శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సుందరకాండమ్ ।
అథ ఏకోనవింశస్సర్గః ।
తస్మిన్నేవ తతః కాలే రాజపుత్రీ త్వనిందితా ।
రూపయౌవనసంపన్నం భూషణోత్తమభూషితమ్ ॥ 1 ॥
తతో దృష్ట్వైవ వైదేహీ రావణం రాక్షసాధిపమ్ ।
ప్రావేపత వరారోహా ప్రవాతే కదలీ యథా ॥ 2 ॥
ఆచ్ఛాద్యోదరమూరుభ్యాం బాహుభ్యాం చ పయోధరౌ ।
ఉపవిష్టా విశాలాక్షీ రుదంతీ వరవర్ణినీ ॥ 3 ॥
దశగ్రీవస్తు వైదేహీం రక్షితాం రాక్షసీగణైః ।
దదర్శ సీతాం దుఃఖార్తాం నావం సన్నామివార్ణవే ॥ 4 ॥
అసంవృతాయామాసీనాం ధరణ్యాం సంశితవ్రతామ్ ।
ఛిన్నాం ప్రపతితాం భూమౌ శాఖామివ వనస్పతేః ॥ 5 ॥
మలమండనచిత్రాంగీం మండనార్హామమండితామ్ ।
మృణాలీ పంకదిగ్ధేవ విభాతి న విభాతి చ ॥ 6 ॥
సమీపం రాజసింహస్య రామస్య విదితాత్మనః ।
సంకల్పహయసంయుక్సైర్యాంతీమివ మనోరథైః ॥ 7 ॥
శుష్యంతీం రుదతీమేకాం ధ్యానశోకపరాయణామ్ ।
దుఃఖస్యాంతమపశ్యంతీం రామాం రామమనువ్రతామ్ ॥ 8 ॥
వేష్టమానాం తథాఽవిష్టాం పన్నగేంద్రవధూమివ ।
ధూప్యమానాం గ్రహేణేవ రోహిణీం ధూమకేతునా ॥ 9 ॥
వృత్తశీలకులే జాతామాచారవతి ధార్మికే ।
పునఃసంస్కారమాపన్నాం జాతామివ చ దుష్కులే ॥ 10 ॥
అభూతేనాపవాదేన కీర్తిం నిపతితామివ ।
ఆమ్నాయానామయోగేన విద్యాం ప్రశిథిలామివ ॥ 11 ॥
సన్నామివ మహాకీర్తిం శ్రద్ధామివ విమానితామ్ ।
పూజామివ పరిక్షీణామాశాం ప్రతిహతామివ ॥ 12 ॥
ఆయతీమివ విధ్వస్తామాజ్ఞాం ప్రతిహతామివ ।
దీప్తామివ దిశం కాలే పూజామపహృతామివ ॥ 13 ॥
పద్మినీమివ విధ్వస్తాం హతశూరాం చమూమివ ।
ప్రభామివ తమోధ్వస్తాముపక్షీణామివాపగామ్ ॥ 14 ॥
వేదీమివ పరామృష్టాం శాంతామగ్నిశిఖామివ ।
పౌర్ణమాసీమివ నిశాం రాహుగ్రస్తేందుమండలామ్ ॥ 15 ॥
ఉత్కృష్టపర్ణకమలాం విత్రాసితవిహంగమామ్ ।
హస్తిహస్తపరామృష్టామాకులాం పద్మినీమివ ॥ 16 ॥
పతిశోకాతురాం శుష్కాం నదీం విస్రావితామివ ।
పరయా మృజయా హీనాం కృష్ణపక్షనిశామివ ॥ 17 ॥
సుకుమారీం సుజాతాంగీం రత్నగర్భగృహోచితామ్ ।
తప్యమానామివోష్ణేన మృణాలీమచిరోద్ధృతామ్ ॥ 18 ॥
గృహీతామాలితాం స్తంభే యూథపేన వినాకృతామ్ ।
నిఃశ్వసంతీం సుదుఃఖార్తాం గజరాజవధూమివ ॥ 19 ॥
ఏకయా దీర్ఘయా వేణ్యా శోభమానామయత్నతః ।
నీలయా నీరదాపాయే వనరాజ్యా మహీమివ ॥ 20 ॥
ఉపవాసేన శోకేన ధ్యానేన చ భయేన చ ।
పరిక్షీణాం కృశాం దీనామల్పాహారాం తపోధనామ్ ॥ 21 ॥
ఆయాచమానాం దుఃఖార్తాం ప్రాంజలిం దేవతామివ ।
భావేన రఘుముఖ్యస్య దశగ్రీవపరాభవమ్ ॥ 22 ॥
సమీక్షమాణాం రుదతీమనిందితాం సుపక్ష్మతామ్రాయతశుక్లలోచనామ్ ।
అనువ్రతాం రామమతీవ మైథిలీం ప్రలోభయామాస వధాయ రావణః ॥ 23 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సుందరకాండే ఏకోనవింశస్సర్గః ॥
