શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ ષોડશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
પ્રતિપ્રયાતે ભરતે વસન્રામસ્તપોવને ।
લક્ષયામાસ સોદ્વેગમથૌત્સુક્યં તપસ્વિનામ્ ॥ 1 ॥
યે તત્ર ચિત્રકૂટસ્ય પુરસ્તાત્તાપસાશ્રમે ।
રામમાશ્રિત્ય નિરતાસ્તાનલક્ષયદુત્સુકાન્ ॥ 2 ॥
નયનૈર્બ્રુકુટીભિશ્ચ રામં નિર્દિશ્ય શંકિતાઃ ।
અન્યોન્યમુપજલ્પંત શ્શનૈશ્ચક્રુર્મિથઃ કથાઃ ॥ 3 ॥
તેષામૌત્સુક્યમાલક્ષ્ય રામસ્ત્વાત્મનિ શંકિતઃ ।
કૃતાંજલિરુવાચેદમૃષિં કુલપતિં તતઃ ॥ 4 ॥
ન કચ્ચિદ્ભગવન્કિંચિત્પૂર્વવૃત્તમિદં મયિ ।
દૃશ્યતે વિકૃતં યેન વિક્રિયંતે તપસ્વિનઃ ॥ 5 ॥
પ્રમાદાચ્ચરિતં કચ્ચિત્કિંચિન્નાવરજસ્ય મે ।
લક્ષ્મણસ્યર્ષિભિદૃષ્ટં નાનુરૂપમિવાત્મનઃ ॥ 6 ॥
કચ્ચિચ્છુશ્રૂષમાણા વ શ્શુશ્રૂષણપરા મયિ ।
પ્રમદાઽભ્યુચિતાં વૃત્તિં સીતા યુક્તં ન વર્તતે ॥ 7 ॥
અથર્ષિર્જરયા વૃદ્ધસ્તપસા ચ જરાં ગતઃ ।
વેપમાન ઇવોવાચ રામં ભૂતદયાપરમ્ ॥ 8 ॥
કુતઃ કલ્યાણસત્ત્વાયાઃ કલ્યાણાભિરતેસ્તથા ।
ચલનં તાત વૈદેહ્યાસ્તપસ્વિષુ વિશેષતઃ ॥ 9 ॥
ત્વન્નિમિત્તમિદં તાવત્તાપસાન્પ્રતિવર્તતે ।
રક્ષોભ્યસ્તેન સંવિગ્નાઃ કથયંતિ મિથઃ કથાઃ ॥ 10 ॥
રાવણાવરજઃ કશ્ચિત્ ખરો નામેહ રાક્ષસઃ ।
ઉત્પાટ્ય તાપસાન્સર્વાંજનસ્થાનનિકેતનાન્ ॥ 11 ॥
ધૃષ્ટશ્ચ જિતકાશી ચ નૃશંસઃ પુરુષાદકઃ ।
અવલિપ્તશ્ચ પાપશ્ચ ત્વાં ચ તાત ન મૃષ્યતે ॥ 12 ॥
ત્વં યદાપ્રભૃતિ હ્યસ્મિન્નાશ્રમે તાત વર્તસે ।
તદાપ્રભૃતિ રક્ષાંસિ વિપ્રકુર્વંતિ તાપસાન્ ॥ 13 ॥
દર્શયંતિ હિ બીભત્સૈઃ ક્રૂરૈર્ભીષણકૈરપિ ।
નાનારૂપૈર્વિરૂપૈશ્ચ રૂપૈર્વિકૃતદર્શનૈઃ ॥ 14 ॥
અપ્રશસ્તૈશુચિભિસ્સંપ્રયોજ્ય ચ તાપસાન્ ।
પ્રતિધ્નંત્યપરાન્ક્ષિપ્રમનાર્યાઃ પુરતઃ સ્થિતાઃ ॥ 15 ॥
તેષુ તેષ્વાશ્રમસ્થાનેષ્વબુદ્ધમવલીય ચ ।
રમંતે તાપસાં સ્તત્ર નાશયંતોઽલ્પચેતસઃ ॥ 16 ॥
અપક્ષિપંતિ સ્રુગ્ભાંડાનગ્નીસ્નિંચંતિ વારિણા ।
કલશાંશ્ચ પ્રમધ્નંતિ હવને સમુપસ્થિતે ॥ 17 ॥
તૈર્દુરાત્મભિરામૃષ્ટાનાશ્રમાન્પ્રજિહાસવઃ ।
ગમનાયાન્યદેશસ્ય ચોદયંત્યૃષયોઽદ્ય મામ્ ॥ 18 ॥
તત્પુરા રામ શારીરામુપહિંસાં તપસ્વિષુ ।
દર્શયંતિ હિ દુષ્ટાસ્તે ત્યક્ષ્યામ ઇમમાશ્રમમ્ ॥ 19 ॥
બહુમૂલફલં ચિત્રમવિદૂરાદિતો વનમ્ ।
પુરાણાશ્રમમેવાહં શ્રયિષ્યે સગણઃ પુનઃ ॥ 20 ॥
ખરસ્ત્વય્યપિ ચાયુક્તં પુરા તાત પ્રવર્તતે ।
સહાસ્માભિરિતો ગચ્છ યદિ બુદ્ધિઃ પ્રવર્તતે ॥ 21 ॥
સકલત્રસ્ય સંદેહો નિત્યં યત્તસ્ય રાઘવ ।
સમર્થસ્યાપિ હિ સતો વાસો દુઃખમિહાદ્ય તે ॥ 22 ॥
ઇત્યુક્તવંતં સ્તંરામ રાજપુત્રસ્તપસ્વિનમ્ ।
ન શશાકોત્તરૈર્વાક્યૈરવરોદ્ધું સમુત્સુકમ્ ॥ 23 ॥
અભિનંદ્ય સમાપૃચ્છ્ય સમાધાય ચ રાઘવમ્ ।
સ જગામાશ્રમં ત્યક્ત્વા કુલૈઃ કુલપતિસ્સહ ॥ 24 ॥
રામઃ સંસાદ્ય ઋષિગણમનુગમનાદ્દેશાત્તસ્માત્કુલપતિમભિવાદ્ય ઋષિમ્ ।
સમ્યક્પ્રીતૈસ્તૈરનુમત ઉપદિષ્ટાર્થઃ પુણ્યં વાસાય સ્વનિલયમુપસંપેદે ॥ 25 ॥
આશ્રમમૃષિવિરહિતં પ્રભુઃ ક્ષણમપિન જહૌ સ રાઘવઃ ।
રાઘવં હિ સતતમનુગતા સ્તાપસાશ્ચાર્ષચરિત ધૃતગુણાઃ ॥ 26 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે ષોડશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
