ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාංඩම් ।
අථ ඒකෝනශතතමස්සර්ගඃ ।
නිවිෂ්ටායාං තු සේනායාමුත්සුකෝ භරතස්තදා ।
ජගාම භ්රාතරං ද්රෂ්ටුං ශත්රුඝ්නමනුදර්ශයන් ॥ 1 ॥
ඍෂිං වසිෂ්ඨං සංදිශ්ය මාතෘර්මේ ශීඝ්රමානය ।
ඉති ත්වරිතමග්රේ ස ජගාම ගුරුවත්සලඃ ॥ 2 ॥
සුමංත්රස්ත්වපි ශත්රුඝ්නමදූරාදන්වපද්යත ।
රාමදර්ශනජස්තර්ෂෝ භරතස්යේව තස්ය ච ॥ 3 ॥
ගච්ඡන්නේවාථ භරතස්තාපසාලය සංස්ථිතාම් ।
භ්රාතුඃ පර්ණකුටීං ශ්රීමානුටජං ච දදර්ශ හ ॥ 4 ॥
ශාලායාස්ත්වග්රත ස්තස්යා දදර්ශ භරත ස්තදා ।
කාෂ්ඨානි චාවභග්නානි පුෂ්පාණ්යුපචිතානි ච ॥ 5 ॥
ස ලක්ෂ්මණස්ය රාමස්ය දදර්ශාऽශ්රමමීයුෂඃ ।
කෘතං වෘක්ෂේෂ්වභිජ්ඤානං කුශචීරෛඃ ක්වචිත්ක්වචිත් ॥ 6 ॥
දදර්ශ වනේ තස්මින්මහත ස්සංචයාන්කෘතාන් ।
මෘගාණාං මහිෂාණාං ච කරීෂෛ ශශීතකාරණාත් ॥ 7 ॥
ගච්ඡන්නේව මහාබාහුර්ද්යුතිමාන්භරත ස්තදා ।
ශත්රුඝ්නං චාබ්රවීද්ධෘෂ්ටස්තානමාත්යාංශ්ච සර්වශඃ ॥ 8 ॥
මන්යේ ප්රාප්තාඃ ස්ම තං දේශං භරද්වාජෝ යමබ්රවීත් ।
නාතිදූරේ හි මන්යේऽහං නදීං මංදාකිනීමිතඃ ॥ 9 ॥
උච්චෛර්බද්ධානි චීරාණි ලක්ෂ්මණේන භවේදයම් ।
අභිජ්ඤානකෘතඃ පංථා අකාලේ ගංතුමිච්ඡතා ॥ 10 ॥
ඉදං චෝදාත්තදංතානාං කුංජරාණාං තරස්විනාම් ।
ශෛලපාර්ශ්වේ පරික්රාංතමන්යෝන්යමභිගර්ජතාම් ॥ 11 ॥
යමේවාධාතුමිච්ඡංති තාපසා ස්සතතං වනේ ।
තස්යාසෞ දෘශ්යතේ ධූම ස්සංකුලඃ කෘෂ්ණවර්ත්මනඃ ॥ 12 ॥
අත්රාහං පුරුෂව්යාඝ්රං ගුරුසත්කාරකාරිණම් ।
ආර්යං ද්රක්ෂ්යාමි සංහෘෂ්ටෝ මහර්ෂිමිව රාඝවම් ॥ 13 ॥
අථ ගත්වා මුහූර්තංතු චිත්රකූටං ස රාඝවඃ ।
මංදාකිනීමනුප්රාප්තස්තං ජනං චේදමබ්රවීත් ॥ 14 ॥
ජගත්යාං පුරෂව්යාඝ්ර ආස්තේ වීරාසනේ රතඃ ।
ජනේංද්රෝ නිර්ජනං ප්රාප්ය ධිඞ්මේ ජන්ම සජීවිතම් ॥ 15 ॥
මත්කෘතේ ව්යසනං ප්රාප්තෝ ලෝකනාථෝ මහාද්යුතිඃ ।
සර්වාන්කාමාන්පරිත්යජ්ය වනේ වසති රාඝවඃ ॥ 16 ॥
ඉති ලෝකසමාක්රුෂ්ටඃ පාදේෂ්වද්ය ප්රසාදයන් ।
රාමස්ය නිපතිෂ්යාමි සීතායා ලක්ෂ්මණස්ය ච ॥ 17 ॥
ඒවං සංවිලපං ස්තස්මින්වනේ දශරථාත්මජඃ ।
දදර්ශ මහතීං පුණ්යාං පර්ණශාලාං මනෝරමාම් ॥ 18 ॥
සාලතාලාශ්වකර්ණානාං පර්ණෛර්බහුභිරාවෘතාම් ।
විශාලාං මෘදුභිස්තීර්ණාං කුශෛර්වේදිමිවාධ්වරේ ॥ 19 ॥
ශක්රායුධනිකාශෛශ්ච කාර්මුකෛර්භාරසාධනෛඃ ।
රුක්මපෘෂ්ඨෛර්මහාසාරෛ ශ්ශෝභිතාං ශත්රුබාධකෛඃ ॥ 20 ॥
අර්ක රශ්මි ප්රතීකාශෛර්ඝෝරෛස්තූණීගතෛශ්ශරෛඃ ।
ශෝභිතාං දීප්තවදනෛ ස්සර්පෛර්භෝගවතීමිව ॥ 21 ॥
මහාරජතවාසෝභ්යාමසිභ්යාං ච විරාජිතාම් ।
රුක්මබිංදුවිචිත්රාභ්යාං චර්මභ්යාං චාපි ශෝභිතාම් ॥ 22 ॥
ගෝධා අන්ගුලිත්රෛර් ආසාක්තෛඃ චිත්රෛඃ කාන්චන භූෂිතෛඃ ।
අරි සම්ඝෛර් අනාධෘෂ්යාං මෘගෛඃ සිම්හ ගුහාං ඉව ॥ 23 ॥
ඒවං සංවිලපං ස්තස්මින්වනේ දශරථාත්මජඃ ।
දදර්ශ මහාතීං පුණ්යාං පර්ණශාලාං මනෝරමාම් ॥ 24 ॥
සාලතාලාශ්වකර්ණානාං පර්ණෛර්බහුභිරාවෘතාම් ।
විශාලාං මෘදුභිස්තීර්ණාං කුශෛර්වේදිමිවාධ්වරේ ॥ 25 ॥
ශක්රායුධනිකාශෛශ්ච කාර්මුකෛර්භාරසාධනෛඃ ।
රුක්මපෘෂ්ඨෛර්මහාසාරෛ ශ්ශෝභිතාං ශත්රුබාධකෛඃ ॥ 26 ॥
අර්ක රශ්මි ප්රතීකාශෛර්ඝෝරෛස්තූණීගතෛශ්ශරෛඃ ।
ශෝභිතාං දීප්තවදනෛ ස්සර්පෛර්භෝගවතීමිව ॥ 27 ॥
මහාරජතවාසෝභ්යාමසිභ්යාං ච විරාජිතාම් ।
රුක්මබිංදුවිචිත්රාභ්යාං චර්මභ්යාං චාපි ශෝභිතාම් ॥ 28 ॥
තං දෘෂ්ට්වා භරතඃ ශ්රීමාන් දුහ්ඛ මෝහ පරිප්ලුතඃ ।
අභ්යධාවත ධර්ම ආත්මා භරතඃ කෛකයී සුතඃ ॥ 29 ॥
ප්රාගුදක්ප්රවණාං වේදිං විශාලාං දීප්තපාවකාම් ।
දදර්ශ භරතස්තත්ර පුණ්යාං රාමනිවේශනේ ॥ 30 ॥
නිරීක්ෂ්ය ස මුහූර්තං තු දදර්ශ භරතෝ ගුරුම් ।
උටජේ රාමමාසීනං ජටාමංඩලධාරිණම් ॥ 31 ॥
තං තු කෘෂ්ණාජිනධරං චීරවල්කලවාසසම් ।
දදර්ශ රාමමාසීනමභිතඃ පාවකෝපමම් ॥ 32 ॥
සිංහස්කංධං මහාබාහුං පුංඩරීකනිභේක්ෂණම් ।
පෘථිව්යාස්සාගරාංතායාඃ භර්තාරං ධර්මචාරිණම් ॥ 33 ॥
උපවිෂ්ටං මහාබාහුං බ්රහ්මාණමිව ශාශ්වතම් ।
ස්ථංඩිලේ දර්භසංස්තීර්ණේ සීතයා ලක්ෂ්මණේන ච ॥ 34 ॥
තං දෘෂ්ට්වා භරත ශ්ශ්රීමාන් දුඃඛශෝකපරිප්ලුතඃ ।
අභ්යධාවත ධර්මාත්මා භරතඃ කෛකේයී සුතඃ ॥ 35 ॥
දෘෂ්ට්වෛව විලලාපාऽර්තෝ බාෂ්පසංදිග්ධයා ගිරා ।
අශක්නුවන් ධාරයිතුං ධෛර්යාද්වචනමබ්රවීත් ॥ 36 ॥
ය ස්සංසදි ප්රකෘතිභිර්භවේද්යුක්ත උපාසිතුම් ।
වන්යෛර්මෘගෛරුපාසීන ස්සෝऽයමාස්තේ මමාග්රජඃ ॥ 37 ॥
වාසෝභිර්බහුසාහස්රෛර්යෝ මහාත්මා පුරෝචිතඃ ।
මෘගාජිනේ සෝऽයමිහ ප්රවස්තේ ධර්මමාචරන් ॥ 38 ॥
අධාරයද්යෝ විවිධාශ්චිත්රාස්සුමනසස්තදා ।
සෝऽයං ජටාභාරමිමං වහතේ රාඝවඃ කථම් ॥ 39 ॥
යස්ය යජ්ඤෛර්යථාදිෂ්ටෛර්යුක්තෝ ධර්මස්ය සංචයඃ ।
ශරීරක්ලේශසංභූතං ස ධර්මං පරිමාර්ගතේ ॥ 40 ॥
චංදනේන මහාර්හේණ යස්යාංගමුපසේවිතම් ।
මලේන තස්යාංගමිදං කථමාර්යස්ය සේව්යතේ ॥ 41 ॥
මන්නිමිත්තමිදං දුඃඛං ප්රාප්තෝ රාමඃ සුඛෝචිතඃ ।
ධිග්ජීවිතං නෘශංසස්ය මම ලෝකවිගර්හිතම් ॥ 42 ॥
ඉත්යේවං විලපංදීනඃ ප්රස්වින්නමුඛපංකජඃ ।
පාදාවප්රාප්ය රාමස්ය පපාත භරතෝ රුදන් ॥ 43 ॥
දුඃඛාභිතප්තෝ භරතෝ රාජපුත්රෝ මහාබලඃ ।
උක්ත්වාऽර්යේති සකෘද්දීනං පුනර්නෝවාච කිංචන ॥ 44 ॥
බාෂ්පාභිහතකංඨශ්ච ප්රේක්ෂ්ය රාමං යශස්විනම් ।
ආර්යේත්යේවාභිසංක්රුශ්ය ව්යාහර්තුං නාශකත්තදා ॥ 45 ॥
ශත්රුඝ්නශ්චාපි රාමස්ය වවංදේ චරණෞ රුදන් ।
තාවුභෞ ස සමාලිංග්ය රාමශ්චාශ්රූණ්යවර්තයත් ॥ 46 ॥
තතස්සුමංත්රේණ ගුහේන චෛව සමීයතු රාජසුතාවරණ්යේ ।
දිවාකරශ්චෛව නිශාකරශ්ච යථාऽංබරේ ශුක්රබෘහස්පතිභ්යාම් ॥ 47 ॥
තාන්පාර්ථිවාන්වාරණයූථපාභාන්සමාගතාං ස්තත්ර මහත්යරණ්යේ ।
වනෞකසස්තේऽපි සමීක්ෂ්ය සර්වේऽප්යශ්රූණ්යමුංචන්ප්රවිහාය හර්ෂම් ॥ 48 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාංඩේ ඒකෝනශතතමස්සර්ගඃ ॥
