śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha ṣōḍaśādhikaśatatamassargaḥ ।
pratiprayātē bharatē vasanrāmastapōvanē ।
lakṣayāmāsa sōdvēgamathautsukyaṃ tapasvinām ॥ 1 ॥
yē tatra chitrakūṭasya purastāttāpasāśramē ।
rāmamāśritya niratāstānalakṣayadutsukān ॥ 2 ॥
nayanairbrukuṭībhiścha rāmaṃ nirdiśya śaṅkitāḥ ।
anyōnyamupajalpanta śśanaiśchakrurmithaḥ kathāḥ ॥ 3 ॥
tēṣāmautsukyamālakṣya rāmastvātmani śaṅkitaḥ ।
kṛtāñjaliruvāchēdamṛṣiṃ kulapatiṃ tataḥ ॥ 4 ॥
na kachchidbhagavankiñchitpūrvavṛttamidaṃ mayi ।
dṛśyatē vikṛtaṃ yēna vikriyantē tapasvinaḥ ॥ 5 ॥
pramādāchcharitaṃ kachchitkiñchinnāvarajasya mē ।
lakṣmaṇasyarṣibhidṛṣṭaṃ nānurūpamivātmanaḥ ॥ 6 ॥
kachchichChuśrūṣamāṇā va śśuśrūṣaṇaparā mayi ।
pramadā'bhyuchitāṃ vṛttiṃ sītā yuktaṃ na vartatē ॥ 7 ॥
atharṣirjarayā vṛddhastapasā cha jarāṃ gataḥ ।
vēpamāna ivōvācha rāmaṃ bhūtadayāparam ॥ 8 ॥
kutaḥ kalyāṇasattvāyāḥ kalyāṇābhiratēstathā ।
chalanaṃ tāta vaidēhyāstapasviṣu viśēṣataḥ ॥ 9 ॥
tvannimittamidaṃ tāvattāpasānprativartatē ।
rakṣōbhyastēna saṃvignāḥ kathayanti mithaḥ kathāḥ ॥ 10 ॥
rāvaṇāvarajaḥ kaśchit kharō nāmēha rākṣasaḥ ।
utpāṭya tāpasānsarvāñjanasthānanikētanān ॥ 11 ॥
dhṛṣṭaścha jitakāśī cha nṛśaṃsaḥ puruṣādakaḥ ।
avaliptaścha pāpaścha tvāṃ cha tāta na mṛṣyatē ॥ 12 ॥
tvaṃ yadāprabhṛti hyasminnāśramē tāta vartasē ।
tadāprabhṛti rakṣāṃsi viprakurvanti tāpasān ॥ 13 ॥
darśayanti hi bībhatsaiḥ krūrairbhīṣaṇakairapi ।
nānārūpairvirūpaiścha rūpairvikṛtadarśanaiḥ ॥ 14 ॥
apraśastaiśuchibhissamprayōjya cha tāpasān ।
pratidhnantyaparānkṣipramanāryāḥ purataḥ sthitāḥ ॥ 15 ॥
tēṣu tēṣvāśramasthānēṣvabuddhamavalīya cha ।
ramantē tāpasāṃ statra nāśayantō'lpachētasaḥ ॥ 16 ॥
apakṣipanti srugbhāṇḍānagnīsniñchanti vāriṇā ।
kalaśāṃścha pramadhnanti havanē samupasthitē ॥ 17 ॥
tairdurātmabhirāmṛṣṭānāśramānprajihāsavaḥ ।
gamanāyānyadēśasya chōdayantyṛṣayō'dya mām ॥ 18 ॥
tatpurā rāma śārīrāmupahiṃsāṃ tapasviṣu ।
darśayanti hi duṣṭāstē tyakṣyāma imamāśramam ॥ 19 ॥
bahumūlaphalaṃ chitramavidūrāditō vanam ।
purāṇāśramamēvāhaṃ śrayiṣyē sagaṇaḥ punaḥ ॥ 20 ॥
kharastvayyapi chāyuktaṃ purā tāta pravartatē ।
sahāsmābhiritō gachCha yadi buddhiḥ pravartatē ॥ 21 ॥
sakalatrasya sandēhō nityaṃ yattasya rāghava ।
samarthasyāpi hi satō vāsō duḥkhamihādya tē ॥ 22 ॥
ityuktavantaṃ staṃrāma rājaputrastapasvinam ।
na śaśākōttarairvākyairavarōddhuṃ samutsukam ॥ 23 ॥
abhinandya samāpṛchChya samādhāya cha rāghavam ।
sa jagāmāśramaṃ tyaktvā kulaiḥ kulapatissaha ॥ 24 ॥
rāmaḥ saṃsādya ṛṣigaṇamanugamanāddēśāttasmātkulapatimabhivādya ṛṣim ।
samyakprītaistairanumata upadiṣṭārthaḥ puṇyaṃ vāsāya svanilayamupasampēdē ॥ 25 ॥
āśramamṛṣivirahitaṃ prabhuḥ kṣaṇamapina jahau sa rāghavaḥ ।
rāghavaṃ hi satatamanugatā stāpasāśchārṣacharita dhṛtaguṇāḥ ॥ 26 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ṣōḍaśādhikaśatatamassargaḥ ॥