श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकांडम् ।
अथ सप्तत्रिंशस्सर्गः ।
तप्यमाने तपो देवे देवाः सर्षिगणाः पुरा ।
सेनापतिमभीप्संतः पितामहमुपागमन् ॥ 1 ॥
ततोऽब्रुवन् सुरास्सर्वे भगवंतं पितामहम् ।
प्रणिपत्य सुरास्सर्वे सेंद्रास्साग्निपुरोगमाः ॥ 2 ॥
यो न स्सेनापतिर्देव दत्तो भगवता पुरा ।
तपः परममास्थाय तप्यते स्म सहोमया ॥ 3 ॥
यदत्रानंतरं कार्यं लोकानां हितकाम्यया ।
संविधत्स्व विधानज्ञ त्वं हि नः परमा गतिः ॥ 4 ॥
देवतानां वचश्श्रुत्वा सर्वलोकपितामहः ।
सांत्वयन्मधुरैर्वाक्यैस्त्रिदशानिदमब्रवीत् ॥ 5 ॥
शैल पुत्र्या यदुक्तं तन्न प्रजास्यथ पत्निषु ।
तस्या वचनमक्लिष्टं सत्यमेतन्न संशयः ॥ 6 ॥
इयमाकाशगा गंगा यस्यां पुत्रं हुताशनः ।
जनयिष्यति देवानां सेनापतिमरिंदमम् ॥ 7 ॥
ज्येष्ठा शैलेंद्रदुहिता मानयिष्यति तत्सुतम् ।
उमायास्तद्बहुमतं भविष्यति न संशयः ॥ 8 ॥
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कृतार्था रघुनंदन ।
प्रणिपत्य सुरास्सर्वे पितामहमपूजयन् ॥ 9 ॥
ते गत्वा पर्वतं राम कैलासं धातुमंडितम् ।
अग्निं नियोजयामासुः पुत्रार्थं सर्वदेवताः ॥ 10 ॥
देवकार्यमिदं देव संविधत्स्व हुताशन ।
शैलपुत्र्यां महातेजो गंगायां तेज उत्सृज ॥ 11 ॥
देवतानां प्रतिज्ञाय गंगामभ्येत्य पावकः ।
गर्भं धारय वै देवि देवतानामिदं प्रियम् ॥ 12 ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दिव्यं रूपमधारयत् ।
दृष्ट्वा तन्महिमानं स समंतादवकीर्यत ॥ 13 ॥
समंततस्तदा देवीमभ्यषिंचत पावकः ।
सर्वस्रोतांसि पूर्णानि गंगाया रघुनंदन ॥ 14 ॥
तमुवाच ततो गंगा सर्वदेवपुरोहितम् ।
अशक्ता धारणे देव तव तेज स्समुद्धतम् ।
दह्यमानाग्निना तेन संप्रव्यथितचेतना ॥ 15 ॥
अथाब्रवीदिदं गंगां सर्वदेवहुताशनः ।
इह हैमवती पादे गर्भोऽयं सन्निवेश्यताम् ॥ 16 ॥
श्रुत्वा त्वग्निवचो गङगा तं गर्भमतिभास्वरम् ।
उत्ससर्ज महातेज स्स्रोतोभ्यो हि तदानघ ॥ 17 ॥
यदस्या निर्गतं तस्मात्तप्तजांबूनदप्रभम् ।
कांचनं धरणीं प्राप्तं हिरण्यममलं शुभम् ॥ 18 ॥
ताम्रं कार्ष्णायसं चैव तैक्ष्ण्यादेवाभ्यजायत ॥ 19 ॥
मलं तस्याभवत्तत्र त्रपु सीसकमेव च ।
तदेतद्धरणीं प्राप्य नानाधातुरवर्धत ॥ 20 ॥
निक्षिप्तमात्रे गर्भे तु तेजोभिरभिरंजितम् ।
सर्वं पर्वतसन्नद्धं सौवर्णमभवद्वनम् ॥ 21 ॥
जातरूपमिति ख्यातं तदा प्रभृति राघव ।
सुवर्णं पुरुषव्याघ्र हुताशनसमप्रभम् ॥ 22 ॥
तृणवृक्षलतागुल्मं सर्वं भवति कांचनम् ।
तं कुमारं ततो जातं सेंद्रास्सह मरुद्गणाः ॥ 23 ॥
क्षीरसंभावनार्थाय कृत्तिकास्समयोजन् ।
ताः क्षीरं जातमात्रस्य कृत्वा समयमुत्तमम् ॥ 24 ॥
ददुः पुत्रोऽयमस्माकं सर्वासामिति निश्चिताः ।
ततस्तु देवता स्सर्वाः कार्तिकेय इति ब्रुवन् ॥ 25 ॥
पुत्रस्त्रैलोक्यविख्यातो भविष्यति न संशयः ।
4 तेषां तद्वचनं श्रुत्वा स्कन्नं गर्भपरिस्रवे ॥ 26 ॥
स्नापयन् परया लक्ष्म्या दीप्यमानं यथानलम् ।
स्कंद इत्यब्रुवन् देवाः स्कन्नं गर्भपरिस्रवात् ॥ 27 ॥
कार्तिकेयं महाभागं काकुत्स्थ ज्वलनोपमम् ।
प्रादुर्भूतं ततः क्षीरं कृत्तिकानामनुत्तमम् ॥ 28 ॥
षण्णां षडाननो भूत्वा जग्राह स्तनजं पयः ।
गृहीत्वा क्षीरमेकाह्ना सुकुमारवपुस्तदा ॥ 29 ॥
अजयत्स्वेन वीर्येण दैत्यसेनागणान् विभुः ।
सुरसेनागणपतिं ततस्तमतुलद्युतिम् ॥ 30 ॥
अभ्यषिंचन् सुरगणा स्समेत्याग्निपुरोगमाः ।
एष ते राम गंगाया विस्तरोऽभिहितो मया ॥ 31 ॥
कुमारसंभवश्चैव धन्यः पुण्यस्तथैव च ।
भक्तश्च यः कार्तिकेये काकुत्स्थ भुवि मानवः ।
आयुष्मान् पुत्रपौत्रैश्च स्कंदसालोक्यतां व्रजेत् ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकांडे सप्तत्रिंशस्सर्गः ॥
