श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकांडम् ।
अथ पंचपंचाशस्सर्गः ।
उषित्वा रजनीं तत्र राजपुत्रावरिंदमौ ।
महर्षिमभिवाद्याथ जग्मतुस्तं गिरिं प्रति ॥ 1 ॥
तेषां चैव स्वस्त्ययनं महर्षि स्स चकार ह ।
प्रस्थितांश्चैव तान्प्रेक्ष्य पिता पुत्रानिवान्वगात् ॥ 2 ॥
ततः प्रचक्रमे वक्तुं वचनं स महामुनिः ।
भरद्वाजो महातेजा रामं सत्यपराक्रमम् ॥ 3 ॥
गंगायमुनयो स्संधिमासाद्य मनुजर्षभौ ।
कालिंदीमनुगच्छेतां नदीं पश्चान्मुखाश्रिताम् ॥ 4 ॥
अथाऽसाद्य तु कालिंदी शीघ्रस्रोतसमापगाम् ।
तस्यास्तीर्थं प्रचलितं पुराणं प्रेक्ष्य राघवौ ॥ 5 ॥
तत्र यूयं प्लवं कृत्वा तरतांशुमतीं नदीम् ।
ततो न्यग्रोधमासाद्य महांतं हरितच्छदम् ॥ 6 ॥
विवृद्धं बहुभिर्वृक्षै श्श्यामं सिद्धोपसेवितम् ।
तस्मै सीतांजलिं कृत्वा प्रयुंजीताशिषश्शिवाः ॥ 7 ॥
समासाद्य तु तं वृक्षं वसेद्वातिक्रमेत वा ।
क्रोशमात्रं ततो गत्वा नीलं द्रक्ष्यथ काननम् ॥ 8 ॥
पलाशबदरीमिश्रं रम्यं वंशैश्च यामुनैः ।
स पंथाश्चित्रकूटस्य गत स्सुबहुशो मया ॥ 9 ॥
रम्यो मार्दवयुक्तश्च वनदावैर्विवर्जितः ।
इति पंथानमावेद्य महर्षिस्सन्यवर्तत ॥ 10 ॥
अभिवाद्य तथेत्युक्त्वा रामेण विनिवर्तितः ।
उपावृत्ते मुनौ तस्मिन्रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ 11 ॥
कृतपुण्याः स्म सौमित्रे मुनिर्यन्नोऽनुकंपते ।
इति तौ पुरुषव्याघ्रौ मंत्रयित्वा मनस्विनौ ।
सीतामेवाग्रतः कृत्वा कालिंदीं जग्मतुर्नदीम् ॥ 12 ॥
अथाऽसाद्य तु कालिंदीं शीघ्रस्रोतोवहां नदीम् ।
चिंतामापेदिरे सर्वे नदीजलतितीर्षवः ॥ 13 ॥
तौ काष्ठसंघातमथो चक्रतु स्सुमहाप्लवम् ।
शुष्कैर्वंशै स्समास्तीर्णमुशीरैश्च समावृतम् ॥ 14 ॥
ततो वेतसशाखाश्च जंबूशाखाश्च वीर्यवान् ।
चकार लक्ष्मणश्छित्वा सीताया स्सुखमासनम् ॥ 15 ॥
तत्र श्रियमिवाचिंत्यां रामो दाशरथिः प्रियाम् ।
ईषत्संलज्जमानां तामध्यारोपयतप्लवम् ॥ 16 ॥
पार्श्वे च तत्र वैदेह्या वसने भूषणानि च ।
प्लवे कठिनकाजं च रामश्चक्रे सहायुधैः ॥ 17 ॥
आरोप्य प्रथमं सीतां संघाटं परिगृह्य तौ ।
तत प्रतेरतुर्यत्तौ वीरौ दशरथात्मजौ ॥ 18 ॥
कालिंदीमध्यमायाता सीता त्वेनामवंदत ।
स्वस्ति देवि तरामि त्वां पारये न्मे पतिर्व्रतम् ॥ 19 ॥
कालिंदी मथ सीता तु याचमाना कृतांजलिः ।
तीरमेवाभिसंप्राप्ता दक्षिणं वरवर्णिनी ॥ 20 ॥
तत प्लवेनांशुमतीं शीघ्रगामूर्मिमालिनीम् ।
तीरजै र्बहुभिर्वृक्षै स्संतेरुर्यमुनां नदीम् ॥ 21 ॥
ते तीर्णाः प्लवमुत्सृज्य प्रस्थाय यमुनावनात् ।
श्यामं न्यग्रोध मासेदु श्शीतलं हरितच्छदम् ॥ 22 ॥
न्यग्रोधं तमुपागम्य वैदेही वाक्यमब्रवीत् ।
नमस्तेऽस्तु महावृक्ष पारयेन्मे पतिर्व्रतम् ॥ 23 ॥
कौशल्यां चैव पश्येयं सुमित्रां च यशश्विनीम् ।
इति सीताऽंजलिं कृत्वा पर्यगच्छद्वनस्पतिम् ॥ 24 ॥
अवलोक्य तत स्सीतामायाचंतीमनिंदिताम् ।
दयितां च विधेयां च रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ 25 ॥
सीतामादाय गच्छत्वमग्रतो भरतानुज ।
पृष्ठतोऽहं गमिष्यामि सायुधो द्विपदां वर ॥ 26 ॥
यद्यत्फलं प्रार्थयते पुष्पं वा जनकात्मजा ।
तत्तत्प्रदद्या वैदेह्या यत्राऽस्या रमते मनः ॥ 27 ॥
गच्छतोऽस्तु तयोर्मध्ये बभूव जनकात्मजा ।
मातंगयोर्मध्यगता शुभा नागवधूरिव ॥ 28 ॥
एकैकं पादपं गुल्मं लतां वा पुष्पशालिनीम् ।
अदृष्टपूर्वां पश्यंती रामं पप्रच्छ साऽबला ॥ 29 ॥
रमणीयान्बहुविधान्पादपान्कुसुमोत्कटान् ।
सीतावचनसंरब्ध आनयामास लक्ष्मणः ॥ 30 ॥
विचित्रवालुकजलां हंससारसनादिताम् ।
रेमे जनकराजस्य सुता प्रेक्ष्य तदा नदीम् ॥ 31 ॥
क्रोशमात्रं ततो गत्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
बहून्मेध्यान्मृगान्हत्वा चेरतुर्यमुनावने ॥ 32 ॥
विहृत्य ते बर्हिणपूगनादिते शुभे वने वानरवारणायुते ।
समं नदीवप्रमुपेत्य सम्मतं निवास माजग्मु रदीनदर्शनाः ॥ 33 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकांडे पंचपंचाशस्सर्गः ॥
