శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సుందరకాండమ్ ।
అథ సప్తచత్వారింశస్సర్గః ।
సేనాపతీన్పంచ స తు ప్రమాపితాన్ హనూమతా సానుచరాన్సవాహనాన్ ।
సమీక్ష్య రాజా సమరోద్ధతోన్ముఖం కుమారమక్షం ప్రసమైక్షతాగ్రతః ॥ 1 ॥
స తస్య దృష్ట్యర్పణసంప్రచోదితః ప్రతాపవాన్కాంచనచిత్రకార్ముకః ।
సముత్పపాతాథ సదస్యుదీరితో ద్విజాతిముఖ్యైర్హవిషేవ పావకః ॥ 2 ॥
తతో మహద్బాలదివాకరప్రభం ప్రతప్తజాంబూనదజాలసంతతమ్ ।
రథం సమాస్థాయ యయౌ స వీర్యవాన్మహాహరిం తం ప్రతి నైరృతర్షభః ॥ 3 ॥
తతస్తపస్సంగ్రహసంచయార్జితం ప్రతప్తజాంబూనదజాలశోభితమ్ ।
పతాకినం రత్నవిభూషితధ్వజం మనోజవాష్టాశ్వవరైః సుయోజితమ్ ॥ 4 ॥
సురాసురాధృష్యమసంగచారిణం రవిప్రభం వ్యోమచరం సమాహితమ్ ।
సతూణమష్టాసినిబద్ధబంధురం యథాక్రమావేశితశక్తితోమరమ్ ॥ 5 ॥
విరాజమానం ప్రతిపూర్ణవస్తునా సహేమదామ్నా శశిసూర్యవర్చసా ।
దివాకరాభం రథమాస్థితస్తతస్స నిర్జగామామరతుల్యవిక్రమః ॥ 6 ॥
స పూరయన్ఖం చ మహీం చ సాచలాం తురంగమాతంగమహారథస్వనైః ।
బలైస్సమేతైస్సహి తోరణస్థితం సమర్థమాసీనముపాగమత్కపిమ్ ॥ 7 ॥
స తం సమాసాద్య హరిం హరీక్షణో యుగాంతకాలాగ్నిమివ ప్రజాక్షయే ।
అవస్థితం విస్మితజాతసంభ్రమ స్సమైక్షతాక్షో బహుమానచక్షుషా ॥ 8 ॥
స తస్య వేగం చ కపేర్మహాత్మనః పరాక్రమం చారిషు పార్థివాత్మజః ।
విచారయన్స్వం చ బలం మహాబలో హిమక్షయే సూర్య ఇవాభివర్ధతే ॥ 9 ॥
స జాతమన్యుః ప్రసమీక్ష్య విక్రమం స్థిరం స్థిరస్సమ్యతి దుర్నివారణమ్ ।
సమాహితాత్మా హనుమంతమాహవే ప్రచోదయామాస శరైస్త్రిభి శ్శితైః ॥ 10 ॥
తతః కపిం తం ప్రసమీక్ష్య గర్వితం జితశ్రమం శత్రుపరాజయోర్జితమ్ ।
అవైక్షతాక్షస్సముదీర్ణమానసస్సబాణపాణిః ప్రగృహీతకార్ముకః ॥ 11 ॥
స హేమనిష్కాంగదచారుకుండల స్సమాససాదాఽశుపరాక్రమః కపిమ్ ।
తయోర్బభూవాప్రతిమస్సమాగమ స్సురాసురాణామపి సంభ్రమప్రదః ॥ 12 ॥
రరాస భూమిర్న తతాప భానుమా న్వనౌ న వాయుః ప్రచాచల చాచలః ।
కపేః కుమారస్య చ వీక్ష్య సంయుగం ననాద చ ద్యౌరుదధిశ్చ చుక్షుభే ॥ 13 ॥
తతస్స వీరస్సుముఖాన్ పతత్రిణస్సువర్ణపుంఖాన్సవిషానివోరగాన్ ।
సమాధిసమ్యోగవిమోక్షతత్త్వవిచ్ఛరానథ త్రీన్కపిమూర్ధ్న్యపాతయత్ ॥ 14 ॥
స తై శ్శరైర్మూర్ధ్ని సమం నిపాతితైః క్షరన్నసృగ్దిగ్ధవివృత్తలోచనః ।
నవోదితాదిత్యనిభ శ్శరాంశుమాన్ వ్యరాజతాదిత్య ఇవాంశుమాలికః ॥ 15 ॥
తతస్స పింగాధిపమంత్రిసత్తమః సమీక్ష్య తం రాజవరాత్మజం రణే ।
ఉదగ్రచిత్రాయుధచిత్రకార్ముకం జహర్ష చాపూర్యత చాహవోన్ముఖః ॥ 16 ॥
స మందరాగ్రస్థ ఇవాంశుమాలికో వివృద్ధకోపో బలవీర్యసంయుతః ।
కుమారమక్షం సబలం సవాహనం దదాహ నేత్రాగ్నిమరీచిభిస్తదా ॥ 17 ॥
తతస్స బాణాసనచిత్రకార్ముక శ్శరప్రవర్షో యుధి రాక్షసాంబుదః ।
శరాన్ముమోచాశు హరీశ్వరాచలే వలాహకో వృష్టిమివాచలోత్తమే ॥ 18 ॥
తతః కపిస్తం రణచండవిక్రమం వివృద్ధతేజోబలవీర్యసంయుతమ్ ।
కుమారమక్షం ప్రసమీక్ష్య సంయుగే ననాద హర్షాద్ ఘనతుల్యవిక్రమమ్ ॥ 19 ॥
స బాలభావాద్యుధి వీర్యదర్పితః ప్రవృద్ధమన్యుః క్షతజోపమేక్షణః ।
సమాససాదాప్రతిమం కపిం రణే గజో మహాకూపమివావృతం తృణైః ॥ 20 ॥
స తేన బాణైః ప్రసభం నిపాతితైశ్చకార నాదం ఘననాదనిస్స్వనః ।
సముత్పపాతాశు నభస్స మారుతిర్భుజోరువిక్షేపణఘోరదర్శనః ॥ 21 ॥
సముత్పతంతం సమభిద్రవద్బలీ స రాక్షసానాం ప్రవరః ప్రతాపవాన్ ।
రథీ రథిశ్రేష్ఠతమః కిరన్శరైః పయోధరశ్శైలమివాశ్మవృష్టిభిః ॥ 22 ॥
స తాన్శరాంస్తస్య హరిర్విమోక్షయంశ్చచార వీరః పథి వాయుసేవితే ।
శరాంతరే మారుతవద్వినిష్పతన్మనోజవస్సంయతి చండవిక్రమః ॥ 23 ॥
తమాత్తబాణాసనమాహవోన్ముఖం ఖమాస్తృణంతం విశిఖైశ్శరోత్తమైః ।
అవైక్షతాక్షం బహుమానచక్షుషా జగామ చింతాం చ స మారుతాత్మజః ॥ 24 ॥
తతశ్శరైర్భిన్నభుజాంతరః కపిః కుమారవీరేణ మహాత్మనా నదన్ ।
మహాభుజః కర్మవిశేషతత్త్వవి ద్విచింతయామాస రణే పరాక్రమమ్ ॥ 25 ॥
అబాలవద్బాలదివాకరప్రభః కరోత్యయం కర్మ మహన్మహాబలః ।
న చాస్య సర్వాహవకర్మశోభినః ప్రమాపణే మే మతిరత్ర జాయతే ॥ 26 ॥
అయం మహాత్మా చ మహాంశ్చ వీర్యత స్సమాహితశ్చాతిసహశ్చ సంయుగే ।
అసంశయం కర్మగుణోదయాదయం సనాగయక్షైర్మునిభిశ్చ పూజితః ॥ 27 ॥
పరాక్రమోత్సాహవివృద్ధమానస స్సమీక్షతే మాం ప్రముఖాగ్రతఃస్థితః ।
పరాక్రమో హ్యస్య మనాంసి కంపయేత్సురాసురాణామపి శీఘ్రగామినః ॥ 28 ॥
న ఖల్వయం నాభిభవేదుపేక్షితః పరాక్రమో హ్యస్య రణే వివర్ధతే ।
ప్రమాపణం త్వేవ మమాద్య రోచతే న వర్ధమానోఽగ్నిరుపేక్షితుం క్షమః ॥ 29 ॥
ఇతి ప్రవేగం తు పరస్య చింతయన్స్వకర్మయోగం చ విధాయ వీర్యవాన్ ।
చకార వేగం తు మహాబలస్తదా మతిం చ చక్రేఽస్య వధే మహాకపిః ॥ 30 ॥
స తస్య తానష్టహయాన్మహాజవాన్ సమాహితాన్భారసహాన్వివర్తనే ।
జఘాన వీరః పథి వాయుసేవితే తలప్రహారైః పవనాత్మజః కపిః ॥ 31 ॥
తతస్తలేనాభిహతో మహారథ స్స తస్య పింగాధిపమంత్రినిర్జితః ।
ప్రభగ్ననీడః పరిముక్తకూబరః పపాత భూమౌ హతవాజిరంబరాత్ ॥ 32 ॥
స తం పరిత్యజ్య మహారథో రథం సకార్ముకః ఖంగధరః ఖముత్పతన్ ।
తపోఽభియోగాదృషిరుగ్రవీర్యవాన్విహాయ దేహం మరుతామివాలయమ్ ॥ 33 ॥
తతః కపిస్తం విచరంతమంబరే పతత్రిరాజానిలసిద్ధసేవితే ।
సమేత్య తం మారుతతుల్యవిక్రమః క్రమేణ జగ్రాహ స పాదయోర్దృఢమ్ ॥ 34 ॥
స తం సమావిధ్య సహస్రశః కపిర్మహోరగం గృహ్య ఇవాండజేశ్వరః ।
ముమోచ వేగాత్పితృతుల్యవిక్రమో మహీతలే సంయతి వానరోత్తమః ॥ 35 ॥
స భగ్నబాహూరుకటీశిరోధరః క్షరన్నసృఙినర్మథితాస్థిలోచనః ।
సంభగ్నసంధిః ప్రవికీర్ణబంధనో హతః క్షితౌ వాయుసుతేన రాక్షసః ॥ 36 ॥
మహాకపిర్భూమితలే నిపీడ్య తం చకార రక్షోధిపతేర్మహద్భయమ్ ।
మహర్షిభిశ్చక్రచరైర్మహావ్రతై స్సమేత్య భూతైశ్చ సయక్షపన్నగైః ॥ 37 ॥
సురైశ్చ సేంద్రైర్భృశజాతవిస్మయై ర్హతే కుమారే స కపిర్నిరీక్షితః ।
నిహత్య తం వజ్రిసుతోపమప్రభం కుమారమక్షం క్షతజోపమేక్షణమ్ ।
తమేవ వీరోఽభిజగామ తోరణం కృతక్షణః కాల ఇవ ప్రజాక్షయే ॥ 38 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సుందరకాండే సప్తచత్వారింశస్సర్గః ॥
