श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकांडम् ।
अथ अष्टाविंशस्सर्गः ।
साराणस्यवचश्श्रुत्वारावणंराक्षसाधिपम् ।
बलमादिश्यतत्सर्वंशुकोवाक्यमथाब्रवीत् ॥ 1 ॥
स्थितान्पश्यसियानेतान्मत्तानिवमहाद्विपान् ।
न्यग्रोधानिवगांगेयान् सालान् हैमवतानिव ॥ 2 ॥
एतेदुष्प्रसहाराजन्बलिनःकामरूपिणः ।
दैत्यदानवसंकाशायुद्धेदेवपराक्रमाः ॥ 3 ॥
एषांकोटिसहस्राणिनवपंचचसप्तच ।
तथाशंखुसहस्राणितथाबृंदशतानिच ॥ 4 ॥
एतेसुग्रीवसचिवाःकिष्किंधानिलयास्सदा ।
हरयोदेवगंधर्वैरुत्पन्नाःकामरूपिणः ॥ 5 ॥
यौतौपश्यसितिष्ठंतौकुमारौदेवरूपिणौ ।
मैंदश्चद्विविदश्चोभौताभ्यांनास्तिसमोयुधि ॥ 6 ॥
ब्राह्मणासममज्ञातावमृतप्राशिनापुभौ ।
आशंसेतेयुथालंकामेतौमर्दितुमोजसा ॥ 7 ॥
यंतुपश्यसितिष्टंतंप्रभिन्नमिवकुंजरम् ।
योबलात् क्षोभयेत् क्रुद्धस्समुद्रमपिवानरः ॥ 8 ॥
एषोऽभिगंतालंकायावैदेह्यास्तवचप्रभोः ।
एनंपश्यपुरादृष्टंवानरंपुनरागतम् ॥ 9 ॥
ज्येष्ठः केसरिणः पुत्रो वात आत्मज इति श्रुतः ।
हनूमान् इति विख्यातो लन्घितो येन सागरः ॥ 10 ॥
कामरूपीहरिश्रेष्टोबलरूपसमन्वितः ।
अनिवार्यगतिश्चैवयथासततगःप्रभुः ॥ 11 ॥
उद्यंतभास्करंदृष्टवाबालःकिलपिपासितः ।
त्रियोजनसहस्रंतुअध्वानमवतीर्यहि ॥ 12 ॥
आदित्यमाहरिष्यामिनमेक्षुत्प्रतियास्यति ।
इतिसंचिंत्यमनसापुरैषबलदर्पितः ॥ 13 ॥
अनाधृष्यतमंदेवमपिदेवर्षिदानवैः ।
अनासाघैवपतितोभास्करोदयनेगिरौ ॥ 14 ॥
पतितस्यकपेरस्यहनुरेकाशिलातले ।
किंचिद्भिन्नादृढहनोर्हनूमानेषतेनवै ॥ 15 ॥
सत्यमागमयोगेनममैषविदितोहरिः ।
नास्यशक्यंबलंरूपंप्रभावोवाऽपिभाषितम् ॥ 16 ॥
एषआशंसतेलंकामेकोमर्दितुमोजसा ।
येवजाज्वल्यतेऽपौवैधूमकेतुस्तवाद्यवै ॥ 17 ॥
लंकायांनिहितश्चापिकथंविस्मरसेकपिम् ।
यश्चैषोऽनंतरश्शूरश्श्यामःपद्मनिभेक्षणः ।
इक्ष्वाकूणामतिरथोलोकेविख्यातपौरुष ॥ 18 ॥
यस्मिन्नचलतेधर्मोयोधर्मंनातिवर्तते ।
योब्राह्ममस्त्रंवेदांश्चवेदवेदविदांवरः ॥ 19 ॥
योभिंद्याद्गगनंबाणैःपर्वतांश्चापिदारयेत् ।
यस्यमृत्योरिवक्रोधश्शक्रस्येवपराक्रमः ॥ 20 ॥
यस्यभार्याजनस्थानात्सीताचापिहृतात्वया ।
सएषरामस्त्वांयोद्धुंराजन्समभिवर्तते ॥ 21 ॥
यस्यैषदक्षिणेपार्श्वेशुद्धजांबूनदप्रभः ।
विशालवक्षास्ताम्राक्षोनीलकुंजितमूर्धजः ॥ 22 ॥
एषोऽस्यलक्ष्मणोनामभ्राताप्राणसमःप्रियः ।
नयेयुद्धेचकुशलस्सर्वशस्त्रभृतंवरः ॥ 23 ॥
अमर्षीदुर्जयोजेताविक्रांतोबुद्धिमान् बली ।
रामस्यदक्षिणोबाहुर्नित्यंप्राणोबहिश्चरः ॥ 24 ॥
नह्येषराघवस्यार्थेजीवितंपरिरक्षति ।
एषैवाशंसतेयुद्धेनिहंतुंसर्वराक्षसान् ॥ 25 ॥
यस्तुसव्यमसौपक्षंरामस्याश्रित्यतिष्ठति ।
रक्षोगणपरिक्षिप्तोराजाह्येषविभीषणः ॥ 26 ॥
श्रीमताराजराजेनलंकायामभिषेचितः ।
त्वामेवप्रतिसंरब्दोयुद्धायैषोऽभिवर्तते ॥ 27 ॥
यंतुपस्यसितिष्ठंतंमध्येगिरिमिवाचलम् ।
सर्वशाखामृगेंद्राणांभर्तारममितौजसम् ॥ 28 ॥
तेजयशसाबुद् ध्याज्ञानेनाभिजनेनच ।
यःकपीनतिबभ्राजहिमवानिवपर्वतान् ॥ 29 ॥
किष्किंधांयस्समध्यास्तेगुहांसगहनद्रुमाम् ।
दुर्गांपर्वतदुर्गस्तांप्रधानैस्सहयूथपैः ॥ 30 ॥
यस्यैषाकांचनीमालाशोभितेशतपुष्करा ।
कांतादेवमनुष्याणांयस्यांलक्ष्मीप्रतिष्ठिता ॥ 31 ॥
एतांचमालांतारांचकपिराज्यंचशाश्वतम् ।
सुग्रीवोवालिनंहत्वारामेणप्रतिपादितः ॥ 32 ॥
शतंशतसहस्राणांकोटिमाहुर्मनीषिणः ।
शतंकोटिसहस्राणांशंकुः इत्यभिधीयते ॥ 33 ॥
शतंशंकुसहस्राणांमहाशंकुः इतिस्मृतः ॥ 34 ॥
महाशंकुसहस्राणांशतंबृंदमिहोच्यते ।
शतंबृंदसहस्राणांमहावृंदमितिस्मृतम् ॥ 35 ॥
महाबृंदसहस्राणांशतंपद्ममिहोच्यते ।
शतंपद्मसहस्राणांमहापद्ममितिस्मृतिम् ॥ 36 ॥
महापद्मसहस्राणांशतंखर्वमिहोच्यते ।
शतंखर्वसहस्राणांमहाखर्वमिवोच्यते ॥ 37 ॥
महाखर्वसहस्राणां समुद्रमभिधीयते ।
शतं समुद्रसाहस्रमोघ इत्यभिधीयते ॥ 38 ॥
शतमोघसहस्राणां महौघ इति विश्रुतः ।
एवं कोटि सहस्रेण शन्कूनां च शतेन च ॥ 39 ॥
महाशंकुसहस्रेणतथाबृंदशतेनच ।
महाबृंदसहस्रेणतथापद्मशतेनच ॥ 40 ॥
हापद्मसहस्रेणतथाखर्वशतेनच ।
समुद्रेणचतेनैवमहौघेनतथैवच ॥ 41 ॥
एषकोटिमहौघेनसमुद्रसदृशेनच ।
विभीषणेनसचिवैःराक्षसैःपरिवारितः ॥ 42 ॥
सुग्रीवोवानरेंद्रस्त्वांयुद्धार्थममवर्तते ।
महाबलवृतोनित्यंमहाबलपराक्रमः ॥ 43 ॥
इमांमहाराजसमीक्ष्यवाहिनीमुपस्थितांप्रज्वलितग्रहोपमाम् ।
ततःप्रयत्नःपरमोविधीयतांयथाजयस्स्यान्नपरैःपराजयः ॥ 44 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकांडे अष्टाविंशस्सर्गः ॥
