ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡಮ್ ।
ಅಥ ಏಕಸಪ್ತತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಸ ಪ್ರಾನ್ ಮುಖೋ ರಾಜ ಗೃಹಾತ್ ಅಭಿನಿರ್ಯಾಯ ವೀರ್ಯವಾನ್ ।
ತತಃ ಸುದಾಮಾಂ ದ್ಯುತಿಮಾನ್ ಸಮ್ತೀರ್ವಾವೇಕ್ಷ್ಯ ತಾಂ ನದೀಮ್ ॥ 1 ॥
ಹ್ಲಾದಿನೀಂ ದೂರಪಾರಾಂ ಚ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಸ್ರೋತಸ್ತರಂಗಿಣೀಮ್ ।
ಶತದ್ರೂಮತರಚ್ಛ್ರೀಮಾನ್ನದೀಮಿಕ್ಷ್ವಾಕುನಂದನಃ ॥ 2 ॥
ಸ ಪ್ರಾಙ್ಮುಖೋ ರಾಜಗೃಹಾದಭಿನಿರ್ಯಾಯ ರಾಘವಃ ।
ತತಸ್ಸುದಾಮಾಂ ದ್ಯುತಿಮಾನ್ ಸಂತೀರ್ಯಾವೇಕ್ಷ್ಯ ತಾಂ ನದೀಮ್ ॥ 3 ॥
ಹ್ಲಾದಿನೀಂ ದೂರಪಾರಾಂ ಚ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಸ್ರೋತಸ್ತರಂಗಿಣೀಮ್ ।
ಶತದ್ರೂಮತರಚ್ಛ್ರೀಮಾನ್ನದೀಮಿಕ್ಷ್ವಾಕುನಂದನಃ ॥ 4 ॥
ಐಲಾಧಾನೇ ನದೀಂ ತೀರ್ತ್ವಾ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಚಾಪರಪರ್ಪಟಾನ್ ।
ಶಿಲಾಮಕುರ್ವತೀಂ ತೀರ್ತ್ವಾ ಆಗ್ನೇಯಂ ಶಲ್ಯಕರ್ಷಣಮ್ ॥ 5 ॥
ಸತ್ಯಸಂಧಶ್ಶುಚಿಶ್ಶ್ರೀಮಾನ್ಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣ ಶ್ಶಿಲಾವಹಾಮ್ ।
ಅತ್ಯಯಾತ್ಸ ಮಹಾಶೈಲಾನ್ವನಂ ಚೈತ್ರರಥಂ ಪ್ರತಿ ॥ 6 ॥
ಸರಸ್ವತೀಂ ಚ ಗಂಗಾಂ ಚ ಯುಗ್ಮೇನ ಪ್ರತಿಪದ್ಯಚ ।
ಉತ್ತರಾನ್ವೀರಮತ್ಸ್ಯಾನಾಂ ಭಾರುಂಡಂ ಪ್ರಾವಿಶದ್ವನಮ್ ॥ 7 ॥
ವೇಗಿನೀಂ ಚ ಕುಲಿಂಗಾಖ್ಯಾಂ ಹ್ಲಾದಿನೀಂ ಪರ್ವತಾಽಽವೃತಾಮ್ ।
ಯಮುನಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸಂತೀರ್ಣಃ ಬಲಮಾಶ್ವಾಸಯತ್ತದಾ ॥ 8 ॥
ಸಶೀತೀಕೃತ್ಯ ತು ಗಾತ್ರಾಣಿ ಕ್ಲಾಂತಾನಾಶ್ವಾಸ್ಯ ವಾಜಿನಃ ।
ತತ್ರ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಚ ಪೀತ್ವಾ ಚ ಪ್ರಾಯಾದಾದಾಯ ಚೋದಕಮ್ ॥ 9 ॥
ರಾಜಪುತ್ರೋ ಮಹಾರಣ್ಯಮನಭೀಕ್ಷ್ಣೋಪಸೇವಿತಮ್ ।
ಭದ್ರೋ ಭದ್ರೇಣ ಯಾನೇನ ಮಾರುತಃ ಖಮಿವಾತ್ಯಯಾತ್ ॥ 10 ॥
ಭಾಗೀರಥೀಂ ದುಷ್ಪ್ರತರಾಮಂಶುಧಾನೇ ಮಹಾನದೀಮ್ ।
ಉಪಾಯಾದ್ರಾಘವಸ್ತೂರ್ಣಂ ಪ್ರಾಗ್ವಟೇ ವಿಶ್ರುತೇ ಪುರೇ ॥ 11 ॥
ಸ ಗಂಗಾಂ ಪ್ರಾಗ್ವಟೇ ತೀರ್ತ್ವಾ ಸಮಾಯಾತ್ಕುಟಿಕೋಷ್ಠಿಕಾಮ್ ।
ಸಬಲ ಸ್ತಾಂ ಸ ತೀರ್ತ್ವಾಽಥ ಸಮಾಯಾದ್ಧರ್ಮವರ್ಧನಮ್ ॥ 12 ॥
ತೋರಣಂ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧೇನ ಜಂಭೂಪ್ರಸ್ಥಮುಪಾಗಮತ್ ।
ವರೂಥಂ ಚ ಯಯೌ ರಮ್ಯಂ ಗ್ರಾಮಂ ದಶರಥಾತ್ಮಜಃ ॥ 13 ॥
ತತ್ರ ರಮ್ಯೇ ವನೇ ವಾಸಂ ಕೃತ್ವಾಽಸೌ ಪ್ರಾಙ್ಮುಖೋ ಯಯೌ ।
ಉದ್ಯಾನಮುಜ್ಜಿಹಾನಾಯಾಃ ಪ್ರಿಯಕಾ ಯತ್ರ ಪಾದಪಾಃ ॥ 14 ॥
ಸಾಲಾಂಸ್ತು ಪ್ರಿಯಕಾನ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ಶೀಘ್ರಾನಾಸ್ಥಾಯ ವಾಜಿನಃ ।
ಅನುಜ್ಞಾಪ್ಯಾಥ ಭರತಃ ವಾಹಿನೀಂ ತ್ವರಿತೋ ಯಯೌ ॥ 15 ॥
ವಾಸಂ ಕೃತ್ವಾ ಸರ್ವತೀರ್ಥೇ ತೀರ್ತ್ವಾ ಚೋತ್ತಾನಿಕಾಂ ನದೀಮ್ ।
ಅನ್ಯಾ ನದೀಶ್ಚ ವಿವಿಧಾಃ ಪಾರ್ವತೀಯೈಸ್ತುರಂಗಮೈಃ ॥ 16 ॥
ಹಸ್ತಿಪೃಷ್ಠಕಮಾಸಾದ್ಯ ಕುಟಿಕಾಮತ್ಯವರ್ತತ ।
ತತಾರ ಚ ನರವ್ಯಾಘ್ರೋ ಲೌಹಿತ್ಯೇ ಸ ಕಪೀವತೀಮ್ ॥ 17 ॥
ಏಕಸಾಲೇ ಸ್ಥಾಣುಮತೀಂ ವಿನತೇ ಗೋಮತೀಂ ನದೀಮ್ ।
ಕಲಿಂಗನಗರೇ ಚಾಪಿ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸಾಲವನಂ ತದಾ ॥ 18 ॥
ಭರತಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಮಾಗಚ್ಛತ್ಸುಪರಿಶ್ರಾಂತವಾಹನಃ ।
ವನಂ ಚ ಸಮತೀತ್ಯಾಶುಶರ್ವರ್ಯಾಮರುಣೋದಯೇ ॥ 19 ॥
ಅಯೋಧ್ಯಾಂ ಮನುನಾ ರಾಜ್ಞಾ ನಿರ್ಮಿತಾಂ ಸಂದದರ್ಶ ಹ ।
ತಾಂ ಪುರೀಂ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರಸ್ಸಪ್ತರಾತ್ರೋಷಿತಃ ಪಥಿ ॥ 20 ॥
ಅಯೋಧ್ಯಾಮಗ್ರತೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಾರಥಿಂ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ।
ಏಷಾ ನಾತಿಪ್ರತೀತಾ ಮೇ ಪುಣ್ಯೋದ್ಯಾನಾ ಯಶಸ್ವಿನೀ ॥ 21 ॥
ಅಯೋಧ್ಯಾ ದೃಶ್ಯತೇ ದೂರಾತ್ಸಾರಥೇ ಪಾಂಡುಮೃತ್ತಿಕಾ ।
ಯಜ್ವಭಿರ್ಗುಣಸಂಪನ್ನೈರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈರ್ವೇದಪಾರಗೈಃ ॥ 22 ॥
ಭೂಯಿಷ್ಠಮೃದ್ಧೈರಾಕೀರ್ಣಾ ರಾಜರ್ಷಿಪರಿಪಾಲಿತಾ ।
ಏಷಾ ನಾತಿಪ್ರತೀತಾ ಮೇ ಪುಣ್ಯೋದ್ಯಾನಾ ಯಶಸ್ವಿನೀ ॥ 23 ॥
ಅಯೋಧ್ಯಾ ದೃಶ್ಯತೇ ದೂರಾತ್ಸಾರಥೇ ಪಾಂಡುಮೃತ್ತಿಕಾ ।
ಯಜ್ವಭಿರ್ಗುಣಸಂಪನ್ನೈರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈರ್ವೇದಪಾರಗೈಃ ॥ 24 ॥
ಭೂಯಿಷ್ಠಮೃದ್ಧೈರಾಕೀರ್ಣಾ ರಾಜರ್ಷಿಪರಿಪಾಲಿತಾ ।
ಅಯೋಧ್ಯಾಯಾಂ ಪುರಾ ಶಬ್ದಶ್ಶ್ರೂಯತೇ ತುಮುಲೋ ಮಹಾನ್ ॥ 25 ॥
ಸಮಂತಾನ್ನರನಾರೀಣಾಂ ತಮದ್ಯ ನ ಶ್ರುಣೋಮ್ಯಹಮ್ ।
ಉದ್ಯಾನಾನಿ ಹಿ ಸಾಯಾಹ್ನೇ ಕ್ರೀಡಿತ್ವೋಪರತೈರ್ನರೈಃ ॥ 26 ॥
ಸಮಂತಾತ್ಪರಿಧಾವದ್ಭಿಃ ಪ್ರಕಾಶಂತೇ ಮಮಾನ್ಯಥಾ ।
ತಾನ್ಯದ್ಯಾನುರುದಂತೀವ ಪರಿತ್ಯಕ್ತಾನಿ ಕಾಮಿಭಿಃ ॥ 27 ॥
ಅರಣ್ಯಭೂತೇವ ಪುರೀ ಸಾರಥೇ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಮೇ ।
ನ ಹ್ಯತ್ರ ಯಾನೈರ್ದೃಶ್ಯಂತೇ ನ ಗಜೈರ್ನ ಚ ವಾಜಿಭಿಃ ॥ 28 ॥
ನಿರ್ಯಾಂತೋ ವಾಽಭಿಯಾಂತೋ ವಾ ನರಮುಖ್ಯಾ ಯಥಾಪುರಮ್ ।
ಉದ್ಯಾನಾನಿ ಪುರಾ ಭಾಂತಿ ಮತ್ತಪ್ರಮುದಿತಾನಿ ಚ ॥ 29 ॥
ಜನಾನಾಂ ರತಿಸಂಯೋಗೇಷ್ವತ್ಯಂತಗುಣವಂತಿ ಚ ।
ತಾನ್ಯೇತಾನ್ಯದ್ಯ ಪಶ್ಯಾಮಿ ನಿರಾನಂದಾನಿ ಸರ್ವಶಃ ॥ 30 ॥
ಸ್ರಸ್ತಪರ್ಣೈರನುಪಥಂ ವಿಕ್ರೋಶದ್ಭಿರಿವ ದ್ರುಮೈಃ ।
ನಾದ್ಯಾಪಿ ಶ್ರೂಯತೇ ಶಬ್ದಃ ಮತ್ತಾನಾಂ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಾಮ್ ॥ 31 ॥
ಸಂರಕ್ತಾಂ ಮಧುರಾಂ ವಾಣೀಂ ಕಲಂ ವ್ಯಾಹರತಾಂ ಬಹು ।
ಚಂದನಾಗರುಸಂಪೃಕ್ತೋ ಧೂಪಸಮ್ಮೂರ್ಛಿತೋಽತುಲಃ ॥ 32 ॥
ಪ್ರವಾತಿ ಪವನ ಶ್ಶ್ರೀಮಾನ್ಕಿನ್ನುನಾದ್ಯ ಯಥಾಪುರಮ್ ।
ಭೇರೀಮೃದಂಗವೀಣಾನಾಂ ಕೋಣಸಂಘಟ್ಟಿತಃ ಪುನಃ ॥ 33 ॥
ಕಿಮದ್ಯ ಶಬ್ದೋ ವಿರತಸ್ಸದಾ ದೀನಗತಿಃ ಪುರಾ ।
ಅನಿಷ್ಟಾನಿ ಚ ಪಾಪಾನಿ ಪಶ್ಯಾಮಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ ॥ 34 ॥
ನಿಮಿತ್ತಾನ್ಯಮನೋಜ್ಞಾನಿತೇನ ಸೀದತಿ ಮೇ ಮನಃ ।
ಸರ್ವಥಾ ಕುಶಲಂ ಸೂತ ದುರ್ಲಭಂ ಮಮ ಬಂದುಷು ॥ 35 ॥
ತಥಾಹ್ಯಸತಿ ಸಮ್ಮೋಹೇ ಹೃದಯಂ ಸೀದತೀವ ಮೇ ।
ವಿಷಣ್ಣ ಶ್ಶ್ರಾಂತಹೃದಯಸ್ತ್ರಸ್ತ ಸ್ಸುಲುಲಿತೇಂದ್ರಿಯಃ ॥ 36 ॥
ಭರತಃ ಪ್ರವಿವೇಶಾಶು ಪುರೀಮಿಕ್ಷ್ವಾಕುಪಾಲಿತಾಮ್ ।
ದ್ವಾರೇಣ ವೈಜಯಂತೇನ ಪ್ರಾವಿಶಚ್ಛ್ರಾಂತವಾಹನಃ ॥ 37 ॥
ದ್ವಾಸ್ಸ್ಥೈರುತ್ಥಾಯ ವಿಜಯಂ ಪೃಷ್ಟಸ್ತೈ ಸ್ಸಹಿತೋ ಯಯೌ ।
ಸ ತ್ವನೇಕಾಗ್ರಹೃದಯೋ ದ್ವಾಸ್ಸ್ಥಂ ಪ್ರತ್ಯರ್ಚ್ಯ ತಂ ಜನಮ್ ॥ 38 ॥
ಸೂತಮಶ್ವಪತೇಃ ಕ್ಲಾಂತಮಬ್ರವೀತ್ತತ್ರ ರಾಘವಃ ।
ಕಿಮಹಂ ತ್ವರಯಾಽನೀತಃ ಕಾರಣೇನ ವಿನಾನಘ ॥ 39 ॥
ಅಶುಭಾಶಂಕಿ ಹೃದಯಂ ಶೀಲಂ ಚ ಪತತೀವ ಮೇ ।
ಶ್ರುತಾ ನೋ ಯಾದೃಶಾಃ ಪೂರ್ವಂ ನೃಪತೀನಾಂ ವಿನಾಶನೇ ॥ 40 ॥
ಆಕಾರಾಂಸ್ತಾನಹಂ ಸರ್ವಾನಿಹಪಶ್ಯಾಮಿ ಸಾರಥೇ ।
ಸಮ್ಮಾರ್ಜನವಿಹೀನಾನಿ ಪರುಷಾಣ್ಯುಪಲಕ್ಷಯೇ ॥ 41 ॥
ಅಸಂಯತ ಕವಾಟಾನಿ ಶ್ರೀವಿಹೀನಾನಿ ಸರ್ವಶಃ ।
ಬಲಿಕರ್ಮವಿಹೀನಾನಿ ಧೂಪಸಮ್ಮೋದನೇನ ಚ ॥ 42 ॥
ಅನಾಶಿತಕುಟುಂಬಾನಿ ಪ್ರಭಾಹೀನಜನಾನಿ ಚ ।
ಅಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾನಿ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಕುಟುಂಬಿಭವನಾನ್ಯಹಮ್ ॥ 43 ॥
ಸಮ್ಮಾರ್ಜನವಿಹೀನಾನಿ ಪರುಷಾಣ್ಯುಪಲಕ್ಷಯೇ ॥ 44 ॥
ಅಸಂಯತ ಕವಾಟಾನಿ ಶ್ರೀವಿಹೀನಾನಿ ಸರ್ವಶಃ ।
ಬಲಿಕರ್ಮವಿಹೀನಾನಿ ಧೂಪಸಮ್ಮೋದನೇನ ಚ ॥ 45 ॥
ಅನಾಶಿತಕುಟುಂಬಾನಿ ಪ್ರಭಾಹೀನಜನಾನಿ ಚ ।
ಅಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾನಿ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಕುಟುಂಬಿಭವನಾನ್ಯಹಮ್ ॥ 46 ॥
ಅಪೇತಮಾಲ್ಯಶೋಭಾನಿ ಹ್ಯಸಮ್ಮೃಷ್ಟಾಜಿರಾಣಿ ಚ ।
ದೇವಾಗಾರಾಣಿ ಶೂನ್ಯಾನಿ ನ ಚಾಭಾಂತಿ ಯಥಾಪುರಮ್ ॥ 47 ॥
ದೇವತಾರ್ಚಾಃ ಪ್ರವಿದ್ಧಾಶ್ಚ ಯಜ್ಞಗೋಷ್ಠ್ಯಸ್ತಥಾವಿಧಾಃ ।
ಮಾಲ್ಯಾಪಣೇಷು ರಾಜಂತೇ ನಾದ್ಯ ಪಣ್ಯಾನಿ ವಾ ತಥಾ ॥ 48 ॥
ದೃಶ್ಯಂತೇ ವಣಿಜೋಽಪ್ಯದ್ಯ ನ ಯಥಾಪೂರ್ವಮತ್ರವೈ ।
ಧ್ಯಾನಸಂವಿಗ್ನಹೃದಯಾಃ ನಷ್ಟವ್ಯಾಪಾರಯಂತ್ರಿತಾಃ ॥ 49 ॥
ದೇವಾಯತನಚೈತ್ಯೇಷು ದೀನಾಃ ಪಕ್ಷಿಗಣಾಸ್ತಥಾ ॥ 50 ॥
ಮಲಿನಂ ಚಾಶ್ರುಪೂರ್ಣಾಕ್ಷಂ ದೀನಂ ಧ್ಯಾನಪರಂ ಕೃಶಮ್ ।
ಸಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಂ ಚ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಜನಮುತ್ಕಂಠಿತಂ ಪುರೇ ॥ 51 ॥
ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಭರತಸ್ಸೂತಂ ತಂ ದೀನಮಾನಸಃ ।
ತಾನ್ಯನಿಷ್ಟಾನ್ಯಯೋಧ್ಯಾಯಾಂ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ರಾಜಗೃಹಂ ಯಯೌ ॥ 52 ॥
ತಾಂ ಶೂನ್ಯಶೃಂಗಾಟಕವೇಶ್ಮರಥ್ಯಾಂ ರಜೋಽರುಣದ್ವಾರಕವಾಟಯಂತ್ರಾಮ್ ।
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪುರೀಮಿಂದ್ರಪುರಪ್ರಕಾಶಾಂ ದುಃಖೇನ ಸಂಪೂರ್ಣತರೋ ಬಭೂವ ॥ 53 ॥
ಬಹೂನಿ ಪಶ್ಯನ್ಮನಸೋಽಪ್ರಿಯಾಣಿ ಯಾನ್ಯನ್ಯದಾ ನಾಸ್ಯ ಪುರೇ ಬಭೂವುಃ ।
ಅವಾಕ್ಛಿರಾ ದೀನಮನಾ ನಹೃಷ್ಟಃ ಪಿತುರ್ಮಹಾತ್ಮಾ ಪ್ರವಿವೇಶ ವೇಶ್ಮ ॥ 54 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡೇ ಏಕಸಪ್ತತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
