ര്തതേ । ഗാര്​ഹ॑പത്യേ ജുഹോതി ॥ 48 ॥

ഭാ॒ഗ॒ധേയേ॑നേ॒വൈന॒ഗ്​മ്॒ സമ॑ര്ധയതി । ഋ॒ഷ॒ഭമാഹ്വ॑യതി । വ॒ഷ॒ട്കാ॒ര ഏ॒വാസ്യ॒ സഃ । അഥോ॑ ഇന്ദ്രി॒യമേ॒വ ത-ദ്വീ॒ര്യം॑-യഁജ॑മാനോ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യസ്യ വൃങ്ക്തേ । ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രഗ്​മ് ഹ॒ത്വാ । പരാ᳚-മ്പരാ॒വത॑-മഗച്ഛത് । അപാ॑രാധ॒മിതി॒ മന്യ॑മാനഃ । സോ᳚-ഽബ്രവീത് । ക ഇ॒ദം-വേഁ ॑ദിഷ്യ॒തീതി॑ । തേ᳚-ഽബ്രുവ-ന്മ॒രുതോ॒ വരം॑-വൃഁണാമഹൈ ॥ 49 ॥

അഥ॑ വ॒യം-വേഁ ॑ദാമ । അ॒സ്മഭ്യ॑മേ॒വ പ്ര॑ഥ॒മഗ്​മ് ഹ॒വിര്നിരു॑പ്യാതാ॒ ഇതി॑ । ത ഏ॑ന॒മദ്ധ്യ॑-ക്രീഡന്ന് । തത്ക്രീ॒ഡിനാ᳚-ങ്ക്രീഡി॒ത്വമ് । യ-ന്മ॒രുദ്ഭ്യഃ॑ ക്രീ॒ഡിഭ്യഃ॑ പ്രഥ॒മഗ്​മ് ഹ॒വിര്നി॑രു॒പ്യതേ॒ വിജി॑ത്യൈ । സാ॒കഗ്​മ് സൂര്യേ॑ണോദ്യ॒താ നിർവ॑പതി । ഏ॒തസ്മി॒ന് വൈ ലോ॒ക ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമ॑ഹ॒ന്-ഥ്സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । ഏ॒ത-ദ്ബ്രാ᳚ഹ്മണാന്യേ॒വ പഞ്ച॑ ഹ॒വീഗ്​മ്ഷി॑ । ഏ॒ത-ദ്ബ്രാ᳚ഹ്മണ ഐന്ദ്രാ॒ഗ്നഃ । അഥൈ॒ഷ ഐ॒ന്ദ്രശ്ച॒രു-ര്ഭ॑വതി ॥ 50 ॥

ഉ॒ദ്ധാ॒രം-വാഁ ഏ॒തമിന്ദ്ര॒ ഉദ॑ഹരത । വൃ॒ത്രഗ്​മ് ഹ॒ത്വാ । അ॒ന്യാസു॑ ദേ॒വതാ॒സ്വധി॑ । യദേ॒ഷ ഐ॒ന്ദ്ര-ശ്ച॒രു-ര്ഭവ॑തി । ഉ॒ദ്ധാ॒രമേ॒വ തം-യഁജ॑മാന॒ ഉദ്ധ॑രതേ । അ॒ന്യാസു॑ പ്ര॒ജാസ്വധി॑ । വൈ॒ശ്വ॒ക॒ര്മ॒ണ ഏക॑കപാലോ ഭവതി । വിശ്വാ᳚ന്യേ॒വ തേന॒ കര്മാ॑ണി॒ യജ॑മാ॒നോ ഽവ॑രുന്ധേ ॥ 51 ॥
(ഋ॒ദ്ധ്യ॒തേ॒-ഽ-ഭ്യ॑ഞ്ജതേ-ജുഹോതി-വൃണാമഹൈ-ഭവത്യ॒- +ഷ്ടൌ ച॑) (അ. 7)

അനുവാകം 8 - പിതൃയജ്ഞഃ
വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വേന॒ വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജത । താ വ॑രുണ-പ്രഘാ॒സൈ-ർവ॑രുണപാ॒ശാദ॑മുഞ്ചത് । സാ॒ക॒മേ॒ധൈഃ പ്രത്യ॑സ്ഥാപയത് । ത്ര്യ॑മ്ബകൈ രു॒ദ്ര-ന്നി॒രവാ॑ദയത । പി॒തൃ॒യ॒ജ്ഞേന॑ സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമ॑ഗമയത് । യ-ദ്വൈ᳚ശ്വദേ॒വേന॒ യജ॑തേ । പ്ര॒ജാ ഏ॒വ ത-ദ്യജ॑മാന-സ്സൃജതേ । താ വ॑രുണ-പ്രഘാ॒സൈ-ർവ॑രുണപാ॒ശാ-ന്മു॑ഞ്ചതി । സാ॒ക॒മേ॒ധൈഃ പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി । ത്ര്യ॑മ്ബകൈരു॒ദ്ര-ന്നി॒രവ॑ദയതേ ॥ 52 ॥

പി॒തൃ॒യ॒ജ്ഞേന॑ സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ങ്ഗ॑മയതി । ദ॒ക്ഷി॒ണ॒തഃ പ്രാ॑ചീനാവീ॒തീ നിർവ॑പതി । ദ॒ക്ഷി॒ണാവൃ॒ദ്ധി പി॑തൃ॒ണാമ് । അനാ॑ദൃത്യ॒ തത് । ഉ॒ത്ത॒ര॒ത ഏ॒വോപ॒വീയ॒ നിർവ॑പേത് । ഉ॒ഭയേ॒ ഹി ദേ॒വാശ്ച॑ പി॒തര॑ശ്ചേ॒ജ്യന്തേ᳚ । അഥോ॒ യദേ॒വ ദ॑ക്ഷിണാ॒ര്ധേ॑-ഽധി॒ ശ്രയ॑തി । തേന॑ ദക്ഷി॒ണാവൃ॑ത് । സോമാ॑യ പിതൃ॒മതേ॑ പുരോ॒ഡാശ॒ഗ്​മ്॒ ഷട്ക॑പാല॒-ന്നിർവ॑പതി । സം॒​വഁ॒ഥ്സ॒രോ വൈ സോമഃ॑ പിതൃ॒മാന് ॥ 53 ॥

സം॒​വഁ॒ഥ്സ॒രമേ॒വ പ്രീ॑ണാതി । പി॒തൃഭ്യോ॑ ബര്​ഹി॒ഷദ്ഭ്യോ॑ ധാ॒നാഃ । മാസാ॒ വൈ പി॒തരോ॑ ബര്​ഹി॒ഷദഃ॑ । മാസാ॑നേ॒വ പ്രീ॑ണാതി । യസ്മി॒ന് വാ ഋ॒തൌ പുരു॑ഷഃ പ്ര॒മീയ॑തേ । സോ᳚-ഽസ്യാ॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ ഭ॑വതി । ബ॒ഹു॒രൂ॒പാ ധാ॒നാ ഭ॑വന്തി । അ॒ഹോ॒രാ॒ത്രാണാ॑-മ॒ഭിജി॑ത്യൈ । പി॒തൃഭ്യോ᳚ ഽഗ്നിഷ്വാ॒ത്തേഭ്യോ॑ മ॒ന്ഥമ് । അ॒ര്ധ॒മാ॒സാ വൈ പി॒തരോ᳚-ഽഗ്നിഷ്വാ॒ത്താഃ ॥ 54 ॥

അ॒ര്ധ॒മാ॒സാനേ॒വ പ്രീ॑ണാതി । അ॒ഭി॒വാ॒ന്യാ॑യൈ ദു॒ഗ്ധേ ഭ॑വതി । സാ ഹി പി॑തൃദേവ॒ത്യ॑-ന്ദു॒ഹേ । യ-ത്പൂ॒ര്ണമ് । ത-ന്മ॑നു॒ഷ്യാ॑ണാമ് । ഉ॒പ॒ര്യ॒ര്ധോ ദേ॒വാനാ᳚മ് । അ॒ര്ധഃ പി॑തൃ॒ണാമ് । അ॒ര്ധ ഉപ॑മന്ഥതി । അ॒ര്ധോ ഹി പി॑തൃ॒ണാമ് । ഏക॒യോപ॑മന്ഥതി ॥ 55 ॥

ഏകാ॒ ഹി പി॑തൃ॒ണാമ് । ദ॒ക്ഷി॒ണോപ॑മന്ഥതി । ദ॒ക്ഷി॒ണാ വൃ॒ദ്ധി പി॑തൃ॒ണാമ് । അനാ॑ര॒ഭ്യോപ॑മന്ഥതി । തദ്ധി പി॒തൄന്-ഗച്ഛ॑തി । ഇ॒മാ-ന്ദിശം॒-വേഁദി॒മുദ്ധ॑ന്തി । ഉ॒ഭയേ॒ ഹി ദേ॒വാശ്ച॑ പി॒തര॑ശ്ചേ॒ജ്യന്തേ᳚ । ചതു॑-സ്സ്രക്തിര്ഭവതി । സർവാ॒ ഹ്യനു॒ ദിശഃ॑ പി॒തരഃ॑ । അഖാ॑താ ഭവതി ॥ 56 ॥

ഖാ॒താ ഹി ദേ॒വാനാ᳚മ് । മ॒ദ്ധ്യ॒തോ᳚ ഽഗ്നിരാധീ॑യതേ । അ॒ന്ത॒തോ ഹി ദേ॒വാനാ॑-മാധീ॒യതേ᳚ । വര്​ഷീ॑യാനി॒ദ്ധ്മ ഇ॒ദ്ധ്മാ-ദ്ഭ॑വതി॒ വ്യാവൃ॑ത്ത്യൈ । പരി॑ ശ്രയതി । അ॒ന്തര്​ഹി॑തോ॒ ഹി പി॑തൃലോ॒കോ മ॑നുഷ്യലോ॒കാത് । യത്-പരു॑ഷി ദി॒നമ് । ത-ദ്ദേ॒വാനാ᳚മ് । യദ॑ന്ത॒രാ । ത-ന്മ॑നു॒ഷ്യാ॑ണാമ് ॥ 57 ॥

യ-ഥ്സമൂ॑ലമ് । ത-ത്പി॑തൃ॒ണാമ് । സമൂ॑ല-മ്ബ॒ര്॒ഹി-ര്ഭ॑വതി॒ വ്യാവൃ॑ത്ത്യൈ । ദ॒ക്ഷി॒ണാ സ്തൃ॑ണാതി । ദ॒ക്ഷി॒ണാ വൃ॒ദ്ധി പി॑തൃ॒ണാമ് । ത്രിഃ പര്യേ॑തി । തൃ॒തീയേ॒ വാ ഇ॒തോ ലോ॒കേ പി॒തരഃ॑ । താനേ॒വ പ്രീ॑ണാതി । ത്രിഃ പുനഃ॒ പര്യേ॑തി । ഷട്ഥ്സമ്പ॑ദ്യന്തേ ॥ 58 ॥

ഷഡ്വാ ഋ॒തവഃ॑ । ഋ॒തൂനേ॒വ പ്രീ॑ണാതി । യ-ത്പ്ര॑സ്ത॒രം-യഁജു॑ഷാ ഗൃഹ്ണീ॒യാത് । പ്ര॒മായു॑കോ॒ യജ॑മാന-സ്സ്യാത് । യന്ന ഗൃ॑ഹ്ണീ॒യാത് । അ॒നാ॒യ॒ത॒ന-സ്സ്യാ᳚ത് । തൂ॒ഷ്ണീമേ॒വ ന്യ॑സ്യേത് । ന പ്ര॒മായു॑കോ॒ ഭവ॑തി । നാനാ॑യത॒നഃ । യത്-ത്രീന്-പ॑രി॒ധീ-ന്പ॑രിദ॒ദ്ധ്യാത് ॥ 59 ॥

മൃ॒ത്യുനാ॒ യജ॑മാന॒-മ്പരി॑ ഗൃഹ്ണീയാത് । യന്ന പ॑രി-ദ॒ദ്ധ്യാത് । രക്ഷാഗ്​മ്॑സി യ॒ജ്ഞഗ്​മ് ഹ॑ന്യുഃ । ദ്വൌ പ॑രി॒ധീ പരി॑ദധാതി । രക്ഷ॑സാ॒-മപ॑ഹത്യൈ । അഥോ॑ മൃ॒ത്യോരേ॒വ യജ॑മാന॒-മുഥ്സൃ॑ജതി । യ-ത്ത്രീണി॑ ത്രീണി ഹ॒വീഗ്​ഷ്യു॑ദാ॒ഹരേ॑യുഃ । ത്രയ॑സ്ത്രയ ഏഷാഗ്​മ് സാ॒ക-മ്പ്രമീ॑യേരന്ന് । ഏകൈ॑ക-മനൂ॒ചീനാ᳚-ന്യു॒ദാഹ॑രന്തി । ഏകൈ॑ക ഏ॒വൈഷാ॑മ॒ന്വഞ്ചഃ॒ പ്രമീ॑യതേ । ക॒ശിപു॑ കശിപ॒വ്യാ॑യ । ഉ॒പ॒ബര്​ഹ॑ണ-മുപബര്​ഹ॒ണ്യാ॑യ । ആഞ്ജ॑ന-മാഞ്ജ॒ന്യാ॑യ । അ॒ഭ്യഞ്ജ॑ന-മഭ്യഞ്ജ॒ന്യാ॑യ । യ॒ഥാ॒ഭാ॒ഗമേ॒വൈനാ᳚-ന്പ്രീണാതി ॥ 60 ॥

(നി॒രവ॑ദയതേ - പിതൃ॒മാ - ന॑ഗ്നിഷ്വാ॒ത്താ - ഏക॒യോപ॑ മന്ഥ॒ - ത്യഖാ॑താ ഭവതി-മനു॒ഷ്യാ॑ണാം - പദ്യന്തേ - പരിദ॒ദ്ധ്യാന് - മീ॑യതേ॒ പഞ്ച॑ ച) (അ. 8)

അനുവാകം 9 - തച്ഛേഷഃ
അ॒ഗ്നയേ॑ ദേ॒വേഭ്യഃ॑ പി॒തൃഭ്യ॑-സ്സമി॒ദ്ധ്യമാ॑നാ॒യാനു॑ബ്രൂ॒ഹീത്യാ॑ഹ ।
ഉ॒ഭയേ॒ ഹി ദേ॒വാശ്ച॑ പി॒തര॑ശ്ചേ॒ജ്യന്തേ᳚ । ഏകാ॒മന്വാ॑ഹ । ഏകാ॒ ഹി പി॑തൃ॒ണാമ് । ത്രിരന്വാ॑ഹ । ത്രിര്​ഹി ദേ॒വാനാ᳚മ് । ആ॒ഘാ॒രാവാഘാ॑രയതി । യ॒ജ്ഞ॒ പ॒രുഷോ॒രന॑ന്തരിത്യൈ । നാര്​ഷേ॒യം-വൃഁ ॑ണീതേ । ന ഹോതാ॑രമ് ॥ 61 ॥

യദാ॑ര്​ഷേ॒യം-വൃഁ ॑ണീ॒ത । യദ്ധോതാ॑രമ് । പ്ര॒മായു॑കോ॒ യജ॑മാന-സ്സ്യാത് । പ്ര॒മായു॑കോ॒ ഹോതാ᳚ । തസ്മാ॒ന്ന വൃ॑ണീതേ । യജ॑മാനസ്യ॒ ഹോതു॑-ര്ഗോപീ॒ഥായ॑ । അപ॑ബര്​ഹിഷഃ പ്രയാ॒ജാന്.-യ॑ജതി । പ്ര॒ജാ വൈ ബ॒ര്॒ഹിഃ । പ്ര॒ജാ ഏ॒വ മൃ॒ത്യോരുഥ്സൃ॑ജതി । ആജ്യ॑ഭാഗൌ യജതി ॥ 62 ॥

യ॒ജ്ഞസ്യൈ॒വ ചക്ഷു॑ഷീ॒ നാന്തരേ॑തി । പ്രാ॒ചീ॒നാ॒വീ॒തീ സോമം॑-യഁജതി । പി॒തൃ॒ദേ॒വ॒ത്യാ॑ ഹി । ഏ॒ഷാ ഽഽഹു॑തിഃ । പഞ്ച॒ കൃത്വോ-ഽവ॑ദ്യതി । പഞ്ച॒ ഹ്യേ॑താ ദേ॒വതാഃ᳚ । ദ്വേ പു॑രോ-ഽനുവാ॒ക്യേ᳚ । യാ॒ജ്യാ॑ ദേ॒വതാ॑ വഷട്കാ॒രഃ । താ ഏ॒വ പ്രീ॑ണാതി । സന്ത॑ത॒മവ॑ ദ്യതി ॥ 63 ॥

ഋ॒തൂ॒നാഗ്​മ് സന്ത॑ത്യൈ । പ്രൈവൈഭ്യഃ॒ പൂർവ॑യാ പുരോ-ഽനുവാ॒ക്യ॑യാ ഽഽഹ । പ്രണ॑യതി ദ്വി॒തീയ॑യാ । ഗ॒മയ॑തി യാ॒ജ്യ॑യാ । തൃ॒തീയേ॒ വാ ഇ॒തോ ലോ॒കേ പി॒തരഃ॑ । അഹ്ന॑ ഏ॒വൈനാ॒-ന്പൂർവ॑യാ പുരോ-ഽനുവാ॒ക്യ॑യാ॒ ഽത്യാന॑യതി । രാത്രി॑യൈ ദ്വി॒തീയ॑യാ । ഐവൈനാന്॑. യാ॒ജ്യ॑യാ ഗമയതി । ദ॒ക്ഷി॒ണ॒തോ॑-ഽവ॒ദായ॑ । ഉദ॒ങ്ങതി॑ ക്രാമതി॒ വ്യാവൃ॑ത്ത്യൈ ॥ 64 ॥

ആ സ്വ॒ധേത്യാ-ശ്രാ॑വയതി । അസ്തു॑ സ്വ॒ധേതി॑ പ്ര॒ത്യാശ്രാ॑വയതി । സ്വ॒ധാ നമ॒ ഇതി॒ വഷ॑ട്കരോതി । സ്വ॒ധാ॒കാ॒രോ ഹി പി॑തൃ॒ണാമ് । സോമ॒മഗ്രേ॑ യജതി । സോമ॑ പ്രയാജാ॒ ഹി പി॒തരഃ॑ । സോമ॑-മ്പിതൃ॒മന്തം॑-യഁജതി । സം॒​വഁ॒ഥ്സ॒രോ വൈ സോമഃ॑ പിതൃ॒മാന് । സം॒​വഁ॒ഥ്സ॒രമേ॒വ ത-ദ്യ॑ജതി । പി॒തൄന്-ബ॑ര്​ഹി॒ഷദോ॑ യജതി ॥ 65 ॥

യേ വൈ യജ്വാ॑നഃ । തേ പി॒തരോ॑ ബര്​ഹി॒ഷദഃ॑ । താനേ॒വ ത-ദ്യ॑ജതി । പി॒തൄന॑ഗ്നിഷ്വാ॒ത്താന്. യ॑ജതി । യേ വാ അയ॑ജ്വാനോ ഗൃഹമേ॒ധിനഃ॑ । തേ പി॒തരോ᳚-ഽഗ്നിഷ്വാ॒ത്താഃ । താനേ॒വ ത-ദ്യ॑ജതി । അ॒ഗ്നി-ങ്ക॑വ്യ॒വാഹ॑നം-യഁജതി । യ ഏ॒വ പി॑തൃ॒ണാമ॒ഗ്നിഃ । തമേ॒വ ത-ദ്യ॑ജതി ॥ 66 ॥

അഥോ॒ യഥാ॒-ഽഗ്നിഗ്ഗ്​ സ്വി॑ഷ്ട॒കൃതം॒-യഁജ॑തി । താ॒ദൃഗേ॒വ തത് । ഏ॒തത്തേ॑ തത॒ യേ ച॒ ത്വാമന്വിതി॑ തി॒സൃഷു॑ സ്ര॒ക്തീഷു॒ നിദ॑ധാതി । തസ്മാ॒ദാ തൃ॒തീയാ॒-ത്പുരു॑ഷാ॒ന്നാമ॒ ന ഗൃ॑ഹ്ണന്തി । ഏ॒താവ॑ന്തോ॒ ഹീജ്യന്തേ᳚ । അത്ര॑ പിതരോ യഥാഭാ॒ഗ-മ്മ॑ന്ദദ്ധ്വ॒മിത്യാ॑ഹ । ഹ്ലീകാ॒ ഹി പി॒തരഃ॑ । ഉദ॑ഞ്ചോ॒ നിഷ്ക്രാ॑മന്തി । ഏ॒ഷാ വൈ മ॑നു॒ഷ്യാ॑ണാ॒-ന്ദിക് । സ്വാമേ॒വ ത-ദ്ദിശ॒മനു॒ നിഷ്ക്രാ॑മന്തി ॥ 67 ॥

ആ॒ഹ॒വ॒നീയ॒-മുപ॑തിഷ്ഠന്തേ । ന്യേ॑വാസ്മൈ॒ തദ്ധ്നു॑വതേ । യഥ്സ॒ത്യാ॑ഹവ॒നീയേ᳚ । അഥാ॒ന്യത്ര॒ ചര॑ന്തി । ആതമി॑തോ॒രുപ॑തിഷ്ഠന്തേ । അ॒ഗ്നിമേ॒വോപ॑ദ്ര॒ഷ്ടാര॑-ങ്കൃ॒ത്വാ । പി॒തൄ-ന്നി॒രവ॑ദയന്തേ । അന്തം॒-വാഁ ഏ॒തേ പ്രാ॒ണാനാ᳚-ങ്ഗച്ഛന്തി । യ ആതമി॑തോരുപ॒തിഷ്ഠ॑ന്തേ । സു॒സ॒ന്ദൃശ॑-ന്ത്വാ വ॒യമിത്യാ॑ഹ ॥ 68 ॥

പ്രാ॒ണോ വൈ സു॑സ॒ന്ദൃക് । പ്രാ॒ണമേ॒വാത്മന്-ദ॑ധതേ । യോജാ॒ ന്വി॑ന്ദ്ര തേ॒ ഹരീ॒ ഇത്യാ॑ഹ । പ്രാ॒ണമേ॒വ പുന॑രയുക്ത । അക്ഷ॒ന്നമീ॑മദന്ത॒ ഹീതി॒ ഗാര്​ഹ॑പത്യ॒-മുപ॑തിഷ്ഠന്തേ । അക്ഷ॒ന്നമീ॑മദ॒ന്താഥ॒ ത്വോപ॑തിഷ്ഠാമഹ॒ ഇതി॒ വാവൈതദാ॑ഹ । അമീ॑മദന്ത പി॒തര॑-സ്സോ॒മ്യാ ഇത്യ॒ഭി പ്രപ॑ദ്യന്തേ । അമീ॑മദന്ത പി॒തരോ-ഽഥ॑ ത്വാ॒-ഽഭി പ്രപ॑ദ്യാമഹ॒ ഇതി॒ വാവൈതദാ॑ഹ । അ॒പഃ പരി॑ഷിഞ്ചതി । മാ॒ര്ജയ॑ത്യേ॒വൈനാന്॑ ॥ 69 ॥

അഥോ॑ ത॒ര്പയ॑ത്യേ॒വ । തൃപ്യ॑തി പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭിഃ॑ । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ । അപ॑ ബര്​ഹിഷാവനൂയാ॒ജൌ യ॑ജതി । പ്ര॒ജാ വൈ ബ॒ര്॒ഹിഃ । പ്ര॒ജാ ഏ॒വ മൃ॒ത്യോരുഥ്സൃ॑ജതി । ച॒തുരഃ॑ പ്രയാ॒ജാന്. യ॑ജതി । ദ്വാവ॑നൂയാ॒ജൌ । ഷട്ഥ്സമ്പ॑ദ്യന്തേ । ഷഡ്വാ ഋ॒തവഃ॑ ॥ 70 ॥

ഋ॒തൂനേ॒വ പ്രീ॑ണാതി । ന പത്ന്യന്വാ᳚സ്തേ । ന സം​യാഁ ॑ജയന്തി । യത്പത്ന്യ॒ന്വാസീ॑ത । യഥ്സം॑​യാഁ॒ജയേ॑യുഃ । പ്ര॒മായു॑കാ സ്യാത് । തസ്മാ॒ന്നാന്വാ᳚സ്തേ । ന സം​യാഁ ॑ജയന്തി । പത്നി॑യൈ ഗോപീ॒ഥായ॑ ॥ 71 ॥
(ഹോതാ॑ര॒ - മാജ്യ॑ഭാഗൌ യജതി॒ - സന്ത॑ത॒മവ॑ദ്യതി॒ - വ്യാവൃ॑ത്ത്യൈ - ബര്​ഹി॒ഷദോ॑ യജതി॒ - തമേ॒വ ത-ദ്യ॑ജ॒- ത്യനു॒ നിഷ്ക്രാ॑മന്ത്യാ - ഹൈ - നാന് - ഋ॒തവോ॒ - +നവ॑ ച) (അ. 9)

അനുവാകം 10 - ത്ര്യമ്ബകഹവീംഷി
പ്ര॒തി॒പൂ॒രു॒ഷമേക॑കപാലാ॒-ന്നിർവ॑പതി । ജാ॒താ ഏ॒വ പ്ര॒ജാ രു॒ദ്രാന്നി॒രവ॑ദയതേ । ഏക॒മതി॑രിക്തമ് । ജ॒നി॒ഷ്യമാ॑ണാ ഏ॒വ പ്ര॒ജാ രു॒ദ്രാന്നി॒രവ॑ദയതേ । ഏക॑കപാലാ ഭവന്തി । ഏ॒ക॒ധൈവ രു॒ദ്ര-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । നാഭിഘാ॑രയതി । യദ॑ഭിഘാ॒രയേ᳚ത് । അ॒ന്ത॒ര॒വ॒ചാ॒രിണഗ്​മ്॑ രു॒ദ്ര-ങ്കു॑ര്യാത് । ഏ॒കോ॒ല്മു॒കേന॑ യന്തി ॥ 72 ॥

തദ്ധി രു॒ദ്രസ്യ॑ ഭാഗ॒ധേയ᳚മ് । ഇ॒മാ-ന്ദിശം॑-യഁന്തി । ഏ॒ഷാ വൈ രു॒ദ്രസ്യ॒ ദിക് । സ്വായാ॑മേ॒വ ദി॒ശി രു॒ദ്ര-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । രു॒ദ്രോ വാ അ॑പ॒ശുകാ॑യാ॒ ആഹു॑ത്യൈ॒ നാതി॑ഷ്ഠത । അ॒സൌ തേ॑ പ॒ശുരിതി॒ നിര്ദി॑ശേ॒ദ്യ-ന്ദ്വി॒ഷ്യാത് । യമേ॒വ ദ്വേഷ്ടി॑ । തമ॑സ്മൈ പ॒ശു-ന്നിര്ദി॑ശതി । യദി॒ ന ദ്വി॒ഷ്യാത് । ആ॒ഖുസ്തേ॑ പ॒ശുരിതി॑ ബ്രൂയാത് ॥ 73 ॥

ന ഗ്രാ॒മ്യാ-ന്പ॒ശൂന്. ഹി॒നസ്തി॑ । നാര॒ണ്യാന് । ച॒തു॒ഷ്പ॒ഥേ ജു॑ഹോതി । ഏ॒ഷ വാ അ॑ഗ്നീ॒നാ-മ്പഡ്ബീ॑ശോ॒ നാമ॑ । അ॒ഗ്നി॒വത്യേ॒വ ജു॑ഹോതി । മ॒ദ്ധ്യ॒മേന॑ പ॒ര്ണേന॑ ജുഹോതി । സ്രുഗ്ഘ്യേ॑ഷാ । അഥോ॒ ഖലു॑ । അ॒ന്ത॒മേനൈ॒വ ഹോ॑ത॒വ്യ᳚മ് । അ॒ന്ത॒ത ഏ॒വ രു॒ദ്ര-ന്നി॒രവ॑ദയതേ ॥ 74 ॥

ഏ॒ഷ തേ॑ രുദ്ര ഭാ॒ഗ-സ്സ॒ഹ സ്വസ്രാ-ഽമ്ബി॑ക॒യേത്യാ॑ഹ । ശ॒രദ്വാ അ॒സ്യാമ്ബി॑കാ॒ സ്വസാ᳚ । തയാ॒ വാ ഏ॒ഷ ഹി॑നസ്തി । യഗ്​മ് ഹി॒നസ്തി॑ । തയൈ॒വൈനഗ്​മ്॑ സ॒ഹ ശ॑മയതി । ഭേ॒ഷ॒ജ-ങ്ഗവ॒ ഇത്യാ॑ഹ । യാവ॑ന്ത ഏ॒വ ഗ്രാ॒മ്യാഃ പ॒ശവഃ॑ । തേഭ്യോ॑ ഭേഷ॒ജ-ങ്ക॑രോതി । അവാ᳚മ്ബ രു॒ദ്രമ॑ദിമ॒ഹീത്യാ॑ഹ । ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാമാശാ᳚സ്തേ ॥ 75 ॥

ത്ര്യ॑മ്ബകം-യഁജാമഹ॒ ഇത്യാ॑ഹ । മൃ॒ത്യോ-ര്മു॑ക്ഷീയ॒ മാ ഽമൃതാ॒ദിതി॒ വാവൈതദാ॑ഹ । ഉത്കി॑രന്തി । ഭഗ॑സ്യ ലീഫ്സന്തേ । മൂതേ॑ കൃ॒ത്വാ-ഽഽസ॑ജന്തി । യഥാ॒ ജനം॑-യഁ॒തേ॑-ഽവ॒സ-ങ്ക॒രോതി॑ । താ॒ദൃഗേ॒വതത് । ഏ॒ഷ തേ॑ രുദ്ര ഭാ॒ഗ ഇത്യാ॑ഹ നി॒രവ॑ത്ത്യൈ । അപ്ര॑തീക്ഷ॒മായ॑ന്തി । അ॒പഃ പരി॑ഷിഞ്ചതി । രു॒ദ്രസ്യാ॒ന്തര്​ഹി॑ത്യൈ । പ്ര വാ ഏ॒തേ᳚-ഽസ്മാ-ല്ലോ॒കാച്ച്യ॑വന്തേ । യേ ത്ര്യ॑മ്ബകൈ॒ശ്ചര॑ന്തി । ആ॒ദി॒ത്യ-ഞ്ച॒രു-മ്പുന॒രേത്യ॒ നിർവ॑പതി । ഇ॒യം-വാഁ അദി॑തിഃ । അ॒സ്യാമേ॒വ പ്രതി॑ തിഷ്ഠന്തി ॥ 76 ॥
(യ॒ന്തി॒ - ബ്രൂ॒യാ॒ന് - നി॒രവ॑ദയതേ - ശാസ്തേ - സിഞ്ചതി॒ ഷട്ച॑) (അ. 10)

(അനു॑മത്യൈ - വൈശ്വദേ॒വേന॒ താ-സ്സൃ॒ഷ്ടാ - സ്ത്രി॒വൃത് - പ്ര॒ജാപ॑തി-സ്സവി॒ - തോത്ത॑രസ്യാം - ദേവാസു॒രാ-സ്സോ᳚-ഽഗ്നി--ര് യ-ത്പത്നീ॑ -വൈശ്വദേ॒വേന॒ താ വ॑രുണപ്രഘാ॒സൈ - ര॒ഗ്നയേ॑ ദേ॒വേഭ്യഃ॑ - പ്രതിപൂരു॒ഷ-ന്ദശ॑)

(അനു॑മത്യൈ - പ്രഥമ॒ജോ വ॒ഥ്സോ - ബ॑ഹുരൂ॒പാ ഹി പ॒ശവ॒ - സ്തസ്മാ᳚-ത്പൃഥമാ॒ത്രം - ഁയദ॒ഗ്നയേ-ഽനീ॑കവത - ഉദ്ധാ॒രം-വാഁ - അ॒ഗ്നയേ॑ ദേ॒വേഭ്യ॑ - ഋ॒തൂനേ॒വ ഷട്ഥ്സ॑പ്തതിഃ)

(അനു॑മത്യൈ॒ - പ്രതി॑ തിഷ്ഠന്തി)

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുർവേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകേ ഷഷ്ഠഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥