श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकांडम् ।
अथ षोडशस्सर्गः ।
सुनिविष्टंहितंवाक्यमुक्तवंतंविभीषणम् ।
अब्रवीत्परुषंवाक्यंरावणःकालचोदितः ॥ 1 ॥
वसेत्सहसपत्नेनक्रुद्धेऽनाशीविषेणवा ।
नतुमित्रप्रवादेनसंवसेच्छत्रुसेविना ॥ 2 ॥
जानामिशीलंज्ञातीनांसर्वलोकेषुराक्षसः ।
हृष्यंतिव्यसनेष्वेतेज्ञातीनाज्ञातयस्सदा ॥ 3 ॥
प्रथानंसाधनंवैद्यंधर्मशीलंचराक्षसः ।
ज्ञातयोह्यवमन्यंतेशूरंपरिभवंतिच ॥ 4 ॥
नित्यमन्योन्यसम्हृष्टाव्यसनेष्वाततायिनः ।
प्रच्छन्नहृदयाघोराज्ञातयस्तुभयावहाः ॥ 5 ॥
श्रूयंतेहस्तिभिर्गीताश्श्लोकाःपद्मवनेक्वचित् ।
पाशहस्तान्नरांद्रुष्टवाशृणुतान्गदतोमम ॥ 6 ॥
नाग्निर्नान्यानिशस्त्राणिननःपाशाभयावहाः ।
घोरास्स्वार्थप्रयुक्तास्तुज्ञातयोनोभयावहाः ॥ 7 ॥
उपायमेतेवक्ष्यंतिग्रहणेनात्रसंशयः ।
कृत्स्नाद्भयाद् ज्ञातिभयंसुकष्टंविदितंचन ॥ 8 ॥
विद्यतेगोषुसंपन्नंविद्यतेब्राह्मणेदमः ।
विद्यतेस्त्रीषुचापल्यंविद्यतेज्ञातितोभयम् ॥ 9 ॥
ततोनेष्टमिदंसौम्ययदहंलोकसत्कृतः ।
ऐश्वर्यमभिजातश्चज्ञातीनांमूर्ध्न्यवस्थितः ॥ 10 ॥
यथापुष्करपत्रेषुपतितास्तोयबिंदवः ।
नश्लेषमभिगच्छंतितथाऽनार्येषुसंगतम् ॥ 11 ॥
यथामधुकरस्तर्षाद्रसंविंदन्नविद्यते ।
तथात्वमपितत्रैवतथानार्येषुसौहृदम् ॥ 12 ॥
यथापूर्वंगजस्स्नात्वागृह्यहस्तेनवैरजः ।
दूषयत्यात्मनोदेहंतथानार्येषुसंगतम् ॥ 13 ॥
यथाशरदिमेघानांसिंचतामपिगर्जताम् ।
नभवत्यंबुसंक्लेदस्तथाऽनार्येषुसौहृदम् ॥ 14 ॥
यथामधुकरस्तर्षात्काशपुष्पंपिबन्नपि ।
रसमत्रनविंदेततथानार्वेषुसौहृदम् ॥ 15 ॥
अन्यस्त्वेवंविधंब्रूयाद्वाक्यमेतन्निशाचरः ।
अस्मिन्मुहूर्तेनभवेत्त्वांतुधिक्कुलपांसन ॥ 16 ॥
अब्रवीच्चतदावाक्यंजातक्रोधोविभीषणः ।
अंतरिक्षगत्शीमान्भ्रातरंराक्षसाधिपम् ॥ 17 ॥
सत्वंभ्राताऽसिमेराजन्ब्रूहिमांयद्यदिच्छसि ।
ज्येष्टोमान्यःपितृसमोनचधर्मपथेस्थितः ॥ 18 ॥
इदंतुपरुषंवाक्यंनक्षमाम्यग्रजस्यते ।
सुनीतंहितकामेनवाक्यमुक्तंदशाननः ।
नगृह्णंत्यकृतात्मानःकालस्यवशमागताः ॥ 19 ॥
सुलभाःपुरुषराजन् सततंप्रियवादिनः ।
अप्रियस्यचपथ्यस्यवक्ताश्रोताचदुर्लभः ॥ 20 ॥
बद्धंकालस्यपाशेनसर्वभूतापहारिणा ।
ननश्यंतमुपेक्षेत्वांप्रदीप्तंशरणंयथा ॥ 21 ॥
दीप्तपावकसंकाशैश्शितैःकांचनभूषणैः ।
नत्वामिच्छाम्यहंद्रष्टुंरामेणनिहतंशरैः ॥ 22 ॥
शूराश्चबलवंतश्चकृतास्त्राश्चरणाजिरे ।
कालाभिपन्नास्सीदंतियथावालुकसेतव ॥ 23 ॥
तन्मर्षयतुयच्चोक्तंगुरुत्वाद्धितमिच्छता ॥ 24 ॥
अत्मानंसर्वथारक्षपुरींचेमांसराक्षसाम् ।
स्वस्तितेऽस्तुगमिष्यामिसुखीभवमयाविना ॥ 25 ॥
निवार्यमाणस्यमयाहितैषिणानरोचतेतेवचनंनिशाचरः ।
परीतकालाहिगतायुषोनराहितंनगृह्णंतिसुहृद्भिरीरितम् ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकांडे षोडशस्सर्गः ॥
