ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുംദരകാംഡമ് ।
അഥ ഏകോനവിംശസ്സര്ഗഃ ।
തസ്മിന്നേവ തതഃ കാലേ രാജപുത്രീ ത്വനിംദിതാ ।
രൂപയൌവനസംപന്നം ഭൂഷണോത്തമഭൂഷിതമ് ॥ 1 ॥
തതോ ദൃഷ്ട്വൈവ വൈദേഹീ രാവണം രാക്ഷസാധിപമ് ।
പ്രാവേപത വരാരോഹാ പ്രവാതേ കദലീ യഥാ ॥ 2 ॥
ആച്ഛാദ്യോദരമൂരുഭ്യാം ബാഹുഭ്യാം ച പയോധരൌ ।
ഉപവിഷ്ടാ വിശാലാക്ഷീ രുദംതീ വരവര്ണിനീ ॥ 3 ॥
ദശഗ്രീവസ്തു വൈദേഹീം രക്ഷിതാം രാക്ഷസീഗണൈഃ ।
ദദര്ശ സീതാം ദുഃഖാര്താം നാവം സന്നാമിവാര്ണവേ ॥ 4 ॥
അസംവൃതായാമാസീനാം ധരണ്യാം സംശിതവ്രതാമ് ।
ഛിന്നാം പ്രപതിതാം ഭൂമൌ ശാഖാമിവ വനസ്പതേഃ ॥ 5 ॥
മലമംഡനചിത്രാംഗീം മംഡനാര്ഹാമമംഡിതാമ് ।
മൃണാലീ പംകദിഗ്ധേവ വിഭാതി ന വിഭാതി ച ॥ 6 ॥
സമീപം രാജസിംഹസ്യ രാമസ്യ വിദിതാത്മനഃ ।
സംകല്പഹയസംയുക്സൈര്യാംതീമിവ മനോരഥൈഃ ॥ 7 ॥
ശുഷ്യംതീം രുദതീമേകാം ധ്യാനശോകപരായണാമ് ।
ദുഃഖസ്യാംതമപശ്യംതീം രാമാം രാമമനുവ്രതാമ് ॥ 8 ॥
വേഷ്ടമാനാം തഥാഽവിഷ്ടാം പന്നഗേംദ്രവധൂമിവ ।
ധൂപ്യമാനാം ഗ്രഹേണേവ രോഹിണീം ധൂമകേതുനാ ॥ 9 ॥
വൃത്തശീലകുലേ ജാതാമാചാരവതി ധാര്മികേ ।
പുനഃസംസ്കാരമാപന്നാം ജാതാമിവ ച ദുഷ്കുലേ ॥ 10 ॥
അഭൂതേനാപവാദേന കീര്തിം നിപതിതാമിവ ।
ആമ്നായാനാമയോഗേന വിദ്യാം പ്രശിഥിലാമിവ ॥ 11 ॥
സന്നാമിവ മഹാകീര്തിം ശ്രദ്ധാമിവ വിമാനിതാമ് ।
പൂജാമിവ പരിക്ഷീണാമാശാം പ്രതിഹതാമിവ ॥ 12 ॥
ആയതീമിവ വിധ്വസ്താമാജ്ഞാം പ്രതിഹതാമിവ ।
ദീപ്താമിവ ദിശം കാലേ പൂജാമപഹൃതാമിവ ॥ 13 ॥
പദ്മിനീമിവ വിധ്വസ്താം ഹതശൂരാം ചമൂമിവ ।
പ്രഭാമിവ തമോധ്വസ്താമുപക്ഷീണാമിവാപഗാമ് ॥ 14 ॥
വേദീമിവ പരാമൃഷ്ടാം ശാംതാമഗ്നിശിഖാമിവ ।
പൌര്ണമാസീമിവ നിശാം രാഹുഗ്രസ്തേംദുമംഡലാമ് ॥ 15 ॥
ഉത്കൃഷ്ടപര്ണകമലാം വിത്രാസിതവിഹംഗമാമ് ।
ഹസ്തിഹസ്തപരാമൃഷ്ടാമാകുലാം പദ്മിനീമിവ ॥ 16 ॥
പതിശോകാതുരാം ശുഷ്കാം നദീം വിസ്രാവിതാമിവ ।
പരയാ മൃജയാ ഹീനാം കൃഷ്ണപക്ഷനിശാമിവ ॥ 17 ॥
സുകുമാരീം സുജാതാംഗീം രത്നഗര്ഭഗൃഹോചിതാമ് ।
തപ്യമാനാമിവോഷ്ണേന മൃണാലീമചിരോദ്ധൃതാമ് ॥ 18 ॥
ഗൃഹീതാമാലിതാം സ്തംഭേ യൂഥപേന വിനാകൃതാമ് ।
നിഃശ്വസംതീം സുദുഃഖാര്താം ഗജരാജവധൂമിവ ॥ 19 ॥
ഏകയാ ദീര്ഘയാ വേണ്യാ ശോഭമാനാമയത്നതഃ ।
നീലയാ നീരദാപായേ വനരാജ്യാ മഹീമിവ ॥ 20 ॥
ഉപവാസേന ശോകേന ധ്യാനേന ച ഭയേന ച ।
പരിക്ഷീണാം കൃശാം ദീനാമല്പാഹാരാം തപോധനാമ് ॥ 21 ॥
ആയാചമാനാം ദുഃഖാര്താം പ്രാംജലിം ദേവതാമിവ ।
ഭാവേന രഘുമുഖ്യസ്യ ദശഗ്രീവപരാഭവമ് ॥ 22 ॥
സമീക്ഷമാണാം രുദതീമനിംദിതാം സുപക്ഷ്മതാമ്രായതശുക്ലലോചനാമ് ।
അനുവ്രതാം രാമമതീവ മൈഥിലീം പ്രലോഭയാമാസ വധായ രാവണഃ ॥ 23 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുംദരകാംഡേ ഏകോനവിംശസ്സര്ഗഃ ॥
