ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාංඩම් ।
අථ ඒකසප්තතිතමස්සර්ගඃ ।
ස ප්රාන් මුඛෝ රාජ ගෘහාත් අභිනිර්යාය වීර්යවාන් ।
තතඃ සුදාමාං ද්යුතිමාන් සම්තීර්වාවේක්ෂ්ය තාං නදීම් ॥ 1 ॥
හ්ලාදිනීං දූරපාරාං ච ප්රත්යක්ස්රෝතස්තරංගිණීම් ।
ශතද්රූමතරච්ඡ්රීමාන්නදීමික්ෂ්වාකුනංදනඃ ॥ 2 ॥
ස ප්රාඞ්මුඛෝ රාජගෘහාදභිනිර්යාය රාඝවඃ ।
තතස්සුදාමාං ද්යුතිමාන් සංතීර්යාවේක්ෂ්ය තාං නදීම් ॥ 3 ॥
හ්ලාදිනීං දූරපාරාං ච ප්රත්යක්ස්රෝතස්තරංගිණීම් ।
ශතද්රූමතරච්ඡ්රීමාන්නදීමික්ෂ්වාකුනංදනඃ ॥ 4 ॥
ඓලාධානේ නදීං තීර්ත්වා ප්රාප්ය චාපරපර්පටාන් ।
ශිලාමකුර්වතීං තීර්ත්වා ආග්නේයං ශල්යකර්ෂණම් ॥ 5 ॥
සත්යසංධශ්ශුචිශ්ශ්රීමාන්ප්රේක්ෂමාණ ශ්ශිලාවහාම් ।
අත්යයාත්ස මහාශෛලාන්වනං චෛත්රරථං ප්රති ॥ 6 ॥
සරස්වතීං ච ගංගාං ච යුග්මේන ප්රතිපද්යච ।
උත්තරාන්වීරමත්ස්යානාං භාරුංඩං ප්රාවිශද්වනම් ॥ 7 ॥
වේගිනීං ච කුලිංගාඛ්යාං හ්ලාදිනීං පර්වතාऽऽවෘතාම් ।
යමුනාං ප්රාප්ය සංතීර්ණඃ බලමාශ්වාසයත්තදා ॥ 8 ॥
සශීතීකෘත්ය තු ගාත්රාණි ක්ලාංතානාශ්වාස්ය වාජිනඃ ।
තත්ර ස්නාත්වා ච පීත්වා ච ප්රායාදාදාය චෝදකම් ॥ 9 ॥
රාජපුත්රෝ මහාරණ්යමනභීක්ෂ්ණෝපසේවිතම් ।
භද්රෝ භද්රේණ යානේන මාරුතඃ ඛමිවාත්යයාත් ॥ 10 ॥
භාගීරථීං දුෂ්ප්රතරාමංශුධානේ මහානදීම් ।
උපායාද්රාඝවස්තූර්ණං ප්රාග්වටේ විශ්රුතේ පුරේ ॥ 11 ॥
ස ගංගාං ප්රාග්වටේ තීර්ත්වා සමායාත්කුටිකෝෂ්ඨිකාම් ।
සබල ස්තාං ස තීර්ත්වාऽථ සමායාද්ධර්මවර්ධනම් ॥ 12 ॥
තෝරණං දක්ෂිණාර්ධේන ජංභූප්රස්ථමුපාගමත් ।
වරූථං ච යයෞ රම්යං ග්රාමං දශරථාත්මජඃ ॥ 13 ॥
තත්ර රම්යේ වනේ වාසං කෘත්වාऽසෞ ප්රාඞ්මුඛෝ යයෞ ।
උද්යානමුජ්ජිහානායාඃ ප්රියකා යත්ර පාදපාඃ ॥ 14 ॥
සාලාංස්තු ප්රියකාන්ප්රාප්ය ශීඝ්රානාස්ථාය වාජිනඃ ।
අනුජ්ඤාප්යාථ භරතඃ වාහිනීං ත්වරිතෝ යයෞ ॥ 15 ॥
වාසං කෘත්වා සර්වතීර්ථේ තීර්ත්වා චෝත්තානිකාං නදීම් ।
අන්යා නදීශ්ච විවිධාඃ පාර්වතීයෛස්තුරංගමෛඃ ॥ 16 ॥
හස්තිපෘෂ්ඨකමාසාද්ය කුටිකාමත්යවර්තත ।
තතාර ච නරව්යාඝ්රෝ ලෞහිත්යේ ස කපීවතීම් ॥ 17 ॥
ඒකසාලේ ස්ථාණුමතීං විනතේ ගෝමතීං නදීම් ।
කලිංගනගරේ චාපි ප්රාප්ය සාලවනං තදා ॥ 18 ॥
භරතඃ ක්ෂිප්රමාගච්ඡත්සුපරිශ්රාංතවාහනඃ ।
වනං ච සමතීත්යාශුශර්වර්යාමරුණෝදයේ ॥ 19 ॥
අයෝධ්යාං මනුනා රාජ්ඤා නිර්මිතාං සංදදර්ශ හ ।
තාං පුරීං පුරුෂව්යාඝ්රස්සප්තරාත්රෝෂිතඃ පථි ॥ 20 ॥
අයෝධ්යාමග්රතෝ දෘෂ්ට්වා සාරථිං වාක්යමබ්රවීත් ।
ඒෂා නාතිප්රතීතා මේ පුණ්යෝද්යානා යශස්විනී ॥ 21 ॥
අයෝධ්යා දෘශ්යතේ දූරාත්සාරථේ පාංඩුමෘත්තිකා ।
යජ්වභිර්ගුණසංපන්නෛර්බ්රාහ්මණෛර්වේදපාරගෛඃ ॥ 22 ॥
භූයිෂ්ඨමෘද්ධෛරාකීර්ණා රාජර්ෂිපරිපාලිතා ।
ඒෂා නාතිප්රතීතා මේ පුණ්යෝද්යානා යශස්විනී ॥ 23 ॥
අයෝධ්යා දෘශ්යතේ දූරාත්සාරථේ පාංඩුමෘත්තිකා ।
යජ්වභිර්ගුණසංපන්නෛර්බ්රාහ්මණෛර්වේදපාරගෛඃ ॥ 24 ॥
භූයිෂ්ඨමෘද්ධෛරාකීර්ණා රාජර්ෂිපරිපාලිතා ।
අයෝධ්යායාං පුරා ශබ්දශ්ශ්රූයතේ තුමුලෝ මහාන් ॥ 25 ॥
සමංතාන්නරනාරීණාං තමද්ය න ශ්රුණෝම්යහම් ।
උද්යානානි හි සායාහ්නේ ක්රීඩිත්වෝපරතෛර්නරෛඃ ॥ 26 ॥
සමංතාත්පරිධාවද්භිඃ ප්රකාශංතේ මමාන්යථා ।
තාන්යද්යානුරුදංතීව පරිත්යක්තානි කාමිභිඃ ॥ 27 ॥
අරණ්යභූතේව පුරී සාරථේ ප්රතිභාති මේ ।
න හ්යත්ර යානෛර්දෘශ්යංතේ න ගජෛර්න ච වාජිභිඃ ॥ 28 ॥
නිර්යාංතෝ වාऽභියාංතෝ වා නරමුඛ්යා යථාපුරම් ।
උද්යානානි පුරා භාංති මත්තප්රමුදිතානි ච ॥ 29 ॥
ජනානාං රතිසංයෝගේෂ්වත්යංතගුණවංති ච ।
තාන්යේතාන්යද්ය පශ්යාමි නිරානංදානි සර්වශඃ ॥ 30 ॥
ස්රස්තපර්ණෛරනුපථං වික්රෝශද්භිරිව ද්රුමෛඃ ।
නාද්යාපි ශ්රූයතේ ශබ්දඃ මත්තානාං මෘගපක්ෂිණාම් ॥ 31 ॥
සංරක්තාං මධුරාං වාණීං කලං ව්යාහරතාං බහු ।
චංදනාගරුසංපෘක්තෝ ධූපසම්මූර්ඡිතෝऽතුලඃ ॥ 32 ॥
ප්රවාති පවන ශ්ශ්රීමාන්කින්නුනාද්ය යථාපුරම් ।
භේරීමෘදංගවීණානාං කෝණසංඝට්ටිතඃ පුනඃ ॥ 33 ॥
කිමද්ය ශබ්දෝ විරතස්සදා දීනගතිඃ පුරා ।
අනිෂ්ටානි ච පාපානි පශ්යාමි විවිධානි ච ॥ 34 ॥
නිමිත්තාන්යමනෝජ්ඤානිතේන සීදති මේ මනඃ ।
සර්වථා කුශලං සූත දුර්ලභං මම බංදුෂු ॥ 35 ॥
තථාහ්යසති සම්මෝහේ හෘදයං සීදතීව මේ ।
විෂණ්ණ ශ්ශ්රාංතහෘදයස්ත්රස්ත ස්සුලුලිතේංද්රියඃ ॥ 36 ॥
භරතඃ ප්රවිවේශාශු පුරීමික්ෂ්වාකුපාලිතාම් ।
ද්වාරේණ වෛජයංතේන ප්රාවිශච්ඡ්රාංතවාහනඃ ॥ 37 ॥
ද්වාස්ස්ථෛරුත්ථාය විජයං පෘෂ්ටස්තෛ ස්සහිතෝ යයෞ ।
ස ත්වනේකාග්රහෘදයෝ ද්වාස්ස්ථං ප්රත්යර්ච්ය තං ජනම් ॥ 38 ॥
සූතමශ්වපතේඃ ක්ලාංතමබ්රවීත්තත්ර රාඝවඃ ।
කිමහං ත්වරයාऽනීතඃ කාරණේන විනානඝ ॥ 39 ॥
අශුභාශංකි හෘදයං ශීලං ච පතතීව මේ ।
ශ්රුතා නෝ යාදෘශාඃ පූර්වං නෘපතීනාං විනාශනේ ॥ 40 ॥
ආකාරාංස්තානහං සර්වානිහපශ්යාමි සාරථේ ।
සම්මාර්ජනවිහීනානි පරුෂාණ්යුපලක්ෂයේ ॥ 41 ॥
අසංයත කවාටානි ශ්රීවිහීනානි සර්වශඃ ।
බලිකර්මවිහීනානි ධූපසම්මෝදනේන ච ॥ 42 ॥
අනාශිතකුටුංබානි ප්රභාහීනජනානි ච ।
අලක්ෂ්මීකානි පශ්යාමි කුටුංබිභවනාන්යහම් ॥ 43 ॥
සම්මාර්ජනවිහීනානි පරුෂාණ්යුපලක්ෂයේ ॥ 44 ॥
අසංයත කවාටානි ශ්රීවිහීනානි සර්වශඃ ।
බලිකර්මවිහීනානි ධූපසම්මෝදනේන ච ॥ 45 ॥
අනාශිතකුටුංබානි ප්රභාහීනජනානි ච ।
අලක්ෂ්මීකානි පශ්යාමි කුටුංබිභවනාන්යහම් ॥ 46 ॥
අපේතමාල්යශෝභානි හ්යසම්මෘෂ්ටාජිරාණි ච ।
දේවාගාරාණි ශූන්යානි න චාභාංති යථාපුරම් ॥ 47 ॥
දේවතාර්චාඃ ප්රවිද්ධාශ්ච යජ්ඤගෝෂ්ඨ්යස්තථාවිධාඃ ।
මාල්යාපණේෂු රාජංතේ නාද්ය පණ්යානි වා තථා ॥ 48 ॥
දෘශ්යංතේ වණිජෝऽප්යද්ය න යථාපූර්වමත්රවෛ ।
ධ්යානසංවිග්නහෘදයාඃ නෂ්ටව්යාපාරයංත්රිතාඃ ॥ 49 ॥
දේවායතනචෛත්යේෂු දීනාඃ පක්ෂිගණාස්තථා ॥ 50 ॥
මලිනං චාශ්රුපූර්ණාක්ෂං දීනං ධ්යානපරං කෘශම් ।
සස්ත්රීපුංසං ච පශ්යාමි ජනමුත්කංඨිතං පුරේ ॥ 51 ॥
ඉත්යේවමුක්ත්වා භරතස්සූතං තං දීනමානසඃ ।
තාන්යනිෂ්ටාන්යයෝධ්යායාං ප්රේක්ෂ්ය රාජගෘහං යයෞ ॥ 52 ॥
තාං ශූන්යශෘංගාටකවේශ්මරථ්යාං රජෝऽරුණද්වාරකවාටයංත්රාම් ।
දෘෂ්ට්වා පුරීමිංද්රපුරප්රකාශාං දුඃඛේන සංපූර්ණතරෝ බභූව ॥ 53 ॥
බහූනි පශ්යන්මනසෝऽප්රියාණි යාන්යන්යදා නාස්ය පුරේ බභූවුඃ ।
අවාක්ඡිරා දීනමනා නහෘෂ්ටඃ පිතුර්මහාත්මා ප්රවිවේශ වේශ්ම ॥ 54 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාංඩේ ඒකසප්තතිතමස්සර්ගඃ ॥
