श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकांडम् ।
अथ अष्टचत्वारिंशस्सर्गः ।
भर्तारंनिहतंदृष्टवालक्ष्मणंचमहाबलम् ।
विललापभृशंसीताकरुणंशोककर्शिता ॥ 1 ॥
ऊचुर्लक्षणिकायेमांपुत्रिण्यविधवेतिच ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 2 ॥
यज्वनोमहिषींयेमामूचुःपत्नींचसत्त्रिणः ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 3 ॥
ऊचुस्संश्रवणेयेमांद्विजाःकार्तांतिकाश्शुभाम् ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 4 ॥
वीरपार्थिवपत्नीत्वांयेविदुर्भर्तृपूजिताम् ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 5 ॥
इमानिखलुपद्मानिपादयोर्यैःकुलस्त्रियः ।
अधिराज्येऽभिषिच्यंतेनरेंद्रैःपतिभिःसह ॥ 6 ॥
वैधव्यंयांतियैर्नार्योऽलक्षणैर्भाग्यदुर्लभाः ।
नात्मनंतानिपश्यामिपश्यंतीहतलक्षणा ॥ 7 ॥
सत्यनामानिपद्मानिस्त्रीणामुक्तानिलक्षणैः ।
तान्यद्यनिहतेरामेवितथानिभवंतिमे ॥ 8 ॥
केशाह् सूक्ष्माह् समा नीला भ्रुवौ च असम्गते मम ।
वृत्ते च अलोमशे जन्घे दंताश् च अविरला मम ॥ 9 ॥
शंखेनेत्रेकरौपादौगुल्फावूरूचमेचितौ ।
अनुवृत्तनखास्स्निग्धास्समाश्चांगुलयोमम ॥ 10 ॥
स्तनौ च अविरलौ पीनौ मम इमौ मग्न चूचुकौ ।
मग्ना च उत्सन्गिनी नाभिह् पार्श्व उरस्कं च मे चितम् ॥ 11 ॥
ममवर्णोमणिनिभोमृदून्यंगरुहाणिच ।
प्रतिष्ठितांद्वादशभिर्मामूचुश्शुभलक्षणाम् ॥ 12 ॥
समग्रयवमच्छ्रिद्रपाणिपादंचवर्णवत् ।
मंदस्मितेत्येवचमांकन्यालाक्षणिनोद्विजाः ॥ 13 ॥
आधिराज्येऽभिषेकोमेब्राह्मणैःपतिनासह ।
कृतांतकुशलैरुक्तंतत्सर्वंवितथीकृतम् ॥ 14 ॥
शोधयित्वाजनस्थानंप्रवृततिमुपलभ्यच ।
तीर्त्वासागरमक्षोभ्यंभ्रातरौगोष्पदेहतौ ॥ 15 ॥
ननुवारुणमाग्नेयमैंद्रंवायव्यमेवच ।
अस्त्रंब्रह्मशिरश्चैवप्रत्यपद्यताम् ॥ 16 ॥
अदृश्यमानेनरणेमाययावासवोपमौ ।
ममनाथावनाथायानिहतौरामलक्ष्मणौ ॥ 17 ॥
नहिदृष्टिपथंप्राप्यराघवस्यरणेरिपुः ।
जीवन्प्रंतिवर्तेतयद्यपिस्यान्मनोजवः ॥ 18 ॥
नकलस्यातिभारोऽस्तिकृतांतश्चसुदुर्जयः ।
यत्ररामःसहभ्रात्राशेतेयुधिनिपातितः ॥ 19 ॥
नशोचामितथारामंलक्ष्मणंचमहारथम् ।
वात्मानंजननींचापियथाश्वश्रूंतपस्विनीम् ॥ 20 ॥
सातुचिंतयतेनित्यंसमाप्तव्रतमागतम् ।
कदाद्रक्ष्यामिसीतांचलक्ष्मणंचसराघवम् ॥ 21 ॥
परिदेवयमानांतांराक्षसीत्रिजटाब्रवीत् ।
माविषादंकृथादेवी भर्ताऽयंतवजीवति ॥ 22 ॥
कारणानिचवक्ष्यामिमहांतिसदृशानिच ।
यथेमौजीवतोदेवीभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ॥ 23 ॥
नहिकोपपरीतानिहर्षपर्युत्सुकानिच ।
भवंतियुधियोधानांमुखानिनिहतेपतौ ॥ 24 ॥
इदंविमानंवैदेही पुष्पकंनामनामतः ।
दिव्यंत्वांदारयन्नैवंयद्येतौगतजीवितौ ॥ 25 ॥
हतवीरप्रधानाहिगतोत्साहानिरुद्यमा ।
सेनाभ्रमतिसङ् ख्येषुहतकर्णेवनौर्जले ॥ 26 ॥
इयंपुनरसंभ्रांतानिरुद्विग्नातरस्विनी ।
सेनारक्षतिकाकुत्स्थौमयाप्रीत्यानिवेदितौ ॥ 27 ॥
सात्वंभवसुविस्रब्धाअनुमानैस्सुखोदयैः ।
अहतौपश्यकाकुत्स्थौस्नेहादेतद्ब्र्रवीमिते ॥ 28 ॥
अनृतंनोक्तपूर्वंमेनचवक्ष्येकदाचन ।
चारित्रसुखशीलत्वात् प्रविष्टाअसिमनःमम ॥ 29 ॥
नेमौशक्यारणेजेतुंसेंद्रैरपिसुरासुरैः ।
तादृशंदर्शनंदृष्टवामयाचावेदितंतव ॥ 30 ॥
इदंचसुमहचचित्रंशरैःपश्यस्वमैथिलि ।
निस्संज्ञावप्युभावेतौनैवलक्ष्मीर्विमुंचति ॥ 31 ॥
प्रायेणगतसत्त्वानांपुरुषाणांगतायुषाम् ।
दृश्यमानेषुवक्त्रेषुपरंभवतिवैकृतम् ॥ 32 ॥
त्यजशोकंचमोहंचदुःखंचजनकात्मजे ।
रामलक्ष्मणयोरर्थेनाद्यशक्यमजीवितुम् ॥ 33 ॥
शुत्वातुवचनंतस्याःसीतासुरसुतोपमा ।
कृतांजलिरुवाचेमामेवमस्त्वितिमैथिलि ॥ 34 ॥
विमानंपुष्पकंतत्तुसन्निवर्त्यमनोजवम् ।
दीनात्रिजटयासीतालंकामेवप्रवेशिता ॥ 35 ॥
ततस्त्रिजटयासार्थंपुष्पकादवरुह्यसा ।
अशोकवनिकामेवराक्षसीभिःप्रवेशिता ॥ 36 ॥
प्रविश्यसीताबहुवृक्षषंडांतांराक्षसेंद्रस्यविहारभूमिम् ।
संप्रेक्ष्यसंचिंत्यचराजपुत्रौपरंविषादंसमुपाजगाम ॥ 37 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकांडे अष्टचत्वारिंशस्सर्गः ॥
