ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ഏകസപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ।
സ പ്രാന് മുഖോ രാജ ഗൃഹാത് അഭിനിര്യായ വീര്യവാന് ।
തതഃ സുദാമാം ദ്യുതിമാന് സമ്തീർവാവേക്ഷ്യ താം നദീമ് ॥ 1 ॥
ഹ്ലാദിനീം ദൂരപാരാം ച പ്രത്യക്സ്രോതസ്തരംഗിണീമ് ।
ശതദ്രൂമതരച്ഛ്രീമാന്നദീമിക്ഷ്വാകുനംദനഃ ॥ 2 ॥
സ പ്രാങ്മുഖോ രാജഗൃഹാദഭിനിര്യായ രാഘവഃ ।
തതസ്സുദാമാം ദ്യുതിമാന് സംതീര്യാവേക്ഷ്യ താം നദീമ് ॥ 3 ॥
ഹ്ലാദിനീം ദൂരപാരാം ച പ്രത്യക്സ്രോതസ്തരംഗിണീമ് ।
ശതദ്രൂമതരച്ഛ്രീമാന്നദീമിക്ഷ്വാകുനംദനഃ ॥ 4 ॥
ഐലാധാനേ നദീം തീര്ത്വാ പ്രാപ്യ ചാപരപര്പടാന് ।
ശിലാമകുർവതീം തീര്ത്വാ ആഗ്നേയം ശല്യകര്ഷണമ് ॥ 5 ॥
സത്യസംധശ്ശുചിശ്ശ്രീമാന്പ്രേക്ഷമാണ ശ്ശിലാവഹാമ് ।
അത്യയാത്സ മഹാശൈലാന്വനം ചൈത്രരഥം പ്രതി ॥ 6 ॥
സരസ്വതീം ച ഗംഗാം ച യുഗ്മേന പ്രതിപദ്യച ।
ഉത്തരാന്വീരമത്സ്യാനാം ഭാരുംഡം പ്രാവിശദ്വനമ് ॥ 7 ॥
വേഗിനീം ച കുലിംഗാഖ്യാം ഹ്ലാദിനീം പർവതാഽഽവൃതാമ് ।
യമുനാം പ്രാപ്യ സംതീര്ണഃ ബലമാശ്വാസയത്തദാ ॥ 8 ॥
സശീതീകൃത്യ തു ഗാത്രാണി ക്ലാംതാനാശ്വാസ്യ വാജിനഃ ।
തത്ര സ്നാത്വാ ച പീത്വാ ച പ്രായാദാദായ ചോദകമ് ॥ 9 ॥
രാജപുത്രോ മഹാരണ്യമനഭീക്ഷ്ണോപസേവിതമ് ।
ഭദ്രോ ഭദ്രേണ യാനേന മാരുതഃ ഖമിവാത്യയാത് ॥ 10 ॥
ഭാഗീരഥീം ദുഷ്പ്രതരാമംശുധാനേ മഹാനദീമ് ।
ഉപായാദ്രാഘവസ്തൂര്ണം പ്രാഗ്വടേ വിശ്രുതേ പുരേ ॥ 11 ॥
സ ഗംഗാം പ്രാഗ്വടേ തീര്ത്വാ സമായാത്കുടികോഷ്ഠികാമ് ।
സബല സ്താം സ തീര്ത്വാഽഥ സമായാദ്ധര്മവര്ധനമ് ॥ 12 ॥
തോരണം ദക്ഷിണാര്ധേന ജംഭൂപ്രസ്ഥമുപാഗമത് ।
വരൂഥം ച യയൌ രമ്യം ഗ്രാമം ദശരഥാത്മജഃ ॥ 13 ॥
തത്ര രമ്യേ വനേ വാസം കൃത്വാഽസൌ പ്രാങ്മുഖോ യയൌ ।
ഉദ്യാനമുജ്ജിഹാനായാഃ പ്രിയകാ യത്ര പാദപാഃ ॥ 14 ॥
സാലാംസ്തു പ്രിയകാന്പ്രാപ്യ ശീഘ്രാനാസ്ഥായ വാജിനഃ ।
അനുജ്ഞാപ്യാഥ ഭരതഃ വാഹിനീം ത്വരിതോ യയൌ ॥ 15 ॥
വാസം കൃത്വാ സർവതീര്ഥേ തീര്ത്വാ ചോത്താനികാം നദീമ് ।
അന്യാ നദീശ്ച വിവിധാഃ പാർവതീയൈസ്തുരംഗമൈഃ ॥ 16 ॥
ഹസ്തിപൃഷ്ഠകമാസാദ്യ കുടികാമത്യവര്തത ।
തതാര ച നരവ്യാഘ്രോ ലൌഹിത്യേ സ കപീവതീമ് ॥ 17 ॥
ഏകസാലേ സ്ഥാണുമതീം വിനതേ ഗോമതീം നദീമ് ।
കലിംഗനഗരേ ചാപി പ്രാപ്യ സാലവനം തദാ ॥ 18 ॥
ഭരതഃ ക്ഷിപ്രമാഗച്ഛത്സുപരിശ്രാംതവാഹനഃ ।
വനം ച സമതീത്യാശുശർവര്യാമരുണോദയേ ॥ 19 ॥
അയോധ്യാം മനുനാ രാജ്ഞാ നിര്മിതാം സംദദര്ശ ഹ ।
താം പുരീം പുരുഷവ്യാഘ്രസ്സപ്തരാത്രോഷിതഃ പഥി ॥ 20 ॥
അയോധ്യാമഗ്രതോ ദൃഷ്ട്വാ സാരഥിം വാക്യമബ്രവീത് ।
ഏഷാ നാതിപ്രതീതാ മേ പുണ്യോദ്യാനാ യശസ്വിനീ ॥ 21 ॥
അയോധ്യാ ദൃശ്യതേ ദൂരാത്സാരഥേ പാംഡുമൃത്തികാ ।
യജ്വഭിര്ഗുണസംപന്നൈര്ബ്രാഹ്മണൈർവേദപാരഗൈഃ ॥ 22 ॥
ഭൂയിഷ്ഠമൃദ്ധൈരാകീര്ണാ രാജര്ഷിപരിപാലിതാ ।
ഏഷാ നാതിപ്രതീതാ മേ പുണ്യോദ്യാനാ യശസ്വിനീ ॥ 23 ॥
അയോധ്യാ ദൃശ്യതേ ദൂരാത്സാരഥേ പാംഡുമൃത്തികാ ।
യജ്വഭിര്ഗുണസംപന്നൈര്ബ്രാഹ്മണൈർവേദപാരഗൈഃ ॥ 24 ॥
ഭൂയിഷ്ഠമൃദ്ധൈരാകീര്ണാ രാജര്ഷിപരിപാലിതാ ।
അയോധ്യായാം പുരാ ശബ്ദശ്ശ്രൂയതേ തുമുലോ മഹാന് ॥ 25 ॥
സമംതാന്നരനാരീണാം തമദ്യ ന ശ്രുണോമ്യഹമ് ।
ഉദ്യാനാനി ഹി സായാഹ്നേ ക്രീഡിത്വോപരതൈര്നരൈഃ ॥ 26 ॥
സമംതാത്പരിധാവദ്ഭിഃ പ്രകാശംതേ മമാന്യഥാ ।
താന്യദ്യാനുരുദംതീവ പരിത്യക്താനി കാമിഭിഃ ॥ 27 ॥
അരണ്യഭൂതേവ പുരീ സാരഥേ പ്രതിഭാതി മേ ।
ന ഹ്യത്ര യാനൈര്ദൃശ്യംതേ ന ഗജൈര്ന ച വാജിഭിഃ ॥ 28 ॥
നിര്യാംതോ വാഽഭിയാംതോ വാ നരമുഖ്യാ യഥാപുരമ് ।
ഉദ്യാനാനി പുരാ ഭാംതി മത്തപ്രമുദിതാനി ച ॥ 29 ॥
ജനാനാം രതിസംയോഗേഷ്വത്യംതഗുണവംതി ച ।
താന്യേതാന്യദ്യ പശ്യാമി നിരാനംദാനി സർവശഃ ॥ 30 ॥
സ്രസ്തപര്ണൈരനുപഥം വിക്രോശദ്ഭിരിവ ദ്രുമൈഃ ।
നാദ്യാപി ശ്രൂയതേ ശബ്ദഃ മത്താനാം മൃഗപക്ഷിണാമ് ॥ 31 ॥
സംരക്താം മധുരാം വാണീം കലം വ്യാഹരതാം ബഹു ।
ചംദനാഗരുസംപൃക്തോ ധൂപസമ്മൂര്ഛിതോഽതുലഃ ॥ 32 ॥
പ്രവാതി പവന ശ്ശ്രീമാന്കിന്നുനാദ്യ യഥാപുരമ് ।
ഭേരീമൃദംഗവീണാനാം കോണസംഘട്ടിതഃ പുനഃ ॥ 33 ॥
കിമദ്യ ശബ്ദോ വിരതസ്സദാ ദീനഗതിഃ പുരാ ।
അനിഷ്ടാനി ച പാപാനി പശ്യാമി വിവിധാനി ച ॥ 34 ॥
നിമിത്താന്യമനോജ്ഞാനിതേന സീദതി മേ മനഃ ।
സർവഥാ കുശലം സൂത ദുര്ലഭം മമ ബംദുഷു ॥ 35 ॥
തഥാഹ്യസതി സമ്മോഹേ ഹൃദയം സീദതീവ മേ ।
വിഷണ്ണ ശ്ശ്രാംതഹൃദയസ്ത്രസ്ത സ്സുലുലിതേംദ്രിയഃ ॥ 36 ॥
ഭരതഃ പ്രവിവേശാശു പുരീമിക്ഷ്വാകുപാലിതാമ് ।
ദ്വാരേണ വൈജയംതേന പ്രാവിശച്ഛ്രാംതവാഹനഃ ॥ 37 ॥
ദ്വാസ്സ്ഥൈരുത്ഥായ വിജയം പൃഷ്ടസ്തൈ സ്സഹിതോ യയൌ ।
സ ത്വനേകാഗ്രഹൃദയോ ദ്വാസ്സ്ഥം പ്രത്യര്ച്യ തം ജനമ് ॥ 38 ॥
സൂതമശ്വപതേഃ ക്ലാംതമബ്രവീത്തത്ര രാഘവഃ ।
കിമഹം ത്വരയാഽനീതഃ കാരണേന വിനാനഘ ॥ 39 ॥
അശുഭാശംകി ഹൃദയം ശീലം ച പതതീവ മേ ।
ശ്രുതാ നോ യാദൃശാഃ പൂർവം നൃപതീനാം വിനാശനേ ॥ 40 ॥
ആകാരാംസ്താനഹം സർവാനിഹപശ്യാമി സാരഥേ ।
സമ്മാര്ജനവിഹീനാനി പരുഷാണ്യുപലക്ഷയേ ॥ 41 ॥
അസംയത കവാടാനി ശ്രീവിഹീനാനി സർവശഃ ।
ബലികര്മവിഹീനാനി ധൂപസമ്മോദനേന ച ॥ 42 ॥
അനാശിതകുടുംബാനി പ്രഭാഹീനജനാനി ച ।
അലക്ഷ്മീകാനി പശ്യാമി കുടുംബിഭവനാന്യഹമ് ॥ 43 ॥
സമ്മാര്ജനവിഹീനാനി പരുഷാണ്യുപലക്ഷയേ ॥ 44 ॥
അസംയത കവാടാനി ശ്രീവിഹീനാനി സർവശഃ ।
ബലികര്മവിഹീനാനി ധൂപസമ്മോദനേന ച ॥ 45 ॥
അനാശിതകുടുംബാനി പ്രഭാഹീനജനാനി ച ।
അലക്ഷ്മീകാനി പശ്യാമി കുടുംബിഭവനാന്യഹമ് ॥ 46 ॥
അപേതമാല്യശോഭാനി ഹ്യസമ്മൃഷ്ടാജിരാണി ച ।
ദേവാഗാരാണി ശൂന്യാനി ന ചാഭാംതി യഥാപുരമ് ॥ 47 ॥
ദേവതാര്ചാഃ പ്രവിദ്ധാശ്ച യജ്ഞഗോഷ്ഠ്യസ്തഥാവിധാഃ ।
മാല്യാപണേഷു രാജംതേ നാദ്യ പണ്യാനി വാ തഥാ ॥ 48 ॥
ദൃശ്യംതേ വണിജോഽപ്യദ്യ ന യഥാപൂർവമത്രവൈ ।
ധ്യാനസംവിഗ്നഹൃദയാഃ നഷ്ടവ്യാപാരയംത്രിതാഃ ॥ 49 ॥
ദേവായതനചൈത്യേഷു ദീനാഃ പക്ഷിഗണാസ്തഥാ ॥ 50 ॥
മലിനം ചാശ്രുപൂര്ണാക്ഷം ദീനം ധ്യാനപരം കൃശമ് ।
സസ്ത്രീപുംസം ച പശ്യാമി ജനമുത്കംഠിതം പുരേ ॥ 51 ॥
ഇത്യേവമുക്ത്വാ ഭരതസ്സൂതം തം ദീനമാനസഃ ।
താന്യനിഷ്ടാന്യയോധ്യായാം പ്രേക്ഷ്യ രാജഗൃഹം യയൌ ॥ 52 ॥
താം ശൂന്യശൃംഗാടകവേശ്മരഥ്യാം രജോഽരുണദ്വാരകവാടയംത്രാമ് ।
ദൃഷ്ട്വാ പുരീമിംദ്രപുരപ്രകാശാം ദുഃഖേന സംപൂര്ണതരോ ബഭൂവ ॥ 53 ॥
ബഹൂനി പശ്യന്മനസോഽപ്രിയാണി യാന്യന്യദാ നാസ്യ പുരേ ബഭൂവുഃ ।
അവാക്ഛിരാ ദീനമനാ നഹൃഷ്ടഃ പിതുര്മഹാത്മാ പ്രവിവേശ വേശ്മ ॥ 54 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ഏകസപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
