श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकांडम् ।
अथ षोडशाधिकशततमस्सर्गः ।
प्रतिप्रयाते भरते वसन्रामस्तपोवने ।
लक्षयामास सोद्वेगमथौत्सुक्यं तपस्विनाम् ॥ 1 ॥
ये तत्र चित्रकूटस्य पुरस्तात्तापसाश्रमे ।
राममाश्रित्य निरतास्तानलक्षयदुत्सुकान् ॥ 2 ॥
नयनैर्ब्रुकुटीभिश्च रामं निर्दिश्य शंकिताः ।
अन्योन्यमुपजल्पंत श्शनैश्चक्रुर्मिथः कथाः ॥ 3 ॥
तेषामौत्सुक्यमालक्ष्य रामस्त्वात्मनि शंकितः ।
कृतांजलिरुवाचेदमृषिं कुलपतिं ततः ॥ 4 ॥
न कच्चिद्भगवन्किंचित्पूर्ववृत्तमिदं मयि ।
दृश्यते विकृतं येन विक्रियंते तपस्विनः ॥ 5 ॥
प्रमादाच्चरितं कच्चित्किंचिन्नावरजस्य मे ।
लक्ष्मणस्यर्षिभिदृष्टं नानुरूपमिवात्मनः ॥ 6 ॥
कच्चिच्छुश्रूषमाणा व श्शुश्रूषणपरा मयि ।
प्रमदाऽभ्युचितां वृत्तिं सीता युक्तं न वर्तते ॥ 7 ॥
अथर्षिर्जरया वृद्धस्तपसा च जरां गतः ।
वेपमान इवोवाच रामं भूतदयापरम् ॥ 8 ॥
कुतः कल्याणसत्त्वायाः कल्याणाभिरतेस्तथा ।
चलनं तात वैदेह्यास्तपस्विषु विशेषतः ॥ 9 ॥
त्वन्निमित्तमिदं तावत्तापसान्प्रतिवर्तते ।
रक्षोभ्यस्तेन संविग्नाः कथयंति मिथः कथाः ॥ 10 ॥
रावणावरजः कश्चित् खरो नामेह राक्षसः ।
उत्पाट्य तापसान्सर्वांजनस्थाननिकेतनान् ॥ 11 ॥
धृष्टश्च जितकाशी च नृशंसः पुरुषादकः ।
अवलिप्तश्च पापश्च त्वां च तात न मृष्यते ॥ 12 ॥
त्वं यदाप्रभृति ह्यस्मिन्नाश्रमे तात वर्तसे ।
तदाप्रभृति रक्षांसि विप्रकुर्वंति तापसान् ॥ 13 ॥
दर्शयंति हि बीभत्सैः क्रूरैर्भीषणकैरपि ।
नानारूपैर्विरूपैश्च रूपैर्विकृतदर्शनैः ॥ 14 ॥
अप्रशस्तैशुचिभिस्संप्रयोज्य च तापसान् ।
प्रतिध्नंत्यपरान्क्षिप्रमनार्याः पुरतः स्थिताः ॥ 15 ॥
तेषु तेष्वाश्रमस्थानेष्वबुद्धमवलीय च ।
रमंते तापसां स्तत्र नाशयंतोऽल्पचेतसः ॥ 16 ॥
अपक्षिपंति स्रुग्भांडानग्नीस्निंचंति वारिणा ।
कलशांश्च प्रमध्नंति हवने समुपस्थिते ॥ 17 ॥
तैर्दुरात्मभिरामृष्टानाश्रमान्प्रजिहासवः ।
गमनायान्यदेशस्य चोदयंत्यृषयोऽद्य माम् ॥ 18 ॥
तत्पुरा राम शारीरामुपहिंसां तपस्विषु ।
दर्शयंति हि दुष्टास्ते त्यक्ष्याम इममाश्रमम् ॥ 19 ॥
बहुमूलफलं चित्रमविदूरादितो वनम् ।
पुराणाश्रममेवाहं श्रयिष्ये सगणः पुनः ॥ 20 ॥
खरस्त्वय्यपि चायुक्तं पुरा तात प्रवर्तते ।
सहास्माभिरितो गच्छ यदि बुद्धिः प्रवर्तते ॥ 21 ॥
सकलत्रस्य संदेहो नित्यं यत्तस्य राघव ।
समर्थस्यापि हि सतो वासो दुःखमिहाद्य ते ॥ 22 ॥
इत्युक्तवंतं स्तंराम राजपुत्रस्तपस्विनम् ।
न शशाकोत्तरैर्वाक्यैरवरोद्धुं समुत्सुकम् ॥ 23 ॥
अभिनंद्य समापृच्छ्य समाधाय च राघवम् ।
स जगामाश्रमं त्यक्त्वा कुलैः कुलपतिस्सह ॥ 24 ॥
रामः संसाद्य ऋषिगणमनुगमनाद्देशात्तस्मात्कुलपतिमभिवाद्य ऋषिम् ।
सम्यक्प्रीतैस्तैरनुमत उपदिष्टार्थः पुण्यं वासाय स्वनिलयमुपसंपेदे ॥ 25 ॥
आश्रममृषिविरहितं प्रभुः क्षणमपिन जहौ स राघवः ।
राघवं हि सततमनुगता स्तापसाश्चार्षचरित धृतगुणाः ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकांडे षोडशाधिकशततमस्सर्गः ॥
