ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡಮ್ ।
ಅಥ ಏಕೋನಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ನಿವಿಷ್ಟಾಯಾಂ ತು ಸೇನಾಯಾಮುತ್ಸುಕೋ ಭರತಸ್ತದಾ ।
ಜಗಾಮ ಭ್ರಾತರಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಶತ್ರುಘ್ನಮನುದರ್ಶಯನ್ ॥ 1 ॥
ಋಷಿಂ ವಸಿಷ್ಠಂ ಸಂದಿಶ್ಯ ಮಾತೃರ್ಮೇ ಶೀಘ್ರಮಾನಯ ।
ಇತಿ ತ್ವರಿತಮಗ್ರೇ ಸ ಜಗಾಮ ಗುರುವತ್ಸಲಃ ॥ 2 ॥
ಸುಮಂತ್ರಸ್ತ್ವಪಿ ಶತ್ರುಘ್ನಮದೂರಾದನ್ವಪದ್ಯತ ।
ರಾಮದರ್ಶನಜಸ್ತರ್ಷೋ ಭರತಸ್ಯೇವ ತಸ್ಯ ಚ ॥ 3 ॥
ಗಚ್ಛನ್ನೇವಾಥ ಭರತಸ್ತಾಪಸಾಲಯ ಸಂಸ್ಥಿತಾಮ್ ।
ಭ್ರಾತುಃ ಪರ್ಣಕುಟೀಂ ಶ್ರೀಮಾನುಟಜಂ ಚ ದದರ್ಶ ಹ ॥ 4 ॥
ಶಾಲಾಯಾಸ್ತ್ವಗ್ರತ ಸ್ತಸ್ಯಾ ದದರ್ಶ ಭರತ ಸ್ತದಾ ।
ಕಾಷ್ಠಾನಿ ಚಾವಭಗ್ನಾನಿ ಪುಷ್ಪಾಣ್ಯುಪಚಿತಾನಿ ಚ ॥ 5 ॥
ಸ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯ ರಾಮಸ್ಯ ದದರ್ಶಾಽಶ್ರಮಮೀಯುಷಃ ।
ಕೃತಂ ವೃಕ್ಷೇಷ್ವಭಿಜ್ಞಾನಂ ಕುಶಚೀರೈಃ ಕ್ವಚಿತ್ಕ್ವಚಿತ್ ॥ 6 ॥
ದದರ್ಶ ವನೇ ತಸ್ಮಿನ್ಮಹತ ಸ್ಸಂಚಯಾನ್ಕೃತಾನ್ ।
ಮೃಗಾಣಾಂ ಮಹಿಷಾಣಾಂ ಚ ಕರೀಷೈ ಶಶೀತಕಾರಣಾತ್ ॥ 7 ॥
ಗಚ್ಛನ್ನೇವ ಮಹಾಬಾಹುರ್ದ್ಯುತಿಮಾನ್ಭರತ ಸ್ತದಾ ।
ಶತ್ರುಘ್ನಂ ಚಾಬ್ರವೀದ್ಧೃಷ್ಟಸ್ತಾನಮಾತ್ಯಾಂಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ ॥ 8 ॥
ಮನ್ಯೇ ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಸ್ಮ ತಂ ದೇಶಂ ಭರದ್ವಾಜೋ ಯಮಬ್ರವೀತ್ ।
ನಾತಿದೂರೇ ಹಿ ಮನ್ಯೇಽಹಂ ನದೀಂ ಮಂದಾಕಿನೀಮಿತಃ ॥ 9 ॥
ಉಚ್ಚೈರ್ಬದ್ಧಾನಿ ಚೀರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಭವೇದಯಮ್ ।
ಅಭಿಜ್ಞಾನಕೃತಃ ಪಂಥಾ ಅಕಾಲೇ ಗಂತುಮಿಚ್ಛತಾ ॥ 10 ॥
ಇದಂ ಚೋದಾತ್ತದಂತಾನಾಂ ಕುಂಜರಾಣಾಂ ತರಸ್ವಿನಾಮ್ ।
ಶೈಲಪಾರ್ಶ್ವೇ ಪರಿಕ್ರಾಂತಮನ್ಯೋನ್ಯಮಭಿಗರ್ಜತಾಮ್ ॥ 11 ॥
ಯಮೇವಾಧಾತುಮಿಚ್ಛಂತಿ ತಾಪಸಾ ಸ್ಸತತಂ ವನೇ ।
ತಸ್ಯಾಸೌ ದೃಶ್ಯತೇ ಧೂಮ ಸ್ಸಂಕುಲಃ ಕೃಷ್ಣವರ್ತ್ಮನಃ ॥ 12 ॥
ಅತ್ರಾಹಂ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರಂ ಗುರುಸತ್ಕಾರಕಾರಿಣಮ್ ।
ಆರ್ಯಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಂಹೃಷ್ಟೋ ಮಹರ್ಷಿಮಿವ ರಾಘವಮ್ ॥ 13 ॥
ಅಥ ಗತ್ವಾ ಮುಹೂರ್ತಂತು ಚಿತ್ರಕೂಟಂ ಸ ರಾಘವಃ ।
ಮಂದಾಕಿನೀಮನುಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತಂ ಜನಂ ಚೇದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 14 ॥
ಜಗತ್ಯಾಂ ಪುರಷವ್ಯಾಘ್ರ ಆಸ್ತೇ ವೀರಾಸನೇ ರತಃ ।
ಜನೇಂದ್ರೋ ನಿರ್ಜನಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಧಿಙ್ಮೇ ಜನ್ಮ ಸಜೀವಿತಮ್ ॥ 15 ॥
ಮತ್ಕೃತೇ ವ್ಯಸನಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಲೋಕನಾಥೋ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ ।
ಸರ್ವಾನ್ಕಾಮಾನ್ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ವನೇ ವಸತಿ ರಾಘವಃ ॥ 16 ॥
ಇತಿ ಲೋಕಸಮಾಕ್ರುಷ್ಟಃ ಪಾದೇಷ್ವದ್ಯ ಪ್ರಸಾದಯನ್ ।
ರಾಮಸ್ಯ ನಿಪತಿಷ್ಯಾಮಿ ಸೀತಾಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯ ಚ ॥ 17 ॥
ಏವಂ ಸಂವಿಲಪಂ ಸ್ತಸ್ಮಿನ್ವನೇ ದಶರಥಾತ್ಮಜಃ ।
ದದರ್ಶ ಮಹತೀಂ ಪುಣ್ಯಾಂ ಪರ್ಣಶಾಲಾಂ ಮನೋರಮಾಮ್ ॥ 18 ॥
ಸಾಲತಾಲಾಶ್ವಕರ್ಣಾನಾಂ ಪರ್ಣೈರ್ಬಹುಭಿರಾವೃತಾಮ್ ।
ವಿಶಾಲಾಂ ಮೃದುಭಿಸ್ತೀರ್ಣಾಂ ಕುಶೈರ್ವೇದಿಮಿವಾಧ್ವರೇ ॥ 19 ॥
ಶಕ್ರಾಯುಧನಿಕಾಶೈಶ್ಚ ಕಾರ್ಮುಕೈರ್ಭಾರಸಾಧನೈಃ ।
ರುಕ್ಮಪೃಷ್ಠೈರ್ಮಹಾಸಾರೈ ಶ್ಶೋಭಿತಾಂ ಶತ್ರುಬಾಧಕೈಃ ॥ 20 ॥
ಅರ್ಕ ರಶ್ಮಿ ಪ್ರತೀಕಾಶೈರ್ಘೋರೈಸ್ತೂಣೀಗತೈಶ್ಶರೈಃ ।
ಶೋಭಿತಾಂ ದೀಪ್ತವದನೈ ಸ್ಸರ್ಪೈರ್ಭೋಗವತೀಮಿವ ॥ 21 ॥
ಮಹಾರಜತವಾಸೋಭ್ಯಾಮಸಿಭ್ಯಾಂ ಚ ವಿರಾಜಿತಾಮ್ ।
ರುಕ್ಮಬಿಂದುವಿಚಿತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಚರ್ಮಭ್ಯಾಂ ಚಾಪಿ ಶೋಭಿತಾಮ್ ॥ 22 ॥
ಗೋಧಾ ಅನ್ಗುಲಿತ್ರೈರ್ ಆಸಾಕ್ತೈಃ ಚಿತ್ರೈಃ ಕಾನ್ಚನ ಭೂಷಿತೈಃ ।
ಅರಿ ಸಮ್ಘೈರ್ ಅನಾಧೃಷ್ಯಾಂ ಮೃಗೈಃ ಸಿಮ್ಹ ಗುಹಾಂ ಇವ ॥ 23 ॥
ಏವಂ ಸಂವಿಲಪಂ ಸ್ತಸ್ಮಿನ್ವನೇ ದಶರಥಾತ್ಮಜಃ ।
ದದರ್ಶ ಮಹಾತೀಂ ಪುಣ್ಯಾಂ ಪರ್ಣಶಾಲಾಂ ಮನೋರಮಾಮ್ ॥ 24 ॥
ಸಾಲತಾಲಾಶ್ವಕರ್ಣಾನಾಂ ಪರ್ಣೈರ್ಬಹುಭಿರಾವೃತಾಮ್ ।
ವಿಶಾಲಾಂ ಮೃದುಭಿಸ್ತೀರ್ಣಾಂ ಕುಶೈರ್ವೇದಿಮಿವಾಧ್ವರೇ ॥ 25 ॥
ಶಕ್ರಾಯುಧನಿಕಾಶೈಶ್ಚ ಕಾರ್ಮುಕೈರ್ಭಾರಸಾಧನೈಃ ।
ರುಕ್ಮಪೃಷ್ಠೈರ್ಮಹಾಸಾರೈ ಶ್ಶೋಭಿತಾಂ ಶತ್ರುಬಾಧಕೈಃ ॥ 26 ॥
ಅರ್ಕ ರಶ್ಮಿ ಪ್ರತೀಕಾಶೈರ್ಘೋರೈಸ್ತೂಣೀಗತೈಶ್ಶರೈಃ ।
ಶೋಭಿತಾಂ ದೀಪ್ತವದನೈ ಸ್ಸರ್ಪೈರ್ಭೋಗವತೀಮಿವ ॥ 27 ॥
ಮಹಾರಜತವಾಸೋಭ್ಯಾಮಸಿಭ್ಯಾಂ ಚ ವಿರಾಜಿತಾಮ್ ।
ರುಕ್ಮಬಿಂದುವಿಚಿತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಚರ್ಮಭ್ಯಾಂ ಚಾಪಿ ಶೋಭಿತಾಮ್ ॥ 28 ॥
ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭರತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ದುಹ್ಖ ಮೋಹ ಪರಿಪ್ಲುತಃ ।
ಅಭ್ಯಧಾವತ ಧರ್ಮ ಆತ್ಮಾ ಭರತಃ ಕೈಕಯೀ ಸುತಃ ॥ 29 ॥
ಪ್ರಾಗುದಕ್ಪ್ರವಣಾಂ ವೇದಿಂ ವಿಶಾಲಾಂ ದೀಪ್ತಪಾವಕಾಮ್ ।
ದದರ್ಶ ಭರತಸ್ತತ್ರ ಪುಣ್ಯಾಂ ರಾಮನಿವೇಶನೇ ॥ 30 ॥
ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಸ ಮುಹೂರ್ತಂ ತು ದದರ್ಶ ಭರತೋ ಗುರುಮ್ ।
ಉಟಜೇ ರಾಮಮಾಸೀನಂ ಜಟಾಮಂಡಲಧಾರಿಣಮ್ ॥ 31 ॥
ತಂ ತು ಕೃಷ್ಣಾಜಿನಧರಂ ಚೀರವಲ್ಕಲವಾಸಸಮ್ ।
ದದರ್ಶ ರಾಮಮಾಸೀನಮಭಿತಃ ಪಾವಕೋಪಮಮ್ ॥ 32 ॥
ಸಿಂಹಸ್ಕಂಧಂ ಮಹಾಬಾಹುಂ ಪುಂಡರೀಕನಿಭೇಕ್ಷಣಮ್ ।
ಪೃಥಿವ್ಯಾಸ್ಸಾಗರಾಂತಾಯಾಃ ಭರ್ತಾರಂ ಧರ್ಮಚಾರಿಣಮ್ ॥ 33 ॥
ಉಪವಿಷ್ಟಂ ಮಹಾಬಾಹುಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮಿವ ಶಾಶ್ವತಮ್ ।
ಸ್ಥಂಡಿಲೇ ದರ್ಭಸಂಸ್ತೀರ್ಣೇ ಸೀತಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಚ ॥ 34 ॥
ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭರತ ಶ್ಶ್ರೀಮಾನ್ ದುಃಖಶೋಕಪರಿಪ್ಲುತಃ ।
ಅಭ್ಯಧಾವತ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಭರತಃ ಕೈಕೇಯೀ ಸುತಃ ॥ 35 ॥
ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ವಿಲಲಾಪಾಽರ್ತೋ ಬಾಷ್ಪಸಂದಿಗ್ಧಯಾ ಗಿರಾ ।
ಅಶಕ್ನುವನ್ ಧಾರಯಿತುಂ ಧೈರ್ಯಾದ್ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 36 ॥
ಯ ಸ್ಸಂಸದಿ ಪ್ರಕೃತಿಭಿರ್ಭವೇದ್ಯುಕ್ತ ಉಪಾಸಿತುಮ್ ।
ವನ್ಯೈರ್ಮೃಗೈರುಪಾಸೀನ ಸ್ಸೋಽಯಮಾಸ್ತೇ ಮಮಾಗ್ರಜಃ ॥ 37 ॥
ವಾಸೋಭಿರ್ಬಹುಸಾಹಸ್ರೈರ್ಯೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಪುರೋಚಿತಃ ।
ಮೃಗಾಜಿನೇ ಸೋಽಯಮಿಹ ಪ್ರವಸ್ತೇ ಧರ್ಮಮಾಚರನ್ ॥ 38 ॥
ಅಧಾರಯದ್ಯೋ ವಿವಿಧಾಶ್ಚಿತ್ರಾಸ್ಸುಮನಸಸ್ತದಾ ।
ಸೋಽಯಂ ಜಟಾಭಾರಮಿಮಂ ವಹತೇ ರಾಘವಃ ಕಥಮ್ ॥ 39 ॥
ಯಸ್ಯ ಯಜ್ಞೈರ್ಯಥಾದಿಷ್ಟೈರ್ಯುಕ್ತೋ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಸಂಚಯಃ ।
ಶರೀರಕ್ಲೇಶಸಂಭೂತಂ ಸ ಧರ್ಮಂ ಪರಿಮಾರ್ಗತೇ ॥ 40 ॥
ಚಂದನೇನ ಮಹಾರ್ಹೇಣ ಯಸ್ಯಾಂಗಮುಪಸೇವಿತಮ್ ।
ಮಲೇನ ತಸ್ಯಾಂಗಮಿದಂ ಕಥಮಾರ್ಯಸ್ಯ ಸೇವ್ಯತೇ ॥ 41 ॥
ಮನ್ನಿಮಿತ್ತಮಿದಂ ದುಃಖಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ರಾಮಃ ಸುಖೋಚಿತಃ ।
ಧಿಗ್ಜೀವಿತಂ ನೃಶಂಸಸ್ಯ ಮಮ ಲೋಕವಿಗರ್ಹಿತಮ್ ॥ 42 ॥
ಇತ್ಯೇವಂ ವಿಲಪಂದೀನಃ ಪ್ರಸ್ವಿನ್ನಮುಖಪಂಕಜಃ ।
ಪಾದಾವಪ್ರಾಪ್ಯ ರಾಮಸ್ಯ ಪಪಾತ ಭರತೋ ರುದನ್ ॥ 43 ॥
ದುಃಖಾಭಿತಪ್ತೋ ಭರತೋ ರಾಜಪುತ್ರೋ ಮಹಾಬಲಃ ।
ಉಕ್ತ್ವಾಽರ್ಯೇತಿ ಸಕೃದ್ದೀನಂ ಪುನರ್ನೋವಾಚ ಕಿಂಚನ ॥ 44 ॥
ಬಾಷ್ಪಾಭಿಹತಕಂಠಶ್ಚ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ರಾಮಂ ಯಶಸ್ವಿನಮ್ ।
ಆರ್ಯೇತ್ಯೇವಾಭಿಸಂಕ್ರುಶ್ಯ ವ್ಯಾಹರ್ತುಂ ನಾಶಕತ್ತದಾ ॥ 45 ॥
ಶತ್ರುಘ್ನಶ್ಚಾಪಿ ರಾಮಸ್ಯ ವವಂದೇ ಚರಣೌ ರುದನ್ ।
ತಾವುಭೌ ಸ ಸಮಾಲಿಂಗ್ಯ ರಾಮಶ್ಚಾಶ್ರೂಣ್ಯವರ್ತಯತ್ ॥ 46 ॥
ತತಸ್ಸುಮಂತ್ರೇಣ ಗುಹೇನ ಚೈವ ಸಮೀಯತು ರಾಜಸುತಾವರಣ್ಯೇ ।
ದಿವಾಕರಶ್ಚೈವ ನಿಶಾಕರಶ್ಚ ಯಥಾಽಂಬರೇ ಶುಕ್ರಬೃಹಸ್ಪತಿಭ್ಯಾಮ್ ॥ 47 ॥
ತಾನ್ಪಾರ್ಥಿವಾನ್ವಾರಣಯೂಥಪಾಭಾನ್ಸಮಾಗತಾಂ ಸ್ತತ್ರ ಮಹತ್ಯರಣ್ಯೇ ।
ವನೌಕಸಸ್ತೇಽಪಿ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಸರ್ವೇಽಪ್ಯಶ್ರೂಣ್ಯಮುಂಚನ್ಪ್ರವಿಹಾಯ ಹರ್ಷಮ್ ॥ 48 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡೇ ಏಕೋನಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
