శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ చతుర్థస్సర్గః ।
శ్రుత్వా హనుమతో వాక్యం యథావదనుపూర్వశః ।
తతోఽబ్రవీన్మహాతేజా రామస్సత్యపరాక్రమః ॥ 1 ॥
యాం నివేదయసే లంకాం పురీం భీమస్య రక్షసః ।
క్షిప్రమేనాం మథిష్యామి సత్యమేతద్బ్రవీమి తే ॥ 2 ॥
అస్మిన్ ముహూర్తే సుగ్రీవ ప్రయాణమభిరోచయే ।
యుక్తో ముహూర్తో విజయః ప్రాప్తో మధ్యం దివాకర ॥ 3 ॥
సీతాం హృత్వా తు మే జాతు క్వాసౌ యాస్యతి యాస్యతః ।
సీతా శ్రుత్వాభియానం మే అశామేష్యతి జీవితే ।
జీవితాంతేఽ మృతం స్పృష్టవా పీత్వా విషమివాతురః ॥ 4 ॥
ఉత్తరా ఫల్గునీ హ్యద్య శ్వస్తు హస్తేన యోక్ష్యతే ।
అభిప్రాయామ సుగ్రీవ సర్వానీకసమావృతాః ॥ 5 ॥
నిమిత్తాని చ పశ్యామి యాని ప్రాదుర్భవంతి చ ।
నిహత్య రావణం సీతామానయిష్యామి జానకీమ్ ॥ 6 ॥
ఉపరిష్టాద్ధి నయనం స్ఫురమాణమిదం మమ ।
విజయం సమనుప్రాప్తం శంసతీవ మనోరథమ్ ॥ 7 ॥
తతో వానరరాజేన లక్ష్మణేన సుపూజితః ।
ఉవాచ రామో ధర్మాత్మా పునరప్యర్ధకోవిదః ॥ 8 ॥
అగ్రే యాతు బలస్యాస్య నీలో మార్గమవేక్షితుమ్ ।
వృతశ్శతసహస్రేణ వానరాణాం తరస్వినామ్ ॥ 9 ॥
ఫలమూలవతా నీల శీతకాననవారిణా ।
పథా మధుమతా చాశు సేనాం సేనాపతే నయ ॥ 10 ॥
దూషయేయుర్దురాత్మనః పథి మూలఫలోదకమ్ ।
రాక్షసాః పరిరక్షేథాస్తేభ్యస్త్వం నిత్యముద్యతః ॥ 11 ॥
నిమ్నేషు వనదుర్గేషు వనేషు చ వనౌకసః ।
అభిప్లుత్యాభిపశ్యేయుః పరేషాం నిహితం బలమ్ ॥ 12 ॥
యచ్చ ఫల్గు బలం కించిత్త దత్రైవోపపద్యతామ్ ।
ఏతద్ధి కృత్యం ఘోరం నో విక్రమేణ ప్రయుజ్యతామ్ ॥ 13 ॥
సాగరౌఘనిభం భీమమగ్రానీకం మహాబలాః ।
కపిసింహాః ప్రకర్షస్తు శతశోఽథ సహస్రశః ॥ 14 ॥
కపి సిమ్హా ప్రకర్షంతు శతశో అథ సహస్రశః ।
గజః చ గిరి సమ్కాశో గవయః చ మహాబలః ॥ 15 ॥
యాతు వానరవాహిన్యా వానరః ప్లవతాం వరః ।
పాలయందక్షిణం పార్శ్వమృషభో వానరర్షభః ॥ 16 ॥
గంధహస్తీవ దుర్ధర్షస్తరస్వీ గంధమాదనః ।
యాతు వానరవాహిన్యా స్సవ్యం పార్శ్వమధిష్ఠితః ॥ 17 ॥
యాస్యామి బలమధ్యేఽహం బలౌఘమభిహర్షయన్ ।
అధిరుహ్య హనూమంత మైరావత మివేశ్వరః ॥ 18 ॥
అంగదేనైష సంయాతు లక్ష్మణశ్చాంత కోపమః ।
సార్వభౌమేన భూతేశో ద్రవిణాధిపతిర్యథా ॥ 19 ॥
జాంబవాంశ్చ సుషేణశ్చ వేగదర్శీ చ వానరః ।
ఋక్షరాజో మహాసత్త్వః కుక్షిం రక్షంతు తే త్రయః ॥ 20 ॥
రాఘవస్య వచశ్శ్రుత్వా సుగ్రీవో వాహినీపతిః ।
వ్యాదిదేశ మహావీర్యో వానరాన్వానరర్షభ ః ॥ 21 ॥
తే వానరగణాస్సర్వే సముత్పత్య యుయుత్సవః ।
గుహాభ్యశ్శిఖరేభ్యశ్చ అశు పుప్లువిరే తదా ॥ 22 ॥
తతో వానరరాజేన లక్ష్మణేన చ పూజితః ।
జగామ రామోధర్మాత్మా ససైన్యో దక్షిణాం దిశమ్ ॥ 23 ॥
శతైః శతసహస్రైశ్చ కోటిభిశ్చాయుతైరపి ।
వారణాభైశ్చ హరిభిర్యయౌ పరివృతస్తదా ॥ 24 ॥
తం యాంతమనుయాంతీ సా మహతీ హరివాహినీ ।
దృప్తాః ప్రముదితాస్సర్వే సుగ్రీవేణాభిపాలితాః ॥ 25 ॥
హృష్టాః ప్రముదితాః సర్వే సుగ్రీవేణ అభిపాలితాః ।
ఆప్లవంతః ప్లవంతః చ గర్జంతః చ ప్లవం గమాః ॥ 26 ॥
భక్ష్యంత స్సుగంధీని మధూని చ ఫలాని చ ।
ఉద్వహంతో మహావృక్షాన్ మంజరీపుంజధారిణః ॥ 27 ॥
అన్యోన్యం సహసా దృప్తా నిర్వహాంతి క్షిపంతి చ ।
పతంతశ్పోత్పత్నత్యన్యే పాతయంత్యపరే పరాన్ ॥ 28 ॥
రావణో నో నిహంతవ్యస్సర్వే చ రజనీచరాః ।
ఇతి గర్జంతి హరయో రాఘవస్య సమీపతః ॥ 29 ॥
పురస్తాదృషభో వీరో నీలః కుముద ఏవ చ ।
పంథానం శోధయంతిస్మ వానరైర్బహుభి స్సహ ॥ 30 ॥
మధ్యే తు రాజా సుగ్రీవో రామో లక్ష్మణ ఏవ చ ।
బలభిర్బహుభి ర్భీమైర్వృతాశ్శత్రునిబర్హణాః ॥ 31 ॥
హరిశ్శతవలిర్వీరః కోటీభిర్దశభిర్వృతః ।
సర్వామేకో హ్యావష్టభ్య రరక్ష హరివాహినీమ్ ॥ 32 ॥
కోటీశతపరీవారః కేసరీ పనసో గజః ।
అర్కశ్చాతిబలః పార్శ్వమేకం తస్యాభిరక్షతి ॥ 33 ॥
సుషేణో జాంబవాంశ్చైవ ఋక్షైర్బహుభిరావృతౌ ।
సుగ్రీవం పురతః కృత్వా జఘనం సమ్రరక్షతుః ॥ 34 ॥
తేషాం సేనాపతిర్వీరో నీలో వానరపుంగవః ।
సంపతన్పతతాం శ్రేష్ఠస్తద్బలం పర్యపాలయాత్ ॥ 35 ॥
దరీముఖః ప్రజంఘశ్చ రంభోఽథ రభసః కపిః ।
సర్వతశ్చ యయుర్వీరాస్త్వరయంతః ప్లవంగమాన్ ॥ 36 ॥
ఏవం తే హరిశార్దూలా గచ్ఛంతో బలదర్పితాః ।
అపశ్యంస్తే గిరిశ్రేష్ఠం సహ్యం ద్రుమాలతాయుతమ్ ॥ 37 ॥
సరాంసి చ సుపుల్లాని తటాకాని వనాని చ ॥ 38 ॥
రామస్య శాసనం జ్ఞాత్వా భీమకోపస్య భీతవత్ ।
వర్జయన్నగరాభ్యాశాం స్తథా జనపదానపి ॥ 39 ॥
సాగరౌఘనిభం భీమం తద్వానరబలం మహత్ ।
ఉత్ససర్ప మహాఘోషం భీమఘోషమివార్ణవః ॥ 40 ॥
తస్యదాశరథేః పార్శ్వే శూరాస్తే కపికుఙజరాః ।
తోర్ణమాపుప్లువు స్సర్వే సదశ్వా ఇవ చోదితాః ॥ 41 ॥
కపిభ్యాముహ్యమానౌ తౌ శుశుభాతే నరర్షభౌ ।
మహాద్భ్యామివ సమ్స్పృష్టౌ గ్రహాభ్యాం చంద్రభాస్కరౌ ॥ 42 ॥
తతో వానరరాజేన లక్ష్మణేన సుపూజితః ।
జగామ రామో ధర్మాత్మా ససైన్యో దక్షిణాం దిశమ్ ॥ 43 ॥
తమంగదగతో రామం లక్ష్మణశ్శుభయా గిరా ।
ఉవాచ పరిపూర్ణార్థః స్మృతిమాన్ ప్రతిభానవాన్ ॥ 44 ॥
హృతామవాప్య వైదేహీం క్షిప్రం హత్వా చ రావణమ్ ।
సమృద్ధార్థస్సమృద్ధార్థమయోధ్యాం ప్రతియాస్యసి ॥ 45 ॥
మహాంతి చ నిమిత్తాని దివి భూమౌ చ రాఘవ ।
శుభాని తవ పశ్యామి సర్వాణ్యేనార్థసిద్ధయే ।
అనువాతి శివో వాయు స్సేవాం మృదుహిత స్సుఖః ॥ 46 ॥
పూర్ణవల్గుస్వరాశ్చేమే ప్రవదంతి మృగద్విజాః ।
ప్రసన్నాశ్చ దిశ స్సర్వా విమలశ్చ దివాకరః ॥ 47 ॥
ఉశనా చ ప్రసన్నార్చిరను త్వాం భార్గవో గతః ॥ 48 ॥
బ్రహ్మరాశిర్విశుద్ధశ్చ శుద్దాశ్చ పరమర్షయః ।
అర్చిష్మంతః ప్రకాశంతే ధ్రువం సర్వే ప్రదక్షిణమ్ ॥ 49 ॥
త్రిశంకుర్విమలో భాతి రాజర్షిస్సపురోహితః ।
పితామహాః పురోఽస్మాకమిక్ష్వాకూణాం మహాత్మనామ్ ॥ 50 ॥
విమలే చ ప్రకాశేతే విశాఖే నిరుపప్లువే ।
నక్షత్ర వరమస్మాకమిక్ష్వాకూణాం మహాత్మనామ్ ॥ 51 ॥
నైరృతం నైరృతానాం చ నక్షత్రమభిపీడ్యతే ।
మూలో మూలవతా స్పృష్టో ధూప్యతే ధూమకేతునా ॥ 52 ॥
సర్వం చైతద్వినాశాయ రాక్షసానాముప స్థితమ్ ।
కాలే కాలగృహీతానాం నక్షత్ర గ్రహపీడితమ్ ॥ 53 ॥
ప్రసన్నా స్సురసాశ్చాపో వనాని ఫలవంతి చ ।
ప్రవాంత్యభ్య నాధికం గంధాన్యథర్తుకుసుమా ద్రుమాః ॥ 54 ॥
వ్యూఢాని కపిసైన్యాని ప్రకాశంతేఽధికం ప్రభో ॥ 55 ॥
దేవానామివ సైన్యాని సంగ్రామే తారకామయే ।
ఏవమార్య ।
సమీక్ష్యైతాన్ప్రీతో భవితుమర్హసి ॥ 56 ॥
ఇతి భ్రాతరమాశ్వాస్య హృష్ట స్సౌమిత్రిరబ్రవీత్ ।
అథావృత్య మహీం కృత్స్నాం జగామ మహతీ చమూః ॥ 57 ॥
ఋక్షవానరశర్దూలైర్న ఖదంష్ట్రాయుధైర్వుతా ।
కారాగ్రైశ్చరణాగ్రైశ్చ వానరై రుత్థితం రజః ।
భీమమంతర్దధే లోకం నివార్య సవితుః ప్రభామ్ ॥ 58 ॥
పర్వతవనాకాశాం దక్షిణాం హరివాహినీ ।
ఛాదయంతీ యయౌ భీమా ద్యామివాంబుదసంతతిః ॥ 59 ॥
ఉత్తరంత్యాం చ సేనాయాం స్సతతం బహుయోజనమ్ ।
నదీస్రోతాంసి సర్వాణి సస్యందుర్విపరీతవత్ ॥ 60 ॥
సరాంసి విమలాంభాంసి ద్రుమాకీర్ణాంశ్చ పర్వతా ।
సమాన్ భూమిప్రదేశాంశ్చ వనాని ఫలవంతి చ ।
మధ్యేన చ సమంతాచ్చ తిర్యక్చాథశ్చ సమాఽవిశత్ ॥ 61 ॥
సమావృత్య మహీం కృత్స్నాం జగామ మహతీ చమూః ।
తేహృష్టవదనా స్సర్వే జగ్ముర్మారుతరంహసః ॥ 62 ॥
హరయో రాఘవస్యార్థే సమారోపితవిక్రమాః ॥ 63 ॥
హర్షంవీర్య బలోద్రేకాందర్శయంతః పరస్పరమ్ ।
యౌవనోత్సేకజాందర్పాద్వివిధాంశ్చక్రురధ్వని ॥ 64 ॥
తత్ర కేచిద్ద్రుతం జగ్మురుత్పేతుశ్చ తథాపరే ।
కేచిత్కిలకిలాం చక్రుర్వానరా వనగోచరాః ॥ 65 ॥
ప్రాస్పోటయంశ్చ పుచ్ఛాని సన్నిజగ్ముః పదాన్యపి ।
భుజావనిక్షిప్య శైలాంశ్చ ద్రుమానన్యే బభంజిరే ॥ 66 ॥
ఆరోహంతశ్చ శృంగాణి గిరీణాం గిరిగోచరాః ।
మహానాదాన్ ప్రముంచంతి క్ష్వేడామన్యే ప్రచక్రితే ॥ 67 ॥
ఊరువేగైశ్చ మమృదుర్లతాజాలాన్యనేకశః ।
జృంభమాణాశ్చ విక్రాంతా విచిక్రీడుశ్శిలాద్రుమై ః ॥ 68 ॥
శతశ్శతసహస్రైశ్చ కోటిభిశ్చ సహస్రశః ।
వానరాణాం సుఘోరాణాం శ్రీమత్పరివృతా మహీ ॥ 69 ॥
సా స్మ యాతి దివారాత్రం మహతీ హరివాహినీ ।
ప్రహృష్టముదితాస్సేనా సుగ్రీవేణాభిపాలితాః ॥ 70 ॥
వానరాస్త్వరితం యాంతి సర్వే యుద్ధాభినందినః ।
ప్రమోక్షయిషవ స్సీతాం ముహూర్తం క్వాపి నావసన్ ॥ 71 ॥
తతః పాదపసంభాధం నానామృగసమాయుతామ ।
సహ్యపర్వతమాసేదుర్మలయంచ మహీధరమ్ ॥ 72 ॥
కాననాని విచిత్రాణి నదీః ప్రస్రవణాని చ ।
పశ్యన్నని యయౌ రామస్సహ్యస్య మలయస్య చ ॥ 73 ॥
చంపకాంస్ తిలకామః చూతాన్ అశోకాన్ సిందు వారకాన్ ।
తినిశాన్ కరవీరామః చ తిమిశాన్ భన్జంతి స్మ ప్లవం గమాః ॥ 74 ॥
అంకోలాంశ్చ కరంచాంశ్చ ప్లక్షన్యగ్రోధతిందుకాన్ ।
జంబుకామలకాన్నాపాన్భజంతి స్మ ప్లవంగమాః ॥ 75 ॥
ప్రస్తరేషు చ రమ్యేషు వివిధాః కాననద్రుమాః ।
వాయువేగప్రచలితాః పుష్పైరవకిరంతి తాన్ ॥ 76 ॥
మారుతస్సుఖసంస్పర్శో వాతి చందనశీతలః ।
షటపదైరనుకూజద్భిర్వనేషు మధుగంధిషు ॥ 77 ॥
అధికం శైలరాజస్తు ధాతుభిస్సువిభూషితః ।
ధాతుభ్యఃప్రసృతో రేణుర్వాయువేగ విఘట్టితః ।
సుమహద్వానరానీకం ఛాదయామాస సర్వతః ॥ 78 ॥
గిరిప్రస్థేషు రమ్యేషు సర్వత సంప్ర పుష్పితాః ।
కేతకస్సిందువారాశ్చ వాసంత్యశ్చ మనోరమాః ॥ 79 ॥
మాధవ్యో గంధపూర్ణాశ్చ కుందగుల్మాశ్చ పుష్పితాః ।
చిరిబిల్వా మధూకాశ్చ వంజులా ప్రియకాస్తథా ॥ 80 ॥
సుఫూర్జకాస్తిలకాశ్చైవ నాగవృక్షాశ్చ పుష్పితాః ।
చూతాః పాటలయకాశ్చైవ కోవిదారాశ్చ పుష్పితాః ॥ 81 ॥
ముచులిందార్జునాశ్చైవ శింశుపాః కుటజాస్తథా ।
ధవా శ్శాల్మలయశ్చైవ రక్తాః కురవకాస్తథా ॥ 82 ॥
హింతాలాస్తినిశాశ్చైవ చూర్ణకా నీపకాస్తథా ।
నీలాశోకాశ్చ వరణా అంకోలాః పద్మకాస్తథా ॥ 83 ॥
ప్లవమానైః ప్లవంగైస్తు సర్వే పర్యాకులీకృతామ్ ॥ 84 ॥
వాప్యస్తస్మిన్ గిరౌ శితాః పల్వలాని తథైవ చ ।
చక్రవాకానుచరితాః కారండవనిషేవితాః ॥ 85 ॥
ప్లవైః క్రౌంచేశ్చ సంకీర్ణా వరాహమృగ సేవితాః ।
ఋక్షైస్తరక్షుభిస్సిమ్హైశ్శార్దూలైశ్చ భయావహైః ॥ 86 ॥
వ్యాలైశ్చ బహుభిర్భీమై స్సేవ్యమానా స్సమంతతః ।
పద్మైస్సౌగందికైః పుల్లైః కుముదైశ్చోత్పలైస్తథా ॥ 87 ॥
వారిజైర్వివిధైః పుష్పై రమ్యాస్తత్ర జలాశయాః ।
తస్య సానుషు కూజంతి నానాద్విజగణాస్తథా ॥ 88 ॥
స్నాత్వా పీత్వోదకాన్యత్ర జలే క్రీడంతి వానరాః ।
అన్యోన్యం ప్లావయంతి స్మ శైలమారుహ్య వానరాః ॥ 89 ॥
ఫలాన్య మృతగంధీని మూలాని కుసుమాని చ ।
బభంజుర్వాస్తత్ర పాదపానం మదోత్కటాః ॥ 90 ॥
ద్రోణమాత్రప్రమాణాని లంబమానాని వానరాః ।
యయుః పిబంత హృష్టాస్తే మధూని మధుపింగలాః ॥ 91 ॥
పాదపానవభంజంతో వికర్షంత స్తథా లతాః ।
విధమంతో గిరివరాన్ప్రయయుః ప్లవగర్షభాః ॥ 92 ॥
వృక్షేభ్యోఽన్యే తు కపయో నదంతో మధుదర్పితాః ।
అన్యే వృక్షాన్ప్రపద్యంతే ప్రపిబంత్యపి చాపరే ॥ 93 ॥
బభూవ వసుధా తైస్తు సంపూర్ణా హరియూథపైః ।
యథా కలమకేదారైః పక్వైరివ వసుందరా ॥ 94 ॥
మహేంద్రమథ సంప్రాప్య రామో రాజీవలోచనః ।
అధ్యారోహన్మహాబాహుశ్శిఖరం ద్రుమభూషితమ్ ॥ 95 ॥
తతశ్శిఖరమారుహ్య రామో దశరథాత్మజః ।
కూర్మమీనసమాకీర్ణమపశ్యత్సలిలాకులమ్ ॥ 96 ॥
తే సహ్యం సమతిక్రమ్య మలయం చ మహాగిరిమ్ ।
ఆసేదురానుపూర్వ్యేణ సముద్రం భమనిస్స్వనమ్ ॥ 97 ॥
అవరుహ్య జగామాశు వేలావనమనుత్తమమ్ ।
రామో రమయతాం శ్రేష్ట స్ససుగ్రీవ స్సలక్ష్మణః ॥ 98 ॥
అథ ధౌతోపలతలాం తోయౌఘై స్సహసోత్థితైః ।
వేలామాసాద్య విపులాన్రామో వచనమబ్రవీత్ ॥ 99 ॥
ఏతే వయమనుప్రాప్తా స్సుగ్రీవ వరుణాలయమ్ ।
ఇహేదానీం విచింతా సాయా నః పూర్వసముత్థితా ॥ 100 ॥
అతః పరమతీరోఽయం సాగర స్సరితాం పతిః ।
న చాయమనుపాయేన శక్యస్తరితుమర్ణవః ॥ 101 ॥
తదిహైవ నివేశోఽస్తు మంత్రః ప్రస్తూయతామిహ ।
యథేదం వానరబలం పరం పారమవాప్నుయాత్ ॥ 102 ॥
ఇతీవ స మహాబాహుస్సీతాహరణకర్శితః ।
రామస్సాగరమాసాద్య వాసమాజ్ఞాపయత్తదా ॥ 103 ॥
సర్వా స్సేనా నివేశ్యంతాం వేలాయాం హరిపుంగవ ।
సంప్రాప్తో మంత్రకాలో నస్సాగరస్యేహ లంఘనే ॥ 104 ॥
స్వాం స్వాం సేనాం సముత్సృజ్య మా చ కశ్చిత్కుతో వ్రజేత్ ।
గచ్ఛంతు వానరాశ్శూరాజ్ఞేయం ఛన్నం భయం చ నః ॥ 105 ॥
రామస్య వచనం శ్రుత్వా సుగ్రీవ స్సహలక్ష్మణః ।
సేనాం నివేశయతతీరే సాగరస్య ద్రుమాయుతే ॥ 106 ॥
విరరాజ సమీపస్థం సాగరస్య తు తద్బలమ్ ।
మధుపాండుజల శ్రశీమాన్ ద్వితీయ ఇవ సాగరః ॥ 107 ॥
వేలావనముపాగమ్య తతస్తే హరిపుంగవాః ।
నివిష్టాశ్చ పరం పారం కాంక్షమాణా మహోదధేః ॥ 108 ॥
తేషాం నివిశమానానాం సైన్యసన్నాహనిస్స్వనః ।
అంతర్ధాయ మహానాదమర్ణవస్య ప్రశుశ్రువే ॥ 109 ॥
సా వానరాణాం ధ్వజినీ సుగ్రీవేణాభిపాలితా ।
త్రిధా నివిష్టా మహతీ రామస్యార్థపరాఽభవత్ ॥ 110 ॥
సా మహార్ణవమాసాద్య హృష్టా వానరవాహినీ ।
వాయువేగసమాధూతం పశ్యమానా మహార్ణవమ్ ॥ 111 ॥
దూరపారమసంబాధం రక్షోగణనిషేవితమ్ ।
పశ్యంతో వరుణావాసం నిషేదుర్హరియూథపాః ॥ 112 ॥
చండనక్రగ్రాహం ఘోరం క్షపాదౌ దివసక్ష్యే ।
హసంతమివ ఫేనౌఘైర్నృత్యంతమివ చోర్మిభిః ॥ 113 ॥
చంద్రోదయే సముద్భూతం ప్రతిచంద్రసమాకులమ్ ।
చండానిలమహాగ్రాహైః కీర్ణం తిమితిమింగిలైః ॥ 114 ॥
దీప్తభోగైరివాకీర్ణం భుజంగైర్వరుణాలయమ్ ।
అవగాఢం మహాసత్త్వైర్నానాశైలసమాకులమ్ ।
సుదుర్గం దుర్గమార్గం తమగాధ మసురాలయమ్ ॥ 115 ॥
మకరైర్నాగభోగైశ్చ విగాఢా వాతలోలితాః ।
ఉత్పేతుశ్చ నిపేతుశ్చ ప్రవృద్ధా జలరాశయః ॥ 116 ॥
ఉత్పేతుః చ నిపేతుః చ ప్రవృద్ధా జల రాశయః ।
అగ్ని చూర్ణం ఇవ ఆవిద్ధం భాస్కర అంబు మనో రగమ్ ॥ 117 ॥
సాగరం చాంబరప్రఖ్యమంబరం సాగరోపమమ్ ।
సాగరం చాంబరం చేతి నిర్విశేష మదృశ్యత ॥ 118 ॥
సంపృక్తం నభసాప్యంభస్సంపృక్తం చ నభోఽంభసా ।
తాదృగ్రూపేచ దృశ్యతే తారారత్నసమాకులే ॥ 119 ॥
సముత్పతితమేఘస్య వీచిమాలాకులస్య చ ।
విశేషో న ద్వయోరాసీత్సాగరస్యాంబరస్య చ ॥ 120 ॥
అన్యోన్యైరాహతా స్సక్తా స్సస్వనుర్భీమనిస్స్వనాః ।
ఊర్మయస్సింధురాజస్య మహాభేర్య ఇవాహవే ॥ 121 ॥
రత్నౌఘ జలసన్నాదం విషక్తమివ వాయునా ।
ఉత్పతంతమివ క్రుద్ధం యాదోగణసమాకులమ్ ॥ 122 ॥
దదృశుస్తే మహోత్సాహ వాతాహతజలాశయమ్ ।
అనిలోద్ధూతమాకాశే ప్రవల్గంత మమివోర్మిభిః ॥ 123 ॥
తతో విస్మయమాపన్నా హరయో దదృశుర్హరయస్తదా ।
భ్రాంతోర్మిజాలసన్నాదం ప్రలోలమివ సాగరమ్ ॥ 124 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే చతుర్థస్సర్గః ॥
