ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಂಡಮ್ ।
ಅಥ ಚತುರ್ಥಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಶ್ರುತ್ವಾ ಹನುಮತೋ ವಾಕ್ಯಂ ಯಥಾವದನುಪೂರ್ವಶಃ ।
ತತೋಽಬ್ರವೀನ್ಮಹಾತೇಜಾ ರಾಮಸ್ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ ॥ 1 ॥
ಯಾಂ ನಿವೇದಯಸೇ ಲಂಕಾಂ ಪುರೀಂ ಭೀಮಸ್ಯ ರಕ್ಷಸಃ ।
ಕ್ಷಿಪ್ರಮೇನಾಂ ಮಥಿಷ್ಯಾಮಿ ಸತ್ಯಮೇತದ್ಬ್ರವೀಮಿ ತೇ ॥ 2 ॥
ಅಸ್ಮಿನ್ ಮುಹೂರ್ತೇ ಸುಗ್ರೀವ ಪ್ರಯಾಣಮಭಿರೋಚಯೇ ।
ಯುಕ್ತೋ ಮುಹೂರ್ತೋ ವಿಜಯಃ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಮಧ್ಯಂ ದಿವಾಕರ ॥ 3 ॥
ಸೀತಾಂ ಹೃತ್ವಾ ತು ಮೇ ಜಾತು ಕ್ವಾಸೌ ಯಾಸ್ಯತಿ ಯಾಸ್ಯತಃ ।
ಸೀತಾ ಶ್ರುತ್ವಾಭಿಯಾನಂ ಮೇ ಅಶಾಮೇಷ್ಯತಿ ಜೀವಿತೇ ।
ಜೀವಿತಾಂತೇಽ ಮೃತಂ ಸ್ಪೃಷ್ಟವಾ ಪೀತ್ವಾ ವಿಷಮಿವಾತುರಃ ॥ 4 ॥
ಉತ್ತರಾ ಫಲ್ಗುನೀ ಹ್ಯದ್ಯ ಶ್ವಸ್ತು ಹಸ್ತೇನ ಯೋಕ್ಷ್ಯತೇ ।
ಅಭಿಪ್ರಾಯಾಮ ಸುಗ್ರೀವ ಸರ್ವಾನೀಕಸಮಾವೃತಾಃ ॥ 5 ॥
ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಚ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಯಾನಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಂತಿ ಚ ।
ನಿಹತ್ಯ ರಾವಣಂ ಸೀತಾಮಾನಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಜಾನಕೀಮ್ ॥ 6 ॥
ಉಪರಿಷ್ಟಾದ್ಧಿ ನಯನಂ ಸ್ಫುರಮಾಣಮಿದಂ ಮಮ ।
ವಿಜಯಂ ಸಮನುಪ್ರಾಪ್ತಂ ಶಂಸತೀವ ಮನೋರಥಮ್ ॥ 7 ॥
ತತೋ ವಾನರರಾಜೇನ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಸುಪೂಜಿತಃ ।
ಉವಾಚ ರಾಮೋ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಪುನರಪ್ಯರ್ಧಕೋವಿದಃ ॥ 8 ॥
ಅಗ್ರೇ ಯಾತು ಬಲಸ್ಯಾಸ್ಯ ನೀಲೋ ಮಾರ್ಗಮವೇಕ್ಷಿತುಮ್ ।
ವೃತಶ್ಶತಸಹಸ್ರೇಣ ವಾನರಾಣಾಂ ತರಸ್ವಿನಾಮ್ ॥ 9 ॥
ಫಲಮೂಲವತಾ ನೀಲ ಶೀತಕಾನನವಾರಿಣಾ ।
ಪಥಾ ಮಧುಮತಾ ಚಾಶು ಸೇನಾಂ ಸೇನಾಪತೇ ನಯ ॥ 10 ॥
ದೂಷಯೇಯುರ್ದುರಾತ್ಮನಃ ಪಥಿ ಮೂಲಫಲೋದಕಮ್ ।
ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಪರಿರಕ್ಷೇಥಾಸ್ತೇಭ್ಯಸ್ತ್ವಂ ನಿತ್ಯಮುದ್ಯತಃ ॥ 11 ॥
ನಿಮ್ನೇಷು ವನದುರ್ಗೇಷು ವನೇಷು ಚ ವನೌಕಸಃ ।
ಅಭಿಪ್ಲುತ್ಯಾಭಿಪಶ್ಯೇಯುಃ ಪರೇಷಾಂ ನಿಹಿತಂ ಬಲಮ್ ॥ 12 ॥
ಯಚ್ಚ ಫಲ್ಗು ಬಲಂ ಕಿಂಚಿತ್ತ ದತ್ರೈವೋಪಪದ್ಯತಾಮ್ ।
ಏತದ್ಧಿ ಕೃತ್ಯಂ ಘೋರಂ ನೋ ವಿಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಯುಜ್ಯತಾಮ್ ॥ 13 ॥
ಸಾಗರೌಘನಿಭಂ ಭೀಮಮಗ್ರಾನೀಕಂ ಮಹಾಬಲಾಃ ।
ಕಪಿಸಿಂಹಾಃ ಪ್ರಕರ್ಷಸ್ತು ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ ॥ 14 ॥
ಕಪಿ ಸಿಮ್ಹಾ ಪ್ರಕರ್ಷಂತು ಶತಶೋ ಅಥ ಸಹಸ್ರಶಃ ।
ಗಜಃ ಚ ಗಿರಿ ಸಮ್ಕಾಶೋ ಗವಯಃ ಚ ಮಹಾಬಲಃ ॥ 15 ॥
ಯಾತು ವಾನರವಾಹಿನ್ಯಾ ವಾನರಃ ಪ್ಲವತಾಂ ವರಃ ।
ಪಾಲಯಂದಕ್ಷಿಣಂ ಪಾರ್ಶ್ವಮೃಷಭೋ ವಾನರರ್ಷಭಃ ॥ 16 ॥
ಗಂಧಹಸ್ತೀವ ದುರ್ಧರ್ಷಸ್ತರಸ್ವೀ ಗಂಧಮಾದನಃ ।
ಯಾತು ವಾನರವಾಹಿನ್ಯಾ ಸ್ಸವ್ಯಂ ಪಾರ್ಶ್ವಮಧಿಷ್ಠಿತಃ ॥ 17 ॥
ಯಾಸ್ಯಾಮಿ ಬಲಮಧ್ಯೇಽಹಂ ಬಲೌಘಮಭಿಹರ್ಷಯನ್ ।
ಅಧಿರುಹ್ಯ ಹನೂಮಂತ ಮೈರಾವತ ಮಿವೇಶ್ವರಃ ॥ 18 ॥
ಅಂಗದೇನೈಷ ಸಂಯಾತು ಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಚಾಂತ ಕೋಪಮಃ ।
ಸಾರ್ವಭೌಮೇನ ಭೂತೇಶೋ ದ್ರವಿಣಾಧಿಪತಿರ್ಯಥಾ ॥ 19 ॥
ಜಾಂಬವಾಂಶ್ಚ ಸುಷೇಣಶ್ಚ ವೇಗದರ್ಶೀ ಚ ವಾನರಃ ।
ಋಕ್ಷರಾಜೋ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಃ ಕುಕ್ಷಿಂ ರಕ್ಷಂತು ತೇ ತ್ರಯಃ ॥ 20 ॥
ರಾಘವಸ್ಯ ವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಸುಗ್ರೀವೋ ವಾಹಿನೀಪತಿಃ ।
ವ್ಯಾದಿದೇಶ ಮಹಾವೀರ್ಯೋ ವಾನರಾನ್ವಾನರರ್ಷಭ ಃ ॥ 21 ॥
ತೇ ವಾನರಗಣಾಸ್ಸರ್ವೇ ಸಮುತ್ಪತ್ಯ ಯುಯುತ್ಸವಃ ।
ಗುಹಾಭ್ಯಶ್ಶಿಖರೇಭ್ಯಶ್ಚ ಅಶು ಪುಪ್ಲುವಿರೇ ತದಾ ॥ 22 ॥
ತತೋ ವಾನರರಾಜೇನ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಚ ಪೂಜಿತಃ ।
ಜಗಾಮ ರಾಮೋಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಸೈನ್ಯೋ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ದಿಶಮ್ ॥ 23 ॥
ಶತೈಃ ಶತಸಹಸ್ರೈಶ್ಚ ಕೋಟಿಭಿಶ್ಚಾಯುತೈರಪಿ ।
ವಾರಣಾಭೈಶ್ಚ ಹರಿಭಿರ್ಯಯೌ ಪರಿವೃತಸ್ತದಾ ॥ 24 ॥
ತಂ ಯಾಂತಮನುಯಾಂತೀ ಸಾ ಮಹತೀ ಹರಿವಾಹಿನೀ ।
ದೃಪ್ತಾಃ ಪ್ರಮುದಿತಾಸ್ಸರ್ವೇ ಸುಗ್ರೀವೇಣಾಭಿಪಾಲಿತಾಃ ॥ 25 ॥
ಹೃಷ್ಟಾಃ ಪ್ರಮುದಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ಸುಗ್ರೀವೇಣ ಅಭಿಪಾಲಿತಾಃ ।
ಆಪ್ಲವಂತಃ ಪ್ಲವಂತಃ ಚ ಗರ್ಜಂತಃ ಚ ಪ್ಲವಂ ಗಮಾಃ ॥ 26 ॥
ಭಕ್ಷ್ಯಂತ ಸ್ಸುಗಂಧೀನಿ ಮಧೂನಿ ಚ ಫಲಾನಿ ಚ ।
ಉದ್ವಹಂತೋ ಮಹಾವೃಕ್ಷಾನ್ ಮಂಜರೀಪುಂಜಧಾರಿಣಃ ॥ 27 ॥
ಅನ್ಯೋನ್ಯಂ ಸಹಸಾ ದೃಪ್ತಾ ನಿರ್ವಹಾಂತಿ ಕ್ಷಿಪಂತಿ ಚ ।
ಪತಂತಶ್ಪೋತ್ಪತ್ನತ್ಯನ್ಯೇ ಪಾತಯಂತ್ಯಪರೇ ಪರಾನ್ ॥ 28 ॥
ರಾವಣೋ ನೋ ನಿಹಂತವ್ಯಸ್ಸರ್ವೇ ಚ ರಜನೀಚರಾಃ ।
ಇತಿ ಗರ್ಜಂತಿ ಹರಯೋ ರಾಘವಸ್ಯ ಸಮೀಪತಃ ॥ 29 ॥
ಪುರಸ್ತಾದೃಷಭೋ ವೀರೋ ನೀಲಃ ಕುಮುದ ಏವ ಚ ।
ಪಂಥಾನಂ ಶೋಧಯಂತಿಸ್ಮ ವಾನರೈರ್ಬಹುಭಿ ಸ್ಸಹ ॥ 30 ॥
ಮಧ್ಯೇ ತು ರಾಜಾ ಸುಗ್ರೀವೋ ರಾಮೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಏವ ಚ ।
ಬಲಭಿರ್ಬಹುಭಿ ರ್ಭೀಮೈರ್ವೃತಾಶ್ಶತ್ರುನಿಬರ್ಹಣಾಃ ॥ 31 ॥
ಹರಿಶ್ಶತವಲಿರ್ವೀರಃ ಕೋಟೀಭಿರ್ದಶಭಿರ್ವೃತಃ ।
ಸರ್ವಾಮೇಕೋ ಹ್ಯಾವಷ್ಟಭ್ಯ ರರಕ್ಷ ಹರಿವಾಹಿನೀಮ್ ॥ 32 ॥
ಕೋಟೀಶತಪರೀವಾರಃ ಕೇಸರೀ ಪನಸೋ ಗಜಃ ।
ಅರ್ಕಶ್ಚಾತಿಬಲಃ ಪಾರ್ಶ್ವಮೇಕಂ ತಸ್ಯಾಭಿರಕ್ಷತಿ ॥ 33 ॥
ಸುಷೇಣೋ ಜಾಂಬವಾಂಶ್ಚೈವ ಋಕ್ಷೈರ್ಬಹುಭಿರಾವೃತೌ ।
ಸುಗ್ರೀವಂ ಪುರತಃ ಕೃತ್ವಾ ಜಘನಂ ಸಮ್ರರಕ್ಷತುಃ ॥ 34 ॥
ತೇಷಾಂ ಸೇನಾಪತಿರ್ವೀರೋ ನೀಲೋ ವಾನರಪುಂಗವಃ ।
ಸಂಪತನ್ಪತತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಸ್ತದ್ಬಲಂ ಪರ್ಯಪಾಲಯಾತ್ ॥ 35 ॥
ದರೀಮುಖಃ ಪ್ರಜಂಘಶ್ಚ ರಂಭೋಽಥ ರಭಸಃ ಕಪಿಃ ।
ಸರ್ವತಶ್ಚ ಯಯುರ್ವೀರಾಸ್ತ್ವರಯಂತಃ ಪ್ಲವಂಗಮಾನ್ ॥ 36 ॥
ಏವಂ ತೇ ಹರಿಶಾರ್ದೂಲಾ ಗಚ್ಛಂತೋ ಬಲದರ್ಪಿತಾಃ ।
ಅಪಶ್ಯಂಸ್ತೇ ಗಿರಿಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಸಹ್ಯಂ ದ್ರುಮಾಲತಾಯುತಮ್ ॥ 37 ॥
ಸರಾಂಸಿ ಚ ಸುಪುಲ್ಲಾನಿ ತಟಾಕಾನಿ ವನಾನಿ ಚ ॥ 38 ॥
ರಾಮಸ್ಯ ಶಾಸನಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಭೀಮಕೋಪಸ್ಯ ಭೀತವತ್ ।
ವರ್ಜಯನ್ನಗರಾಭ್ಯಾಶಾಂ ಸ್ತಥಾ ಜನಪದಾನಪಿ ॥ 39 ॥
ಸಾಗರೌಘನಿಭಂ ಭೀಮಂ ತದ್ವಾನರಬಲಂ ಮಹತ್ ।
ಉತ್ಸಸರ್ಪ ಮಹಾಘೋಷಂ ಭೀಮಘೋಷಮಿವಾರ್ಣವಃ ॥ 40 ॥
ತಸ್ಯದಾಶರಥೇಃ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಶೂರಾಸ್ತೇ ಕಪಿಕುಙಜರಾಃ ।
ತೋರ್ಣಮಾಪುಪ್ಲುವು ಸ್ಸರ್ವೇ ಸದಶ್ವಾ ಇವ ಚೋದಿತಾಃ ॥ 41 ॥
ಕಪಿಭ್ಯಾಮುಹ್ಯಮಾನೌ ತೌ ಶುಶುಭಾತೇ ನರರ್ಷಭೌ ।
ಮಹಾದ್ಭ್ಯಾಮಿವ ಸಮ್ಸ್ಪೃಷ್ಟೌ ಗ್ರಹಾಭ್ಯಾಂ ಚಂದ್ರಭಾಸ್ಕರೌ ॥ 42 ॥
ತತೋ ವಾನರರಾಜೇನ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಸುಪೂಜಿತಃ ।
ಜಗಾಮ ರಾಮೋ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಸೈನ್ಯೋ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ದಿಶಮ್ ॥ 43 ॥
ತಮಂಗದಗತೋ ರಾಮಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಶುಭಯಾ ಗಿರಾ ।
ಉವಾಚ ಪರಿಪೂರ್ಣಾರ್ಥಃ ಸ್ಮೃತಿಮಾನ್ ಪ್ರತಿಭಾನವಾನ್ ॥ 44 ॥
ಹೃತಾಮವಾಪ್ಯ ವೈದೇಹೀಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಹತ್ವಾ ಚ ರಾವಣಮ್ ।
ಸಮೃದ್ಧಾರ್ಥಸ್ಸಮೃದ್ಧಾರ್ಥಮಯೋಧ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಯಾಸ್ಯಸಿ ॥ 45 ॥
ಮಹಾಂತಿ ಚ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ದಿವಿ ಭೂಮೌ ಚ ರಾಘವ ।
ಶುಭಾನಿ ತವ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವಾಣ್ಯೇನಾರ್ಥಸಿದ್ಧಯೇ ।
ಅನುವಾತಿ ಶಿವೋ ವಾಯು ಸ್ಸೇವಾಂ ಮೃದುಹಿತ ಸ್ಸುಖಃ ॥ 46 ॥
ಪೂರ್ಣವಲ್ಗುಸ್ವರಾಶ್ಚೇಮೇ ಪ್ರವದಂತಿ ಮೃಗದ್ವಿಜಾಃ ।
ಪ್ರಸನ್ನಾಶ್ಚ ದಿಶ ಸ್ಸರ್ವಾ ವಿಮಲಶ್ಚ ದಿವಾಕರಃ ॥ 47 ॥
ಉಶನಾ ಚ ಪ್ರಸನ್ನಾರ್ಚಿರನು ತ್ವಾಂ ಭಾರ್ಗವೋ ಗತಃ ॥ 48 ॥
ಬ್ರಹ್ಮರಾಶಿರ್ವಿಶುದ್ಧಶ್ಚ ಶುದ್ದಾಶ್ಚ ಪರಮರ್ಷಯಃ ।
ಅರ್ಚಿಷ್ಮಂತಃ ಪ್ರಕಾಶಂತೇ ಧ್ರುವಂ ಸರ್ವೇ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್ ॥ 49 ॥
ತ್ರಿಶಂಕುರ್ವಿಮಲೋ ಭಾತಿ ರಾಜರ್ಷಿಸ್ಸಪುರೋಹಿತಃ ।
ಪಿತಾಮಹಾಃ ಪುರೋಽಸ್ಮಾಕಮಿಕ್ಷ್ವಾಕೂಣಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ॥ 50 ॥
ವಿಮಲೇ ಚ ಪ್ರಕಾಶೇತೇ ವಿಶಾಖೇ ನಿರುಪಪ್ಲುವೇ ।
ನಕ್ಷತ್ರ ವರಮಸ್ಮಾಕಮಿಕ್ಷ್ವಾಕೂಣಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ॥ 51 ॥
ನೈರೃತಂ ನೈರೃತಾನಾಂ ಚ ನಕ್ಷತ್ರಮಭಿಪೀಡ್ಯತೇ ।
ಮೂಲೋ ಮೂಲವತಾ ಸ್ಪೃಷ್ಟೋ ಧೂಪ್ಯತೇ ಧೂಮಕೇತುನಾ ॥ 52 ॥
ಸರ್ವಂ ಚೈತದ್ವಿನಾಶಾಯ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಮುಪ ಸ್ಥಿತಮ್ ।
ಕಾಲೇ ಕಾಲಗೃಹೀತಾನಾಂ ನಕ್ಷತ್ರ ಗ್ರಹಪೀಡಿತಮ್ ॥ 53 ॥
ಪ್ರಸನ್ನಾ ಸ್ಸುರಸಾಶ್ಚಾಪೋ ವನಾನಿ ಫಲವಂತಿ ಚ ।
ಪ್ರವಾಂತ್ಯಭ್ಯ ನಾಧಿಕಂ ಗಂಧಾನ್ಯಥರ್ತುಕುಸುಮಾ ದ್ರುಮಾಃ ॥ 54 ॥
ವ್ಯೂಢಾನಿ ಕಪಿಸೈನ್ಯಾನಿ ಪ್ರಕಾಶಂತೇಽಧಿಕಂ ಪ್ರಭೋ ॥ 55 ॥
ದೇವಾನಾಮಿವ ಸೈನ್ಯಾನಿ ಸಂಗ್ರಾಮೇ ತಾರಕಾಮಯೇ ।
ಏವಮಾರ್ಯ ।
ಸಮೀಕ್ಷ್ಯೈತಾನ್ಪ್ರೀತೋ ಭವಿತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 56 ॥
ಇತಿ ಭ್ರಾತರಮಾಶ್ವಾಸ್ಯ ಹೃಷ್ಟ ಸ್ಸೌಮಿತ್ರಿರಬ್ರವೀತ್ ।
ಅಥಾವೃತ್ಯ ಮಹೀಂ ಕೃತ್ಸ್ನಾಂ ಜಗಾಮ ಮಹತೀ ಚಮೂಃ ॥ 57 ॥
ಋಕ್ಷವಾನರಶರ್ದೂಲೈರ್ನ ಖದಂಷ್ಟ್ರಾಯುಧೈರ್ವುತಾ ।
ಕಾರಾಗ್ರೈಶ್ಚರಣಾಗ್ರೈಶ್ಚ ವಾನರೈ ರುತ್ಥಿತಂ ರಜಃ ।
ಭೀಮಮಂತರ್ದಧೇ ಲೋಕಂ ನಿವಾರ್ಯ ಸವಿತುಃ ಪ್ರಭಾಮ್ ॥ 58 ॥
ಪರ್ವತವನಾಕಾಶಾಂ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ಹರಿವಾಹಿನೀ ।
ಛಾದಯಂತೀ ಯಯೌ ಭೀಮಾ ದ್ಯಾಮಿವಾಂಬುದಸಂತತಿಃ ॥ 59 ॥
ಉತ್ತರಂತ್ಯಾಂ ಚ ಸೇನಾಯಾಂ ಸ್ಸತತಂ ಬಹುಯೋಜನಮ್ ।
ನದೀಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಸಸ್ಯಂದುರ್ವಿಪರೀತವತ್ ॥ 60 ॥
ಸರಾಂಸಿ ವಿಮಲಾಂಭಾಂಸಿ ದ್ರುಮಾಕೀರ್ಣಾಂಶ್ಚ ಪರ್ವತಾ ।
ಸಮಾನ್ ಭೂಮಿಪ್ರದೇಶಾಂಶ್ಚ ವನಾನಿ ಫಲವಂತಿ ಚ ।
ಮಧ್ಯೇನ ಚ ಸಮಂತಾಚ್ಚ ತಿರ್ಯಕ್ಚಾಥಶ್ಚ ಸಮಾಽವಿಶತ್ ॥ 61 ॥
ಸಮಾವೃತ್ಯ ಮಹೀಂ ಕೃತ್ಸ್ನಾಂ ಜಗಾಮ ಮಹತೀ ಚಮೂಃ ।
ತೇಹೃಷ್ಟವದನಾ ಸ್ಸರ್ವೇ ಜಗ್ಮುರ್ಮಾರುತರಂಹಸಃ ॥ 62 ॥
ಹರಯೋ ರಾಘವಸ್ಯಾರ್ಥೇ ಸಮಾರೋಪಿತವಿಕ್ರಮಾಃ ॥ 63 ॥
ಹರ್ಷಂವೀರ್ಯ ಬಲೋದ್ರೇಕಾಂದರ್ಶಯಂತಃ ಪರಸ್ಪರಮ್ ।
ಯೌವನೋತ್ಸೇಕಜಾಂದರ್ಪಾದ್ವಿವಿಧಾಂಶ್ಚಕ್ರುರಧ್ವನಿ ॥ 64 ॥
ತತ್ರ ಕೇಚಿದ್ದ್ರುತಂ ಜಗ್ಮುರುತ್ಪೇತುಶ್ಚ ತಥಾಪರೇ ।
ಕೇಚಿತ್ಕಿಲಕಿಲಾಂ ಚಕ್ರುರ್ವಾನರಾ ವನಗೋಚರಾಃ ॥ 65 ॥
ಪ್ರಾಸ್ಪೋಟಯಂಶ್ಚ ಪುಚ್ಛಾನಿ ಸನ್ನಿಜಗ್ಮುಃ ಪದಾನ್ಯಪಿ ।
ಭುಜಾವನಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ಶೈಲಾಂಶ್ಚ ದ್ರುಮಾನನ್ಯೇ ಬಭಂಜಿರೇ ॥ 66 ॥
ಆರೋಹಂತಶ್ಚ ಶೃಂಗಾಣಿ ಗಿರೀಣಾಂ ಗಿರಿಗೋಚರಾಃ ।
ಮಹಾನಾದಾನ್ ಪ್ರಮುಂಚಂತಿ ಕ್ಷ್ವೇಡಾಮನ್ಯೇ ಪ್ರಚಕ್ರಿತೇ ॥ 67 ॥
ಊರುವೇಗೈಶ್ಚ ಮಮೃದುರ್ಲತಾಜಾಲಾನ್ಯನೇಕಶಃ ।
ಜೃಂಭಮಾಣಾಶ್ಚ ವಿಕ್ರಾಂತಾ ವಿಚಿಕ್ರೀಡುಶ್ಶಿಲಾದ್ರುಮೈ ಃ ॥ 68 ॥
ಶತಶ್ಶತಸಹಸ್ರೈಶ್ಚ ಕೋಟಿಭಿಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಶಃ ।
ವಾನರಾಣಾಂ ಸುಘೋರಾಣಾಂ ಶ್ರೀಮತ್ಪರಿವೃತಾ ಮಹೀ ॥ 69 ॥
ಸಾ ಸ್ಮ ಯಾತಿ ದಿವಾರಾತ್ರಂ ಮಹತೀ ಹರಿವಾಹಿನೀ ।
ಪ್ರಹೃಷ್ಟಮುದಿತಾಸ್ಸೇನಾ ಸುಗ್ರೀವೇಣಾಭಿಪಾಲಿತಾಃ ॥ 70 ॥
ವಾನರಾಸ್ತ್ವರಿತಂ ಯಾಂತಿ ಸರ್ವೇ ಯುದ್ಧಾಭಿನಂದಿನಃ ।
ಪ್ರಮೋಕ್ಷಯಿಷವ ಸ್ಸೀತಾಂ ಮುಹೂರ್ತಂ ಕ್ವಾಪಿ ನಾವಸನ್ ॥ 71 ॥
ತತಃ ಪಾದಪಸಂಭಾಧಂ ನಾನಾಮೃಗಸಮಾಯುತಾಮ ।
ಸಹ್ಯಪರ್ವತಮಾಸೇದುರ್ಮಲಯಂಚ ಮಹೀಧರಮ್ ॥ 72 ॥
ಕಾನನಾನಿ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ನದೀಃ ಪ್ರಸ್ರವಣಾನಿ ಚ ।
ಪಶ್ಯನ್ನನಿ ಯಯೌ ರಾಮಸ್ಸಹ್ಯಸ್ಯ ಮಲಯಸ್ಯ ಚ ॥ 73 ॥
ಚಂಪಕಾಂಸ್ ತಿಲಕಾಮಃ ಚೂತಾನ್ ಅಶೋಕಾನ್ ಸಿಂದು ವಾರಕಾನ್ ।
ತಿನಿಶಾನ್ ಕರವೀರಾಮಃ ಚ ತಿಮಿಶಾನ್ ಭನ್ಜಂತಿ ಸ್ಮ ಪ್ಲವಂ ಗಮಾಃ ॥ 74 ॥
ಅಂಕೋಲಾಂಶ್ಚ ಕರಂಚಾಂಶ್ಚ ಪ್ಲಕ್ಷನ್ಯಗ್ರೋಧತಿಂದುಕಾನ್ ।
ಜಂಬುಕಾಮಲಕಾನ್ನಾಪಾನ್ಭಜಂತಿ ಸ್ಮ ಪ್ಲವಂಗಮಾಃ ॥ 75 ॥
ಪ್ರಸ್ತರೇಷು ಚ ರಮ್ಯೇಷು ವಿವಿಧಾಃ ಕಾನನದ್ರುಮಾಃ ।
ವಾಯುವೇಗಪ್ರಚಲಿತಾಃ ಪುಷ್ಪೈರವಕಿರಂತಿ ತಾನ್ ॥ 76 ॥
ಮಾರುತಸ್ಸುಖಸಂಸ್ಪರ್ಶೋ ವಾತಿ ಚಂದನಶೀತಲಃ ।
ಷಟಪದೈರನುಕೂಜದ್ಭಿರ್ವನೇಷು ಮಧುಗಂಧಿಷು ॥ 77 ॥
ಅಧಿಕಂ ಶೈಲರಾಜಸ್ತು ಧಾತುಭಿಸ್ಸುವಿಭೂಷಿತಃ ।
ಧಾತುಭ್ಯಃಪ್ರಸೃತೋ ರೇಣುರ್ವಾಯುವೇಗ ವಿಘಟ್ಟಿತಃ ।
ಸುಮಹದ್ವಾನರಾನೀಕಂ ಛಾದಯಾಮಾಸ ಸರ್ವತಃ ॥ 78 ॥
ಗಿರಿಪ್ರಸ್ಥೇಷು ರಮ್ಯೇಷು ಸರ್ವತ ಸಂಪ್ರ ಪುಷ್ಪಿತಾಃ ।
ಕೇತಕಸ್ಸಿಂದುವಾರಾಶ್ಚ ವಾಸಂತ್ಯಶ್ಚ ಮನೋರಮಾಃ ॥ 79 ॥
ಮಾಧವ್ಯೋ ಗಂಧಪೂರ್ಣಾಶ್ಚ ಕುಂದಗುಲ್ಮಾಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾಃ ।
ಚಿರಿಬಿಲ್ವಾ ಮಧೂಕಾಶ್ಚ ವಂಜುಲಾ ಪ್ರಿಯಕಾಸ್ತಥಾ ॥ 80 ॥
ಸುಫೂರ್ಜಕಾಸ್ತಿಲಕಾಶ್ಚೈವ ನಾಗವೃಕ್ಷಾಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾಃ ।
ಚೂತಾಃ ಪಾಟಲಯಕಾಶ್ಚೈವ ಕೋವಿದಾರಾಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾಃ ॥ 81 ॥
ಮುಚುಲಿಂದಾರ್ಜುನಾಶ್ಚೈವ ಶಿಂಶುಪಾಃ ಕುಟಜಾಸ್ತಥಾ ।
ಧವಾ ಶ್ಶಾಲ್ಮಲಯಶ್ಚೈವ ರಕ್ತಾಃ ಕುರವಕಾಸ್ತಥಾ ॥ 82 ॥
ಹಿಂತಾಲಾಸ್ತಿನಿಶಾಶ್ಚೈವ ಚೂರ್ಣಕಾ ನೀಪಕಾಸ್ತಥಾ ।
ನೀಲಾಶೋಕಾಶ್ಚ ವರಣಾ ಅಂಕೋಲಾಃ ಪದ್ಮಕಾಸ್ತಥಾ ॥ 83 ॥
ಪ್ಲವಮಾನೈಃ ಪ್ಲವಂಗೈಸ್ತು ಸರ್ವೇ ಪರ್ಯಾಕುಲೀಕೃತಾಮ್ ॥ 84 ॥
ವಾಪ್ಯಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಗಿರೌ ಶಿತಾಃ ಪಲ್ವಲಾನಿ ತಥೈವ ಚ ।
ಚಕ್ರವಾಕಾನುಚರಿತಾಃ ಕಾರಂಡವನಿಷೇವಿತಾಃ ॥ 85 ॥
ಪ್ಲವೈಃ ಕ್ರೌಂಚೇಶ್ಚ ಸಂಕೀರ್ಣಾ ವರಾಹಮೃಗ ಸೇವಿತಾಃ ।
ಋಕ್ಷೈಸ್ತರಕ್ಷುಭಿಸ್ಸಿಮ್ಹೈಶ್ಶಾರ್ದೂಲೈಶ್ಚ ಭಯಾವಹೈಃ ॥ 86 ॥
ವ್ಯಾಲೈಶ್ಚ ಬಹುಭಿರ್ಭೀಮೈ ಸ್ಸೇವ್ಯಮಾನಾ ಸ್ಸಮಂತತಃ ।
ಪದ್ಮೈಸ್ಸೌಗಂದಿಕೈಃ ಪುಲ್ಲೈಃ ಕುಮುದೈಶ್ಚೋತ್ಪಲೈಸ್ತಥಾ ॥ 87 ॥
ವಾರಿಜೈರ್ವಿವಿಧೈಃ ಪುಷ್ಪೈ ರಮ್ಯಾಸ್ತತ್ರ ಜಲಾಶಯಾಃ ।
ತಸ್ಯ ಸಾನುಷು ಕೂಜಂತಿ ನಾನಾದ್ವಿಜಗಣಾಸ್ತಥಾ ॥ 88 ॥
ಸ್ನಾತ್ವಾ ಪೀತ್ವೋದಕಾನ್ಯತ್ರ ಜಲೇ ಕ್ರೀಡಂತಿ ವಾನರಾಃ ।
ಅನ್ಯೋನ್ಯಂ ಪ್ಲಾವಯಂತಿ ಸ್ಮ ಶೈಲಮಾರುಹ್ಯ ವಾನರಾಃ ॥ 89 ॥
ಫಲಾನ್ಯ ಮೃತಗಂಧೀನಿ ಮೂಲಾನಿ ಕುಸುಮಾನಿ ಚ ।
ಬಭಂಜುರ್ವಾಸ್ತತ್ರ ಪಾದಪಾನಂ ಮದೋತ್ಕಟಾಃ ॥ 90 ॥
ದ್ರೋಣಮಾತ್ರಪ್ರಮಾಣಾನಿ ಲಂಬಮಾನಾನಿ ವಾನರಾಃ ।
ಯಯುಃ ಪಿಬಂತ ಹೃಷ್ಟಾಸ್ತೇ ಮಧೂನಿ ಮಧುಪಿಂಗಲಾಃ ॥ 91 ॥
ಪಾದಪಾನವಭಂಜಂತೋ ವಿಕರ್ಷಂತ ಸ್ತಥಾ ಲತಾಃ ।
ವಿಧಮಂತೋ ಗಿರಿವರಾನ್ಪ್ರಯಯುಃ ಪ್ಲವಗರ್ಷಭಾಃ ॥ 92 ॥
ವೃಕ್ಷೇಭ್ಯೋಽನ್ಯೇ ತು ಕಪಯೋ ನದಂತೋ ಮಧುದರ್ಪಿತಾಃ ।
ಅನ್ಯೇ ವೃಕ್ಷಾನ್ಪ್ರಪದ್ಯಂತೇ ಪ್ರಪಿಬಂತ್ಯಪಿ ಚಾಪರೇ ॥ 93 ॥
ಬಭೂವ ವಸುಧಾ ತೈಸ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣಾ ಹರಿಯೂಥಪೈಃ ।
ಯಥಾ ಕಲಮಕೇದಾರೈಃ ಪಕ್ವೈರಿವ ವಸುಂದರಾ ॥ 94 ॥
ಮಹೇಂದ್ರಮಥ ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯ ರಾಮೋ ರಾಜೀವಲೋಚನಃ ।
ಅಧ್ಯಾರೋಹನ್ಮಹಾಬಾಹುಶ್ಶಿಖರಂ ದ್ರುಮಭೂಷಿತಮ್ ॥ 95 ॥
ತತಶ್ಶಿಖರಮಾರುಹ್ಯ ರಾಮೋ ದಶರಥಾತ್ಮಜಃ ।
ಕೂರ್ಮಮೀನಸಮಾಕೀರ್ಣಮಪಶ್ಯತ್ಸಲಿಲಾಕುಲಮ್ ॥ 96 ॥
ತೇ ಸಹ್ಯಂ ಸಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಮಲಯಂ ಚ ಮಹಾಗಿರಿಮ್ ।
ಆಸೇದುರಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ಸಮುದ್ರಂ ಭಮನಿಸ್ಸ್ವನಮ್ ॥ 97 ॥
ಅವರುಹ್ಯ ಜಗಾಮಾಶು ವೇಲಾವನಮನುತ್ತಮಮ್ ।
ರಾಮೋ ರಮಯತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಸ್ಸಸುಗ್ರೀವ ಸ್ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ॥ 98 ॥
ಅಥ ಧೌತೋಪಲತಲಾಂ ತೋಯೌಘೈ ಸ್ಸಹಸೋತ್ಥಿತೈಃ ।
ವೇಲಾಮಾಸಾದ್ಯ ವಿಪುಲಾನ್ರಾಮೋ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 99 ॥
ಏತೇ ವಯಮನುಪ್ರಾಪ್ತಾ ಸ್ಸುಗ್ರೀವ ವರುಣಾಲಯಮ್ ।
ಇಹೇದಾನೀಂ ವಿಚಿಂತಾ ಸಾಯಾ ನಃ ಪೂರ್ವಸಮುತ್ಥಿತಾ ॥ 100 ॥
ಅತಃ ಪರಮತೀರೋಽಯಂ ಸಾಗರ ಸ್ಸರಿತಾಂ ಪತಿಃ ।
ನ ಚಾಯಮನುಪಾಯೇನ ಶಕ್ಯಸ್ತರಿತುಮರ್ಣವಃ ॥ 101 ॥
ತದಿಹೈವ ನಿವೇಶೋಽಸ್ತು ಮಂತ್ರಃ ಪ್ರಸ್ತೂಯತಾಮಿಹ ।
ಯಥೇದಂ ವಾನರಬಲಂ ಪರಂ ಪಾರಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ ॥ 102 ॥
ಇತೀವ ಸ ಮಹಾಬಾಹುಸ್ಸೀತಾಹರಣಕರ್ಶಿತಃ ।
ರಾಮಸ್ಸಾಗರಮಾಸಾದ್ಯ ವಾಸಮಾಜ್ಞಾಪಯತ್ತದಾ ॥ 103 ॥
ಸರ್ವಾ ಸ್ಸೇನಾ ನಿವೇಶ್ಯಂತಾಂ ವೇಲಾಯಾಂ ಹರಿಪುಂಗವ ।
ಸಂಪ್ರಾಪ್ತೋ ಮಂತ್ರಕಾಲೋ ನಸ್ಸಾಗರಸ್ಯೇಹ ಲಂಘನೇ ॥ 104 ॥
ಸ್ವಾಂ ಸ್ವಾಂ ಸೇನಾಂ ಸಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಮಾ ಚ ಕಶ್ಚಿತ್ಕುತೋ ವ್ರಜೇತ್ ।
ಗಚ್ಛಂತು ವಾನರಾಶ್ಶೂರಾಜ್ಞೇಯಂ ಛನ್ನಂ ಭಯಂ ಚ ನಃ ॥ 105 ॥
ರಾಮಸ್ಯ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸುಗ್ರೀವ ಸ್ಸಹಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ।
ಸೇನಾಂ ನಿವೇಶಯತತೀರೇ ಸಾಗರಸ್ಯ ದ್ರುಮಾಯುತೇ ॥ 106 ॥
ವಿರರಾಜ ಸಮೀಪಸ್ಥಂ ಸಾಗರಸ್ಯ ತು ತದ್ಬಲಮ್ ।
ಮಧುಪಾಂಡುಜಲ ಶ್ರಶೀಮಾನ್ ದ್ವಿತೀಯ ಇವ ಸಾಗರಃ ॥ 107 ॥
ವೇಲಾವನಮುಪಾಗಮ್ಯ ತತಸ್ತೇ ಹರಿಪುಂಗವಾಃ ।
ನಿವಿಷ್ಟಾಶ್ಚ ಪರಂ ಪಾರಂ ಕಾಂಕ್ಷಮಾಣಾ ಮಹೋದಧೇಃ ॥ 108 ॥
ತೇಷಾಂ ನಿವಿಶಮಾನಾನಾಂ ಸೈನ್ಯಸನ್ನಾಹನಿಸ್ಸ್ವನಃ ।
ಅಂತರ್ಧಾಯ ಮಹಾನಾದಮರ್ಣವಸ್ಯ ಪ್ರಶುಶ್ರುವೇ ॥ 109 ॥
ಸಾ ವಾನರಾಣಾಂ ಧ್ವಜಿನೀ ಸುಗ್ರೀವೇಣಾಭಿಪಾಲಿತಾ ।
ತ್ರಿಧಾ ನಿವಿಷ್ಟಾ ಮಹತೀ ರಾಮಸ್ಯಾರ್ಥಪರಾಽಭವತ್ ॥ 110 ॥
ಸಾ ಮಹಾರ್ಣವಮಾಸಾದ್ಯ ಹೃಷ್ಟಾ ವಾನರವಾಹಿನೀ ।
ವಾಯುವೇಗಸಮಾಧೂತಂ ಪಶ್ಯಮಾನಾ ಮಹಾರ್ಣವಮ್ ॥ 111 ॥
ದೂರಪಾರಮಸಂಬಾಧಂ ರಕ್ಷೋಗಣನಿಷೇವಿತಮ್ ।
ಪಶ್ಯಂತೋ ವರುಣಾವಾಸಂ ನಿಷೇದುರ್ಹರಿಯೂಥಪಾಃ ॥ 112 ॥
ಚಂಡನಕ್ರಗ್ರಾಹಂ ಘೋರಂ ಕ್ಷಪಾದೌ ದಿವಸಕ್ಷ್ಯೇ ।
ಹಸಂತಮಿವ ಫೇನೌಘೈರ್ನೃತ್ಯಂತಮಿವ ಚೋರ್ಮಿಭಿಃ ॥ 113 ॥
ಚಂದ್ರೋದಯೇ ಸಮುದ್ಭೂತಂ ಪ್ರತಿಚಂದ್ರಸಮಾಕುಲಮ್ ।
ಚಂಡಾನಿಲಮಹಾಗ್ರಾಹೈಃ ಕೀರ್ಣಂ ತಿಮಿತಿಮಿಂಗಿಲೈಃ ॥ 114 ॥
ದೀಪ್ತಭೋಗೈರಿವಾಕೀರ್ಣಂ ಭುಜಂಗೈರ್ವರುಣಾಲಯಮ್ ।
ಅವಗಾಢಂ ಮಹಾಸತ್ತ್ವೈರ್ನಾನಾಶೈಲಸಮಾಕುಲಮ್ ।
ಸುದುರ್ಗಂ ದುರ್ಗಮಾರ್ಗಂ ತಮಗಾಧ ಮಸುರಾಲಯಮ್ ॥ 115 ॥
ಮಕರೈರ್ನಾಗಭೋಗೈಶ್ಚ ವಿಗಾಢಾ ವಾತಲೋಲಿತಾಃ ।
ಉತ್ಪೇತುಶ್ಚ ನಿಪೇತುಶ್ಚ ಪ್ರವೃದ್ಧಾ ಜಲರಾಶಯಃ ॥ 116 ॥
ಉತ್ಪೇತುಃ ಚ ನಿಪೇತುಃ ಚ ಪ್ರವೃದ್ಧಾ ಜಲ ರಾಶಯಃ ।
ಅಗ್ನಿ ಚೂರ್ಣಂ ಇವ ಆವಿದ್ಧಂ ಭಾಸ್ಕರ ಅಂಬು ಮನೋ ರಗಮ್ ॥ 117 ॥
ಸಾಗರಂ ಚಾಂಬರಪ್ರಖ್ಯಮಂಬರಂ ಸಾಗರೋಪಮಮ್ ।
ಸಾಗರಂ ಚಾಂಬರಂ ಚೇತಿ ನಿರ್ವಿಶೇಷ ಮದೃಶ್ಯತ ॥ 118 ॥
ಸಂಪೃಕ್ತಂ ನಭಸಾಪ್ಯಂಭಸ್ಸಂಪೃಕ್ತಂ ಚ ನಭೋಽಂಭಸಾ ।
ತಾದೃಗ್ರೂಪೇಚ ದೃಶ್ಯತೇ ತಾರಾರತ್ನಸಮಾಕುಲೇ ॥ 119 ॥
ಸಮುತ್ಪತಿತಮೇಘಸ್ಯ ವೀಚಿಮಾಲಾಕುಲಸ್ಯ ಚ ।
ವಿಶೇಷೋ ನ ದ್ವಯೋರಾಸೀತ್ಸಾಗರಸ್ಯಾಂಬರಸ್ಯ ಚ ॥ 120 ॥
ಅನ್ಯೋನ್ಯೈರಾಹತಾ ಸ್ಸಕ್ತಾ ಸ್ಸಸ್ವನುರ್ಭೀಮನಿಸ್ಸ್ವನಾಃ ।
ಊರ್ಮಯಸ್ಸಿಂಧುರಾಜಸ್ಯ ಮಹಾಭೇರ್ಯ ಇವಾಹವೇ ॥ 121 ॥
ರತ್ನೌಘ ಜಲಸನ್ನಾದಂ ವಿಷಕ್ತಮಿವ ವಾಯುನಾ ।
ಉತ್ಪತಂತಮಿವ ಕ್ರುದ್ಧಂ ಯಾದೋಗಣಸಮಾಕುಲಮ್ ॥ 122 ॥
ದದೃಶುಸ್ತೇ ಮಹೋತ್ಸಾಹ ವಾತಾಹತಜಲಾಶಯಮ್ ।
ಅನಿಲೋದ್ಧೂತಮಾಕಾಶೇ ಪ್ರವಲ್ಗಂತ ಮಮಿವೋರ್ಮಿಭಿಃ ॥ 123 ॥
ತತೋ ವಿಸ್ಮಯಮಾಪನ್ನಾ ಹರಯೋ ದದೃಶುರ್ಹರಯಸ್ತದಾ ।
ಭ್ರಾಂತೋರ್ಮಿಜಾಲಸನ್ನಾದಂ ಪ್ರಲೋಲಮಿವ ಸಾಗರಮ್ ॥ 124 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಂಡೇ ಚತುರ್ಥಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
