श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुंदरकांडम् ।
अथ अष्टाविंशस्सर्गः ।
सा राक्षसेंद्रस्य वचो निशम्य तद्रावणस्याप्रियमप्रियार्ता ।
सीता वितत्रास यथा वनांते सिंहाभिपन्ना गजराजकन्या ॥ 1 ॥
सा राक्षसीमध्यगता च भीरु र्वाग्भिर्भृशं रावणतर्जिता च ।
कांतारमध्ये विजने विसृष्टा बालेव कन्या विललाप सीता ॥ 2 ॥
सत्यं बतेदं प्रवदंति लोके नाकालमृत्युर्भवतीति संतः ।
यत्राहमेवं परिभर्त्स्यमाना जीवामि दीना क्षणमप्यपुण्या ॥ 3 ॥
सुखाद्विहीनं बहुदुःखपूर्ण मिदं तु नूनं हृदयं स्थिरं मे ।
विशीर्यते यन्न सहस्रधाऽद्य वज्राहतं शृंगमिवाचलस्य ॥ 4 ॥
नैवास्ति दोषो मम नूनमत्र वध्याहमस्याप्रियदर्शनस्य ।
भावं न चास्याहमनुप्रदातु मलं द्विजो मंत्रमिवाद्विजाय ॥ 5 ॥
नूनं ममांगान्यचिरादनार्यः शस्त्रैश्शितैश्छेत्स्यति राक्षसेंद्रः ।
तस्मिननागच्छति लोकनाथे गर्भस्थजंतोरिव शल्यकृंतः ॥ 6 ॥
दुःखं बतेदं मम दुःखिताया मासौ चिरायाधिगमिष्यतो द्वौ ।
बद्धस्य वध्यस्य तथा निशांते राजापराधादिव तस्करस्य ॥ 7 ॥
हा राम हा लक्ष्मण हा सुमित्रे हा राममातः सह मे जनन्या ।
एषा विपद्याम्यहमल्पभाग्या महार्णवे नौरिव मूढवाता ॥ 8 ॥
तरस्विनौ धारयता मृगस्य सत्त्वेन रूपं मनुजेंद्रपुत्रौ ।
नूनं विशस्तौ मम कारणात्तौ सिंहर्षभौ द्वाविव वैद्युतेन ॥ 9 ॥
नूनं स कालो मृगरूपधारी मामल्पभाग्यां लुलुभे तदानीम् ।
यत्रार्यपुत्रं विससर्ज मूढा रामानुजं लक्ष्मणपूर्वजं च ॥ 10 ॥
हा राम सत्यव्रत दीर्घबाहो हा पूर्णचंद्रप्रतिमानवक्त्र ।
हा जीवलोकस्य हितः प्रियश्च वध्यां न मां वेत्सि हि राक्षसानाम् ॥ 11 ॥
अनन्य दैवत्वमियं क्षमा च भूमौ च शय्या नियमश्च धर्मे ।
पतिव्रतात्वं विफलं ममेदं कृतं कृतघ्नेष्विव मानुषाणाम् ॥ 12 ॥
मोघो हि धर्मश्चरितो मयायं तथैकपत्नीत्वामिदं निरर्थम् ।
या त्वां न पश्यामि कृशा विवर्णा हीना त्वया संगमने निराशा ॥ 13 ॥
पितुर्निदेशं नियमेन कृत्वा वनान्निवृत्तश्चरितव्रतश्च ।
स्त्रीभिस्तु मन्ये विपुलेक्षणाभिस्त्वं रंस्यसे वीतभयः कृतार्थः ॥ 14 ॥
अहं तु राम त्वयि जातकामा चिरं विनाशाय निबद्धभावा ।
मोघं चरित्वाथ तपो व्रतंच त्यक्ष्यामि धिग्जीवितमल्पभाग्याम् ॥ 15 ॥
सा जीवितं क्षिप्रमहं त्यजेयं विषेण शस्त्रेण शितेन वापि ।
विषस्य दाता न हि मेऽस्ति कश्चि च्छस्त्रस्य वा वेश्मनि राक्षसस्य ॥ 16 ॥
इतीव देवी बहुधा विलप्य सर्वात्मना राममनुस्मरंती ।
प्रवेपमाना परिशुष्कवक्त्रा नगोत्तमं पुष्पितमाससाद ॥ 17 ॥
सा शोकतप्ता बहुधा विचिंत्य सीताऽथ वेण्युद्ग्रथनं गृहीत्वा ।
उद्बुध्य वेण्युद्ग्रथनेन शीघ्रमहं गमिष्यामि यमस्य मूलम् ॥ 18 ॥
उपस्थिता सा मृदुसर्वगात्री शाखां गृहत्वाऽध नगस्य तस्य ।
तस्यास्तु रामं प्रविचिंतयंत्या रामानुजं स्वं च कुलं शुभांग्याः ॥ 19 ॥
शेकानिमित्तानि तथा बहूनि धैर्यार्जितानि प्रवराणि लोके ।
प्रादुर्निमित्तानि तदा बभूवुः पुरापि सिद्धान्युपलक्षितानि ॥ 20 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुंदरकांडे अष्टाविंशस्सर्गः ॥
