ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುಂದರಕಾಂಡಮ್ ।
ಅಥ ಸಪ್ತಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಸೇನಾಪತೀನ್ಪಂಚ ಸ ತು ಪ್ರಮಾಪಿತಾನ್ ಹನೂಮತಾ ಸಾನುಚರಾನ್ಸವಾಹನಾನ್ ।
ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ರಾಜಾ ಸಮರೋದ್ಧತೋನ್ಮುಖಂ ಕುಮಾರಮಕ್ಷಂ ಪ್ರಸಮೈಕ್ಷತಾಗ್ರತಃ ॥ 1 ॥
ಸ ತಸ್ಯ ದೃಷ್ಟ್ಯರ್ಪಣಸಂಪ್ರಚೋದಿತಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ಕಾಂಚನಚಿತ್ರಕಾರ್ಮುಕಃ ।
ಸಮುತ್ಪಪಾತಾಥ ಸದಸ್ಯುದೀರಿತೋ ದ್ವಿಜಾತಿಮುಖ್ಯೈರ್ಹವಿಷೇವ ಪಾವಕಃ ॥ 2 ॥
ತತೋ ಮಹದ್ಬಾಲದಿವಾಕರಪ್ರಭಂ ಪ್ರತಪ್ತಜಾಂಬೂನದಜಾಲಸಂತತಮ್ ।
ರಥಂ ಸಮಾಸ್ಥಾಯ ಯಯೌ ಸ ವೀರ್ಯವಾನ್ಮಹಾಹರಿಂ ತಂ ಪ್ರತಿ ನೈರೃತರ್ಷಭಃ ॥ 3 ॥
ತತಸ್ತಪಸ್ಸಂಗ್ರಹಸಂಚಯಾರ್ಜಿತಂ ಪ್ರತಪ್ತಜಾಂಬೂನದಜಾಲಶೋಭಿತಮ್ ।
ಪತಾಕಿನಂ ರತ್ನವಿಭೂಷಿತಧ್ವಜಂ ಮನೋಜವಾಷ್ಟಾಶ್ವವರೈಃ ಸುಯೋಜಿತಮ್ ॥ 4 ॥
ಸುರಾಸುರಾಧೃಷ್ಯಮಸಂಗಚಾರಿಣಂ ರವಿಪ್ರಭಂ ವ್ಯೋಮಚರಂ ಸಮಾಹಿತಮ್ ।
ಸತೂಣಮಷ್ಟಾಸಿನಿಬದ್ಧಬಂಧುರಂ ಯಥಾಕ್ರಮಾವೇಶಿತಶಕ್ತಿತೋಮರಮ್ ॥ 5 ॥
ವಿರಾಜಮಾನಂ ಪ್ರತಿಪೂರ್ಣವಸ್ತುನಾ ಸಹೇಮದಾಮ್ನಾ ಶಶಿಸೂರ್ಯವರ್ಚಸಾ ।
ದಿವಾಕರಾಭಂ ರಥಮಾಸ್ಥಿತಸ್ತತಸ್ಸ ನಿರ್ಜಗಾಮಾಮರತುಲ್ಯವಿಕ್ರಮಃ ॥ 6 ॥
ಸ ಪೂರಯನ್ಖಂ ಚ ಮಹೀಂ ಚ ಸಾಚಲಾಂ ತುರಂಗಮಾತಂಗಮಹಾರಥಸ್ವನೈಃ ।
ಬಲೈಸ್ಸಮೇತೈಸ್ಸಹಿ ತೋರಣಸ್ಥಿತಂ ಸಮರ್ಥಮಾಸೀನಮುಪಾಗಮತ್ಕಪಿಮ್ ॥ 7 ॥
ಸ ತಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಹರಿಂ ಹರೀಕ್ಷಣೋ ಯುಗಾಂತಕಾಲಾಗ್ನಿಮಿವ ಪ್ರಜಾಕ್ಷಯೇ ।
ಅವಸ್ಥಿತಂ ವಿಸ್ಮಿತಜಾತಸಂಭ್ರಮ ಸ್ಸಮೈಕ್ಷತಾಕ್ಷೋ ಬಹುಮಾನಚಕ್ಷುಷಾ ॥ 8 ॥
ಸ ತಸ್ಯ ವೇಗಂ ಚ ಕಪೇರ್ಮಹಾತ್ಮನಃ ಪರಾಕ್ರಮಂ ಚಾರಿಷು ಪಾರ್ಥಿವಾತ್ಮಜಃ ।
ವಿಚಾರಯನ್ಸ್ವಂ ಚ ಬಲಂ ಮಹಾಬಲೋ ಹಿಮಕ್ಷಯೇ ಸೂರ್ಯ ಇವಾಭಿವರ್ಧತೇ ॥ 9 ॥
ಸ ಜಾತಮನ್ಯುಃ ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ವಿಕ್ರಮಂ ಸ್ಥಿರಂ ಸ್ಥಿರಸ್ಸಮ್ಯತಿ ದುರ್ನಿವಾರಣಮ್ ।
ಸಮಾಹಿತಾತ್ಮಾ ಹನುಮಂತಮಾಹವೇ ಪ್ರಚೋದಯಾಮಾಸ ಶರೈಸ್ತ್ರಿಭಿ ಶ್ಶಿತೈಃ ॥ 10 ॥
ತತಃ ಕಪಿಂ ತಂ ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಗರ್ವಿತಂ ಜಿತಶ್ರಮಂ ಶತ್ರುಪರಾಜಯೋರ್ಜಿತಮ್ ।
ಅವೈಕ್ಷತಾಕ್ಷಸ್ಸಮುದೀರ್ಣಮಾನಸಸ್ಸಬಾಣಪಾಣಿಃ ಪ್ರಗೃಹೀತಕಾರ್ಮುಕಃ ॥ 11 ॥
ಸ ಹೇಮನಿಷ್ಕಾಂಗದಚಾರುಕುಂಡಲ ಸ್ಸಮಾಸಸಾದಾಽಶುಪರಾಕ್ರಮಃ ಕಪಿಮ್ ।
ತಯೋರ್ಬಭೂವಾಪ್ರತಿಮಸ್ಸಮಾಗಮ ಸ್ಸುರಾಸುರಾಣಾಮಪಿ ಸಂಭ್ರಮಪ್ರದಃ ॥ 12 ॥
ರರಾಸ ಭೂಮಿರ್ನ ತತಾಪ ಭಾನುಮಾ ನ್ವನೌ ನ ವಾಯುಃ ಪ್ರಚಾಚಲ ಚಾಚಲಃ ।
ಕಪೇಃ ಕುಮಾರಸ್ಯ ಚ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಸಂಯುಗಂ ನನಾದ ಚ ದ್ಯೌರುದಧಿಶ್ಚ ಚುಕ್ಷುಭೇ ॥ 13 ॥
ತತಸ್ಸ ವೀರಸ್ಸುಮುಖಾನ್ ಪತತ್ರಿಣಸ್ಸುವರ್ಣಪುಂಖಾನ್ಸವಿಷಾನಿವೋರಗಾನ್ ।
ಸಮಾಧಿಸಮ್ಯೋಗವಿಮೋಕ್ಷತತ್ತ್ವವಿಚ್ಛರಾನಥ ತ್ರೀನ್ಕಪಿಮೂರ್ಧ್ನ್ಯಪಾತಯತ್ ॥ 14 ॥
ಸ ತೈ ಶ್ಶರೈರ್ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಸಮಂ ನಿಪಾತಿತೈಃ ಕ್ಷರನ್ನಸೃಗ್ದಿಗ್ಧವಿವೃತ್ತಲೋಚನಃ ।
ನವೋದಿತಾದಿತ್ಯನಿಭ ಶ್ಶರಾಂಶುಮಾನ್ ವ್ಯರಾಜತಾದಿತ್ಯ ಇವಾಂಶುಮಾಲಿಕಃ ॥ 15 ॥
ತತಸ್ಸ ಪಿಂಗಾಧಿಪಮಂತ್ರಿಸತ್ತಮಃ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ತಂ ರಾಜವರಾತ್ಮಜಂ ರಣೇ ।
ಉದಗ್ರಚಿತ್ರಾಯುಧಚಿತ್ರಕಾರ್ಮುಕಂ ಜಹರ್ಷ ಚಾಪೂರ್ಯತ ಚಾಹವೋನ್ಮುಖಃ ॥ 16 ॥
ಸ ಮಂದರಾಗ್ರಸ್ಥ ಇವಾಂಶುಮಾಲಿಕೋ ವಿವೃದ್ಧಕೋಪೋ ಬಲವೀರ್ಯಸಂಯುತಃ ।
ಕುಮಾರಮಕ್ಷಂ ಸಬಲಂ ಸವಾಹನಂ ದದಾಹ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಮರೀಚಿಭಿಸ್ತದಾ ॥ 17 ॥
ತತಸ್ಸ ಬಾಣಾಸನಚಿತ್ರಕಾರ್ಮುಕ ಶ್ಶರಪ್ರವರ್ಷೋ ಯುಧಿ ರಾಕ್ಷಸಾಂಬುದಃ ।
ಶರಾನ್ಮುಮೋಚಾಶು ಹರೀಶ್ವರಾಚಲೇ ವಲಾಹಕೋ ವೃಷ್ಟಿಮಿವಾಚಲೋತ್ತಮೇ ॥ 18 ॥
ತತಃ ಕಪಿಸ್ತಂ ರಣಚಂಡವಿಕ್ರಮಂ ವಿವೃದ್ಧತೇಜೋಬಲವೀರ್ಯಸಂಯುತಮ್ ।
ಕುಮಾರಮಕ್ಷಂ ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಸಂಯುಗೇ ನನಾದ ಹರ್ಷಾದ್ ಘನತುಲ್ಯವಿಕ್ರಮಮ್ ॥ 19 ॥
ಸ ಬಾಲಭಾವಾದ್ಯುಧಿ ವೀರ್ಯದರ್ಪಿತಃ ಪ್ರವೃದ್ಧಮನ್ಯುಃ ಕ್ಷತಜೋಪಮೇಕ್ಷಣಃ ।
ಸಮಾಸಸಾದಾಪ್ರತಿಮಂ ಕಪಿಂ ರಣೇ ಗಜೋ ಮಹಾಕೂಪಮಿವಾವೃತಂ ತೃಣೈಃ ॥ 20 ॥
ಸ ತೇನ ಬಾಣೈಃ ಪ್ರಸಭಂ ನಿಪಾತಿತೈಶ್ಚಕಾರ ನಾದಂ ಘನನಾದನಿಸ್ಸ್ವನಃ ।
ಸಮುತ್ಪಪಾತಾಶು ನಭಸ್ಸ ಮಾರುತಿರ್ಭುಜೋರುವಿಕ್ಷೇಪಣಘೋರದರ್ಶನಃ ॥ 21 ॥
ಸಮುತ್ಪತಂತಂ ಸಮಭಿದ್ರವದ್ಬಲೀ ಸ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಪ್ರವರಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ।
ರಥೀ ರಥಿಶ್ರೇಷ್ಠತಮಃ ಕಿರನ್ಶರೈಃ ಪಯೋಧರಶ್ಶೈಲಮಿವಾಶ್ಮವೃಷ್ಟಿಭಿಃ ॥ 22 ॥
ಸ ತಾನ್ಶರಾಂಸ್ತಸ್ಯ ಹರಿರ್ವಿಮೋಕ್ಷಯಂಶ್ಚಚಾರ ವೀರಃ ಪಥಿ ವಾಯುಸೇವಿತೇ ।
ಶರಾಂತರೇ ಮಾರುತವದ್ವಿನಿಷ್ಪತನ್ಮನೋಜವಸ್ಸಂಯತಿ ಚಂಡವಿಕ್ರಮಃ ॥ 23 ॥
ತಮಾತ್ತಬಾಣಾಸನಮಾಹವೋನ್ಮುಖಂ ಖಮಾಸ್ತೃಣಂತಂ ವಿಶಿಖೈಶ್ಶರೋತ್ತಮೈಃ ।
ಅವೈಕ್ಷತಾಕ್ಷಂ ಬಹುಮಾನಚಕ್ಷುಷಾ ಜಗಾಮ ಚಿಂತಾಂ ಚ ಸ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ॥ 24 ॥
ತತಶ್ಶರೈರ್ಭಿನ್ನಭುಜಾಂತರಃ ಕಪಿಃ ಕುಮಾರವೀರೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ ನದನ್ ।
ಮಹಾಭುಜಃ ಕರ್ಮವಿಶೇಷತತ್ತ್ವವಿ ದ್ವಿಚಿಂತಯಾಮಾಸ ರಣೇ ಪರಾಕ್ರಮಮ್ ॥ 25 ॥
ಅಬಾಲವದ್ಬಾಲದಿವಾಕರಪ್ರಭಃ ಕರೋತ್ಯಯಂ ಕರ್ಮ ಮಹನ್ಮಹಾಬಲಃ ।
ನ ಚಾಸ್ಯ ಸರ್ವಾಹವಕರ್ಮಶೋಭಿನಃ ಪ್ರಮಾಪಣೇ ಮೇ ಮತಿರತ್ರ ಜಾಯತೇ ॥ 26 ॥
ಅಯಂ ಮಹಾತ್ಮಾ ಚ ಮಹಾಂಶ್ಚ ವೀರ್ಯತ ಸ್ಸಮಾಹಿತಶ್ಚಾತಿಸಹಶ್ಚ ಸಂಯುಗೇ ।
ಅಸಂಶಯಂ ಕರ್ಮಗುಣೋದಯಾದಯಂ ಸನಾಗಯಕ್ಷೈರ್ಮುನಿಭಿಶ್ಚ ಪೂಜಿತಃ ॥ 27 ॥
ಪರಾಕ್ರಮೋತ್ಸಾಹವಿವೃದ್ಧಮಾನಸ ಸ್ಸಮೀಕ್ಷತೇ ಮಾಂ ಪ್ರಮುಖಾಗ್ರತಃಸ್ಥಿತಃ ।
ಪರಾಕ್ರಮೋ ಹ್ಯಸ್ಯ ಮನಾಂಸಿ ಕಂಪಯೇತ್ಸುರಾಸುರಾಣಾಮಪಿ ಶೀಘ್ರಗಾಮಿನಃ ॥ 28 ॥
ನ ಖಲ್ವಯಂ ನಾಭಿಭವೇದುಪೇಕ್ಷಿತಃ ಪರಾಕ್ರಮೋ ಹ್ಯಸ್ಯ ರಣೇ ವಿವರ್ಧತೇ ।
ಪ್ರಮಾಪಣಂ ತ್ವೇವ ಮಮಾದ್ಯ ರೋಚತೇ ನ ವರ್ಧಮಾನೋಽಗ್ನಿರುಪೇಕ್ಷಿತುಂ ಕ್ಷಮಃ ॥ 29 ॥
ಇತಿ ಪ್ರವೇಗಂ ತು ಪರಸ್ಯ ಚಿಂತಯನ್ಸ್ವಕರ್ಮಯೋಗಂ ಚ ವಿಧಾಯ ವೀರ್ಯವಾನ್ ।
ಚಕಾರ ವೇಗಂ ತು ಮಹಾಬಲಸ್ತದಾ ಮತಿಂ ಚ ಚಕ್ರೇಽಸ್ಯ ವಧೇ ಮಹಾಕಪಿಃ ॥ 30 ॥
ಸ ತಸ್ಯ ತಾನಷ್ಟಹಯಾನ್ಮಹಾಜವಾನ್ ಸಮಾಹಿತಾನ್ಭಾರಸಹಾನ್ವಿವರ್ತನೇ ।
ಜಘಾನ ವೀರಃ ಪಥಿ ವಾಯುಸೇವಿತೇ ತಲಪ್ರಹಾರೈಃ ಪವನಾತ್ಮಜಃ ಕಪಿಃ ॥ 31 ॥
ತತಸ್ತಲೇನಾಭಿಹತೋ ಮಹಾರಥ ಸ್ಸ ತಸ್ಯ ಪಿಂಗಾಧಿಪಮಂತ್ರಿನಿರ್ಜಿತಃ ।
ಪ್ರಭಗ್ನನೀಡಃ ಪರಿಮುಕ್ತಕೂಬರಃ ಪಪಾತ ಭೂಮೌ ಹತವಾಜಿರಂಬರಾತ್ ॥ 32 ॥
ಸ ತಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಮಹಾರಥೋ ರಥಂ ಸಕಾರ್ಮುಕಃ ಖಂಗಧರಃ ಖಮುತ್ಪತನ್ ।
ತಪೋಽಭಿಯೋಗಾದೃಷಿರುಗ್ರವೀರ್ಯವಾನ್ವಿಹಾಯ ದೇಹಂ ಮರುತಾಮಿವಾಲಯಮ್ ॥ 33 ॥
ತತಃ ಕಪಿಸ್ತಂ ವಿಚರಂತಮಂಬರೇ ಪತತ್ರಿರಾಜಾನಿಲಸಿದ್ಧಸೇವಿತೇ ।
ಸಮೇತ್ಯ ತಂ ಮಾರುತತುಲ್ಯವಿಕ್ರಮಃ ಕ್ರಮೇಣ ಜಗ್ರಾಹ ಸ ಪಾದಯೋರ್ದೃಢಮ್ ॥ 34 ॥
ಸ ತಂ ಸಮಾವಿಧ್ಯ ಸಹಸ್ರಶಃ ಕಪಿರ್ಮಹೋರಗಂ ಗೃಹ್ಯ ಇವಾಂಡಜೇಶ್ವರಃ ।
ಮುಮೋಚ ವೇಗಾತ್ಪಿತೃತುಲ್ಯವಿಕ್ರಮೋ ಮಹೀತಲೇ ಸಂಯತಿ ವಾನರೋತ್ತಮಃ ॥ 35 ॥
ಸ ಭಗ್ನಬಾಹೂರುಕಟೀಶಿರೋಧರಃ ಕ್ಷರನ್ನಸೃಙಿನರ್ಮಥಿತಾಸ್ಥಿಲೋಚನಃ ।
ಸಂಭಗ್ನಸಂಧಿಃ ಪ್ರವಿಕೀರ್ಣಬಂಧನೋ ಹತಃ ಕ್ಷಿತೌ ವಾಯುಸುತೇನ ರಾಕ್ಷಸಃ ॥ 36 ॥
ಮಹಾಕಪಿರ್ಭೂಮಿತಲೇ ನಿಪೀಡ್ಯ ತಂ ಚಕಾರ ರಕ್ಷೋಧಿಪತೇರ್ಮಹದ್ಭಯಮ್ ।
ಮಹರ್ಷಿಭಿಶ್ಚಕ್ರಚರೈರ್ಮಹಾವ್ರತೈ ಸ್ಸಮೇತ್ಯ ಭೂತೈಶ್ಚ ಸಯಕ್ಷಪನ್ನಗೈಃ ॥ 37 ॥
ಸುರೈಶ್ಚ ಸೇಂದ್ರೈರ್ಭೃಶಜಾತವಿಸ್ಮಯೈ ರ್ಹತೇ ಕುಮಾರೇ ಸ ಕಪಿರ್ನಿರೀಕ್ಷಿತಃ ।
ನಿಹತ್ಯ ತಂ ವಜ್ರಿಸುತೋಪಮಪ್ರಭಂ ಕುಮಾರಮಕ್ಷಂ ಕ್ಷತಜೋಪಮೇಕ್ಷಣಮ್ ।
ತಮೇವ ವೀರೋಽಭಿಜಗಾಮ ತೋರಣಂ ಕೃತಕ್ಷಣಃ ಕಾಲ ಇವ ಪ್ರಜಾಕ್ಷಯೇ ॥ 38 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುಂದರಕಾಂಡೇ ಸಪ್ತಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
