ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଷୋଡଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ପ୍ରତିପ୍ରୟାତେ ଭରତେ ଵସନ୍ରାମସ୍ତପୋଵନେ ।
ଲକ୍ଷୟାମାସ ସୋଦ୍ଵେଗମଥୌତ୍ସୁକ୍ୟଂ ତପସ୍ଵିନାମ୍ ॥ 1 ॥
ୟେ ତତ୍ର ଚିତ୍ରକୂଟସ୍ୟ ପୁରସ୍ତାତ୍ତାପସାଶ୍ରମେ ।
ରାମମାଶ୍ରିତ୍ୟ ନିରତାସ୍ତାନଲକ୍ଷୟଦୁତ୍ସୁକାନ୍ ॥ 2 ॥
ନୟନୈର୍ବ୍ରୁକୁଟୀଭିଶ୍ଚ ରାମଂ ନିର୍ଦିଶ୍ୟ ଶଂକିତାଃ ।
ଅନ୍ୟୋନ୍ୟମୁପଜଲ୍ପଂତ ଶ୍ଶନୈଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମିଥଃ କଥାଃ ॥ 3 ॥
ତେଷାମୌତ୍ସୁକ୍ୟମାଲକ୍ଷ୍ୟ ରାମସ୍ତ୍ଵାତ୍ମନି ଶଂକିତଃ ।
କୃତାଂଜଲିରୁଵାଚେଦମୃଷିଂ କୁଲପତିଂ ତତଃ ॥ 4 ॥
ନ କଚ୍ଚିଦ୍ଭଗଵନ୍କିଂଚିତ୍ପୂର୍ଵଵୃତ୍ତମିଦଂ ମୟି ।
ଦୃଶ୍ୟତେ ଵିକୃତଂ ୟେନ ଵିକ୍ରିୟଂତେ ତପସ୍ଵିନଃ ॥ 5 ॥
ପ୍ରମାଦାଚ୍ଚରିତଂ କଚ୍ଚିତ୍କିଂଚିନ୍ନାଵରଜସ୍ୟ ମେ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ୟର୍ଷିଭିଦୃଷ୍ଟଂ ନାନୁରୂପମିଵାତ୍ମନଃ ॥ 6 ॥
କଚ୍ଚିଚ୍ଛୁଶ୍ରୂଷମାଣା ଵ ଶ୍ଶୁଶ୍ରୂଷଣପରା ମୟି ।
ପ୍ରମଦାଽଭ୍ୟୁଚିତାଂ ଵୃତ୍ତିଂ ସୀତା ୟୁକ୍ତଂ ନ ଵର୍ତତେ ॥ 7 ॥
ଅଥର୍ଷିର୍ଜରୟା ଵୃଦ୍ଧସ୍ତପସା ଚ ଜରାଂ ଗତଃ ।
ଵେପମାନ ଇଵୋଵାଚ ରାମଂ ଭୂତଦୟାପରମ୍ ॥ 8 ॥
କୁତଃ କଲ୍ୟାଣସତ୍ତ୍ଵାୟାଃ କଲ୍ୟାଣାଭିରତେସ୍ତଥା ।
ଚଲନଂ ତାତ ଵୈଦେହ୍ୟାସ୍ତପସ୍ଵିଷୁ ଵିଶେଷତଃ ॥ 9 ॥
ତ୍ଵନ୍ନିମିତ୍ତମିଦଂ ତାଵତ୍ତାପସାନ୍ପ୍ରତିଵର୍ତତେ ।
ରକ୍ଷୋଭ୍ୟସ୍ତେନ ସଂଵିଗ୍ନାଃ କଥୟଂତି ମିଥଃ କଥାଃ ॥ 10 ॥
ରାଵଣାଵରଜଃ କଶ୍ଚିତ୍ ଖରୋ ନାମେହ ରାକ୍ଷସଃ ।
ଉତ୍ପାଟ୍ୟ ତାପସାନ୍ସର୍ଵାଂଜନସ୍ଥାନନିକେତନାନ୍ ॥ 11 ॥
ଧୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ଜିତକାଶୀ ଚ ନୃଶଂସଃ ପୁରୁଷାଦକଃ ।
ଅଵଲିପ୍ତଶ୍ଚ ପାପଶ୍ଚ ତ୍ଵାଂ ଚ ତାତ ନ ମୃଷ୍ୟତେ ॥ 12 ॥
ତ୍ଵଂ ୟଦାପ୍ରଭୃତି ହ୍ୟସ୍ମିନ୍ନାଶ୍ରମେ ତାତ ଵର୍ତସେ ।
ତଦାପ୍ରଭୃତି ରକ୍ଷାଂସି ଵିପ୍ରକୁର୍ଵଂତି ତାପସାନ୍ ॥ 13 ॥
ଦର୍ଶୟଂତି ହି ବୀଭତ୍ସୈଃ କ୍ରୂରୈର୍ଭୀଷଣକୈରପି ।
ନାନାରୂପୈର୍ଵିରୂପୈଶ୍ଚ ରୂପୈର୍ଵିକୃତଦର୍ଶନୈଃ ॥ 14 ॥
ଅପ୍ରଶସ୍ତୈଶୁଚିଭିସ୍ସଂପ୍ରୟୋଜ୍ୟ ଚ ତାପସାନ୍ ।
ପ୍ରତିଧ୍ନଂତ୍ୟପରାନ୍କ୍ଷିପ୍ରମନାର୍ୟାଃ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତାଃ ॥ 15 ॥
ତେଷୁ ତେଷ୍ଵାଶ୍ରମସ୍ଥାନେଷ୍ଵବୁଦ୍ଧମଵଲୀୟ ଚ ।
ରମଂତେ ତାପସାଂ ସ୍ତତ୍ର ନାଶୟଂତୋଽଲ୍ପଚେତସଃ ॥ 16 ॥
ଅପକ୍ଷିପଂତି ସ୍ରୁଗ୍ଭାଂଡାନଗ୍ନୀସ୍ନିଂଚଂତି ଵାରିଣା ।
କଲଶାଂଶ୍ଚ ପ୍ରମଧ୍ନଂତି ହଵନେ ସମୁପସ୍ଥିତେ ॥ 17 ॥
ତୈର୍ଦୁରାତ୍ମଭିରାମୃଷ୍ଟାନାଶ୍ରମାନ୍ପ୍ରଜିହାସଵଃ ।
ଗମନାୟାନ୍ୟଦେଶସ୍ୟ ଚୋଦୟଂତ୍ୟୃଷୟୋଽଦ୍ୟ ମାମ୍ ॥ 18 ॥
ତତ୍ପୁରା ରାମ ଶାରୀରାମୁପହିଂସାଂ ତପସ୍ଵିଷୁ ।
ଦର୍ଶୟଂତି ହି ଦୁଷ୍ଟାସ୍ତେ ତ୍ୟକ୍ଷ୍ୟାମ ଇମମାଶ୍ରମମ୍ ॥ 19 ॥
ବହୁମୂଲଫଲଂ ଚିତ୍ରମଵିଦୂରାଦିତୋ ଵନମ୍ ।
ପୁରାଣାଶ୍ରମମେଵାହଂ ଶ୍ରୟିଷ୍ୟେ ସଗଣଃ ପୁନଃ ॥ 20 ॥
ଖରସ୍ତ୍ଵୟ୍ୟପି ଚାୟୁକ୍ତଂ ପୁରା ତାତ ପ୍ରଵର୍ତତେ ।
ସହାସ୍ମାଭିରିତୋ ଗଚ୍ଛ ୟଦି ବୁଦ୍ଧିଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ ॥ 21 ॥
ସକଲତ୍ରସ୍ୟ ସଂଦେହୋ ନିତ୍ୟଂ ୟତ୍ତସ୍ୟ ରାଘଵ ।
ସମର୍ଥସ୍ୟାପି ହି ସତୋ ଵାସୋ ଦୁଃଖମିହାଦ୍ୟ ତେ ॥ 22 ॥
ଇତ୍ୟୁକ୍ତଵଂତଂ ସ୍ତଂରାମ ରାଜପୁତ୍ରସ୍ତପସ୍ଵିନମ୍ ।
ନ ଶଶାକୋତ୍ତରୈର୍ଵାକ୍ୟୈରଵରୋଦ୍ଧୁଂ ସମୁତ୍ସୁକମ୍ ॥ 23 ॥
ଅଭିନଂଦ୍ୟ ସମାପୃଚ୍ଛ୍ୟ ସମାଧାୟ ଚ ରାଘଵମ୍ ।
ସ ଜଗାମାଶ୍ରମଂ ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା କୁଲୈଃ କୁଲପତିସ୍ସହ ॥ 24 ॥
ରାମଃ ସଂସାଦ୍ୟ ଋଷିଗଣମନୁଗମନାଦ୍ଦେଶାତ୍ତସ୍ମାତ୍କୁଲପତିମଭିଵାଦ୍ୟ ଋଷିମ୍ ।
ସମ୍ୟକ୍ପ୍ରୀତୈସ୍ତୈରନୁମତ ଉପଦିଷ୍ଟାର୍ଥଃ ପୁଣ୍ୟଂ ଵାସାୟ ସ୍ଵନିଲୟମୁପସଂପେଦେ ॥ 25 ॥
ଆଶ୍ରମମୃଷିଵିରହିତଂ ପ୍ରଭୁଃ କ୍ଷଣମପିନ ଜହୌ ସ ରାଘଵଃ ।
ରାଘଵଂ ହି ସତତମନୁଗତା ସ୍ତାପସାଶ୍ଚାର୍ଷଚରିତ ଧୃତଗୁଣାଃ ॥ 26 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ଷୋଡଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
