శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సుందరకాండమ్ ।
అథ అష్టావింశస్సర్గః ।
సా రాక్షసేంద్రస్య వచో నిశమ్య తద్రావణస్యాప్రియమప్రియార్తా ।
సీతా వితత్రాస యథా వనాంతే సింహాభిపన్నా గజరాజకన్యా ॥ 1 ॥
సా రాక్షసీమధ్యగతా చ భీరు ర్వాగ్భిర్భృశం రావణతర్జితా చ ।
కాంతారమధ్యే విజనే విసృష్టా బాలేవ కన్యా విలలాప సీతా ॥ 2 ॥
సత్యం బతేదం ప్రవదంతి లోకే నాకాలమృత్యుర్భవతీతి సంతః ।
యత్రాహమేవం పరిభర్త్స్యమానా జీవామి దీనా క్షణమప్యపుణ్యా ॥ 3 ॥
సుఖాద్విహీనం బహుదుఃఖపూర్ణ మిదం తు నూనం హృదయం స్థిరం మే ।
విశీర్యతే యన్న సహస్రధాఽద్య వజ్రాహతం శృంగమివాచలస్య ॥ 4 ॥
నైవాస్తి దోషో మమ నూనమత్ర వధ్యాహమస్యాప్రియదర్శనస్య ।
భావం న చాస్యాహమనుప్రదాతు మలం ద్విజో మంత్రమివాద్విజాయ ॥ 5 ॥
నూనం మమాంగాన్యచిరాదనార్యః శస్త్రైశ్శితైశ్ఛేత్స్యతి రాక్షసేంద్రః ।
తస్మిననాగచ్ఛతి లోకనాథే గర్భస్థజంతోరివ శల్యకృంతః ॥ 6 ॥
దుఃఖం బతేదం మమ దుఃఖితాయా మాసౌ చిరాయాధిగమిష్యతో ద్వౌ ।
బద్ధస్య వధ్యస్య తథా నిశాంతే రాజాపరాధాదివ తస్కరస్య ॥ 7 ॥
హా రామ హా లక్ష్మణ హా సుమిత్రే హా రామమాతః సహ మే జనన్యా ।
ఏషా విపద్యామ్యహమల్పభాగ్యా మహార్ణవే నౌరివ మూఢవాతా ॥ 8 ॥
తరస్వినౌ ధారయతా మృగస్య సత్త్వేన రూపం మనుజేంద్రపుత్రౌ ।
నూనం విశస్తౌ మమ కారణాత్తౌ సింహర్షభౌ ద్వావివ వైద్యుతేన ॥ 9 ॥
నూనం స కాలో మృగరూపధారీ మామల్పభాగ్యాం లులుభే తదానీమ్ ।
యత్రార్యపుత్రం విససర్జ మూఢా రామానుజం లక్ష్మణపూర్వజం చ ॥ 10 ॥
హా రామ సత్యవ్రత దీర్ఘబాహో హా పూర్ణచంద్రప్రతిమానవక్త్ర ।
హా జీవలోకస్య హితః ప్రియశ్చ వధ్యాం న మాం వేత్సి హి రాక్షసానామ్ ॥ 11 ॥
అనన్య దైవత్వమియం క్షమా చ భూమౌ చ శయ్యా నియమశ్చ ధర్మే ।
పతివ్రతాత్వం విఫలం మమేదం కృతం కృతఘ్నేష్వివ మానుషాణామ్ ॥ 12 ॥
మోఘో హి ధర్మశ్చరితో మయాయం తథైకపత్నీత్వామిదం నిరర్థమ్ ।
యా త్వాం న పశ్యామి కృశా వివర్ణా హీనా త్వయా సంగమనే నిరాశా ॥ 13 ॥
పితుర్నిదేశం నియమేన కృత్వా వనాన్నివృత్తశ్చరితవ్రతశ్చ ।
స్త్రీభిస్తు మన్యే విపులేక్షణాభిస్త్వం రంస్యసే వీతభయః కృతార్థః ॥ 14 ॥
అహం తు రామ త్వయి జాతకామా చిరం వినాశాయ నిబద్ధభావా ।
మోఘం చరిత్వాథ తపో వ్రతంచ త్యక్ష్యామి ధిగ్జీవితమల్పభాగ్యామ్ ॥ 15 ॥
సా జీవితం క్షిప్రమహం త్యజేయం విషేణ శస్త్రేణ శితేన వాపి ।
విషస్య దాతా న హి మేఽస్తి కశ్చి చ్ఛస్త్రస్య వా వేశ్మని రాక్షసస్య ॥ 16 ॥
ఇతీవ దేవీ బహుధా విలప్య సర్వాత్మనా రామమనుస్మరంతీ ।
ప్రవేపమానా పరిశుష్కవక్త్రా నగోత్తమం పుష్పితమాససాద ॥ 17 ॥
సా శోకతప్తా బహుధా విచింత్య సీతాఽథ వేణ్యుద్గ్రథనం గృహీత్వా ।
ఉద్బుధ్య వేణ్యుద్గ్రథనేన శీఘ్రమహం గమిష్యామి యమస్య మూలమ్ ॥ 18 ॥
ఉపస్థితా సా మృదుసర్వగాత్రీ శాఖాం గృహత్వాఽధ నగస్య తస్య ।
తస్యాస్తు రామం ప్రవిచింతయంత్యా రామానుజం స్వం చ కులం శుభాంగ్యాః ॥ 19 ॥
శేకానిమిత్తాని తథా బహూని ధైర్యార్జితాని ప్రవరాణి లోకే ।
ప్రాదుర్నిమిత్తాని తదా బభూవుః పురాపి సిద్ధాన్యుపలక్షితాని ॥ 20 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సుందరకాండే అష్టావింశస్సర్గః ॥
