श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुंदरकांडम् ।
अथ एकोनविंशस्सर्गः ।
तस्मिन्नेव ततः काले राजपुत्री त्वनिंदिता ।
रूपयौवनसंपन्नं भूषणोत्तमभूषितम् ॥ 1 ॥
ततो दृष्ट्वैव वैदेही रावणं राक्षसाधिपम् ।
प्रावेपत वरारोहा प्रवाते कदली यथा ॥ 2 ॥
आच्छाद्योदरमूरुभ्यां बाहुभ्यां च पयोधरौ ।
उपविष्टा विशालाक्षी रुदंती वरवर्णिनी ॥ 3 ॥
दशग्रीवस्तु वैदेहीं रक्षितां राक्षसीगणैः ।
ददर्श सीतां दुःखार्तां नावं सन्नामिवार्णवे ॥ 4 ॥
असंवृतायामासीनां धरण्यां संशितव्रताम् ।
छिन्नां प्रपतितां भूमौ शाखामिव वनस्पतेः ॥ 5 ॥
मलमंडनचित्रांगीं मंडनार्हाममंडिताम् ।
मृणाली पंकदिग्धेव विभाति न विभाति च ॥ 6 ॥
समीपं राजसिंहस्य रामस्य विदितात्मनः ।
संकल्पहयसंयुक्सैर्यांतीमिव मनोरथैः ॥ 7 ॥
शुष्यंतीं रुदतीमेकां ध्यानशोकपरायणाम् ।
दुःखस्यांतमपश्यंतीं रामां राममनुव्रताम् ॥ 8 ॥
वेष्टमानां तथाऽविष्टां पन्नगेंद्रवधूमिव ।
धूप्यमानां ग्रहेणेव रोहिणीं धूमकेतुना ॥ 9 ॥
वृत्तशीलकुले जातामाचारवति धार्मिके ।
पुनःसंस्कारमापन्नां जातामिव च दुष्कुले ॥ 10 ॥
अभूतेनापवादेन कीर्तिं निपतितामिव ।
आम्नायानामयोगेन विद्यां प्रशिथिलामिव ॥ 11 ॥
सन्नामिव महाकीर्तिं श्रद्धामिव विमानिताम् ।
पूजामिव परिक्षीणामाशां प्रतिहतामिव ॥ 12 ॥
आयतीमिव विध्वस्तामाज्ञां प्रतिहतामिव ।
दीप्तामिव दिशं काले पूजामपहृतामिव ॥ 13 ॥
पद्मिनीमिव विध्वस्तां हतशूरां चमूमिव ।
प्रभामिव तमोध्वस्तामुपक्षीणामिवापगाम् ॥ 14 ॥
वेदीमिव परामृष्टां शांतामग्निशिखामिव ।
पौर्णमासीमिव निशां राहुग्रस्तेंदुमंडलाम् ॥ 15 ॥
उत्कृष्टपर्णकमलां वित्रासितविहंगमाम् ।
हस्तिहस्तपरामृष्टामाकुलां पद्मिनीमिव ॥ 16 ॥
पतिशोकातुरां शुष्कां नदीं विस्रावितामिव ।
परया मृजया हीनां कृष्णपक्षनिशामिव ॥ 17 ॥
सुकुमारीं सुजातांगीं रत्नगर्भगृहोचिताम् ।
तप्यमानामिवोष्णेन मृणालीमचिरोद्धृताम् ॥ 18 ॥
गृहीतामालितां स्तंभे यूथपेन विनाकृताम् ।
निःश्वसंतीं सुदुःखार्तां गजराजवधूमिव ॥ 19 ॥
एकया दीर्घया वेण्या शोभमानामयत्नतः ।
नीलया नीरदापाये वनराज्या महीमिव ॥ 20 ॥
उपवासेन शोकेन ध्यानेन च भयेन च ।
परिक्षीणां कृशां दीनामल्पाहारां तपोधनाम् ॥ 21 ॥
आयाचमानां दुःखार्तां प्रांजलिं देवतामिव ।
भावेन रघुमुख्यस्य दशग्रीवपराभवम् ॥ 22 ॥
समीक्षमाणां रुदतीमनिंदितां सुपक्ष्मताम्रायतशुक्ललोचनाम् ।
अनुव्रतां राममतीव मैथिलीं प्रलोभयामास वधाय रावणः ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुंदरकांडे एकोनविंशस्सर्गः ॥
